VUB-opleiding archeologie bedreigd?
Een reactie van professoren Marc De Bie en Dries Tys
Afgelopen woensdag verscheen in De Standaard een artikel waarin het voortbestaan van de opleiding archeologie aan de VUB in vraag werd gesteld (DS 25/04). De informatie waarop het artikel is gebaseerd, is echter sterk gedateerd en dient aanzienlijk genuanceerd te worden.
Het 'rapport Dillemans' uit het midden van de jaren negentig werd door het kabinet van minister Vandenbroucke ter informatie bezorgd aan de rationaliseringscommissie voor het hoger onderwijs, als voorbeeld van één van de pistes die in het verleden bewandeld is geworden. In het rapport werd toen gesteld dat de opleiding archeologie van de VUB meer geïntegreerd moest worden met de kunstwetenschappen. Het hanteren van dit plan Dillemans als informatiebron stelt op zich geen probleem. Echter, het mag duidelijk wezen dat de VUB ondertussen een sterke heroriëntering heeft ondergaan en dat deze informatie achterhaald is. Dit werd niet duidelijk gespecificeerd in het desbetreffende artikel. Het bestaan van de opleiding 'archeologie' wordt dus in vraag gesteld op basis van gedateerde informatie. Deze oude denkpistes beantwoorden niet meer aan de realiteit.
De 'opleiding archeologie' bestaat trouwens niet, de VUB biedt een gecombineerde opleiding 'Kunstwetenschappen en Archeologie' aan. De sterkte van deze grensoverschrijdende opleiding bestaat juist uit de unieke combinatie, die aan geen andere Vlaamse universiteit wordt aangeboden. De studenten leren er de complexe wereld van de kunsten, de artistieke productie en de materiële cultuur (inclusief architectuur en landschappen) als één samenhangend maatschappelijk geheel zien om het verleden te leren begrijpen. De opleiding is er daarom ook nauw verbonden met andere opleidingen, zoals de geschiedenis, de cultuurwetenschappen en de communicatiewetenschappen.
De "akelig concrete" illustratie van de dunbevolkte opleiding aan de VUB, waar De Standaard naar verwijst, gaat ook helemaal niet meer op. De studentenpopulatie van de opleiding Kunstwetenschappen en Archeologie is zelfs met 25% gestegen ten opzichte van voorgaande jaren. De opleiding heeft op dit moment 74 studenten in 1ste bachelor. Dat is binnen de faculteit Letteren ongeveer evenveel als de geschiedenis (79) en meer dan wijsbegeerte en moraalwetenschappen (38) bijvoorbeeld. Maar ook heel wat meer dan de economische wetenschappen (24), de sociologie (49) of de architectuur (49) om maar enkele andere opleidingen te noemen, en zelfs meer dan de farmacie (61) of de geneeskunde (59). In de faculteit wetenschappen komt zelfs geen enkele opleiding in de buurt; daar gaat het van 8 (voor chemie) over 15 (voor fysica) en 17 (wiskunde) tot maximaal 41 studenten (voor computerwetenschappen). Indien de minister 'akelig concrete' illustraties zocht, had hij er zeker betere kunnen vinden. Van een kwaliteitskrant als De Standaard had je mogen verwachten dat ze zelf even hadden nagekeken of de informatie van de minister eigenlijk wel pertinent was. Want door zo'n berichten ongecontroleerd de wereld in te sturen blijft bij de lezer natuurlijk wel een indruk hangen. Hopelijk hebben de (toekomstige) studenten meer kritisch zin dan de betrokken journalist.
Het aantal studenten dat een bepaalde opleiding aan een bepaalde universiteit volgt, zegt trouwens ook niets over de kwaliteit van die opleiding. Om die te controleren zijn er geëigende procedures zoals de externe visitatie die eerstdaags alle Vlaamse opleidingen archeologie en kunstwetenschappen zal evalueren. Voorlopig is er alvast geen enkele reden om te twijfelen aan de kwaliteit van het VUB onderwijs. Integendeel, de studenten worden er juist intens begeleid. De binnenkort afstuderende bachelors hebben bijvoorbeeld in de loop van hun onderzoek twee maal hun paper moeten voorstellen aan het voltallige professorenkorps en hun peers, en daarbij telkens individuele feedback gekregen. Ook de evaluaties van de opleiding door de studenten zelf zijn meestal zeer goed.
Dit alles mag niet de indruk geven dat de VUB niet wil rationaliseren en samenwerken met de andere universiteiten indien dit tot verbetering kan leiden, integendeel, in de praktijk zoeken we voortdurend naar optimalisatie. De recente heroriëntering naar de vernieuwde BaMa structuur en de bijhorende rationalisering toonde al de bereidwilligheid van de universiteiten tot een optimalisering van het onderwijsaanbod.
Binnen het universitaire landschap is de opleiding Kunstwetenschappen en Archeologie aan de VUB ook uitgegroeid tot een volwaardige gesprekspartner met de andere universiteiten (KULeuven en UGent) die een opleiding archeologie aanbieden. Deze interuniversitaire samenwerking mocht eens te meer blijken op het jongste forum van de Vlaamse archeologie (28/04), waar deze drie universiteiten samen het hedendaagse, archeologische discours mee bepalen, en waar de aanwezige archeologen lieten weten deze gevarieerde bijdrage zeker te willen behouden.
Contact: Marc De Bie - Dries Tys