HomeKalenderForumContactLinks

« juni 2005 | augustus 2005 »

31 juli 2005

Archeologische opendeur in Karmelietenklooster

Sinds begin april is in het gewezen Karmelietenklooster in Ieper een archeologische opgraving aan de gang. De historische resultaten van het intense speurwerk zijn te zien op een opendeurdag op 7 augustus. De archeologen vonden al sporen van de 13de eeuw tot de Eerste Wereldoorlog.

Aanleiding voor de archeologische opdracht is de geplande renovatie van het verkochte klooster langs de Paterstraat, Seminariestraat en Vismarkt. In de voormalige kloostertuin bouwt de nieuwe eigenaar een nieuwbouw met ondergrondse garage.

Projectarcheoloog Jan Huyghe en zijn medewerkers kunnen heel wat vondsten linken aan de gekende rijke historiek van het terrein. Zo kochten de ongeschoeide Karmelieten de terreinen in 1676 over van de Abdij van Lo, die er sinds 1537 een refugium hadden. Na een brand werd het complex in het begin van de 17de eeuw herbouwd en uitgebreid. Het zuidelijk deel van de site bestaat uit de plaats waar het bisschoppelijke seminarie gevestigd was.

Na de Franse overheersing deed dit gebouw vanaf het begin van de 19de eeuw dienst als school. In de Eerste Wereldoorlog werd alles met de grond gelijk gemaakt. In de jaren '20 werd een nieuw klooster gebouwd op de oorspronkelijke terreinen. Van al deze bouwfases kwamen heel wat funderingen, vloeren, muren… aan het licht.

Maar ook heel wat oudere sporen en weinig gedocumenteerde geschiedenis van Ieper werden opgegraven. Zo werd het terrein, gelegen in de alluviale vlakte van de Ieperlee, in de 12de en 13de eeuw met een organisch pakket opgehoogd. Hierboven troffen de speurders de eerste sporen van bewoning aan. Heel wat houten palen, soms met planken bekisting van de wanden zijn nog bewaard. Deze huizen werden geleidelijk op het einde van de 13de en 14de eeuw vervangen door bakstenen constructies. Andere vondsten zijn een houten tonwaterput en heel wat mooie archeologische voorwerpen.

Je kunt het allemaal eens van dichtbij gaan bekijken op de opendeurdag op zondag 7 augustus van 14u tot 17u (ingang hoek Paterstraat-Seminariestraat-Vismarkt).

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

29 juli 2005

Archol zoekt projectleider

Archeologisch Onderzoek Leiden bv (Archol) is momenteel op zoek naar een full-time projectleider. Archol is een van de grotere opgravingsbedrijven in Nederland. Geïnteresseerden kunnen nog tot 15 augustus solliciteren.

De taken van de nieuwe projectleider zullen bestaan uit:

* Het aansturen van projecten in de vorm van het (meewerkend) geven van leiding aan (veld)teams, het onderhouden van contacten met opdrachtgevers en het monitoren van en rapporteren over voortgang in tijd en middelen;
* Het borgen van de inhoudelijke kwaliteit van veldwerk en rapportages;
* Het leveren van een bijdrage aan de acquisitie in de vorm van het onderhouden van een netwerk en het schrijven van offertes en onderzoeksvoorstellen;
* Het leveren van een bijdrage aan de verdere ontwikkeling van Archol.

De volledige vacature vind je in de SNA-vacaturebank.

door Tijl | Vacatures | Reacties (0)

Ninove verbouwt abdijhuisjes tot museum

De historische huisjes rond de Ninoofse abdijkerk krijgen binnenkort een nieuwe functie. De woningen worden gerestaureerd en zullen daarna dienst doen als abdijmuseum. In de begroting van 2005 werd daarvoor al 12.500 euro opzij gezet. Opvallendste onderdeel wordt de reconstructie van een vroeggotische pandgang. Ook de vondsten die de archeologische opgravingen rond de abdijkerk opleverden, krijgen er een plaatsje.

Het abdijmuseum komt in de woningen in de Kerkstraat die nu het nummer 36, 38 en 40 dragen. Die eerste twee worden grondig opgeknapt en ingericht als museum, nummer 40 wordt gesloopt. Dat huisje verkeert in te slechte staat en is van minder historisch belang. Op die plek komt een openlucht exporuimte.

Na de restauratie wordt op de gelijkvloerse verdieping van het museum de bouwgeschiedenis en de evolutie van de abdij in een tentoonstelling gegoten. Op de eerste verdieping komt dan het fijnere werk zoals zegels, glas- en aardewerk, potten en andere kunst-en gebruiksvoorwerpen. Die moeten een beeld schetsen van het dagelijkse leven in de abdij. Verder zullen een aantal belangrijke figuren uit de geschiedenis van de abdij in het licht gezet worden. De kelderverdieping wordt omgebouwd tot opslagruimte en er komt een archief.

Volgens de Ninoofse schepen van Patrimonium Freddy van Eeckhout (CD&V-N-VA) staan de huisjes al een hele tijd leeg en wilde de stad er al langer iets nuttigs mee doen. "Al van bij de aankoop van de abdijhuisjes had Ninove de bedoeling er een museum van te maken en dat idee gaan we nu ook realiseren." De stad maakte nu al een budget van 12.500 euro vrij, maar de komende jaren zullen er nog aanvullende kredieten komen. Het deel van de kosten dat Ninove zelf moet betalen blijft echter beperkt. Tachtig procent van de restauratiewerkzaamheden wordt normaal door Monumenten en Landschappen gesubsidieerd. Wanneer de restauratiewerkzaamheden kunnen beginnen, is nog onduidelijk. Voor dit jaar zal het alvast niet meer zijn. Het subsidiedossier zal ten vroegste in 2006 rond zijn.

Bron: De Standaard - 29 juli 2005.

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

28 juli 2005

Toeren door Tongeren

De dienst publiekswerking van het Provinciaal Gallo-Romeins Museum komt aan het begin van het nieuwe schooljaar weer met een origineel project voor de proppen: een archeologisch parcours voor schoolgroepen, gesitueerd in Romeins Tongeren en omgeving. De brochure "Toeren door Tongeren" geeft jongeren een algemeen overzicht van Romeins Tongeren en kan ook in de klas gebruikt worden.

Als oudste stad van België staat Tongeren bekend om haar Romeins verleden. Doorheen de stad getuigen archeologische resten van haar roemrijke geschiedenis. Deze niet altijd even zichtbare sporen van de Romeinse aanwezigheid kan je vanaf nu ontdekken met de handige brochure "Toeren door Tongeren".

Met deze praktische, leerrijke en visueel aantrekkelijke brochure kunnen schoolgroepen met gids of op eigen houtje op een speelse manier Tongeren en omgeving ontdekken. Ze maken kennis met het ontstaan en de ontwikkeling van de Romeinse stad: muren met torens, fundamenten van een tempel, landschapselementen als een aquaduct…

Het prachtig geïllustreerd didactisch boekje leest als een prentenboek en brengt Romeins Tongeren tot leven met onder andere afbeeldingen van gebouwen, stadsplannetjes en een begrafenisritueel.

Gecombineerd met een bezoek aan het Provinciaal Gallo-Romeins Museum is "Toeren door Tongeren" de ideale dagtrip voor wie wil leren over ons roemrijke Romeinse verleden.

Bekijk het scholenaanbod van het Provinciaal Gallo-Romeins Museum ook on-line: www.galloromeinsmuseum.be.

door Tijl | Jeugd | Reacties (0)

Bronstijddag op 1 oktober in Leiden

Op zaterdag 1 oktober wordt in Leiden een symposium georganiseerd over de nederzettingsarcheologie van de Bronstijd. Sinds 1989 werd deze Bronstijddag niet meer georganiseerd. Het congres heeft als thema 'Living in a dynamic (cultural) landscape. The Bronze Age in the Dutch river area'.

Met dit congres willen de organisatoren binnen- en buitenlandse collega's op de hoogte brengen van recent onderzoek naar Bronstijd nederzettingen. Buiten de congresdag zelf, wordt ook een Engelstalige bundel samengesteld, die later zal verschijnen.

Er is nog geen definitief programma beschikbaar. De volgende sprekers (en voorlopig onderwerpen) zijn in ieder geval al bevestigd: R. Annaert (over de opgraving van een nederzetting en grafheuvel te Weelde), N. Arts (Bronstijdnederzettingen in de omgeving van Eindhoven), R. Berkvens (bronstijdnederzettingen uit Breda), J. Bouwmeester (Bronstijd bewoning op de Looër Enk te Zutphen), J. Hielkema (Bronstijdnederzettingen te Tiel), P.B. Kooi (Bronstijdnederzettingen in Drenthe), S. Knippenberg (Een Bronstijdnederzetting te Zijderveld), L.L. Therkorn (Bronstijd bewoning rondom Velsen).

Meer info op bronstijd.nl.

door Tijl | Congressen | Reacties (0)

27 juli 2005

Vroegmiddeleeuwse sarcofagen in Tongerse basiliek

In de Tongerse basiliek werden opnieuw enkele vroegmiddeleeuwse sarcofagen gevonden. Ze zijn van hetzelfde type als deze welke vorig jaar in de noordelijke zijbeuk werden aangetroffen. Eén ervan werd reeds onderzocht, de tweede volgt in de loop van deze week.

De twee sarcofagen kwamen aan het licht tijdens de opgravingen in het zuidtransept van de basiliek. Ze zijn in witte kalksteen en wigvormig, wat zou kunnen verwijzen naar de Merovingische periode. Wellicht zijn ze van elders in de kerk gerecupereerd voor post-middeleeuwse begravingen.

Eén van de sarcofagen werd aangetroffen zonder deksel. Hij was gevuld met bruine aarde en bevatte een 'secundaire' begraving. Helaas werd tijdens de werken in de basiliek één van de wanden doorboord. Aan de binnenzijde is de sarcofaag versierd met een fijn roodbruin lijntje op zo'n 15 cm onder de rand.

De tweede sarcofaag draagt een erg hoog deksel dat nog gedeeltelijk onder de uitgegraven diepte zit. Naar alle waarschijnlijkheid zal de kist in de loop van deze week kunnen worden opengemaakt. De archeologen vrezen echter dat de kist gebetonneerd werd, aangezien de betoninjecties voor de stabiliteitswerken er net boven reeds uitvloeiingen veroorzaakten.

U kan de opgravingen in de basiliek volgen via www.basiliektongeren.be.

U kan de foto vergroten door erop te klikken

door Bart | Opgravingen | Reacties (0)

Romeinse grachten langs Tongerse stadsmuur onderzocht

Afgelopen week konden archeologen van het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE) op de hoek van de Sacramentstraat en de Driekruisenstraat te Tongeren een gedeelte van het belangrijkste Romeinse monument van de oudste stad van België in kaart brengen. Het betreft de middelste en de buitenste van drie grachten die parallel met de 2de-eeuwse stadsmuur waren aangelegd.

De beroemde Romeinse muur van Tongeren werd in de tweede helft van de 2de eeuw over een afstand van maar liefst 4,5 km rond de stad aangelegd. Het was destijds een prestigeproject van de eerste orde, vermoedelijk door de toenmalige Tongerse notabelen opgezet en gefinancierd, om het verkregen statuut van municipium (een vorm van Romeins stadsrecht) extra in het licht te zetten.
Onderzoek in de jaren 60 van de vorige eeuw heeft aangetoond dat deze monumentale muur aan de west-, de noord- en de oostzijde van de stad voorzien was van drie al even monumentaal opgevatte stadsgrachten. Nu, een halve eeuw later, brengt het toeval een stuk van twee van deze grachten aan de oostzijde van de Romeinse nederzetting aan het licht.

Op het terrein zijn de grachten over een afstand van een 40-tal m te zien. Beide zijn nog ca. 8 m breed. De middelste gracht heeft een bewaarde diepte van ongeveer 2,5 m, de buitenste gracht is over een diepte van bijna 3 m bewaard. Topografisch onderzoek toonde aan dat het terrein in de Romeinse tijd 1 à 2 m hoger lag dan vandaag, waardoor de grachten aanvankelijk wel 10 m breed en 5 m diep geweest zijn. Een analyse van de profielen, die na het doorsnijden van de grachten zichtbaar werden, laat toe de grote lijnen van de geschiedenis van deze monumentale uitgravingen te reconstrueren.

Het uitgraven van de grachten in de Romeinse tijd moet een grondverzet van ca. 250.000 m3 ingehouden hebben. De archeologen van het VIOE hebben er geen idee van waar deze grond destijds naartoe werd gevoerd. Omgekeerd is het al evenmin geweten waar het materiaal voor het dichtgooien van de grachten vandaan kwam. Omdat de vulgrond met scherven en ander afval vermengd is, lijkt een aanvoer vanuit het antieke stadscentrum het meest voor de hand te liggen. Tenslotte is niets bekend van het tijdsstip waarop de grachten weer buiten gebruik werden gesteld. De meest uiteenlopende scenario's komen in aanmerking: in de 4de eeuw, toen een nieuwe, kleinere stadsmuur werd gebouwd? In de vroege middeleeuwen, toen de Romeinse stad vrijwel verlaten was? Of nog veel later, om het areaal als akker of weiland in te richten?

Genoeg vragen om in de toekomst meer aandacht aan dit bijzonder monument te besteden en voor maatregelen te pleiten die tot een betere integratie in de stedenbouwkundige ontwikkeling van de oudste stad van België kunnen leiden. Die gelegenheid lijkt zich spoedig te kunnen voordoen, want nog geen 50 m ten noorden van het perceel kondigt een reclamebord al de bouw van een volgend appartementencomplex op het tracé van de grachten aan.

Voor meer informatie:
Alain Vanderhoeven
tel. 012-26 03 20
e-mail: alain.vanderhoeven@lin.vlaanderen.be

Deze tekst werd overgenomen uit een persbericht van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap (27 juli 2005). Voor de foto’s geldt copyright VIOE.

door Bart | In de pers | Reacties (0)

Waar de Zeevolkeren dood en vernieling zaaiden

De mysterieuze Zeevolkeren hebben rond het jaar 1200 voor onze jaarrekening wellicht ook de antieke havenstad Gibala (Jebleh) veroverd. Dat is een van de belangrijke resultaten van de recente Belgisch-Syrische opgravingen in die stad. De Belgische archeologen van de KU Leuven en van de Syrische Oudheidkundige Dienst graven al zes jaar op in de Syrische kuststad Jebleh, het antieke Gibala. De stad was in haar lange geschiedenis een belangrijk handelsknooppunt in het oosten van het Middellandse-Zeegebied.

Tijdens de voorbije opgravingscampagne in mei en juni zetten ze hun onderzoek voort van de heuvel Tell Tweini, anderhalve kilometer landinwaarts, de plaats waar aanvankelijk het stadscentrum lag.

Een van de eerste doelstellingen dit jaar was de controle van de resultaten van de vorige campagne: Duitse specialisten hadden toen met geomagnetisch onderzoek het stadsplan uit de Fenicische tijd (ca. negende eeuw voor Christus) gereconstrueerd. Dat resultaat moest wel op het terrein worden geverifieerd.

De archeologen groeven op verschillende plaatsen delen van de Fenicische stad op en de resultaten bevestigen de opmetingen: ,,Het plan is op de meter juist'', zegt Joachim Bretschneider (KU Leuven), werfleider van de opgravingen. Tijdens deze controlewerkzaamheden werden onder meer de resten van grote administratieve gebouwen blootgelegd.

Een tweede belangrijke doel was het onderzoek van de lagen uit de Late Bronstijd (ca. 1600-1200 voor Christus), gelegen onder de Fenicische stad. Op het einde van die periode maakte Gibala deel uit van het rijk van de machtige stadstaat Ugarit, die vijftig kilometer noordelijker lag.

Ugarit was een van de belangrijkste centra uit die periode, een smeltkroes van verschillende culturen die ook een hoofdrol speelde in onze beschavingsgeschiedenis: hier werd een van de oudste alfabetische schriftsystemen ontwikkeld, het Ugaritisch. Maar ook de rol van Gibala mag niet onderschat worden, zegt Dr. Bretschneider. De omvang van de gebouwen en de kwaliteit van de vondsten (waaronder prachtig aardewerk) kunnen de vergelijking met Ugarit zeker doorstaan. Hij rekent er daarom op in toekomstige campagnes teksten te kunnen ontdekken.

We weten uit Ugaritische teksten dat Gibala een grote bijdrage leverde tot de verdediging van Ugarit. Mensen uit Gibala werden gerekruteerd voor dienst op de koninklijke schepen. In dit verband wijst Bretschneider op een belangrijke vondst: een stempelzegel op een kruikfragment met de afbeelding van een schip. "In Ugarit zelf hebben we dergelijke afbeeldingen nog niet gevonden", zegt Bretschneider.

Ugarit zelf ging rond 1200 ten onder door de invallen van de Zeevolkeren. Maar wat was het lot van de vazalstaat Gibala? Tot nu toe hadden de archeologen daarover geen aanwijzingen gevonden. Maar dit jaar troffen de onderzoekers brandlagen aan uit dezelfde periode van de verwoesting van Ugarit. Een duidelijke aanwijzing dat Gibala mee in de klappen deelde.

Tot verrassing van de onderzoekers blijkt ook dat de stad onmiddellijk na de verwoesting herbewoond werd. Door teruggekeerde inwoners of door de veroveraars? Dat is echter nog niet duidelijk. Maar daarmee deed Gibala het in ieder geval beter dan Ugarit zelf.

De opgravingen, die onder leiding stonden van Karel Van Lerberghe (KU Leuven) en Michel al-Maqdissi (Syrische Oudheidkundige Dienst), gingen ook op een aantal plaatsen de lagen onder de Late Bronstijd na, mee met het oog op later onderzoek. Ze gingen daarbij tot zeven meter onder het niveau van de heuveltop, tot rond 2500 voor Christus. Tijdens dat onderzoek werden graven uit de Midden-Bronstijd (ca. 18de eeuw voor Christus) blootgelegd, onder meer van een moeder die samen met haar kind begraven werd.

Bron: De Standaard: 27/07/2005

door Jeroen | Internationaal | Reacties (0)

26 juli 2005

Conferentie digitaal erfgoed

Op 9 en 10 november vindt te Arnhem een conferentie omtrent digitaal erfgoed plaats. Centrale vragen zullen zijn hoe de toenemende digitalisering het karakter van culturele instellingen beïnvloedt, en wat de positie is van erfgoedinstellingen in het tijdperk van digitalisering.

De conferentie wordt georganiseerd door Digitaal Erfgoed Nederland (DEN) en Virtueel Platform (VP), en is bedoeld voor alle soorten erfgoedinstellingen, dus zowel voor musea als archieven, bibliotheken, monumentenzorg- en archeologische instellingen. In de programmacommissie is ook de Stichting voor de Nederlandse Archeologie (SNA) vertegenwoordigd.

De conferentie gaat door op 9 en 10 november 2005 bij Musis Sacrum te Arnhem. Het programma kan u hier terugvinden. Deelname kost 150 euro.

door Bart | Congressen | Reacties (0)

Professor Provoost over de oudste fallus van Europa

In Duitsland werd onlangs een fallus van 28.000 jaar oud ontdekt. Volgens professor Arnold Provoost (K.U.Leuven) groeide pas 30.000 jaar geleden het inzicht dat ook de man noodzakelijk was voor de voortplanting. "Daarvoor werd seks louter als een pleziertje beschouwd."

De 20 centimeter lange stenen fallus was begraven in de bekende grot van Hohle Fels (bij Ulm). Terwijl borsten zo overvloedig aanwezig zijn in de prehistorische kunst, is zo'n penis een zeldzaamheid. "De meest logische verklaring daarvoor lijkt me dat de mens pas 30.000 jaar geleden tot het inzicht kwam dat ook mannen een rol spelen in het krijgen van kinderen," zegt professor Arnold Provoost vandaag in De Morgen.

De beelden en tekeningen die de prehistorische mens maakte, waren deel van een vruchtbaarheidscultus, zo veronderstelt men. En ook al lijkt het vandaag vanzelfsprekend dat je mannelijk zaad nodig hebt om kinderen te krijgen, voor de vroege mens was het dat niet. Sommige vrouwen krijgen na de eerste keer seks een kind, anderen na vele keren en anderen nooit, hoeveel seks ze ook hebben. Vruchtbaarheid leek voor de vroege mens los te staan van mannelijk zaad. Pas toen de mens zich ging settelen en het land ging verbouwen, groeide het inzicht dat de man ook noodzakelijk was voor de voortplanting. Rond die periode, ongeveer 30.000 jaar geleden, verschijnen ook de eerste afbeeldingen van fallussen en mannelijke seksualiteit. Daarvoor werd seks louter als een pleziertje beschouwd."

De grootte van de fallus doet onderzoekers vermoeden dat het object ook als speeltje werd gebruikt. "Of men al zo vroeg seksspeeltjes gebruikte, valt niet te bewijzen," meent Provoost. "Het is pas in de Oudheid dat we de eerste afbeeldingen vinden van een vrouw die met haar benen gespreid met een fallus zit te spelen. Een andere vrouw gebruikt zelfs twee fallussen als speeltje. Het is dus mogelijk dat men ook in de prehistorie de fallus gebruikte als speeltje, maar het valt onmogelijk te bewijzen." Provoost merkt ook op dat stenen fallussen, zoals degene die in Duitsland ontdekt is, gebruikt werden in rituelen. "In het nabije Oosten werden meisjes ontmaagd door op een stenen fallus te gaan zitten, het was een initiatieritueel. Het is mogelijk dat de stenen fallus in de prehistorie ook voor die doeleinden werd gebruikt."

Bron: De Morgen - 26 juli 2005

door Tijl | In de pers | Reacties (0)

25 juli 2005

Internationaal congres Association for History and Computing

Van 14 tot 17 september 2005 wordt in Amsterdam het zestiende internationale congres van de Association for History and Computing gehouden. Het (voorlopige) programma van de conferentie werd intussen bekend gemaakt. Je vindt het op ahc2005.org.

De 16de Conferentie van de internationale AHC wil specialisten van de volgende drie groepen bij elkaar brengen:

- Wetenschappers die gebruik maken van computers in de Historische en andere Alfa-wetenschappen
- Informatie en computer wetenschappers die werkzaam zijn in het domein van Cultureel Erfgoed en de Alfa-wetenschappen
- Professionals werkzaam in Cultureel Ergoed Instellingen (archieven, bibliotheken, musea, archeologie) die gebruik maken van ICT.

Je kunt je hier registreren.

door Tijl | Congressen | Reacties (0)

Erfgoedconvenant voor Meetjesland en Sint-Truiden

De Vlaamse Regering heeft vrijdag beslist twee erfgoedconvenants te sluiten voor de periode 2006-2008. De stad Sint-Truiden en het samenwerkingsverband Meetjesland-Comeet zijn de gelukkigen. Een erfgoedconvenant is een overeenkomst met het oog op de uitbouw van een duurzaam en integraal cultureel-erfgoedbeleid.

Erfgoedconvenants zijn afsprakenregelingen tussen Vlaanderen en respectievelijk gemeenten of samenwerkingsverbanden van omliggende gemeenten en met de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) voor het tweetalige gebied Brussel-Hoofdstad.

Voor de uitvoering van de erfgoedconvenants krijgt het samenwerkingsverband Meetjesland-Comeet een jaarlijkse subsidie van 300.000 euro, de stad Sint-Truiden ontvangt jaarlijks 200.000 euro. De Haspengouwse fruitstad is de derde Limburgse stad die een erfgoedconvenant afsluit; eerder deden ook Hasselt en Tongeren dat al.

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

Nieuwe vacatures voor archeologen in Nederland

Het archeologisch onderzoeksbureau Becker & Van de Graaf is momenteel op zoek naar twee (aankomende) senior archeologen, respectievelijk voor de vestiging te Katwijk en voor projecten in Nederlands Limburg. U kunt beide vacatures terugvinden via de vacaturebank van de Stichting voor de Nederlandse Archeologie (SNA).

door Bart | Vacatures | Reacties (0)

24 juli 2005

Het logboek van de paleotrippers

Deze zomer organiseert het Museum voor Natuurwetenschappen een unieke stage, waarbij elf avonturiers de kans krijgen de paleontologen bij te staan in het Russische Blagoveschensk. Ze gaan er op zoek naar de dinosauriërs die er 65 miljoen jaar geleden uitstierven. Hun logboek vind je nu ook op natuurwetenschappen.be.

De deelnemers aan de paleotrip laten jullie kennis maken met de dinosaurussen van de rivier Amour. Eiblin Matthys is één van deze paleotrippers, en als ambassadeur neemt ze je mee doorheen hun ongelofelijke reis, van hun vlucht over Moskou tot hun eerste dinosaurusbotten...

Je kan ook vragen stellen via e-mail. De 10 leukste vragen worden beantwoord op de website.

door Tijl | Internationaal | Reacties (0)

Student archeologie is enige Belg op WK zwemmen

De woorden 'archeologie' en 'topsport' worden maar zelden in één zin gebruikt. De 22-jarige Stef Verachten vormt echter een uitzondering. Verachten is student archeologie aan de VUB en neemt vanaf vandaag als enige Belg deel aan het wereldkampioenschap zwemmen in het Canadese Montreal.

Verachten waagt in Montreal zijn kans op de 400 en 800 meter vrije slag. Hij is de enige Belg die in Canada in het water mag duiken. Niettemin doet hij dat met enige ambitie. "Een finaleplaats zal wellicht te hoog gegrepen zijn, maar ik wil zowel op de 400m als op de 800m vrije slag het Belgische record breken," zegt hij. "De omstandigheden hier zijn ideaal. Het is een prachtig zwembad en er zullen aardig wat toeschouwers opdagen."

Bron: sportwereld.be. Foto: © Photo News.

door Tijl | Varia | Reacties (0)

23 juli 2005

Europa Nostra schrijft prijzen uit voor Europese erfgoedprojecten

Onlangs werd een nieuwe oproep gelanceerd voor erfgoedprojecten die in aanmerking komen voor de Europa Nostra Awards 2005. Deze prijzen werden in 2002 gelanceerd door de Europese Commissie als een toonaangevend programma om uitstekende praktijk bij het conserveren van erfgoed te promoten.

De organisatie Europa Nostra werd als verantwoordelijke aangeduid om dit programma te leiden omwille van zijn lange ervaring in het publiekelijk erkennen van de hoge kwaliteit binnen cultureel erfgoed.

Elk jaar worden aan uitstekende verwezenlijkingen op het vlak van erfgoed in Europa prijzen toegekend in de volgende categorieën:

1. Een project op het vlak van conservering/restauratie/herstel van:
* Architecturaal erfgoed
* Culturele landschappen
* Kunstwerken
* Archeologische sites

2. Een studie die moet leiden tot tastbare effecten bij de conservering of versterking van elk van de onder categorie 1 genoemde domeinen.

3. Het onderhouden van erfgoed door individuen of groepen.

Meer informatie vind je op de website europanostra.org.

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

De beerput van de jezuïeten

Voor Raakvlak, de archeologische dienst van Brugge en het Ommeland, worden de opgravingen in het voormalige jezuïetenklooster langs de Verversdijk hét visitekaartje. "Wij zullen voor het eerst de eeuwenlange geschiedenis van een volledige huizenblok kunnen reconstrueren," stelt de Brugse archeologe Bieke Hillewaert in een interview met de Krant Van West-Vlaanderen.

Hillewaert coördineerde de opgravingen langs de Brugse Verversdijk. "De manier waarop de opgravingen gebeurden en de wisselwerking met het archiefonderzoek van de Werkgroep Huizengeschiedenis zijn een schoolvoorbeeld van hoe archeologisch onderzoek dient te gebeuren," benadrukt ze in het interview, dat vorige week verscheen.

Lees het volledige interview op www.kw.be.

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

22 juli 2005

Vinger van bronzen standbeeld gevonden in Sagalassos

Sinds 10 juli graaft een team archeologen van de K.U.Leuven op in het Turkse Sagalassos. De resultaten van de eerste week van de opgravingen zijn nu al te bekijken op de Sagalassos Interactive Dig. Een uitzonderlijke vondst was de vinger van eeen bronzen standbeeld.

Bij het opkuisen van de trappen voor de Hadrianische pronkfontein werd vorige week een interessante vondst gedaan: de vinger van een bronzen standbeeld. Het is uitzonderlijk dat zo'n fragment wordt aangetroffen bij opgravingen. Bronzen beelden werden normaal gezien in de oudheid al hersmolten omwille van de waarde van het materiaal. De vinger is wellicht afgebroken bij het ontmantelen van de beelden van de fontein en is zo bewaard gebleven.

De archeologen vermoeden dat de vinger toebehoorde aan een standbeeld van Tiberius Claudius Piso, de eerste Sagalassiër die in de Romeinse ridderstand werd verheven. Piso was ook de bouwheer van de fontein, die wellicht gebouwd werden tussen 129 en 132 na Christus. In de nissen van de bovenste verdieping van het monument stonden twee bronzen beelden van Piso, die het centrale standbeeld van keizer Hadrianus flankeerden. Een van de beelden stelde Piso voor als Romeins officier (een verwijzing naar zijn riddertitel), het andere als agonothetes (opdrachtgever en sponsor) van de Klarische spelen, die verband hielden met de keizercultus.

Een andere opmerkelijke vondst werd gedaan op de zogenaamde Domestic Area, een grote stadsvilla. Daar vonden de archeologen een klein funerair altaar, dat wellicht gedateerd moet worden in de tweede helft van de twee eeuw na Christus (foto links). Een inscriptie boven het reliëf identificeert het altaar als dat van een zekere Antiochos en zijn zoon Zotikos, opgedragen door hun respectievelijke echtgenote en moeder, Zotikè. Het altaartje werd blijkbaar later herbruikt als bouwmateriaal.

Meer op de Sagalassos Interactive Dig.

door Tijl | Internationaal | Reacties (0)

Ook Limburg krijgt restauratiesubsidies

Een dag na zijn bezoek aan Antwerpen, bracht minister Dirk Van Mechelen nu ook een werkbezoek aan Tongeren. Hij kent meer dan vier miljoen euro aan restauratiesubsidies toe voor monumenten in de provincie Limburg. De minister bezocht onder meer de Tongerse Onze-Lieve-Vrouwebasiliek, die in volle restauratie is.

De grootste hap van de subsidies is ook bestemd voor de verdere restauratiewerkzaamheden van de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek in Tongeren. Voor de eerste twee fases daarvan, trok de Vlaamse regering 3 miljoen euro uit. De archeologische opgravingen in de basiliek gebeuren voort in fases. Zo komt er nog een derde en vierde luik, onder meer om de schatkamer te vergroten.

Tijdens het werkbezoek beklemtoonde Van Mechelen dat hij zou toezien op de continuïteit van de restauratie van de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek en de op stapel staande uitbreiding van het Provinciaal Gallo-Romeins Museum. De uitbreidingswerkzaamheden vangen aan begin 2006. Het begin ervan loopt gelijk met archeologische opgravingen door het Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed, zei de Tongerse burgemeester, Carmen Willems (VLD). Van Mechelen kent ook subsidies toe aan het vijftiende eeuwse Agnetenklooster, het laatgotische Munthuis en de Ursulakapel en de Infirmerie op het begijnhof in Tongeren. Het Agnetenklooster is al grotendeels gerestaureerd. Er was een toelage van 8,1 miljoen euro gepland, waarvan al 4,7 miljoen is betaald.

Voor maatregelen tegen inbraak en voor de brandbeveiliging van de Sint-Pieterskerk in Lauw tekende Van Mechelen een ministerieel besluit voor de toekenning van een restauratiepremie van 53.444,93 euro.

De overige restauratiepremies in de provincie gaan onder meer naar het Poortgebouw van het domein Herkenrode in Hasselt en naar de binnenrestauratie van kasteel Fauconval in Kortessem. Ook krijgen zeven kerken in Hamont, Hasselt, Hoeselt en Lanaken subsidie

Tot slot zei Van Mechelen dat voor de middeleeuwse donjon in Rutten een dossier voor de bewaring wordt opgestart. Voor de verkrotte pastorie van Neerrepen laat de minister onderzoeken wat juridisch mogelijk is en in welke mate de kerkfabriek bij een renovatie kan betrokken worden.

Meer info op dirkvanmechelen.be.

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

Veelbelovende vondsten op opgraving Edegem-Buizegem

Sedert de aanvang van het archeologisch noodonderzoek (30 mei ll.) door het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE) te Edegem-Buizegem, is er daar al heel wat gebeurd. De 4,5 ha grote oppervlakte wordt in verschillende fasen onderzocht. Een eerste deel van het onderzoek is toegespitst op de reeds gekende vroeg- en volmiddeleeuwse site in het noordelijke deel van het bedreigde areaal.

Daar werden vier grote sleuven vlakdekkend uitgegraven. Deze zijn momenteel in onderzoek. Wel speelt het dan weer te droge en dan weer te natte Belgische weder ons parten: leembodem verandert snel van beton in een modderpoel!

De verwachte paalsporen en greppels komen er stilaan aan het licht zonder dat er evenwel al enige configuratie zichtbaar is. De vondst van een scherf van een Karolingische reliëfbandamfoor uit een van de sporen beantwoordt alvast aan onze verwachtingen.

De proefsleuven die over het zuidelijke deel van het terrein grote – schijnbaar systematisch uitgegraven – kuilen aan het licht brachten, werden inmiddels onderzocht en ingetekend. Doorsneden van enkele kuilen maakten duidelijk dat men de tot 10 m lange en 5 tot 6 m brede kuilen vlak had uitgegraven tot net boven de toenmalige grondwatertafel die vroeger veel hoger lag dan vandaag. Tussen de kuilen werden bankjes in de leembodem uitgespaard. Omdat er niet direct een oplossing voorhanden was voor de functie van de kuilen die leken te wijzen op een of andere ontginning, werd professor Dr. Roger Langohr van de Universiteit Gent erbij gehaald. Die loste het mysterie op: het gaat om een bijna industriële ontginning waarbij zowel klei, kalk (in de vorm van tertiaire fossiele schelpenlagen die in deze regio aanwezig zijn) als kalkhoudend zand uitgegraven zijn. Telkens werd de onbruikbare grond uit de volgende kuil in de vorige kuil gestort. Uit deze grondlagen kon vastgesteld worden dat het terrein ten tijde van de ontginning beakkerd werd. Uit de bevindingen van Prof. Langohr kon geconcludeerd worden dat de ontginning ten minste 800 jaar oud is.

Ten gevolge van deze diepgaande ontginning is het reliëf van het oorspronkelijke terrein grondig gewijzigd, iets wat achteraf duidelijk zichtbaar bleek op de DHM (Digitale Hoogtemeting)-kaart. In een volgende fase zal een deel van deze ontginningszone vlakdekkend onderzocht worden in de hoop een scherpere datering te kunnen stellen. Het jongste materiaal dat tot nu toe in de kuilen gevonden is, is Romeins.

Het meer westelijk gelegen middendeel van de toekomstige verkaveling werd inmiddels ook door middel van proefsleuven bekeken. In deze sleuven tekende zich een groot aantal bodemsporen af waarin handgevormd aardewerk in IJzertijdtraditie aanwezig was.

Tenslotte werden twee Romeinse brandgrubengräber (foto) aangesneden waarvan één graf 3 stuks secundair verbrand aardewerk opleverde: 2 geverniste bekers en 1 ruwwandig bord. Datering: einde 2e eeuw.
Ook deze zone zal dus in de toekomst uitgebreid onderzocht worden.

De beheersarcheologen van de Afd. Monumenten en Landschappen zullen nu verder in onderhandeling gaan met de verkavelaar en de gemeente Edegem.

Meer info bij Henrica Annaert

door Jeroen | Opgravingen | Reacties (0)

21 juli 2005

Gidsen gezocht voor tentoonstelling 'De Hunnen'

Het Koninklijk Museum voor Kunst en Geschiedenis zoekt freelance gidsen voor het geven van rondleidingen op de tentoonstelling 'De Hunnen' (vanaf 20 oktober). Kandidaten moeten in het bezit zijn van een licentiaatsdiploma archeologie. Kennis van het Duits en het Engels is een pluspunt.

De tentoonstelling wordt georganiseerd in het kader van europalia.russia. Ook voor de tentoonstelling 'Trans-Siberian Express' is men nog op zoek naar gidsen.

Sollicitatie met curriculum vitae te sturen voor 15 augustus 2005 naar : Anna Van Waeg - hoofd Educatieve en Culturele dienst KMKG, Jubelpark 10, 1000 Brussel.

door Tijl | Vacatures | Reacties (0)

20 juli 2005

Chinees terracotta-leger komt naar Antwerpen

Enkele kleinere beelden van het wereldberoemde Chinese terracotta-leger in Xian zullen twee maanden in het Antwerpse provinciehuis te zien zijn. Dat meldde de regionale televisiezender ATV vandaag. Het gaat om nieuw ontdekte kleinere beelden die China nog nooit verlaten hebben.

Het was de Antwerpse gouverneur Camille Paulus die het klaar kreeg dat de beelden aan Antwerpen uitgeleend worden. Er wordt nog bekeken hoe de beelden naar ons land overgebracht worden. Antwerpen is naar verluidt op zoek naar sponsors.

Xian is de hoofdplaats van de Chinese provincie Shaanxi, waarmee Antwerpen al jarenlang een vriendschapsakkoord heeft. Dankzij de samenwerking werden in het begin van de jaren negentig al authentieke grote terracotta-krijgers van meer dan 2.000 jaar oud in de Scheldestad tentoongesteld.

Eerder dit jaar bezocht een Belgische delegatie, onder wie ons koningspaar en de minister van Buitenlandse Zaken, Karel de Gucht (VLD), het 'grote' terracotta-leger in Xian.

door Tijl | Internationaal | Reacties (0)

Torens onder Maaseiks plein

Bij de aanleg van een ondergrondse parking onder het Kolonel Aertsplein in Maaseik zijn restanten van twee torens aangetroffen. Ze dateren minstens uit de 17de eeuw, maar omtrent hun functie is voorlopig nog geen duidelijkheid.

Onder het plein komt een parkeergarage voor ruim 350 auto's, die deel uitmaakt van een nog te bouwen woon- en winkelproject. De archeologische dienst van Maaseik volgt de werken op de voet. Voorlopig is alle aandacht gericht op het zuidelijk gedeelte van het plein, vanaf 1 augustus wordt ook het noordelijk deel grondig onderzocht.

Over het algemeen valt er op de zuidelijke helft van het plein voor de archeologen nog weinig te rapen: alle mogelijke archeologische sporen werden in de jaren 1950-1970 tot op de kiezel weggegraven, waarna een laag geel zand van bijna 3 meter dikte werd opgevoerd. Alleen in de zuidoostelijke hoek konden nog een aantal structuren worden blootgelegd. Het gaat om twee torenvormige constructies, opgetrokken uit mergelblokken en bakstenen. Ze gaan minstens tot de 17de eeuw terug, maar verder onderzoek zal uitwijzen of ze eventueel nog ouder zijn.

De functie van de torens is nog niet duidelijk. Hun datering sluit in elk geval uit dat ze behoorden tot het 18de-eeuwse Prinsenhof, dat ondermeer op de plaats van het plein was gelegen. De werkhypotheses zijn dat de torens deel uitmaakten van de 17de-eeuwse Vauban-vestingen; dat ze behoorden tot een vroegere verdedigingsgordel rond de stad (14de-16de eeuw); of dat ze een onderdeel waren van de residentie die de graaf van Loon hier tussen 1249 en 1467 had en in oude registers "het Huys, genaemt den Thooren" wordt genoemd.

door Bart | Opgravingen | Reacties (0)

Nieuwe website voor Gallo-Romeins Museum

Sinds vandaag heeft het Gallo-Romeins Museum Tongeren een vernieuwde homepage. Op de website vind je alle informatie over wat er in het museum te beleven valt en kan je grasduinen in het uitgebreide tentoonstellingsverleden. Je kan het museum virtueel bezoeken of enkele collectiestukken online bekijken.

De nieuwe website van het museum biedt ook een mooi overzicht van wat er in het museum te beleven valt. De site is een dynamisch gegeven waar dagelijks nieuwe informatie te vinden zal zijn. Zo kan de bezoeker de uitbreiding en verbouwing van het museum op de voet volgen. Van conceptontwikkeling tot ontwerp, van museumverhaal tot presentatie... alles wordt in detail uit de doeken gedaan.

Ook de jongste website-bezoekers zullen zich zeker niet vervelen. Er is een knappe deelsite voor kinderen, de Kids Corner, waar ze samen met hun nieuwe vriendje Guus op ontdekkingstocht door het verleden gaan. Aan de hand van educatieve spelletjes en weetjes speuren ze doorheen de oudheid.

Het derde luik van de website, provinciale archeologie, wordt tegen september uitgebreid met een volledig overzicht van de activiteiten en de werking van de provinciale archeoloog.

www.galloromeinsmuseum.be

door Tijl | Websites | Reacties (0)

19 juli 2005

Ook mollen graven in Sint-Katelijne-Waver

De opgraving aan het Hooghuis in Sint-Katelijne-Waver heeft na 2 weken al enkele resultaten opgeleverd. Naast de 'Hooghuisweg' zijn er een aantal muurtjes van de bijgebouwen van het Hooghuis teruggevonden en in de fundering van één van deze muurtjes werd een mesheft in hoorn aangetroffen.

De sleuf van 11 bij 6m langs de Mechelsesteenweg bracht een kasseiwegje in witte stenen aan het licht, afgeboord met grote blokken. Bij gebrek aan duidelijk dateringsmateriaal in het weggetje en de funderingslaag van aangestampte aarde en baksteenpuin is de 'Hooghuisweg' nog niet in een bepaalde periode te plaatsen.

Links van de weg liggen er twee ondiepe, evenwijdig gelegen muurtjes die door de onderzoekers als 'serre' geïnterpreteerd worden. Tussen de weg en de bijbouw van het Hooghuis ligt waarschijnlijk een gracht, met keramisch materiaal van de 17de eeuw (mogelijk 16de) tot de 20ste eeuw. Verder onderzoek moet uitwijzen of de gracht verder onder de weg doorloopt.

De resten van de bijgebouwen van het Hooghuis bestaan uit ondiep gefundeerde muurtjes. Op één van de funderingstrappen werd een versierd mesheft gevonden, deels in ijzer en deels in hoorn. Binnenin de bijbouw werden een aantal munten uit de eerste helft van de 17de eeuw in een zanderige ophogingslaag gevonden.

Onder deze ophogingslaag zijn nog een aantal paalkuilen teruggevonden, waarvan de functie nog onduidelijk is. De ondergrond is ook verstoord door meerdere mollengangen (zie foto).

In de komende weken proberen de onderzoekers vooral de verbanden tussen de verschillende sporen te vinden en daarbij zijn ook nog steeds vrijwilligers welkom. Informeer hiervoor Wouter Yperman (0498/10 20 62).

door Jan | Opgravingen | Reacties (0)

Negen miljoen voor restauratie Antwerpse monumenten

Vlaams minister Dirk Van Mechelen, bevoegd voor het onroerend erfgoed, kent dit jaar voor 9,1 miljoen euro restauratiepremies toe voor beschermde monumenten in de provincie Antwerpen. Dat heeft hij vandaag aangekondigd tijdens een werkbezoek aan de provincie. Met zijn bezoek wilde hij persoonlijk nagaan hoe de premies effectief gebruikt worden.

Van Mechelen ondertekende ter plaatse nog enkele ministeriële besluiten. Zo kent hij een premie van 296.000 euro toe voor de restauratie van het belfort en het stadhuis van Lier (foto). Ook voor de verdere restauratie van de Sint-Margarithakerk in Lier, die als onderdeel van het Begijnhof is opgenomen op de werelderfgoedlijst van de UNESCO, zet hij bijna 10.000 euro opzij.

In Dessel bracht Van Mechelen een bezoek aan de pastorie, waar de restauratie voorziet in een herbestemming als OCMW-kantoor. Begin juli kende de minister daarvoor een premie van 616.000 euro toe. In Mechelen zette de minister zijn handtekening onder het besluit over een premie van 374.000 euro voor de restauratie van het Molenhuis, dat dateert uit 1666 en in concessie werd gegegeven als horecazaak.

Eind juni kende de minister nog subsidies toe aan de restauraties van verschillende monumenten in Mechelen: 299.000 euro voor de Onze-Lieve-Vrouw-over-de-Dijlekerk, 6.122 euro voor het pand 'De Kluis' en 46.348 euro voor de fabriekshal van de meubelfabriek Van Craen, die onder meer wegens haar industrieel-archeologische waarde werd beschermd.

Globaal kent de VLD-minister dit jaar voor 9,1 miljoen euro restauratiesubsidies toe voor monumenten in de provincie Antwerpen, of zowat 25 procent van het totale budget voor restauratiepremies in 2005.

Meer info op dirkvanmechelen.be.

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

Geen kruid tegen gewassen! Romeinse kruidenworkshop voor kinderen

In augustus geeft het Provinciaal Gallo-Romeins Museum Tongeren gratis medisch advies aan kinderen tussen 6 en 12 jaar. En wel tijdens een heuse Romeinse kruidenworkshop. De Romeinse kruidendame Julia Maxima wacht hen op aan het museum en onderwerpt hen aan een grondig medisch onderzoek. Het blijkt dat alle kinderen ziek zijn.

Kruidendame Julia stelt diagnoses voor keelpijn en ingewandswormen, raadt een andere haarkleur aan of stelt dat iemand "ziekelijk" rijk wil worden.

Hoe toch kunnen de kinderen genezen van deze vreselijke kwalen? Een spannende kruiden-tocht op de Beukenberg, het Romeinse aquaduct van Tongeren, biedt soelaas. Leveren de verschillende kruiden voldoende medicijnen op om ieders kwaal te genezen? Of is enkel nog een offer aan de Goden de laatste kans?

Kom u er zelf van vergewissen in het Provinciaal Gallo-Romeins Museum te Tongeren!

woensdag 24/08: voor kinderen van 6 tot 9 jaar.
donderdag 25/08:voor kinderen van 10 tot 12 jaar.
De workshops vinden plaats, telkens van 9u-12u.

Er is opvang voorzien vanaf 8u30.

De deelnameprijs bedraagt
€ 7 voor het eerste kind van het gezin.
€ 5 voor het tweede en volgende kinderen van het gezin.
In de prijs is één drankje inbegrepen.

Inschrijven kan je bij
Huberte Renaers: 012/670.340
Oréane Vandenreyt: 012/670.341.
e-mail: grm@limburg.be

door Jeroen | Jeugd | Reacties (0)

18 juli 2005

Egypte wil reliëf terug van België (2)

Etienne Duyckaerts, conservator van het museum van Louvain-la-Neuve, is bereid met de Egyptische autoriteiten te praten over de eventuele teruggave van een bas-reliëf dat momenteel deel uitmaakt van de museumcollectie in Louvain-la-Neuve. Hij deelt mee dat hij echter nog geen officiële vraag hieromtrent ontvangen heeft.

Het persagentschap DPA berichtte afgelopen weekend dat Egypte het Musée de Louvain-la-Neuve gevraagd had het reliëf terug te geven. Indien dit niet gebeurde, zou dat negatieve gevolgen kunnen hebben voor de universiteit van Louvain-la-Neuve (UCL) én voor die van Cambridge, die nu de toestemming hebben om opgravingen te verrichten in Efdu, nabij Luxor. Als hun vraag niet wordt ingewilligd, zouden de Egyptische autoriteiten ermee gedreigd hebben de toestemming in te trekken.

"Wij hebben dat kunstwerk volkomen wettelijk en eerlijk verworven, maar we zijn bereid hierover te spreken. We wachten nu op een officiële brief van de Egyptische Hoge Raad voor de Oudheden. Het bas-reliëf maakt deel uit van een geheel. Het is dus niet onlogisch dat men de verschillende delen hiervan opnieuw bij elkaar wil brengen," aldus Duyckaerts.

Het kunstwerk in kwestie is een bas-reliëf van de mastaba van Senenou (foto), een graftombe uit de Egyptische oudheid. Het werd begin jaren 1950 opgegraven door Abu Kadr. In 1991 kwam het werk via een legaat van dokter Delsemme, een privé-verzamelaar van Egyptische kunst, in het museum van Louvain-la-Neuve terecht. Delsemme had het zelf gekocht in 1979. Hij liet het toen door een expert onderzoeken en kreeg er een authenticiteitscertificaat voor.

Gelijkaardige kunstwerken die eveneens worden teruggevraagd door de Egyptische autoriteiten, bevinden zich in het Koninklijk Museum voor Kunst en Geschiedenis in Brussel en in het Fitzwilliam-museum van de universiteit van Cambridge.

Bron: Belga 18/07/2005

door Jeroen | Internationaal | Reacties (0)

Egypte wil reliëf terug van België

Egypte vraagt ons land een archeologische vondst terug te geven die 40 jaar geleden uit dat land verdwenen is. Het gaat om twee stenen met reliëftekeningen die in graven nabij de grote pyramiden zijn gevonden en die kort na hun ontdekking in 1965 gestolen zouden zijn. De tweede steen is in het bezit van het Fitzwilliam Museum van de universiteit van Cambridge.

De monoliet is nu in het bezit van de universiteit van Louvain-la-Neuve. Het object is volgens professor Provoost van de KULeuven meer dan 4.500 jaar oud.

Egypte dreigt er ook mee om al de Belgische opgravingen in het land te boycotten als de steen niet wordt teruggegeven aan Egypte. De Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis (KMKG) in Brussel hebben al een reliëf uit eenzelfde graf teruggegeven waardoor ze door de Egyptische autoriteiten een verlenging voor hun opgravingen gekregen hebben.

De huidige opgravingen van de UCL en de universiteit van Cambridge betreffen onderzoek in Edfu, nabij Luxor, gelegen op 700km ten zuiden van Caïro.

Bronnen:
VRTnieuws.net 18/07/2005
Belga 17/07/2005

door Jeroen | Internationaal | Reacties (0)

Vacatures voor archeologische projectleiders in Nederland

Het Nederlandse archeologisch adviesbureau RAAP is momenteel op zoek naar een aantal projectleiders. Zij zullen instaan voor het archeologisch vooronderzoek en de leiding van opgravingen binnen een bedrijfsmatig kader.

Het RAAP Archeologisch Adviesbureau, dat dit jaar haar 20-jarig bestaan viert, is een onafhankelijke organisatie die een breed pakket diensten en producten levert aan allerhande opdrachtgevers. Door middel van inventariserend archeologisch onderzoek brengen zij archeologische resten in kaart, geven hier een waardestelling aan en adviseren hoe daarmee omgegaan kan worden in de planvorming. RAAP is in deze materie toonaangevend geworden, en in Nederland wordt de door RAAP ontwikkelde methodiek stilaan als algemene norm gebruikt.

Naast drie projectleiders is de RAAP ook nog steeds op zoek naar (senior) archeologen. Al deze vacatures kunt u terugvinden via de vacaturebank van de Stichting voor de Nederlandse Archeologie (SNA).

door Bart | Vacatures | Reacties (0)

Honderd Schatten uit de Koninklijke Bibliotheek van België

Voor de 175ste verjaardag van het land organiseert de Koninklijke Bibliotheek niet minder dan drie tentoonstellingen met schitterend materiaal uit de eigen collecties. Nog tot 30 juli kan u een groot aantal absolute topstukken uit de verzamelingen van de Bibliotheek bewonderen.

Naast België in 1830. Penningen en draagtekens van de Belgische revolutie en Charles-Joseph de Ligne. De sprankelende blik van een 18de-eeuwse aristocraat biedt de Koninklijke Bibliotheek belangstellenden Honderd schatten aan die zowel de onvoorstelbare rijkdom van haar verzamelingen als het leven van de Bibliotheek zelf illustreren.

Zo zijn onder meer een aantal rijkelijk verluchte bladen uit het psalterium van Peterborough te bewonderen, een vroeg veertiende-eeuws handschrift dat door een abt van de gelijknamige abdij werd besteld maar via allerlei omwegen in handen kwam van de hertogen van Bourgondië. Verder een exemplaar van Vesalius' De humani corporis fabrica (1543), de kaartenatlas van Jacob van Deventer (ca. 1550) en de kostbaarste munt ter wereld, een unieke tetradrachme van Aetna (ca. 460 v. Chr.).

De drie tentoonstellingen lopen tot 30 juli 2005 in de Nassaukapel en de Schenkingenzaal van de Koninklijke Bibliotheek in Brussel (vlakbij het Centraal Station). Behalve op zon- en feestdagen zijn de exposities dagelijks geopend van 10 tot 17 uur. De toegang is gratis.

Meer info vindt u hier .

door Bart | Tentoonstellingen | Reacties (0)

17 juli 2005

Plunderingen in Erps-Kwerps?

Bij de opgravingen van het kasteel van Hagedocht (Erps-Kwerps) zijn al heel wat sporen aan het licht gekomen. Een van de opvallendste vondsten is het skelet van een hond. Op woensdag 20 juli wordt een geleid bezoek aan de opgravingen georganiseerd.

Voorlopig hebben de archeologen al sporen gevonden uit de IJzertijd (750-450 voor Christus), de volle Middeleeuwen (12de-13de eeuw) en uit recentere perioden (van de 17de eeuw tot nu). Een aantal greppels en uitbraaksporen zouden zeker verband houden met het kasteel van Hagedocht.

Ook vonden de archeologen een gebouw in vakwerkbouw dat vermoedelijk afbrandde tussen de 12de en de 14de eeuw. Had dit te maken met oorlogen of met plunderingen?

Ging het hier om de strijd tussen twee Leuvense groepen: de Blankaarden en de Colveneren? Erps steunde de Blankaarden, de aanhangers van hertog Jan I van Brabant en van de ambachten. De Colveneren vielen in het midden van de 13de eeuw Erps aan en werden op de vlucht gedreven.

Of ging het om Quarebbe of Kwerps dat in 1321 platgebrand werd door de Leuvense militie. De Kwerpsenaren hadden enkele Leuvense patriciërs getergd. De Leuvenaren brandden als wraak Kwerps plat. Deze brand was bijna het begin van een oorlog tussen de hertog van Brabant en de stad Leuven.

Wil je er alles van weten, kom dan naar de archeologische rondleiding onder leiding van archeoloog Walter Sevenants. Op woensdag 20 juli komt men om 20u samen aan bakkerij Salens in de Vissegatstraat (Erps-Kwerps). Meer info.

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

Archeologen doen noodinterventie in Kattenstraat (Aalst)

Eind juni stelden de archeologen van de Aalsterse Hopmarkt vast dat in de Kattestraat een huis werd afgebroken. Na overleg met de architect kregen de archeologen enkele dagen de tijd om de muren op het terrein in te meten. Het onderzoek toonde aan dat hier een woning met 16de-eeuwse kern werd afgebroken.

De opgraving beperkte zich dus tot het registreren van de zichtbare structuren. Enkele kelders werden op enkele uren tijd uitgegraven en opnieuw opgevuld met zand. Bij de noodinterventie kwamen een heleboel sporen aan het licht.

Het perceel bestond uit een woning met erlangs een straatje. Aan de kant van de Kattestraat was dit straatje overwelfd. De aanzet van dit gewelf is nog goed te zien in de zijgevel met nummer 19. De oorspronkelijke woning heeft net als nummer 15 een trapgevel die later verschillende keren uitgebreid werd. Al deze uitbreidingen zijn ook in de grond zichtbaar. In het oorspronkelijk deel van de woning bevond zich een kelder met tongewelven en nissen in de muren. Ook de trap was nog bewaard.

Op één plaats was de muur van de kelder uitgebroken en kregen we een zicht op de onderliggende lagen. Net als op andere plaatsen in Aalst troffen we hier een pakket verbrande leem aan dat verband houdt met de 14de-eeuwse stadsbranden. Oorspronkelijk stond hier dus een houtbouw met lemen wanden die nadien versteend werd. Op het achterste deel van het terrein bevond zich een recentere aanbouw en bovendien een aantal oudere muren, gemetst met 28 cm lange bakstenen, die vermoedelijk behoren tot een reeds vroeger afgebroken gebouw.

Meer op de Hopmarkt-website.

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

16 juli 2005

Plantin-Moretus Antwerpen op de Werelderfgoedlijst

Het volledige Plantin-Moretus complex in Antwerpen is opgenomen op de lijst van het Werelderfgoed van de UNESCO. Dat is gisteren in Durban (Zuid-Afrika) beslist door de Werelderfgoedcommissie van de UNESCO. Het complex Plantin-Moretus is het 804de item op de Werelderfgoedlijst van sites met uitzonderlijke universele waarde.

Sedert september 2001 is het archief van de drukkerij van Christoffel Plantin door de Unesco al erkend tot het roerend cultureel werelderfgoed. Ditmaal gaat het over de opname van het ganse onroerende complex, namelijk het uit de 16de eeuw daterende woonhuis-atelier-museum Plantin Moretus.

De nieuwe Unesco-erkenning betekent concreet een hogere beschermingsgraad en zal ook bijdragen tot de internationale uitstraling van het Plantin-Moretus museum, maar financiële middelen zitten er niet aan vast.

Christoffel Plantin vestigde zich in 1548 in Antwerpen en begon er een drukkerij-uitgeverij die spoedig van Antwerpen een drukkerscentrum maakte dat zich met Parijs en Venetië kon meten. Hij gaf het bloeiende bedrijf later door aan zijn schoonzoon Jan Moretus.

Het Plantin-Moretusmuseum aan de Antwerpse Vrijdagmarkt omvat het goed bewaard gebleven complex met de woning, het bedrijf met onder meer de werkkamer van de proeflezers en de boekenwinkel en de bibliotheek. In de drukkerij staan de oudste drukpersen ter wereld.

Bron: www.gva.be.

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

Opgravingen Nieuwstraat gaan van start

In de Brugse Nieuwstraat zal er, voorafgaand aan de bouw van een vergadercomplex, gedurende enkele weken archeologisch onderzoek gebeuren. Het onderzoek wordt uitgevoerd door Raakvlak (de Intergemeentelijke Dienst voor Archeologie in Brugge en Ommeland) in samenwerking met de bouwheer (vzw Volkswelzijn), die een belangrijke financiële inbreng in het project heeft.

Er zijn aanwijzingen dat de zone van de Oude Burg, gesitueerd ten zuiden van de Markt, al in de vroege middeleeuwen bewoond was. Men vermoedt zelfs dat deze bewoningskern ooit volledig door waterlopen omgeven was: in het zuiden door de Dijver en in het oosten door de Kraanrei, die nu overwelfd is. Enkele waarnemingen die op het einde van de 19de eeuw gedaan zijn, zouden er volgens sommige auteurs op wijzen dat de kern ook in het noorden en het westen omwald was. In het noorden zou de waterloop ter hoogte van het belfort gelopen hebben en in het westen ter hoogte van de huidige Nieuwstraat. In elk geval blijkt de stad zich vanaf de late 11e eeuw en vroege 12e eeuw vanuit de Oude Burg verder ontwikkeld te hebben, wat opnieuw duidt op het belang van deze wijk.

Op een detail van het plan van Marcus Gerards (1562) zijn behalve het Hof van Watervliet, waarschijnlijk gebouwd rond het midden van de 15e eeuw, ook de aanpalende huizen aan de Oude Burg en de Nieuwstraat afgebeeld. Opmerkelijk zijn de smalle en diepe percelen, gescheiden door parallelle brandstraatjes die loodrecht op de Dijver gesitueerd zijn.

www.raakvlak.be

door Jeroen | Opgravingen | Reacties (0)

15 juli 2005

Archeologisch sitemuseum heropent deuren in Werken

Het sitemuseum in Werken bij Kortemark heeft na een periode van renovatie opnieuw zijn deuren geopend. Het archeologisch museum bestaat tien jaar en ging eind oktober vorig jaar dicht. Na de schilderwerken, het poetsen en de herinrichting is het klaar voor het toeristische seizoen.

Het Gemeentelijke Museum geeft op een visueel aantrekkelijke manier een overzicht van alle archeologische vondsten te Kortemark. Er zijn voorwerpen te zien afkomstig uit grafheuvels uit de Bronstijd. Er is de waardevolle Romeinse muntschat en een uitgebreide voorstelling van de "Hoge Andjoen", een motte uit de 8e-9e eeuw. Tenslotte komt de voormalige Abdij Hemelsdale aan bod.

Het museum heeft daarenboven enkele nieuwe troeven. Er worden nu rondleidingen gehouden en workshops voor kinderen, er is een nieuwe bezoekersgids samengesteld en er zijn educatieve pakketten ter beschikking. Voor wie nog meer wil, is er de ontdekkingstocht met de gloednieuwe archeologische koffer.

Het sitemuseum in Werken fungeert tevens als toeristisch vertrekpunt voor tal van activiteiten en bezoeken aan Kortemark en aan de hele Westhoek. Vandaar dat er een onthaalruimte is gebouwd om de toerist wegwijs te maken in het regionale toeristische aanbod.

Sitemuseum
Vladslostraat 9, Werken
tel. 051-57.09.15
toerisme@kortemark.be

Bron: De Standaard 15/07/2005

door Jeroen | In de pers | Reacties (0)

Conferentie 'Association of Archaeological Illustrators & Surveyors'

De jaarlijkse conferentie van de Association of Archaeological Illustrators & Surveyors wordt dit jaar in het Allard Pierson Museum in Amsterdam gehouden. Op 3-5 september 2005 zullen illustratoren hun ervaringen delen in lezingen, en worden er portfoliosessies en een workshop over auteursrechten georganiseerd.

De Association of Archaeological Illustrators and Surveyors (AAI&S) is een internationale beroepsverening voor archeologische tekenaars en illustratoren, met hoofdzetel in Reading (UK). Het is de eerste keer dat hun jaarlijkse conferentie buiten Groot-Brittannië wordt georganiseerd, en het Allard Pierson Museum, het archeologisch museum van de Universiteit van Amsterdam, biedt daarvoor ongetwijfeld een prachtig decor.

Voor het programma en boekingen kan u hier terecht.

door Bart | Congressen | Reacties (0)

Oostende: stadsvernieuwing en archeologie

In het Kursaal in Oostende is er vanaf vandaag de tentoonstelling 'Oostende: stadsvernieuwing en archeologie' te bezichtigen. Met de tentoonstelling willen de organisatoren aantonen hoe sinds de laatste jaren vernieuwingswerken en archeologie hand in hand gaan. In de inkomhal van het Kursaal kunt u beeldmateriaal van de opgravingen, kleurrijke kaarten en een selectie van de vondsten bezichtigen.

De tentoonstelling wordt tevens vergezeld de publicatie "Oostendse stadsvernieuwing en archeologie. Een balans van 10 jaar archeologisch onderzoek van het Oostendse bodemarchief."

De tentoonstelling is nog tot 15 september te bezichtigen, dagelijks van 10u tot 18u .
Inkomhal Kursaal, ingang via Monacoplein, 8400 Oostende
tel: 059/320012
info@kursaaloostende.be
www.kursaaloostende.be
Inkom: gratis

door Jeroen | Tentoonstellingen | Reacties (0)

14 juli 2005

Gallo-Romeins Museum verhuist naar oudste gevangenis van het land

Het Gallo-Romeins Museum van Tongeren wordt volledig verbouwd en krijgt er bovendien een fikse uitbreiding bij. Door de ingrijpende werken moet het museum gedurende twee jaar volledig ontruimd worden. Daarom verhuist het museumteam van begin 2006 tot einde 2007 naar de gevangenis van Tongeren.

Het museum zet in de gevangenis het belangrijkste onderdeel van zijn werking verder. Gedeputeerde Jos Claessens: "Momenteel bezoeken jaarlijks 30.000 à 40.000 schoolkinderen het Gallo-Romeins Museum. Ik vind het belangrijk dat we die schoolkinderen niet in de kou laten staan gedurende twee jaar. Op de nieuwe locatie kunnen ze blijven deelnemen aan de educatieve programma’s van het museum. Dat kan ook zonder dat de museumcollectie opnieuw wordt tentoongesteld in de gevangenis."

"Het onderbrengen van een museumteam in een gevangenis schept ook nieuwe mogelijkheden. De bezoeker zal de gevangenis op een beklijvende manier kunnen ontdekken. De gevangenis van Tongeren is de oudste van het land. Daarmee is het gebouw op zich al meer dan de moeite waard om te bezoeken." …

De bezoekers zullen aan de hand van evocaties, multimedia-installaties, geluids- en beeldfragmenten een sfeerbeeld krijgen van het dagelijks leven in de gevangenis. Ze volgen het pad van de gevangenen en maken kennis met het harde leven achter de hoge muren."

De tijdelijke openstelling van de gevangenis wordt een uitgelezen kans om kennis te maken met meer dan honderd jaar gevangeniswezen in Tongeren.

door Tijl | Varia | Reacties (0)

Studenten gezocht voor O.L.V.-Basiliek Tongeren

Het team van de O.L.V.-Basiliek in Tongeren is dringend op zoek naar studenten of afgestudeerde archeologen die tijdens de zomermaanden een handje kunnen komen helpen. Het gaat om een erg gevarieerde site, met ondermeer een Gallo-Romeinse stadswoning uit de 2de of 3de eeuw en tenminste drie pre-Romaanse kerkfases.

Vermits het om een redelijk gevaarlijke werf gaat, is het dragen van
veiligheidsschoenen wel vereist. Geïnteresseerden kunnen contact opnemen met Vanessa Vander Ginst (vanessa_vander_ginst@hotmail.com of 0498/53.12.57)

door Bart | Vrijwilligers | Reacties (0)

13 juli 2005

Opgravingen Tielt beëindigd

Met het opvullen van de vierde en laatste proefsleuf is definitief een punt gezet achter de opgravingen op de Tieltse Markt. Ondanks de beperkte middelen kan archeologe Janiek De Gryse na vier maanden noodonderzoek toch enkele opmerkelijke vondsten voorleggen. Een korte terugblik.

Sinds 1 maart volgden Janiek en haar medewerker stelselmatig de infrastructuurwerken in het centrum van Tielt op. Uiteindelijk werden vier proefsleuven getrokken op het tracé van de nieuw te leggen rioleringen. In een eerste sleuf op de Markt werd vrij snel een uitgeholde boomstam van bijna 4 meter aangetroffen die deel uitmaakte van een lokaal watertoevoer of –afvoersysteem. Er is nog steeds geen zekerheid omtrent de datering, maar op basis van de schaarse keramiekfragmenten is de stronk wellicht vóór de 15de eeuw te plaatsen. Dendrochronologisch onderzoek moet een nauwkeuriger datering opleveren.

In een tweede sleuf werd de noordoostelijke hoek van de verdwenen Lakenhal blootgelegd (foto). Binnen de muren troffen de archeologen een 15de-eeuwse afvalcontext aan, die echter zwaar verstoord was door een riool van de Hoogstraat.

Omwille van de pinksterkermis werd het onderzoek kortstondig verplaatst naar het Rameplein. Daar konden in de 'moederbodem' de contouren van een zandwinningsput worden herkend. Verder ook een kuil met bouwafval en enkele vermoedelijk postmiddeleeuwse paalgaten.

De vierde en laatste proefsleuf, opnieuw op de Markt, leverde uiteindelijk de meeste structuren op. In de laatste weken werd nog een schuilplaats van de Dienst Passieve Luchtverdediging uit 1942 blootgelegd. Daarnaast konden een aantal muren gelinkt worden aan het Schepenhuis, zoals de Lakenhal later werd genoemd (foto). Mogelijk gaat het om de gevangeniscellen die in 1777 in de kelder onder het Schepenhuis werden geïnstalleerd. Tenslotte liet de vondst van een 'nieuwe' muur van de Lakenhal toe de volledige breedte en lengte van het gebouw te reconstrueren.

Voor meer informatie over de opgravingen kan u terecht bij Janiek De Gryse.

door Bart | Opgravingen | Reacties (0)

Versierde kruiken gevonden in Aalst

De opgravingen op de Hopmarkt in Aalst gaan nog steeds verder. Tijdens de laatste weken werden twee opvallende kruiken gevonden: één in hoogversierd aardewerk en een andere uit proto-steengoed, afkomstig uit het Rijnland.

Tijdens de laatste week van juni werd sleuf VI afgewerkt, de profielen werden getekend en beschreven en de laatste sporen werden uitgehaald. Eén afvalkuil bevatte zeer interessant materiaal dat dateerde uit de eerste helft van de 14de eeuw. Bovendien is het de eerste kuil waarin plantaardige resten, namelijk verkoolde graantjes, werden teruggevonden.

De ca. 5 meter brede gracht uit sleuf IV en V werd ook in sleuf VI aangesneden en volledig uitgegraven voor vondstrecuperatie. In tegenstelling tot de andere delen leverde ze deze keer heel wat materiaal op uit de tweede helft van de 13de eeuw.

Het meest opmerkelijk was een kruik in hoogversierd aardewerk met florale motieven. De kruik in rood aardewerk is overtrokken met een witte sliblaag en loodglazuur. De binnenzijde is ongeglazuurd. Hoogversierd aardewerk wordt algemeen beschouwd als luxeaardewerk. Vermoedelijk is het een lokaal/regionaal product.

Een andere vondst was een kruik in proto-steengoed afkomstig uit het Rijnland. Proto-steengoed kenmerkt zich doordat de kwartsverschraling niet gesmolten is. Hiervoor was de baktemperatuur niet hoog genoeg. Bij het latere steengoed is dit wel het geval. De kruik had een gietsneb.

Website opgravingen Hopmarkt

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

Nieuwe oproep Cultuur 2000 verschenen

Vandaag is de nieuwe oproep voor het indienen van projectvoorstellen onder het subsidieprogramma Cultuur 2000 verschenen. Tijdens de selectieprocedure 2006 zal de Europese Commissie meer dan vijftig projecten uit de erfgoedsector ondersteunen.

De oproep zelf is in het Nederlands beschikbaar. Het aanvraagformulier en de technische uitleg over het projectjaar 2006 (subsidiabiliteitscriteria, financiële procedure en voorwaarden bij het indienen van een aanvraag) werden enkel in het Frans, Engels en Duits vertaald.

Alle informatie vind je op de website van de Europese Commissie.

door Tijl | Varia | Reacties (0)

Witte monniken bezweren de zwarte dood

Ook dit jaar heeft het museumteam van Ten Duinen in Koksijde een uitgebreid zomerprogramma samengesteld. Zo organiseert men op woensdag 20 juli en 10 augustus twee zomernocturnes over de pest anno 1349. De opvoeringen gebeuren op verschillende locaties in de abijdruïnes.

De pest is overal, ook binnen de abdijmuren. De monniken, lekenbroeders, meiden en knechten van Ten Duinen tasten volledig in het duister over de oorzaken… Keukenmeiden Martha en Beatrijs zijn er rotsvast van overtuigd dat de groezelige kok en zijn vierpotige keukenvrienden de ziekte verspreiden, terwijl de novicenmeester het zondige gedrag van de mensen scherp veroordeelt. Een edelman die zijn ganse familie verloor door de pest, biecht gek van verdriet alle zonden uit zijn leven op aan vader abt. ‘God waakt, mijn zoon, geen nood’… maar niet iedereen neemt daar genoegen mee. Paniek neemt stilaan de bovenhand en ten einde raad zoeken de abdijbewoners naar allerlei oplossingen. Zo laat de portier zich door de vuurspuwer overtuigen om de koorts via de lucht weg te branden. De bakker en de molenaar zien enkel nog heil in het gewijde brood en roepen de hulp van het publiek in. De ziekenbroeder laat in het geniep een kwakzalver via een achterpoortje binnen…

De opvoeringen gebeuren in het Nederlands en in het Frans, vanaf 21 uur. Voorafgaand kan men het museum bezoeken met een gids. Meer info op tenduinen.be.

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

12 juli 2005

Vacatures post-doctoraten ULB en Université de Liège

In het kader van een nieuw opgerichte master in archeometrie is de Université de Liège op zoek naar twee post-doctoraat medewerkers aan "Le Centre Européen d'Archéométrie".
Lees de vacature in het Frans of het Engels.
De Université Libre de Bruxelles is op zoek naar een wetenschapper voor een éénjarig post-doctoraat getiteld "La Céramique dans les Sociétés Anciennes. Production, distribution et usages".
Lees de volledige vacature hier.

door Jeroen | Vacatures | Reacties (0)

Vacatures voor archeologen in Nederland

Zowel het Nederlandse Eco-job als ARCADIS Nederland zijn momenteel op zoek naar archeologen. De eerste vacature betreft een junior projectleider voor een Zeelands adviesbureau, in het tweede geval gaat het om een functie als archeoloog in een internationale advies- en ingenieursonderneming.

In de vacaturebank van de Stichting voor de Nederlandse Archeologie (SNA) vindt u nog meer vacatures voor archeologen in Nederland.

door Bart | Vacatures | Reacties (0)

11 juli 2005

Contactdagen Belgisch-Nederlandse middeleeuwse archeologen

Na Zwolle, Eindhoven en Antwerpen gaan de Contactdagen Belgisch-Nederlandse middeleeuwse archeologen en bouwhistorici (BNA) in 2005 door in Venlo, op 6 en 7 oktober. Het centrale thema is deze keer archeologie en kastelen. Een gedetailleerd programma en aanmeldingsformulier zal later verspreid worden.

door Tijl | Congressen | Reacties (0)

Symposium over middeleeuws Borgloon

Op 17 juli staat Borgloon nog eens centraal op het Artuatuca-erfgoedfestival. Die dag vindt een symposium plaats over Borgloon als kleine middeleeuwse kern in een rijk cultuurlandschap. In de namiddag wordt ook een wandeling georganiseerd langs de Romeinse weg, tussen Bommershoven en Voort.

Het symposium onderzoekt de historische betekenis en de stedelijke toekomst van de burchtheuvel van Borgloon, de stedenbouwkundige ontwikkeling door de eeuwen heen en de relatie met het landschap, meer in het bijzonder de Romeinse weg. Jos Bleus licht de geschiedenis van de site toe. Roland Vanmuysen schetst een toekomstperspectief voor de burchtheuvel, als identiteitsbepalende factor van Borgloon. Een toelichting van de plannen voor publieksontsluiting van de Romeinse weg sluit het symposium af.

Nog op zondag 17 juli kan je het nog zeer gaaf bewaarde tracé van de Romeinse weg tussen Bommershoven en Voort verkennen. Tijdens de wandeling kan je genieten van muziek van lokale harmonieën en op de Bolleberg wordt een picknickweide ingericht. Natuur- en cultuurgidsen vertrekken aan de Bolleberg om je in een halfuurtje alles te vertellen over geschiedenis en toekomst van dit unieke cultuurlandschap. De wandeling duurt zonder tussenstops zo'n anderhalf uur.

Meer info op artuatuca.be.

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

10 juli 2005

Graven tegen de tijd in Brussels Arme Klarenklooster

De opgraving van de resten van het Arme Klarenklooster in Brussel is een race tegen de tijd geworden. Waarschijnlijk wordt er in augustus al begonnen met de bouw van een appartementsblok. "Alle resten van het klooster zullen dan genadeloos afgebroken worden, en dat zal pijn doen," zegt archeologe Britt Claes.

In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden, leidden de Arme Klaren geen armzalig leven. "Dat kunnen we bijvoorbeeld afleiden uit het toilet," vertelt Claes in een interview met Brusselnieuws. "Omdat alle mogelijke afval erin werd gegooid, is het toilet archeologisch gezien heel waardevol. We hebben zo’n put uit de zestiende, zeventiende eeuw gevonden, waarin onder andere beendermateriaal van kippen en in tweeën gekapte schapenschedels lagen. Dat duidt op een hoge levensstandaard. Voor de rest graven we vooral scherven van aardewerk en gebroken servies op. Hier en daar komen er ook andere objecten naar boven, zoals een middeleeuwse dobbelsteen, een dominosteen en een bronzen lepel. Veel geld zijn die dingen niet waard, maar geschiedkundig zijn ze wel interessant."

Onder de kapelvloer stootte het team van Claes op resten van menselijke lichamen. In die tijd was het de gewoonte om mensen in de kapel te begraven. De overledenen werden in houten kisten gestoken, met het hoofd in het westen en de voeten in het oosten, volgens de oriëntatie van de kapel. Van de houten kisten blijven alleen nog de grondverkleuringen en enkele nagels bewaard. Intussen zijn er al 24 skeletten onder het zand vandaan gehaald. Naast een van hen is ook een oorbel gevonden. Wie deze stille getuigen zijn, is nog niet bekend.

De archeologen werken nu onder een enorme tijdsdruk. In juli kunnen ze nog gerust zijn omwille van de bouwvakantie, maar in augustus kan het al prijs zijn. Als de bouw weer begint, moeten de archeologen vertrekken. Ze hebben nog heel wat werk voor de boeg en zijn dus nog volop op zoek naar vrijwilligers (oproep).

Het volledige interview op brusselnieuws.be.

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

Graethempoort in Borgloon herleeft

Op vrijdag 15 juli zal in Borgloon de erfgoedinstallatie Graethempoort officieel ingehuldigd worden. Een lokaal comité heeft de poort in het kader van Artuatuca tijdelijk herbouwd, waardoor het publiek een indruk krijgt van hoe het was om binnen of buiten de stadsmuren te leven.

De Graethempoort is één van de weinige stadspoorten van Borgloon waarvan nog schetsen, vaak in een geromantiseerde versie, bewaard zijn. De poort blijft zichtbaar tot op de Open Monumentendag.

In het kader van de inhuldiging vindt dezelfde avond ook een middeleeuwse optocht plaats in Borgloon. Een poëtische stap terug in de tijd, met verwijzingen naar het leven in de Middeleeuwen, toen de vruchten van het land van levensbelang waren. Een oogstfeest avant-la-lettre! Bengaals vuur, percussie, praalwagens en lokale figuranten in middeleeuwse kostuums, te zien vanaf de Graethempoort tot het Speelhof.

Meer info op artuatuca.be.

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

Land van Ooit in Tongeren geeft oude vuurstenen prijs

In de zone waar het hoofdgebouw van het Romeins themapark 'Het Land van Ooit' zal gebouwd worden, hebben archeologen belangrijk archeologisch materiaal aangetroffen. Het merendeel van de vondsten zijn vuurstenen uit de Oude Steentijd (35.000 tot 9000 voor Christus).

Het inventariserend archeologisch veldonderzoek werd door het onderzoeksbureau BAAC in opdracht van de nv Plinius uitgevoerd. De nv Plinius bestaat uit het Autonoom Gemeentebedrijf Tongeren en Toerisme Vlaanderen.

Het onderzoek bracht eveneens vuurstenen uit de Nieuwe Steentijd (9000-2000 voor Christus) en Romeins materiaal zoals luxeaardewerk, munten, een bronzen ring en bouwmaterialen uit de periode van 50 voor Christus tot 500 na Christus aan het licht. Verder werden er ook resten uit de IJzertijd (800-50 voor Christus) op de site aangetroffen.

Volgens de archeologen vormen de goed bewaarde vuurstenen een belangrijke vondst voor Tongeren en duiden de aangetroffen resten op menselijke aanwezigheid vanaf de Steentijd. Rondom de Pliniusbron troffen de archeologen geen vondsten aan die wijzen op de aanwezigheid van een archeologische nederzetting. Vermoed wordt dat deze site door zijn hoge vochtigheidsgraad ongeschikt was voor menselijke bewoning. Het archeologisch onderzoek wordt ook tijdens de zomermaanden voortgezet.

(belga)

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

JCW archeologiekamp: abdij onder het gras (bis) (24/07-03/08/2005)

door Johan | Varia | Reacties (0)

8 juli 2005

Lommelse Maatheide: volg de opgravingen via nieuwe weblog

Sinds kort kunnen de opgravingen op de Lommelse Maatheide op de voet gevolgd worden via een nieuwe weblog. Deze prehistorische site wordt sinds de zomer van 2003 onderzocht onder leiding van professor Marc De Bie (VUB). Dankzij steun van de Provincie Limburg kan het ruime publiek nu ook in prime time op de hoogte blijven, zónder natte voeten.

door Johan | Websites | Reacties (0)

7 juli 2005

Lies Op de Beeck - Grafgebruiken van Oude Rijk tot Middenrijk

Na meer dan vier jaar onderzoek naar Egyptische graven behaalde Lies Op de Beeck onlangs haar doctoraat in de Egyptologie aan de K.U.Leuven. Ze bestudeerde zo'n vierduizend graven van het Oude Rijk tot het Middenrijk, en ging op zoek naar de functie en de rituele achtergrond van de inhoud van deze graven. Lees het interview.

door Tijl | Interviews | Reacties (0)

Sagalassos-campagne 2005 van start

Vanaf 9 juli trekt een internationaal team van wetenschappers, geleid door professor Marc Waelkens van de K.U.Leuven, weer naar Turkije voor de jaarlijkse opgravingen in Sagalassos. Voor het eerst zullen de archeologen het concertgebouw en de voedselmarkt van de antieke stad onderzoeken. Tegelijk hoopt men ook de restauratie van het Heroön, een tempelvormig eremonument uit de eerste eeuw na Christus, te voltooien.

De laatste jaren is Sagalassos uitgegroeid tot een van de grootste archeologische projecten in het Middellandse-Zeegebied. Tijdens de zomermaanden werken ieder jaar een 150-tal wetenschappers van diverse nationaliteiten en uiteenlopende disciplines mee aan het project. In de nieuwe Sagalassos E-Update vind je een korte voorstelling van de belangrijkste opgravingsprojecten van dit jaar.

Sagalassos was tijdens de Romeinse overheersing de belangrijkste stad van de provincie Pisidië. In de 7de eeuw werd de stad definitief verwoest door een aardbeving. De ruïnes van de stad liggen in het Taurusgebergte, zo’n 100 kilometer ten noorden van de populaire vakantieplaats Antalya. Heel wat Vlamingen hebben tijdens hun vakantie in Turkije al een uitstap naar de site gemaakt.

Ook deze zomer kan iedereen via internet de vorderingen volgen van de archeologische expeditie in Sagalassos. Voor de website wordt samengewerkt met Archaeology Magazine, een internationaal gerenommeerd tijdschrift, dat op haar website ook nog een aantal andere ‘Interactive Digs’ aanbiedt. Het grote publiek kan zo op een op een toegankelijke manier kennismaken met het reilen en zeilen tijdens een opgravingscampagne.

Sagalassos E-Update juli 2005
Sagalassos Interactive Dig

door Tijl | Internationaal | Reacties (0)

Presentatie inventaris Sint-Martinuskerk Berg

In de reeks inventarisaties van het roerend patrimonium van de verschillende kerken op het grondgebied van Tongeren, wordt dit jaar ook de Sint-Martinuskerk van Berg gepresenteerd. De inventaris zal op 14 juli in samenwerking met het Kunsterfgoedfestival Artuatuca voorgesteld worden.

Het beeld dat van cultureel Tongeren wordt opgehangen, is te lang beperkt gehouden tot het historische stadscentrum. Daardoor is de culturele en dus ook de maatschappelijke betekenis en waarde van zowel de dorpen als van de vele stadswijken in de loop der jaren geminimaliseerd en uiteindelijk zelfs gemarginaliseerd. Hoog tijd dus om het rijke kerkelijk erfgoed dat deze dorpen kenmerkt, een extra stimulans geven, vond de Erfgoedcel Tongeren.

Tijdens de Middeleeuwen hing de Sint-Martinuskerk af van het Tongerse kapittel van Onze-Lieve-Vrouw en was ze zelfs de moederkerk van ’s-Herenelderen. Dankzij schenkingen van het Tongerse kapittel, maar vooral door schenkingen van rijke herenboeren en de uitgebreide inkomsten van de kerk, kon doorheen vele eeuwen een waardevol patrimonium worden opgebouwd.

Donderdag 14 juli om 19u. Sint-Martinuskerk, Berg. Gratis toegang.

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

6 juli 2005

Interview met minister Dirk Van Mechelen

In haar nieuwste nummer publiceert VCM-Contact een uitgebreid interview met minister Dirk Van Mechelen. Het werd een boeiend gesprek over erfgoedzorg en de rol van de verenigingen en vrijwilligers daarin. We kregen de toelating om het interview ook via ArcheoNet te verspreiden. Verplichte lectuur voor archeologen en aanverwanten!

De nieuwe Vlaamse regering is ondertussen bijna een jaar aan de slag. Tijd voor een gesprek met minister Dirk Van Mechelen, vond VCM-Contact. Van Mechelen is onder meer bevoegd voor Monumenten, Landschappen en Archeologie. Op 25 april, midden in de BHV-crisis, stond de minister VCM-Contact te woord (nvdr: ondertussen zijn al wat uitspraken van de minister achterhaald en rechtgezet door gesprekken tussen de minister en het VIOE).

Lees het interview

door Tijl | Varia | Reacties (0)

"Beleid springt onverantwoord om met historisch erfgoed"

Enkele waardevolle arbeidershuisjes in Merendree (Nevele) worden binnenkort gesloopt. Terwijl tegenstanders de huisjes bezetten, pleit een lokale werkgroep voor het herdenken van het Vlaamse monumentenbeleid. Men verwijt de beleidsmakers een gebrek aan historisch aanvoelen, visie en respect voor het verleden.

Volgens de werkgroep Archeologie, Monumenten en Landschappen is de nakende sloop exemplarisch voor een toestand die in Vlaanderen stilaan legio wordt: slopingen of onverantwoorde moderniseringen van historisch waardevolle gebouwen komen steeds vaker voor.

"Bij gebrek aan een Vlaams handhavingsbeleid en de delegatie van de stedebouwkundige bevoegdheid naar het laagste politieke niveau werd de deur wagenwijd opengezet voor willekeur en politieke beïnvloeding," stelt de werkgroep. "De motivaties tot sloping in de stedenbouwkundige vergunningen zijn vaak hilarisch. Zo wordt de sloop van de huisjes in Merendree ondermeer gemotiveerd door het feit dat ze contrasteren met hun omgeving. Met een dergelijke uitspraak haalt men in de toekomst zowat alles tegen de vlakte. In de gemeente Nevele zelf zijn nog meerdere dossiers die een gelijkaardig pad dreigen op te gaan. Denken we maar aan de pastorie in Hansbeke, ooit al eens bezet om de wantoestand aan te klagen, maar na al die jaren leegstand nog steeds aan het verkrotten."

Nog volgens de werkgroep vergeet men al te vaak de sociale dimensie in dit soort dossiers. Arbeidershuisjes of kleine hoevetjes worden vaak bewoond door mensen die niet de middelen hebben tot of weten hoe ze zich juridisch kunnen verweren of bezwaar aantekenen. Daarom pleit de werkgroep voor een herdenken van het Vlaams monumentenbeleid waarbij handhaving maar ook integratie van het sociale aspect in her-valorisatie van de historisch waardevolle architectuur meer aan bod moeten komen.

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

Nieuwe opgravingen in Sint-Pietersabdij Oudenburg

Eind deze week wordt in Oudenburg gestart met een nieuwe opgraving, onder leiding van projectarcheologe Jessica Vandevelde. Oudenburg is bij velen vooral gekend vanwege haar rijke Romeinse verleden. Deze keer zal echter een stukje (post-)middeleeuws patrimonium onderzocht worden, de Sint-Pietersabdij.

Deze Benedictijnerabdij werd volgens de overlevering in 1084 gesticht door de Heilige Arnoldus, rond de reeds bestaande St.-Pieterskerk. De abdij kende in de eerste eeuwen van haar bestaan een bescheiden bloei, hoewel het aantal monniken steeds beperkt bleef. Iconografische bronnen over deze periode zijn jammer genoeg niet voorhanden. Tijdens de Beeldenstorm, in 1578, werd de abdij echter met de grond gelijk gemaakt door de Gentse calvinisten. In 1590 werd op de plaats van de vernielde abdij een aarden versterking opgeworpen, als onderdeel van de Spaanse fortengordel rond Oostende. Dit fort bleef in gebruik tot rond 1610, pas dan kon de heropbouw van de abdij beginnen.

Een gravure van de hand van A. Sanderus toont ons hoe het nieuwe abdijcomplex er rond het midden van de 17de eeuw zou hebben uitgezien. In hoeverre deze voorstelling van de gebouwen correct is, blijft een vraagteken. Een proefonderzoek door in 1957 lijkt alvast de locatie van de kerk te bevestigen. De heropleving van het klooster was van korte duur, want onder de Franse overheersing werd de abdij in 1797 voorgoed opgedoekt. De meeste gebouwen werden afgebroken; naast delen van de 17de-eeuwse abdijhoeve bleef enkel de 18de-eeuwse abtswoning tot op vandaag bewaard.

Dit abtsgebouw, waar sinds 1989 het Stedelijk Archeologisch Museum is gehuisvest, zal vanaf het voorjaar 2006 volledig gerenoveerd worden. Het gebouw zal tevens uitgebreid worden met onder andere nieuwe museale ruimtes en een polyvalente zaal. Waar deze nieuwe gebouwen komen, zal het terrein tijdens de volgende 4 maanden worden onderzocht. Men hoopt een stuk van het dormitorium (slaapzaal) van de 17de-eeuwse abdij aan te treffen, en eventueel resten van de middeleeuwse fase van de abdij. Ook het Spaans fort heeft hier wellicht zijn sporen nagelaten.

Voorlopig zullen de opgravingen niet toegankelijk zijn voor het publiek. Indien mogelijk zal er na de zomer wel een opendeurdag georganiseerd worden.

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

5 juli 2005

Symposium 'Broadening Horizons'

Op 27 en 28 februari 2006 organiseert de Universiteit Gent een internationaal symposium voor jonge onderzoekers getiteld 'Broadening Horizons - Multidisciplinary approaches to the study of past landscapes'.

De aandacht zal gaan naar samenwerkingen tussen o.m. archeologie, geologie, geschiedenis, historische geografie, remote sensing... in de studie van fysieke landschappen in de Mediterrane wereld en het Nabije Oosten. Key-note speaker is Prof. Dr. Tony Wilkinson (Universiteit Edinburgh).

Deadline voor poster en paper abstracts is 1 november 2005.
Meer informatie vind je op www.broadeninghorizons.ugent.be.

door Tijl | Congressen | Reacties (0)

Hasselt zoekt erfgoedcoördinator

Hasselt is op zoek naar een erfgoedcoördinator. De functie kadert in het erfgoedconvenant dat de stad enkele maanden terug met de Vlaamse Gemeenschap afsloot.
De volledige vacature kan u hier terugvinden.

door Bart | Vacatures | Reacties (0)

4 juli 2005

Jabbeke heeft bijzonder rijk bodemarchief

Zoals al eerder gemeld, zal Raakvlak deze zomer grootschalige opgravingen uitvoeren in Jabbeke. Weinig mensen weten dat Jabbeke een rijk en gevarieerd bodemarchief heeft. Archeoloog Yann Hollevoet geeft een overzicht van recente archeologische waarnemingen en vondsten in Jabbeke.

Jabbeke ligt in de schaduw van zowel Oudenburg als Brugge. In het verleden waren vondstmeldingen bijzonder schaars, maar het voorbije decennium leverde tal van nieuwe gegevens op. We beperken ons hier tot een kort overzicht van de vindplaatsen rond het toekomstige Sport- en Cultuurcentrum tussen de Varsenareweg en de Kroondreef waar Raakvlak eerstdaags een grootschalig archeologisch onderzoek start.

In 1992 werden bij graafwerken op het Klein Strand een tiental Romeinse brandrestengraven (2de-3de eeuw) gevonden. In enkele gevallen trof men in de vulling van de grafkuil ook scherven aan van aarden potten die samen met de dode op de brandstapel werden meegegeven. De meeste graven waren ook voorzien van afzonderlijke grafgiften in een kleine nis naast de eigenlijke grafkuilen (foto links). Het betreft doorgaans aarden vaatwerk: bekertjes en kommen of borden waarin voedsel werd meegegeven. In één grafnis vond men de resten van een halssnoer met meer dan 300 uiterst kleine glazen kraaltjes (foto linksboven).

Enige jaren tevoren waren op het aangrenzend perceel ook Romeinse greppeltjes en vroegmiddeleeuwse sporen ingetekend bij de aanleg van een schaatspiste.

Ook aan beide zijden van de Kroondreef zijn de voorbije jaren bij het uitgraven van funderingssleuven voor woningen herhaaldelijk Romeinse scherven aan het licht gekomen. Mogelijk zijn de archaeologica afkomstig van de uitlopers van een nederzetting waarmee ook de vondsten op het Klein Strand in verband te brengen zijn.

In de ambachtelijke zone Vlamingveld werd in 1997 op een afgegraven terrein een secundair verbrand stuk van een gepolijste bijl aangetroffen. Op hetzelfde terrein kwamen de resten van een vierkante houten waterput aan het licht (foto rechts). De bekisting bestond uit verticaal geplaatste planken, aan de binnenzijde op hun plaats gehouden door dwarsbalken. De vulling werd intensief bemonsterd. Enkele scherfjes bewijzen dat het geheel stamt uit de Romeinse tijd.

www.raakvlak.be

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

Jobstudenten gezocht voor AARG-congres

Voor het congres van de Aerial Archaeology Research Group, dat van 18 tot 21 september in Leuven plaatsvindt, is men nog op zoek naar enkele jobstudenten. Wie interesse heeft, kan mailen naar professor Marc Lodewijckx.

door Tijl | Vacatures | Reacties (0)

JCW organiseert driedaagse rond vondstverwerking

Tijdens de zomerkampen van JCW kunnen jongeren naar hartelust graven en schuppen. Maar wat gebeurt er met de vondsten na de opgravingen? Op een driedaagse rond vondstverwerking in Dendermonde geeft JCW een antwoord op deze vraag.

Sinds 1 februari van dit jaar is de stadsarcheoloog aan het graven op de plaats waar binnenkort de nieuwe openbare bibliotheek wordt gebouwd. De site bevindt zich nabij de voormalige stadwallen en het vroegere Sint-Blasiusgasthuis. De archeoloog hoopt hier sporen te ontdekken van de latere ontwikkeling van het middeleeuwse stadscentrum. Verder wil hij achterhalen hoe de bewoningsgeschiedenis van het terrein is verlopen.

Tegen november zullen de opgravingen waarschijnlijk al achter de rug zijn, maar dan begint het belangrijke werk van de vondstverwerking. Informatie aan het licht brengen door het in elkaar puzzelen van scherven, nummeren van scherven, archiveren van alle materialen. De archeoloog wil alle geïnteresseerden zeker meer uitleg geven. Daarnaast blijft de driedaagse een onvervalste JCW activiteit met een hoop leuke, ontspannende activitieiten.

Van 30 oktober tot 2 november. Voor jongeren vanaf 14 jaar. Meer info op jcweb.be

door Tijl | Jeugd | Reacties (0)

3 juli 2005

Opgravingen in Tongerse basiliek weer verdergezet

In de Tongerse O.L.V.-basiliek worden de opgravingen weer hervat. De aannemer heeft de eerste faze van de funderingswerken afgerond, zodat het zand weer uit de kerk gehaald kon worden. De absis blijkt de tijdelijke begraving goed te hebben doorstaan.

Tijdens het voorjaar van 2005 waren de opgravingen in de basiliek geconcentreerd rond twee zones : de middenbeuk en het portaal van de kloostergang. In april kwamen de opgravingen in de pers met twee belangrijke ontdekkingen: de vondst van goed bewaarde Romeinse muurschilderingen in het portaal van de kloostergang, en in de middenbeuk een absis met daarin een steen die misschien wel deel heeft uitgemaakt van een soort monumentje.

Nadat de archeologen het niveau - 1 m bereikten in de middenbeuk, werd die zone weer tijdelijk overgedragen aan de aannemer, samen met de zijbeuken. Ook de absis werd tijdelijk bedekt met een dikke zandlaag, die een veilige ondergrond vormde voor de machines die gebruikt worden bij de funderingswerken. Aangezien de absis echt wel als een heel bijzondere vondst beschouwd wordt, gold in die zone een extra veiligheidsmaatregel: zware machines mochten niet over de zone met de absis rijden.

www.basiliektongeren.be

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

Museumnacht pam Ename op 10 juli

Het sfeervolle dorpscentrum van Ename, duizenden kaarsjes opboksend tegen het invallend duister, zwoele temperaturen en koele Enaamse dranken, zalig terrassen of geboeid zijn door archeologie of allerlei kunstvormen. Dat is de museumnacht van pam Ename.

Dit jaar is het thema van de Museumnacht ‘vuur’. Een brandend thema dat in diverse vormen gestalte krijgt in open lucht of in een stemmige ruimte van de kerk of van het museum.

Attractief straattheaterwerk wordt gebracht door drie gezelschappen: de Pyromancer, Clinch en Malabarista zetten Ename-plein in vuur en vlam. Van eigen bodem liggen nu reeds vast: het jeugdorkest ‘Nootuitgang’uit Eine, de Oudenaardse folkrevelatie ‘Trencadis’, de mobiele vuurshow van ‘La Compagnie Folie’ en one-man theater van Koen Browaeys.

Op diverse kleine hoekjes en kantjes van Ename dorp kan je kennismaken met de kunst van het vuurmaken, pottenbakken met vuur, vuur in de film en literatuur en zelfs de geschiedenis van de brandweer in Ename. Voor de jeugd wordt een vurige zoekwedstrijd georganiseerd. En als afsluiter is er een heus Enaams kampvuur met Enaamse zangers.

Meer info op ename974.org.

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

Opendeurdagen Erfgoedhuis Kortrijk

Op zaterdag 9 en zondag 10 juli zet het Erfgoedhuis in Kortrijk zijn