HomeKalenderForumContactLinks

« juli 2005 | september 2005 »

31 augustus 2005

Oude lemen huizen in Limburg worden beschermd

De Afdeling Monumenten en Landschappen zal, in samenwerking met de gemeenten, een aantal vakwerkhuizen in Limburg beschermen. Eerst komen Wellen en Kortessem aan de beurt; daarna volgen Herk-de-Stad, de Voerstreek en Diepenbeek. In totaal zijn zowat 100 panden in vakwerkbouw beschermd: stadswoningen, hoeves en drie kapellen. De oudste ervan dateren uit de zestiende eeuw.

Huizen in vakwerbouw hebben een houten geraamte, gevuld met leem. Dergelijke huizen zijn tegenwoordig met uitsterven bedreigd. “Twintig jaar geleden waren er nog veel meer, maar die zijn helaas allemaal gesloopt”, vertelt Jos Gyselinck (AML) vandaag aan het Belang van Limburg. “Voor heel Vlaanderen is een inventaris gemaakt van het aantal huizen in vakwerkbouw en in elke provincie vind je er nog een honderdtal. Maar Limburg is uniek, met een kleine duizend vakwerkwoningen.

Omdat de huizen dreigen te verdwijnen, is men begonnen met het opstellen van beschermingsdossiers. Zo waren er in de jaren ‘80 - bij een eerste inventarisatie - nog 360 huizen in vakwerkbouw in Alken, twintig jaar later zijn er daar nog 180 van over. De huisjes behoren vaak toe aan oudere mensen, die ze niet meer goed in stand kunnen houden. Na hun dood verkopen de kinderen het goed en de grond wordt verkaveld. Zo verdwijnen die bijzondere, maar vervallen huizen onder de sloophamer.

In totaal zijn zowat 100 panden in vakwerkbouw beschermd: stadswoningen, hoeves en drie kapellen. De meeste - zowat 25 - bevinden zich in Alken. Eén van die huizen is, samen met twee hoeves in Eigenbilzen en Godsheide de enige overblijvende vakwerkwoning uit de late 16de eeuw op het Limburgse platteland.

Met de gemeente Wellen is er nu een akkoord om een tiental huizen te laten beschermen, in Kortessem gaat het om zes huizen. De Afdeling Monumenten en Landschappen dient de aanvraag binnenkort bij de minister in. Daarna wil men ook nog huizen beschermen in Herk-de-Stad, de Voerstreek en Diepenbeek.

Bron: www.hbvl.be.

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

And the Nominees Are...

De 17e editie van Open Monumentendag nadert met rasse schreden. Op zondag 11 september vormt 'Hout', na 'Metaal' (2001) en 'Steen' (2003) de afsluiter van de 'Grondstoffen-trilogie'. Het traditionele hoogtepunt van deze jaarlijkse feestdag voor het bouwkundig erfgoed vindt exact een week later plaats, wanneer in Sint-Katelijne-Waver voor de 10e maal de Vlaamse Monumentenprijs zal worden uitgereikt. Maar wie zijn de kanshebbers op de prijs?

De voorselectie die opgesteld werd door de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen van het Vlaamse Gewest bestond dit jaar uit 14 kandidaten, waaronder - tot onze verrassing - ook ArcheoNet Vlaanderen in de categorie 'Provinciaal grensoverschrijdend'. Uit dit gezelschap filterde de Vlaamse regering vier overblijvers, vandaag officieel bekend gemaakt door Vlaams minister bevoegd voor Monumenten en Landschappen, Dirk Van Mechelen. Eén van de vier mag op zondag 18 september de Vlaamse Monumentenprijs 2005 ter waarde van 12.500 euro in ontvangst nemen.

Hieronder vindt u, per categorie, een overzicht van de voorgeselecteerden. De monumenten die na vandaag nog kans maken om de Monumentenprijs in de wacht te slepen, staan vetgedrukt.

Voor de provincie Antwerpen:

Huismuseum Oscar Van Rompay te Lier
De Noker (voormalig Cellenbroedersklooster) te Mechelen
Domein Roosendael te Sint-Katelijne-Waver

Voor de provincie Limburg:

Het klooster van Kolen te Borgloon
De ontsluiting van de torenruïne van de Sint-Trudoabdij te Sint-Truiden

Voor de provincie Oost-Vlaanderen:

De Muur te Geraardsbergen
Het Stee te Sint-Laureins (Watervliet)
De Dorpskernherwaardering te Wetteren (Massemen)

Voor de provincie Vlaams-Brabant:

De muurschilderingen van de Hoeve Melijn te Tervuren
Het kasteeldomein Vijverhof te Bierbeek (Korbeek-Lo)

Voor de provincie West-Vlaanderen:

De brouwerij Rodenbach te Roeselare
Het kasteel van Rumbeke te Roeselare
De Oude Kaasmakerij te Zonnebeke

Provinciaal Grensoverschrijdend:

www.ArcheoNet.be

door Niko | Erfgoed | Reacties (0)

Opgravingen in Jabbeke open voor het publiek

Naar aanleiding van Open Monumentendag worden de opgravingen in Jabbeke voor het publiek opengesteld. Ook organiseert Raakvlak een tentoonstelling over de opgravingen aan de Verversdijk en een overkoepelende tentoonstelling over houtbouw in de Brugse regio.

Jabbeke

Bij de recente opgravingen in Jabbeke werden reeds verscheidene vierpalenconstructies aangetroffen. Het gaat om de resten van houten bijgebouwtjes die vermoedelijk met de opslag van graangewassen te maken hebben. Dergelijke gebouwtjes worden "paalschuren" of "spijkers" genoemd, naar "spicarium", het Latijnse woord voor graanopslagplaats. Enkele scherven die in de vulling van de paalkuilen werden aangetroffen, tonen aan dat de spijkers wellicht uit de IJzertijd dateren. Aansluitend bij het overkoepelende tentoonstellingsproject binnen de Raakvlak-gemeenten, wordt er op het opgravingsterrein ook een overzicht getoond van vondsten van resten van houtbouw in Jabbeke.

Verversdijk

De laatste fase van de opgravingen aan de Verversdijk werd reeds eind april afgerond, maar speciaal voor Open Monumentendag komt Raakvlak, de Intergemeentelijke Dienst voor Archeologie in Brugge en Ommeland, nog eens naar de site terug. Op de eerste verdieping van het 18de-eeuwse jezuïetenklooster wordt een eenmalige overzichtstentoonstelling ingericht over de verschillende fasen van het archeologisch onderzoek. Aan de hand van teksten en vooral veel beeldmateriaal wordt de bezoeker ingewijd in het verversambacht, het wonen in de Middeleeuwen en het kloosterleven van de jezuïeten. Ook zal er een ruime selectie archeologische voorwerpen te zien zijn die hier in de loop der jaren werden opgegraven. Het is tevens een unieke kans om nog een laatste maal het historische gebouw te bezoeken vooraleer het Europacollege, de nieuwe eigenaar, er definitief zijn intrek neemt.

Het Houten Huis

Aansluitend bij het thema “hout” spitst Raakvlak zich in 2005 toe op het gebruik van hout in de woningbouw tot het jaar 1000. Uit de resultaten van het recente onderzoek in de Brugse regio is heel wat informatie te halen over houtbouw in de verschillende periodes. “Het Houten Huis” is een overkoepelende tentoonstelling die te bekijken is in de - voorlopig - drie deelnemende gemeentes binnen Raakvlak: Brugge, Jabbeke en Zedelgem. In Bruggemuseum – Archeologie komt in de recent vernieuwde opstelling reeds heel wat houtbouw aan bod. Speciaal voor OMD zal het gebruik van hout en vooral wat er van overblijft - de paalsporen en standsporen -worden belicht.

Je vindt meer informatie over deze activiteiten op raakvlak.be.

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

30 augustus 2005

Educatief project 'Oertijd' in Museum Kempenland

In september en oktober vindt in Museum Kempenland in Lommel het educatief project 'Oertijd' plaats. Dit jaarlijkse project is bestemd voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar van de basisschool. Het is al meer dan vijftien jaar een belangrijk aspect van de museumwerking.

Het 2,5 uur durend programma van het educatief project 'Oertijd' bestaat uit:

* Een rondleiding in het archeologisch museum, waarbij, vanuit de specifieke museumsituatie en op het niveau van de leerlingen, de nadruk gelegd wordt op het onderkennen en begrijpen van de levens- en werkwijze van de prehistorische mens gedurende de oude-, midden- en nieuwe steentijd en de brons- en ijzertijd;

* Een reeks opdrachten vervullen en vragen oplossen: deze opdrachten en vragen werden ingedeeld in vier thema's: schrijven, tekenen, lezen en opgraven. De kinderen worden ingedeeld in vier groepen en via een doorschuifsysteem komen alle opdrachten aan bod in elke groep;

* Collectief nakijken van de resultaten.

Omdat het voor sommige scholen moeilijk is om slechts een halve dag 'op verplaatsing te spelen' werd ook een dagprogramma uitgewerkt. Het educatief project 'Oertijd' wordt dan gekoppeld aan een wandeling naar en een geleid bezoek door het natuurgebied 'De Sahara'. Hierbij wordt aandacht besteed aan de ontstaansgeschiedenis van het gebied, de industriële ontwikkeling ervan, de aanleg van het Kempisch Kanaal, het archeologisch onderzoek in dit gebied, de huidige bestemming... Terwijl de ene helft van de groep in Museum Kempenland het educatief project volgt gaat de andere helft op excursie naar 'De Sahara' en in de namiddag wordt er geruild.

Voor meer informatie: Tel. 011/54 13 35 of info@museum-kempenland.be.

door Tijl | Jeugd | Reacties (0)

29 augustus 2005

Vlaamse Gemeenschap lanceert cultuurweb.be

Tijdens de Cultuurmarkt in Antwerpen werd dit weekend de eerste versie van cultuurweb.be officieel voorgesteld. Cultuurweb.be is de gloednieuwe cultuursite van de Vlaamse Gemeenschap. De website en de achterliggende databank kostten meer dan 3,5 miljoen euro.

De website werd ontwikkeld door CultuurNet Vlaanderen, op initiatief van van de Vlaamse minister van Cultuur. Volgens de initiatiefnemers wordt cultuurweb.be bewust gefaseerd geïntroduceerd. De eerste versie, die sinds enkele dagen on-line is, heeft al meteen een hele reeks troeven als handig informatie-instrument. Wie wil weten wat er waar en wanneer te doen is, is bij cultuurweb.be alvast aan het goede adres… van cultuur in enge zin tot cultuur héél breed, van cultuur in de steden tot cultuur in de kleinste uithoeken van het land. Ook activiteiten rond erfgoed en monumenten komen aan bod.

Cultuurweb.be is een bijzonder ambitieus project, dat over een periode van drie jaar werd voorbereid. De website moet het digitale loket worden, dat het volledige cultuuraanbod in Vlaanderen in een handig overzicht samenvat. Het prijskaartje is dan ook navenant. Cultuurnet Vlaanderen investeerde in totaal 3,7 miljoen euro in de databank en de website (een kleine rekensom leert ons dat dat ongeveer 62.000 keer meer is dan de totale kost van ArcheoNet). Om de databank te ontwikkelen werd een team van zestien medewerkers aangetrokken.

Voorlopig is www.cultuurweb.be in de eerste plaats een gesofisticeerde zoekrobot die een breed gamma aan cultuuractiviteiten ontsluit. On-line tickets bestellen is (voorlopig?) nog niet mogelijk. Voor de volgende maanden worden echter diverse nieuwe versies aangekondigd, met meer mogelijkheden op vlak van informatie en interactie.

www.cultuurweb.be

door Tijl | Websites | Reacties (0)

Opiniepeiling al ingevuld?

Gaf jij al je mening over de archeologie in Vlaanderen? Het Forum Vlaamse Archeologie (FVA) herhaalt zijn oproep om de opiniepeiling rond de Vlaamse archeologie in te vullen. Een aanzienlijk aantal mensen heeft dat ondertussen al gedaan, maar meer is natuurlijk altijd beter. Je kunt de enquête hier downloaden. De ingevulde formulieren stuur je terug naar vlaamsearcheologie@gmail.com.

door Tijl | Varia | Reacties (0)

Vergankelijk en duurzaam: houtgebruik in Gent

Op maandag 5 september organiseert men in Gent een geïllustreerde voordracht door Marie-Christine Laleman, onder de titel 'Vergankelijk en duurzaam: aspecten van houtgebruik in Gent'. De lezing biedt een uitgelezen introductie tot de Open Monumentendag van zondag 11 september, die dit jaar opgebouwd wordt rond het materiaalthema ‘hout’.

Uitgangspunt van deze lezing zijn bevindingen uit archeologisch onderzoek voor de kennis van houtgebruik in de Gentse regio. Archeologen zijn geprivilegieerde onderzoekers om de aanwezigheid van hout in vroegere landschappen of meer algemeen het houtgebruik in de voorbije eeuwen te achterhalen. Vaak denkt men daarbij eerst aan opgravingen met sporen van voornamelijk vergaan hout, meer uitzonderlijk met verkoolde sporen of fragmentarische relicten van houten constructies.

In Gent maakt ook de bouwarcheologie deel uit van het archeologische terreinwerk. Zo worden niet alleen muren en muurdelen in opstand, maar ook dakkappen nauwkeurig onderzocht. In de voordracht worden voorbeelden toegelicht van landschappen, grenzen, openbaar domein, houtbouw, hout in Stenen, stadshuizen, dakkappen, gewelven, portieken, dagelijks leven en dodencultus.

Maandag 5 september, 20u. Auditorium De Zwarte Doos, Dulle-Grietlaan 12, in Gentbrugge. Toegang gratis. Inlichtingen: Dienst Stadsarcheologie.

door Tijl | Lezingen | Reacties (0)

28 augustus 2005

De waterputten van Wielsbeke

Bij de opgravingen langs de Vaartstraat in Wielsbeke werden de voorbije weken twee waterputten gevonden. De archeologen hebben het onderzoek ervan net afgerond. Jammer genoeg werd er geen aardewerk aangetroffen, zodat er nog geen zekerheid is over de datering van de putten.

De eerst herkende waterput A bevond zich in het uiterste westen van Vlak I. Het gaat om een 3 tot 4m grote ovaalvormige verkleuring in de moederboedem. Tijdens het blootleggen werd al verwacht dat het om een waterput zou gaan, maar het verder onderzoek lostte de verwachtingen maar half in. De structuur ging maar tot een niveau vlak onder de grondwatertafel, en er was geen duidelijke beschoeiing of versteviging van de wanden te bespeuren, behalve één half vergaan takje. Al bij al een half gelukte poging tot waterput. Op basis van het ene scherfje aanwezig in de opvulling, is het mogelijk dat ze uit dezelfde periode stamt als de percelering : late IJzertijd - vroeg Romeinse periode.

Waterput B werd iets later ontdekt in hetzelfde vlak. Opnieuw ging het om een grote ovaal met een maximale doorsnede van 5m. De structuur werd onderzocht tot vlak boven de grondwatertafel (zo'n 1,7m diep), waar ze in het grondvlak toch nog steeds een cirkel van een dikke 2,5m in diameter was. Bovendien werden al wat afdrukken van houten planken gezien. Door het grondwater kon de structuur echter niet deftig onderzocht worden, gelukkig was de lokale heemkundige kring 'Juliaan Claerhout' bereid de kosten van een groep en grondbemaling op zich te nemen, waardoor het onderzoek toch op een wetenschappelijk verantwoorde wijze kon voortgezet worden.

Al spoedig werd duidelijk dat er heel wat meer hout bewaard was dan in waterput A en dat hij ook heel wat dieper ging (tot 3,5 m onder het loopniveau). Helaas kwam ook snel aan het licht dat uit het verzamelde hout niet echt een duidelijke beschoeiing te distilleren viel. Wellicht is de waterput door de druk ingezakt en daarna voor recuperatie van hout half afgebroken geworden. De aanwezigheid van redelijk wat horizontale planken die in sommige gevallen nog boven elkaar zaten, en het feit dat er redelijk wat planken gelijke en regelmatige afmetingen hadden (rechthoekige van een kleine meter lang) doet mogelijk vermoeden dat de oorspronkelijke bekisting vierhoekig van vorm was bestaande uit horizontaal liggende planken verstevigd in de hoeken door verticale elementen. De datering is opnieuw problematisch, gezien aardewerk volledig ontbreekt. Gelukkig is er wel een duidelijke stratigrafische aanwijzing, aangezien een stuk van de gracht gedempt werd en de waterput er recht opzat wil dit zeggen dat hij alvast jonger is dan de gracht, maar dat de gracht nog (deels) zichtbaar of in gebruik moet zijn geweest. Wellicht zal de waterput bij de nederzettingstructuren horen die reeds werden aangetroffen, verder onderzoek op het hout kan natuurlijk zekerheid brengen.

De twee waterputten die mogelijk uit dezelfde periode stammen als de rest van de nederzettingsresten zijn vrij belangrijk naar interpretatie van het geheel toe, maar eerst zou de datering op punt gesteld moeten worden, alvoor die synthese mogelijk is. De 51 houten grote en kleine planken en balken, de genomen pollenstalen en bulkmonsters bieden alvast een mooie context voor mogelijk verder onderzoek.

Website opgravingen Wielsbeke-Vaarstraat

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

Brabantse bouwmeesters in de Groene Gordel

Onlangs publiceerde de provincie Vlaams-Brabant de vijfde brochure in de reeks "Brabantse bouwmeesters'. In 'Gotiek in de Groene Gordel' worden een hele reeks gebouwen voorgesteld, waaronder heel wat landelijke kerken en enkele kastelen van middeleeuwse oorsprong. Op zondag 4 september kan je ook deelnemen aan een gotische monumentenwandeling tussen Tervuren en Overijse.

In de Vlaamse rand rond Brussel valt heel wat gotisch of van oorsprong laat-middeleeuws erfgoed te bekijken. Heel wat "plattelandskerken", waarvan de geschiedenis in deze brochure aan bod komt, vallen op door hun bijzonder rijke architectuur. De koorpartijen van Tervuren en Duisburg, de torens van ternat en Sint-Martens-Bodegem, de kruisbeuken van Asse en Sint-Kwintens-Lennik zijn daarvan overtuigende en verrassende voorbeelden. Bij je bezoek aan andere kerken zal je ongetwijfeld ook gecharmeerd worden door hun goedbewaarde, landelijke omgeving: Ossel, Kobbegem, Sint-Anna-Pede. Bovengenoemde en andere monumenten werden in de nieuwe brochure gebundeld in twee lange, maar opsplitsbare wandelroutes en in een fietsroute. Zo maak je tegelijkertijd kennis met het gotische erfgoed in de Groene Gordel en met het groen dat in deze streek nog aanwezig is.

Volgende week zondag krijg je de ideale kans om het gotische erfgoed in de Vlaamse rand rond Brussel te verkennen. In het wandelaanbod van De Gordel is elk jaar ook plaats voor één of meerdere Monumentenwandelingen, waarbij speciale aandacht gaat naar het bouwkundig erfgoed. Dit jaar stippelden Bloso en de dienst cultuur van Vlaams-Brabant vanuit het Gordelpunt Overijse een gotische monumentenwandeling uit. De wandeling is ongeveer 16 km lang en doet uiteraard verschillende gotische gebouwen aan, maar ze loopt tevens door een bijzonder gevarieerd en aantrekkelijk landschap.

Zondag 4 september: Gotische monumentenwandeling
Tussen 8 - 14 uur: vertrek aan het Gordelpunt in Overijse met een pendelbus naar Tervuren.
Tussen 12 - 15 uur: orgelmuziek door Rob Dewaele in de Sint-Jan-Evangelistkerk in Tervuren.
Wandeling naar de Sint-Catharinakerk van Duisburg. In de kerk wordt de bouwgeschiedenis "in een handomdraai" getoond aan de hand van een maquette.
Wandeling naar de O.-L.-Vrouwekerk van Huldenberg. Korte rondleidingen in de kerk.
Wandeling naar Overijse. Orgelmuziek door Philippe Buellens in de Sint-Martinuskerk.

Deelname: 3 euro (5 euro de dag zelf). Meer info vind je hier. De brochure telt 64 blz en kost 4 euro. Te koop bij Toerisme Vlaams-Brabant, Provincieplein 1, 3010 Leuven. E-mail: toerisme@vlaamsbrabant.be.

door Tijl | Publicaties | Reacties (0)

27 augustus 2005

Leuvense archeologen leggen concertgebouw Sagalassos bloot

Sinds enkele weken zijn de archeologen van de K.U.Leuven begonnen met de opgravingen in het Odeon (concertgebouw) van Sagalassos. Dit jaar wordt voor het eerst opgegraven in dit gebouw. Intussen is al duidelijk geworden dat het gebouw bijzonder goed bewaard is gebleven onder de grond.

Het Odeon is gelegen op een terras ten noorden van de Onderste Agora, en is gedeeltelijk gebouwd op de helling onder de Bovenste Agora. Het gebouw bestond uit een overdekt halfrond auditorium met een straal van 24 meter, voorafgegaan door een podiumgebouw.Wellicht had het gebouw een capaciteit van zo'n 1000 à 2000 personen. De bovenste rijen banken zijn grotendeels verdwenen, maar onder de grond zijn misschien nog een aantal rijen bewaard gebleven. De archeologen hopen niet alleen de chronologie en de bewaringstoestand van het Odeon te kunnen documenteren, maar ook de positie van het gebouw in de stadsontwikkeling van Sagalassos.

Voorlopig concentreren de archeologen, onder leiding van Bart De Graeve (K.U.Leuven), zich op de oostelijke ingang van het gebouw. Er werden al drie bogen aangetroffen. De opgegraven muren bestaan uit zorgvuldig gekapte stenen, en behoren tot de best bewaarde muren die al in Sagalassos werden gevonden. Bovendien blijkt het gebouw nog tot een hoogte van meer dan zes meter bewaard te zijn onder de grond.

De datering van het Odeon is voorlopig nog niet precies bepaald, maar omdat een fontein uit de tijd van Hadrianus (117-130) tegen de voorgevel gebouwd is, moet het gebouw wel ouder zijn. Op basis van enkele architectuurfragmenten lijkt de Flavische of Trajanische periode het meest waarschijnlijk. Een sondage in de funderingslaag van de inkomsthal volgende week kan misschien meer duidelijkheid brengen.

Meer informatie op de Sagalassos Interactive Dig.

door Tijl | Internationaal | Reacties (0)

Studiedag Achthonderd jaar familiearchief d’Ursel

Het omvangrijke archief van de familie d’Ursel vormt een onuitputtelijke bron voor wetenschappelijk onderzoek. De resultaten van dit werk vinden echter niet altijd de weg naar andere geïnteresseerden. Daarom organiseert het Kasteel d’Ursel op vrijdag 17 maart 2006 de studiedag ‘Achthonderd jaar familiearchief d’Ursel’, waarop iedereen de kans krijgt om zijn of haar onderzoek voor te stellen.

Iedereen die zich sporadisch of intensief bezig houdt met het familiearchief d’Ursel komt hiervoor in aanmerking. Een cartograaf die de vele militaire kaarten bestudeert? Een bouwhistoricus die de één van de kastelen of herenhuizen analyseerde? Een professor die een doctoraat maakte over de politieke rol van de adel? Een lokale historicus die de relatie met de inwoners van Hingene, Grobbendonk of Durbuy onderzoekt? Een student die een thesis schreef over de huwelijksperikelen van een achttiende-eeuwse hertogin? Of over de roemrijke cacaoplantage Urselia in het Kongo van Leopold II? Of over de rijke bibliotheek? Allemaal zijn ze van harte welkom om op 17 maart hun verhaal te komen doen.

Geïnteresseerd? Stuur dan vóór 1 november 2005 een kort voorstel voor een presentatie naar
Kasteel d’Ursel, Wolfgang d’Urselstraat 9, 2880 Hingene of naar kasteeldursel@admin.provant.be.

door Tijl | Congressen | Reacties (0)

26 augustus 2005

ARC zoekt Senior Projectleider

Archaeological Research and Consultancy (ARC) is momenteel op zoek naar een projectleider voor opgravingen in Midden-en Zuid-Nederland. Geïnteresseerden kunnen solliciteren tot en met 9 september.

De volledige vacature is terug te vinden in de SNA-vacaturebank.

door Jan | Vacatures | Reacties (0)

Artuatuca sluit af in schoonheid

Het Kunst- en Erfgoedfestival Artuatuca heeft nog twee laatste activiteiten in petto. Onder de noemer 'Spreek!' organiseert Artuatuca morgen een debat in het Provinciaal Gallo-Romeins Museum in Tongeren. Zondag kan je voor het laatst deze zomer mee op pad met Artuatuca om de beeldende kunst-tentoonstelling Stadsbeelden te ontdekken.

Debat Tongeren zal er morgen anders uitzien, # 2

Zal Tongeren er morgen anders uitzien? Het kostbare erfgoed in en om Tongeren verdient alle aandacht. Daarom nodiget Artuatuca je op zaterdag 27 augustus om 14u uit in het Provinciaal Gallo-Romeins Museum om samen met vakmensen te sleutelen aan een toekomst voor de 'stille getuigen' van ons verleden. De archeologie, de architectuur en de geschiedenis zijn hierbij de natuurlijke bondgenoten.

Tijdens het debat wordt een stand van zaken rond de stedelijke ontwikkeling van Tongeren gegeven. Frits Palmboom van het Rotterdamse stedenbouwkundige bureau Palmbout en de nieuwe Vlaamse Bouwmeester Marcel Smets zijn sprekers van dienst. Vertrekkend vanuit cases van deelgebieden als de Stationsbuurt of de zone Vrijthof/Grote Markt, debatteren we met het publiek over de actuele troeven van de oudste stad van België, en over de lange weg naar stadsvernieuwing. ‘Tongeren zal er morgen anders uitzien’ is intussen aan haar tweede editie toe en belooft weer onderwerpen aan te kaarten die heet van de naald zijn.

Trek je wandelschoenen aan en ontdek de Stadsbeelden!

Heb je de installaties op Beukenberg al ontdekt? Al op bezoek geweest bij Panamarenko? Nieuwsgierig naar wat background informatie? Zondag 28 augustus wandelt een Artuatuca-expert mee langs de installaties en kunstwerken van de tentoonstelling Stadsbeelden – Kunst, Stad en Landschap. De wandeling start om 15u aan het standbeeld van Ambiorix op de Grote Markt van Tongeren en duurt ongeveer anderhalf uur. Onderweg staat men niet enkel stil bij de beeldende kunst, maar zoals steeds worden ook de linken met het erfgoed onthuld. Het Romeinse aquaduct – a.k.a. Beukenberg – zal een belangrijke groene draad vormen. De deelname aan de wandeling is gratis.

Artuatuca

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

Archéoforum in Luik verlaagt drempel voor gehandicapten

Het Archéoforum in Luik, dat het resultaat is van de talrijke opgravingen op de site van de Saint-Lambertskathedraal, heeft haar infrastructuur aangepast aan de noden van personen met een fysieke handicap. Zowel voor blinden, doven als mensen met een beperkte mobiliteit werden initiatieven genomen.

Enerzijds heeft men een twintig minuten durende film over de place Saint-Lambert gerealiseerd. Zo krijgen ook personen met een beperkte mobiliteit de mogelijkheid de archeologische site - virtueel - te verkennen. Voor dezelfde doelgroep heeft het Archéoforum, in samenwerking met het Koning-Boudewijnfonds, een project van draadloze transmissie geïntroduceerd. Dit laat toe een gidsbeurt in real time mee te volgen. De gids wordt daarvoor uitgerust met een helm met ingebouwde camera en micro.

Op 10 september, in het kader van de Monumentendagen, zal het Archéoforum ook een aan blinden en slechtzienden aangepaste rondleiding voorstellen. Deze bezoekers krijgen de mogelijkheid verschillende objecten en maquettes aan te raken. De maquettes werden vereenvoudigd, op basis van de suggesties van een slechtziende.

Nog steeds tijdens de Monumentendagen, op 11 september, zal het Archéoforum speciale aandacht besteden aan doven en slechthorenden. Voor hen wordt een speciale gids voorzien, die rondleidingen in gebarentaal zal geven.

Archéoforum de Liège

door Tijl | Varia | Reacties (0)

25 augustus 2005

Vrijwilligers en studenten gezocht voor prehistorische opgraving Veldwezelt

Op maandag 29 augustus begint de Eenheid prehistorische archeologie van de K.U.Leuven in samenwerking met de Zuid-Oost-Limburgse Archeologische Dienst (ZOLAD) een opgraving in de groeve Vandersanden te Veldwezelt (Lanaken). Hiervoor is men nog op zoek naar studenten en vrijwilligers.

Begin deze maand voerde het ZOLAD samen met de Eenheid prehistorische archeologie al een proefopgraving uit in de oude groeve. Dit gebeurde na de vondst van ondermeer een kernstuk en een tiental silexsplinters, welke mogelijk een intacte vondstplaats suggereerden. Het vooronderzoek leverde nieuwe sporen van silexbewerking op, waarna tot verder archeologisch onderzoek werd besloten.

Het onderzoek zal worden geleid door prof. Philip Van Peer en Jeanne-Marie Vroomans, doctoraatstudente aan de K.U.Leuven. Het gaat om een opgraving van middenpaleolithische resten. Voorlopig wordt gedacht aan een onderzoeksperiode van één maand. Overnachting en onderhoud is voorzien.

Voor info van wetenschappelijke aard of omtrent stage voor studenten: neem contact op met Philip Van Peer of Jeanne-Marie Vroomans.
Voor info omtrent de organisatie en aanmelden van vrijwilligers: neem contact op met ZOLAD.

door Bart | Vrijwilligers | Reacties (0)

Dirk Van Mechelen ook gul voor West-Vlaanderen

De voorbije weken tekende minister Dirk Van Mechelen bijna alle restauratiedossiers voor de beschermde monumenten in de provincie West-Vlaanderen. Vandaag legde hij enkele
werkbezoeken af in de provincie. Ter plaatse tekende hij nog enkele ministeriële besluiten. In totaal kent hij bijna vijf miljoen euro restauratiesubsidies toe aan West-Vlaanderen.

Eerder legde Van Mechelen al werkbezoeken af in Antwerpen en Limburg. Met deze bezoeken gaat hij persoonlijk na hoe de restauratiepremies die het Vlaams gewest in 2005 toekent effectief gebruikt worden.

Minister Van Mechelen bracht deze voormiddag enkele werkbezoeken aan projecten in de provincie West-Vlaanderen, zoals het Visserijmuseum met de "Martha" in Oostduinkerke en de transfocentrale in Zwevegem, een mooi voorbeeld van industriële archeologie.

Ook het kasteel van Beauvoorde (foto rechtsboven) stond op het programma van de minister. Het kasteel ontstond wellicht in de 12de eeuw en werd rond 1600 herbouwd door hoofdbaljuw Jacob de Bryarde, een telg uit een invloedrijke familie in de streek. Samen met de kerk vormde het kasteel de kern van het vroegmiddeleeuwse dorp Wulveringem. De familie de Bryarde bleef eigenaar tot 1838, nadien raakte het kasteel in verval.

Voor de hele provincie West-Vlaanderen kende de minister in 2005 € 4,96 miljoen subsidies toe. Een gedetailleerd overzicht vind je op dirkvanmechelen.be.

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

Weekend van de experimentele archeologie in Aubechies

Dit weekend organiseert de Archéosite in Aubechies (Henegouwen) haar jaarlijks weekend van de experimentele archeologie. Je kunt er terecht voor demonstraties en animatie. Zowel de bewerking van metaal, hout, steen, been en silex, als het maken van keramiek, textiel en brood komen aan bod. Ook kun je zelf proeven van Romeinse gerechten.

Op 27 en 28 augustus, telkens van 14u tot 20u.
Meer informatie op archeosite.be.

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

24 augustus 2005

Leuvense onderzoekers vinden Egyptische kunstvoorwerpen terug in China

Een internationaal onderzoeksteam van de K.U.Leuven en de Universiteit van Beijing heeft in de Chinese hoofdstad een aantal verloren gewaande Egyptische kunstvoorwerpen teruggevonden. Het gaat om stukken die in 1906 door een Chinese ambassadeur in Caïro waren gekocht, en na zijn dood over het museum van de Universiteit, het museum van de Verboden Stad en de Nationale Bibliotheek in Beijing verspreid waren geraakt.

De Chinese ambassadeur Duan Fang kocht de archaeologica toen hij, na zijn officiële rondreis door Europa, Egypte aandeed. Nadat Fang in 1911 door revolutionairen was vermoord, kocht de Chinese regering de collectie op. Doorheen de jaren geraakte ze verspreid, en vele stukken gingen verloren.

Drie jaar geleden vonden de Leuvense professor Willy Clarysse en zijn collega Yan Haiying van de Universiteit van Beijing in het museum van de universiteit enkele stelae (grafplaten) met hiërogliefen die ooit in Fang's bezit bleken te zijn geweest. Aangezien een volledige inventaris van de toenmalige collectie van de ambassadeur ontbrak, startten de onderzoekers het daaropvolgende jaar een uitgebreide zoektocht naar de overige stukken van de verzameling.

Drie sarcofagen, ruim 50 stelae (grafzuilen of -platen) en 60 ‘rubbings’, afdrukken van voorwerpen of teksten die verkregen zijn door met houtskool over een papier tegen het origineel te wrijven, vormden het resultaat daarvan. Een deel lag opgeslagen in een museum in de Verboden Stad. Een bijzonder stuk is een stela met een afbeelding van Cleopatra die offert aan een leeuwengod (foto). De koningin is voorgesteld als een mannelijke farao; hiervan was tot nu toe maar één voorbeeld bekend. De stukken dateren overigens niet alleen uit de Grieks-Romeinse periode van Egypte: sommige fragmenten van stelae zijn mogelijk meer dan 4000 jaar oud. Naast de rubbings zijn er ook een groot aantal afgietsels in cement.

Vanaf 25 augustus worden de teruggevonden kunstvoorwerpen tentoongesteld in de Verboden Stad, een primeur aangezien het de eerste keer zal zijn dat China zijn Egyptische stukken aan de buitenwereld toont. Intussen blijven Clarysse en Yan in de overige Chinese musea voortspeuren naar nog meer verloren gewaande oud-Egyptische voorwerpen.

Een selectie van de teruggevonden stukken kunt u hier bekijken (foto's: © Willy Clarysse).

Bron: K.U.Leuven; Belga - 24 augustus 2005

door Bart | Internationaal | Reacties (0)

Studenten en vrijwilligers gezocht voor opgravingen Maaseik

In Maaseik is men op zoek naar studenten en vrijwilligers. Bij de bouw van twee winkelcentra vinden er al een hele tijd opgravingen plaats. Tot nu toe werden er reeds gedeelten van een 17de-eeuwse versterking, leerlooiersputten en twee torens gevonden. Binnenkort hoopt men ook de stadsgracht te kunnen lokaliseren en onderzoeken. Het onderzoek zal zeker nog tot einde oktober voortduren. Aanmelden via musea@maaseik.be.

door Tijl | Vrijwilligers | Reacties (0)

Flahaut wil oorlogssites openstellen voor het publiek

Er komt een Historische Pool van Defensie die oude militaire sites toegankelijk moet maken voor het grote publiek. Prestigieuze collecties zullen onder specifieke voorwaarden ter beschikking worden gesteld van de burger. Dat maakte defensieminister Flahaut gisteren bekend tijdens een bezoek aan een Koude Oorlog-bunker onder de Kemmelberg.

De Historische Pool van Defensie (HPD) moet volgens Flahaut in de eerste plaats het historisch patrimonium van Defensie buiten het Koninklijk Museum van het Leger (KLM) herwaarderen. De voorbije jaren werden op dat vlak al inspanningen gedaan. Zo werd in 2003 het Nationaal Gedenkteken van het Fort van Breendonk gerenoveerd. Over minder dan een maand wordt daar de eerste steen gelegd van een nieuwe ontvangsthal en een polyvalente zaal waar allerlei culturele activiteiten en momenten van herdenking zullen plaatsvinden.

In de Dodengang van Diksmuide werd een volledig nieuw gebouw van drie verdiepingen opgetrokken, met een onthaal, een museum en een indrukwekkend panorama op de IJzervlakte. Er was de renovatie van het Koninklijk Museum van het Leger en voor het Fort van Eben-Emael werden de inspanningen, geleverd door Defensie en de vzw die de site beheert, beter op elkaar afgestemd om projecten op lange termijn mogelijk te maken.

Op middellange termijn worden nog meer inspanningen gedaan. Eén daarvan is de creatie van een Museum van de Koude Oorlog in de atoomschuilkelder onder de Kemmelberg, op het grondgebied van Dranouter. De Bunker JS-MK werd in 1953 gebouwd in de periode van de Koude Oorlog. Ook in Glons (Luik) en Semmerzake (Gent) werden volgens dezelfde principes bunkers opgetrokken in het kader van de Luchtverdediging van de NAVO.

Ooit was de Bunker van Kemmel het ultrageheime oorlogshoofdkwartier van de Belgische strijdkrachten. In tegenstelling tot de twee andere werd hij niet in gebruik genomen door de luchtmacht. In de jaren vijftig was de Bunker van Kemmel een modern operatiehoofdkwartier met een eigen telefooncentrale en autonome energievoorziening. De bunker is vandaag de dag nog steeds ingericht als toen en al jaren ongebruikt. Alleen in 1979 en 1995 werd er nog eens een oefening gehouden. Tot op vandaag wordt de bunker wel nog onderhouden en verwarmd. Bedoeling is, om er een heus Museum van de Koude Oorlog in te richten. Daarbij zal gebruik gemaakt worden van de huidige voorzieningen.

(Belga; foto: westhoek.be)

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

23 augustus 2005

Inschrijvingen Reuvensdagen geopend

Het grootste archeologiecongres van Nederland, de Reuvensdagen, wordt op 17 en 18 november 2005 in Nijmegen gehouden. Intussen heeft de organisatie het programma bekendgemaakt, en kun je je ook al inschrijven via de SNA-website.

De Reuvensdagen zijn de gelegenheid waar archeologen elkaar ontmoeten en over elkaars werk worden geïnformeerd. Als het enige algemeen wetenschappelijk archeologiecongres in Nederland brengt het archeologen uit alle geledingen en uit alle specialismen bijeen. De Reuvensdagen zijn in 35 jaar uitgegroeid tot het grootste archeologiecongres van het land. De Stichting voor de Nederlandse Archeologie, organisator van de Reuvensdagen, viert het 7e lustrum samen met een andere jubilaris: Nijmegen. De oudste stad van Nederland viert dit jaar haar 2000-jarig bestaan en nodigt Nederlandse en Vlaamse archeologen van harte uit.

Vandaag wordt per post de full-colour brochure over de Reuvendagen 2005 verzonden aan bijna tweeduizend archeologen in Nederland en Vlaanderen. Deze bevat het programma, de locatie en het aanmeldingsformulier. In plaats van het papieren formulier in te vullen en op te sturen, kunt u nu al gebruik maken van de electronische aanmelding op sna.nl. Hier kunt u ook extra informatie vinden over de Reuvenssprekers van dit jaar (David Breeze en Andreas Thiel), het programma, maar ook downloads van de formulieren voor aanmelding van posters en informatiestands én natuurlijk het elektronisch aanmeldingsformulier.

door Tijl | Congressen | Reacties (0)

Oorlog onder de grond

Wie geïnteresseerd is in slagveldarcheologie, moet donderdagavond beslist afstemmen op Canvas. De documentaire 'Oorlog onder de grond' volgt archeoloog Marc Dewilde en zijn team op hun zoektocht naar het begraven oorlogspatrimonium in de Westhoek.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden in de buurt van Ieper vier jaar lang moordende veldslagen uitgevochten. En precies dáar wil Vlaanderen een nieuw stuk snelweg aanleggen. De A19, de autosnelweg die Kortrijk met Ieper verbindt, zou in de toekomst doorgetrokken worden tot aan de kust. Het voorgestelde tracé zou de frontlijn van 1914-1918 doorsnijden. Het nieuws zorgt voor opschudding in binnen- en buitenland. Vooral in Groot-Brittannië gaan stemmen op om het erfgoed te bewaren en te beschermen.

Begin 2002 krijgt het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE), onder leiding van Marc Dewilde, een bijzondere opdracht van Vlaams Minister van Cultuur, Paul Van Grembergen. De minister vraagt een archeologische evaluatie te maken van het gebied. "I was completely surprised, I wasn't prepared for this," zegt Marc Dewilde hierover op een congres over slagveldarcheologie in Londen. Vlaamse archeologen hebben geen ervaring met dit soort onderzoek. Het is nooit een van hun prioriteiten geweest, eerder een grijze zone waar ze niet-professionele archeologen hun gang lieten gaan. Nu zoekt Dewilde naar een manier om slagveldarcheologie in Vlaanderen op de kaart te zetten.

Dat belooft moeilijk te worden. Met 'het borsteltje' uit de klassieke archeologie kan je op het slagveld weinig aanvangen. Slagveldarcheologie is een nieuwe discipline met loopgraven, bunkers en mijnschachten als studieobjecten. Met kogels, gasbommen en verraderlijke onderaardse gangen een continue bedreiging voor de onderzoekers. Met gesneuvelde soldaten die om een waardige begrafenis vragen.

Steeds meer resten van de Groote Oorlog verdwijnen onder de oprukkende woningbouw, industrie of landbouw. Alleen een volledige inventarisatie van het oorlogspatrimonium kan beletten dat er nog meer verdwijnt. Marc Dewilde en zijn team hebben geen tijd te verliezen.

Ter info:
De reportage werd gemaakt in 2004. Intussen is de situatie echter al enigszins veranderd. Op 12 augustus besliste de Vlaamse regering immers om de A19 niet door te trekken (cfr. minister Bourgeouis op de Erfgoeddag). De bestaande N8 zal worden aangepast en later komt er een nieuwe expresweg.

Oorlog onder de grond, een programma van Tessa Celie en Guido Martens, in de reeks OverLeven. Donderdag 25 augustus om 22u15 op Canvas. Meer info op canvas.be. Afbeeldingen: Canvas.

door Tijl | Varia | Reacties (0)

22 augustus 2005

Amateur-archeoloog legt oud legerkamp bloot

Een amateur-archeoloog zou in Zonhoven sporen van een legerkamp uit 1831 hebben gevonden. Dat staat vandaag te lezen in het Belang van Limburg: "Deze paalgaten kunnen onmogelijk allemaal door scouts uitgegraven zijn voor een zomerkamp."

Roger Maes heeft de sporen gevonden in het natuurgebied 'De Teut' in Zonhoven. Volgens hem gaat het om resten van het oefen- en observatiekamp van het Maasleger uit 1831. De Teut was in de zomer van 1831 het decor voor een vroeg treffen tussen Belgische en 'Hollandse' troepen. 10.000 slecht geoefende Belgische manschappen boden amper één dag weerstand tegen de Hollanders en werden enkele dagen later definitief verslagen in Kermt. Van hun legerkamp zou Maes nu de sporen hebben gevonden.

"Fonske Broux van Termolen, inmiddels overleden, zette mij tien jaar geleden op dit spoor. Door de actualiteit van 175 jaar België heb ik de draad opnieuw opgenomen en heb ik verder gezocht naar sporen van het legerkamp," vertelt Maes in het Belang van Limburg. In de Teut vond hij sporen van paalgaten, op een regelmatige afstand van elkaar in een dambordpatroon. Daarnaast trof hij ook evenwijdige wegen, een waterput en een verhoging. "Die verhoging was een soort podium om de soldaten toe te spreken en te motiveren."

Volgens Maes' berekeningen werden er destijds zo'n vierduizend paalgaten gegraven voor barakken en tenten. "En die kunnen onmogelijk allemaal ooit door scouts uitgegraven zijn voor een zomerkamp." Intussen legde Maes al contacten om zijn onderzoek verder te laten zetten door professionele wetenschappers.

Bron: Het Belang van Limburg - 22 augustus 2005

door Tijl | In de pers | Reacties (0)

Minister wil dialoog met FVA verderzetten

Het Forum Vlaamse Archeologie (FVA) had onlangs een overleg op het kabinet van minister Dirk Van Mechelen. Het kabinet bleek bereid de dialoog met het Forum, als onafhankelijke pleitbezorger voor de Vlaamse archeologie, verder te zetten. Een kort verslag van dit gesprek vind je in de tweede FVA-nieuwsflits.

p 14 juli werd op het kabinet van Minister Van Mechelen een overleg gehouden waarbij zowel kabinet, het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE), de Afdeling Monumenten & Landschappen (AML) en het Forum Vlaamse Archeologie aanwezig waren. Het Forum kreeg er de gelegenheid zichzelf voor te stellen en hield de Vlaamse archeologie tegen het licht. Zo werden het sociale aspect, de mangelende verhouding archeologie - ruimtelijke ordening, de financiering, de uitvoeringsmodaliteiten en het gebrek aan preventieve archeologie naar voor gebracht en vergeleken met het buitenland.

Vervolgens werden vanuit het VIOE, AML en het kabinet de verschillende visies ten opzichte van de noodzakelijke veranderingen toegelicht, ondermeer de daadwerkelijke implementatie van Malta. Hieruit blijkt dat de verschillende instanties aan een verandering werken. Wel blijken de daadwerkelijke gevolgen op het terrein
vooralsnog moeilijk inschatbaar.

Dit overleg was in eerste instantie een kennismakingsronde. Vanuit het beleid wordt het Forum erkend als een gesprekspartner en onafhankelijke pleitbezorger voor de archeologie in Vlaanderen. Het kabinet is bereid de dialoog met het Forum verder te zetten.

De tweede FVA-nieuwsflits kun je ook nalezen op de vernieuwde website www.vlaamsearcheologie.be.

door Tijl | Varia | Reacties (0)

21 augustus 2005

"Verdrag van Malta kost Nederland meer dan 100 miljoen euro"

Volgens een onderzoek van het Nederlandse Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid (EIB) zou de implementatie van het verdrag van Malta voor de periode 2001-2010 tussen de 100 en 150 miljoen euro kosten. Een groot deel daarvan zou de bouwsector moeten ophoesten.

Het verdrag van Malta, met verplicht archeologisch onderzoek op plaatsen met een verhoogde 'archeologische trefkans', baart de bouwsector zorgen. Volgens de Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden (IKAW) kent maar liefst 46,1 percent van het gekarteerde Nederlandse landoppervlak een hoge of middelhoge trefkans, en het "de veroorzaker betaalt"-principe van het verdrag impliceert dat minstens voor deze gebieden projectontwikkelaars of bouwheren opdraaien voor de kosten van voorafgaand en begeleidend archeologisch onderzoek.

Alleen in het geval van excessieve kosten zou een deel daarvan worden gedragen door de overheid, in casu de gemeenten. Indien zelfs hun bijdragen de forse meerkosten niet kunnen compenseren, zal de staat met rijksgelden bijspringen. Wat moet worden verstaan onder 'excessieve meerkosten' zal in een Algemene Maatregel van Bestuur worden gespecifieerd. Hoewel de bevoegde staatssecretaris al liet verstaan dat de regeling voor excessieve kosten slechts een laatste redmiddel kan zijn in een aantal welomschreven gevallen, hoopt de bouwsector hoopt toch dat de definitie ruimhartig zal worden geïnterpreteerd.

Het EIB verwacht dat de projectontwikkelaars de kosten zullen doorrekenen naar de eigenaars van de te bouwen woningen, en dat de gemeenten de kosten zullen verrekenen in de grondprijs, die daardoor met zo'n 3 tot 10 euro per vierkante meter zou stijgen. Die extra kost zou dan komen bovenop de autonome stijging van de grondprijs met meer dan 100 procent in de periode 1998-2002. Toen steeg de gemiddelde grondprijs in Nederland van 147 euro naar 307 euro. Op die manier becijfert men dat het archeologisch onderzoek de Nederlandse consument uiteindelijk tussen de 102 en 145 miljoen euro zal kosten.

Bron: D.G.B. Melenhorst, "Verdrag van Malta: bouw moet kosten archeologie dragen", Bouw/Werk, 30e jaargang, nr. 2 (2005): p. 20-22. U kan het artikel ook raadplegen in pdf-formaat. Op Archeonet Nederland kan u een artikel lezen van Cobouw, een website van de Nederlandse bouwsector, over hetzelfde onderwerp.

door Bart | In de pers | Reacties (0)

Openmuseumdag in teken van appelgodin

Op zondag 28 augustus organiseert het Gallo-Romeins Museum in Tongeren haar jaarlijkse openmuseumdag. Dit jaar staat de openmuseumdag in het teken van Pomona, de Romeinse godin van de appel. Er is heel wat animatie voorzien, voor jong en voor oud. Ook dit jaar verwacht het museum weer duizenden bezoekers.

Een greep uit het aanbod:

* Bezoekers aan de openmuseumdag kunnen deelnemen aan allerlei lekkere appelspelletjes in Romeins/Keltische traditie, zoals apple bobbing, appelracen, het maken van de langste appelschil...

* Verhalenvertellers brengen het verhaal van Pomona en Vertumnus, Hercules en de gouden appel der Hesperiden en het verhaal van de appel der tweedracht (de appel die rechtstreeks tot het einde van Troje leidde).

* Muzikanten en dansers brengen een authentieke (Romeinse) appeldans, waarbij zich zowel kinderen als volwassenen kunnen aansluiten.

* De bezoekers kunnen proeven van enkele lekkere appelhapjes en appeldrankjes.

* Een Romeinse waarzegger verklaart de toekomst aan de hand van een appelschil.

* Onder de kinderen zal er een appelkoning en een appelkoningin gekozen worden. De godin Pomona nodigt alle kinderen tussen 4 en 14 jaar uit om deel te nemen aan de verkiezing. Alle verklede kinderen komen in aanmerking. De kinderen met de origineelste appel-outfit maken kans om tot winnaar/winnares verkozen te worden. Hen wacht, naast de uitzonderlijke eer, een prachtig geschenkenpakket.

Iedereen is van harte welkom op dit eerste echte Romeins appelfeest. Het museum zelf is de hele dag gratis toegankelijk. Meer informatie op galloromeinsmuseum.be.

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

20 augustus 2005

Resten van Lierse stadsomwalling verder onderzocht

Nadat bouwvakkers bij graafwerken in Lier op een oude cirkelvormige muur waren gestoten, werd deze muur de voorbije dagen verder onderzocht door archeologen van de Afdeling Monumenten en Landschappen. Archeologe Els Patrouille vermoedt dat het gaat om een kelderverdieping van een toren.

De archeologische resten werden door een amateurarcheoloog aangetroffen bij het uitgraven van een bouwput voor de bouw van appartementen (foto rechtsboven). Na de ontdekking werden de werkzaamheden onmiddelllijk stilgelegd om na te gaan of het bouwsel inderdaad deel uitmaakte van de omwalling.

AML-archeologe Els Patrouille kon in Lier aan de slag met enkele arbeiders die door de stad ter beschikking werden gesteld. Ze legden een deel van de muur bloot, en konden daaruit al enkele voorlopige conclusies trekken. "Ik denk dat we te maken hebben met een fundering of een kelderverdieping van een toren," zegt Patrouille. "Vermoedelijk was deze toren een deel van de stadsomwalling uit de veertiende eeuw. We hebben een vloertje aangetroffen, maar sporen van de stadsmuur zelf hebben we nog niet kunnen vinden."

Volgende week wordt het archeologisch onderzoek in Lier verdergezet. Dan zal onder andere de binnenkant van de toren uitgegraven worden met een kraan. Intussen kregen de vondsten ook al heel wat media-aandacht.

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

JCW-archeologiedag in Jabbeke

De Romeinen... wat waren hun voornaamste bezigheden? Met hoeveel personen leefden zij onder één dak? En wat aten zij het liefst? Jongeren vanaf 15 jaar kunnen het op dinsdag 30 augustus allemaal ontdekken tijdens een JCW-archeologiedag in Jabbeke.

In 1992 werden bij graafwerken op het Klein Strand een 10-tal Romeinse graven aan het licht gebracht. In 1997 werd een Romeinse houten waterput aangesneden. Ook bij een woningbouw kwamen herhaalde keren Romeinse scherven aan het licht. Deze vondsten doen vermoeden dat ook op de terreinen waar het nieuwe Sport- en Cultuurcentrum van Jabbeke zal worden gebrouwd, archeologische restanten kunnen worden gevonden. Deze vermoedens werden intussen bevestigd tijdens de eerste weken van de opgravingen. Dat wordt dus graven geblazen!

Meer info op jcweb.be.

door Tijl | Jeugd | Reacties (0)

19 augustus 2005

Middelburg-in-Vlaanderen, vergeten laat-Middeleeuwse stad

Na drie jaar noodonderzoek op het kasteelsite van Middelburg (Maldegem) wordt momenteel een bouwperceel in het hart van de Laat-Middeleeuwse stad onderzocht. Het onderzoek leverde boeiende resultaten op waarbij ondermeer voor het eerst sporen uit de pre-stedelijke fase konden worden aangetoond.

Verschillende muurresten tonen een complexe bouwgeschiedenis aan vanaf de 14de tot de 20ste eeuw. Vloeren, waterputten en haarden getuigen van een intensieve (her-)bouwactiviteit. De opgravingen vinden plaats op de hoek van het Bladelinplein en de Kerkstraat, pal tegenover de schandpaal. De aanleiding hiervoor is de inplanting van een nieuw appartementencomplex.

Middelburg werd vanaf 1448 gebouwd op de plaats van een hoeve-uitbating van de abdij van Middelburg in Zeeland. Na drie jaar opgravingen op het kasteeldomein werden hiervan echter geen sporen aangetroffen. Wél werd er onder het neerhof een (cultuur?)laag aangesneden die wat grijs aardewerk bevatte en bij de bouw van het kasteel afgedekt werd met een dik pakket vergraven moederbodem. Hetzelfde fenomeen werd nu ook vastgesteld op de opgraving in de stadskern. Nieuw is echter dat op de top van de humeuze laag een loopvlakje werd gevonden, geassocieerd met baksteenmuurtjes en zware paalkuilen. Het betreft vermoedelijk het restant van een constructie in vakwerkbouw.

Verschillende muurresten tonen een complexe bouwgeschiedenis aan vanaf de 15de tot de 20ste eeuw. In de 15de eeuw werd het areaal bouwrijp gemaakt. Onmiddelijk na deze ophogingen werd een eerste bakstenen constructie gebouwd (stadhuis?). Dat het stadhuis rijkelijk was afgewerkt kan worden aangetoond door een aantal bouwfragmenten met Gotische ornamentiek. Een brandlaag toont aan dat de constructie waarschijnlijk als gevolg van de aanvallen in de Godsdienstoorlogen definitief in vlammen opging. In de 17de eeuw werd het terrein opnieuw opgehoogd en verschenen enkele nieuwe gebouwen. Parallel hiermee werden achteraan twee nieuwe waterputten en een beerput aangelegd. Eén van die waterputten was zelfs nog in gebruik door de bewoners van het huis dat voor de opgravingen werd gesloopt!

Je vindt meer informatie over de vondsten in dit rapport (pdf - 855 kb). Contact: Pedro Pype / Wim Declercq

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

Romeinse villa omgeploegd

In Vorst, deelgemeente van Laakdal, werden restanten van een Romeinse villa door het omploegen van een veld onherroepelijk beschadigd. In Het Nieuwsblad van vandaag betreurt Ludo Helsen, bestendig afgevaardigde voor Cultureel Erfgoed van de provincie Antwerpen, deze situatie.

VORST - De funderingen van een Romeinse villa langs Steenbergen in Vorst zijn onherroepelijk verdwenen. "Ik had het plan om archeologische overblijfselen uit de streek weer op te graven, maar door het omploegen van het veld zijn restanten van een Romeinse villa in Vorst volledig verdwenen" zegt Ludo Helsen, gedeputeerde voor Cultureel Erfgoed.
Rond 100 à 200 na Christus was Vorst een Romeinse nederzetting. "Dit kunnen we afleiden uit de naam van Vorst", zegt bestendig afgevaardigde voor het Cultureel Erfgoed van de provincie Antwerpen, Ludo Helsen (CD&V). "Tijdens de Romeinse tijd kreeg dit Laakdalse deeldorp de Latijnse naam 'Forestum', wat bos betekent. Bovendien is in de archeologie de huidige naam van de straat Steenbergen een verwijzing naar vroegere bewoning."

In kaart

Rond 1960 werden langs Steenbergen, in de buurt van de Toke Van Nestestraat, restanten van de fundering van een Romeinse villa met landgoed opgegraven. "De artefacten, zoals potjes en andere voorwerpen, werden naar een museum gebracht", zegt Helsen. "De restanten van de grondvesten van de villa, die zo'n dertig tot veertig centimeter diep zaten, werden in kaart gebracht en gepubliceerd. De hele site werd nadien weer ondergestopt. De bewerking van het stuk landbouwgrond ging nadien gewoon verder. Er was echter wel een verschil. Voor de opgravingen werd het veld nog bewerkt met een paard en een lichte ploeg, jaren nadien begonnen tractoren en zware ploegen hun intrede te doen. Daardoor zijn nu de restanten van de Romeinse villa volledig kapot geploegd en verdwenen.

"Onlangs namen we archeologen in dienst die het archeologisch erfgoed van de provincie, dat dreigt verloren te gaan, opnieuw op te graven en in kaart te brengen", zegt Helsen. "Maar door het omploegen blijkt het gewoon onmogelijk om de Romeinse villa nog te reconstrueren. Dit is heel spijtig, want het had voor Vorst een goede archeologische en toeristische trekpleister kunnen zijn. Uiteraard gaan we nu proberen om mogelijk Romeinse of middeleeuwse overblijfselen achter de Laak in de buurt van het Netehuis in Laakdal en in Grobbendonk te vrijwaren."

Bron: Het Nieuwsblad

door Niko | In de pers | Reacties (0)

18 augustus 2005

Historische getuigen in het Gallo-Romeins Museum

Een rendierjager, een Romeins legioensoldaat en een Frankische vrouw vertellen je hun verhaal in het Gallo-Romeins Museum te Tongeren. Van september tot eind december kan je er elke zondagnamiddag naar hun verhaal komen luisteren. Hun getuigenissen maken hun geschiedenis nog tastbaarder.

In de museumcollectie van het Gallo-Romeins Museum loop je in het najaar historische figuren tegen het lijf.

Een overlevende rendierjager laat je kennis maken met zijn jachttechnieken, zijn gewoonten en gebruiken, zijn overlevingsinstinct. De Romeinse legioensoldaat Claudius Procullus getuigt, getooid in volle wapenuitrusting, over de Gallische oorlogen, het harde soldatenleven en de Romeinse tactieken van oorlogsvoering. De vrouw van de Frankische krijger Amalrik rouwt bij het graf van haar echtgenoot. Het heldenverhaal van Amalrik, verteld door zijn weduwe, het zal je zeker niet onberoerd zal laten …

Verhalenvertellers in het Gallo-Romeins Museum te Tongeren, van september tot eind december, elke zondag, tussen 14u00 en 17u00. Voor meer inlichtingen: www.galloromeinsmuseum.be.

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

Lierse stadsomwalling blootgelegd?

Bij graafwerken voor de bouw van een parkeergarage aan de Kapucijnenvest zijn bouwvakkers op een oude cirkelvormige muur gestoten. Wellicht maakt het bouwsel deel uit van de historische stadsomwalling. De afdeling Monumenten en Landschappen van de Vlaamse Gemeenschap heeft verdere opgravingen bevolen.

Dat de Lierse stadsvesten vroeger dienst deden als omwalling is allang geweten. Maar Lier had in de 13de en 14de eeuw ook een binnensteedse omwalling. Eerst was dat een aarden muur die later vervangen werd door stenen wallen en torens. De Gevangenenpoort en de Corneliustoren -ondertussen Zimmertoren- maakten er deel van uit. De straatnamen van onder meer de Kartuizersvest, Kolveniersvest, Kapucijnenvest, Gasthuisvest verwijzen naar die vroegere binnensteedse omwalling.

Tussen de Florent Van Cauwenberghstraat en de Kapucijnenvest wordt er gebouwd aan een parkeergarage en luxeappartementen. Daar stootten de bouwvakkers zopas op een gemetselde muur die vermoedelijk deel uitmaakt van de vroegere stadsomwalling.

"We lieten de werkzaamheden onmiddelllijk stilleggen om de komende dagen na te gaan of het bouwsel inderdaad deel uitmaakt van de omwalling" , zegt de archeologe Els Patrouille van de Afdeling Monumenten en Landschappen. "Onze archeologen gaan nu aan het werk, maar zelfs al blijkt het een waardevolle vondst, dan kan het bouwsel wellicht niet hier blijven staan. De eigenaar heeft immers een bouwtoelating en hier moet een bouwput van drie meter diep komen." Wellicht worden er op de bouwsite geen andere vondsten meer gedaan omdat er volgens de annnemer niet diep meer gegraven moet worden.

Bron: De Standaard (18/08/05)

door Niko | In de pers | Reacties (0)

17 augustus 2005

Leven in de Middeleeuwen

Vanaf zondag 21 augustus wordt op Nederland 2 de reeks 'Leven in de Middeleeuwen' uitgezonden. In deze achtdelige serie, met Monty Python-oprichter Terry Jones, staan de archetypen van de middeleeuwse samenleving centraal. De eerste aflevering focust op de middeleeuwse boer. Volgens de overlevering hadden boeren een zwaar leven: het hele jaar aan het werk, nauwelijks beter dan een slaaf en niets in te brengen. Maar was dat wel zo?

De Middeleeuwen vormen voor velen een even merkwaardige als fascinerende tijd. Deze periode is al op tal van manieren in kaart gebracht: chronologisch, thematisch of per gebied. In deze achtdelige serie is gekozen voor identificatie. In elke aflevering staat een bepaalde categorie van de toenmalige bevolking centraal. Het zijn de archetypen van middeleeuwse samenleving: de koning, de ridder, de boer, de dame, de monnik, de dokter, de koopman en de crimineel. Dat leidt zowel tot herkenning als verbazing, want de serie maakt vooral ook duidelijk hoe ànders de middeleeuwse mens dacht en handelde in het dagelijks leven.

De afleveringen zijn deels gedramatiseerd maar worden vooral gekenmerkt door de even meeslepende als relativerende presentatie van Terry Jones, een van de oprichters van Monty Python. Hij keert hiermee terug naar zijn roots: zijn geschiedenisstudie aan de Universiteit van Oxford.

Op zijn geheel eigen wijze bindt Terry Jones de strijd aan met de clichés, vooroordelen en misvattingen die er bestaan ten aanzien van de Middeleeuwen. Want was het werkelijk een achterlijke tijd, zoals velen geloven? Of werd juist in die periode de kiem gelegd voor onze huidige samenleving? In veel opzichten ligt in de Middeleeuwen namelijk de geboortegrond van de Westerse beschaving, zowel in ideologische als in materiele zin: parlementaire democratie, kapitalisme, de bril, de windmolen en de drukpers.

'Leven in de Middeleeuwen'. Vanaf zondag 21 augustus op Nederland 2, telkens om 17u50. Meer informatie op teleac.nl.

door Tijl | Varia | Reacties (0)

16 augustus 2005

Opgravingen in Sint-Pietersabdij Oudenburg afgerond

De opgravingen bij de Sint-Pietersabdij in Oudenburg zijn na anderhalve maand al afgewerkt. Op het terrein, nochtans een oppervlakte van meer dan 800 m², werden weinig of geen archeologische sporen aangetroffen. Wel konden de archeologen een aantal interessante vaststellingen doen wat betreft de opbouw van het terrein.

Het centrum van Oudenburg bevindt zich op een hoger gelegen zandrug op de grens tussen de zandstreek en de polders. Het terrein helt echter sterk af naar het noorden, in de richting van de abdij, zodat de moederbodem zich hier op 2,5 tot 3 meter diepte bevindt ten opzichte van het huidig loopvlak.

Deze depressie zorgde er wellicht voor dat het terrein drassig en onbruikbaar was, en blijkbaar heeft men reeds in de Middeleeuwen geprobeerd dit probleem te verhelpen. Direct boven de moederbodem bevindt zich namelijk een kleipakket van meer dan anderhalve meter dik, ongetwijfeld bedoeld om het terrein op te hogen en het grondwater tegen te gaan. Het schervenmateriaal uit deze kleilagen dateert uit de 12de/13de eeuw. Hoger in het profiel bevindt zich een duidelijk afgescheiden puinlaag, ± 40 cm dik, die 17de/18de-eeuwse scherven bevatte. Deze puinlaag kan wellicht in verband gebracht worden met de afbraak van de abdij, rond 1800. De bovenste lagen ten slotte bevatten 19de/20ste-eeuws materiaal en heel wat recent afval.

De afwezigheid van muurresten of andere bewoningssporen bevestigt eigenlijk wat op de gravure van Sanderus te zien is. Hoewel de oriëntatie en de situering van o.a. de hoevegebouwen en de omheiningsmuur vertekend zijn, toont de afbeelding ons inderdaad geen enkele bebouwing maar wel een groot open erf op de plaats van de site, tussen de noordkant van de abdij en de abdijhoeve. Men wist evenwel niet waar deze noordmuur van het abdijcomplex precies moest gesitueerd worden.

Bij de opgravingen, maar vooral in de bestaande gebouwen, kon deze grens nu toch vastgesteld worden. Ten oosten van het abtsgebouw bleef namelijk nog een opslagruimte van het vroegere tuinbouwbedrijf bewaard. De noordkant van dit gebouwtje was vroeger aan het zicht onttrokken, maar werd nu in het kader van de opgravingen vrijgemaakt. Hierbij is gebleken dat de onderste helft van deze muur wellicht een restant is van de noordgevel van het abdijcomplex. Op de ets van Sanderus lijken de achtergevel van het abtsgebouw en die van het gebouw ten oosten daarvan één geheel te vormen, onderbroken door een hekken ter hoogte van de dwarsvleugel met het dormitorium. De bewaard gebleven muur vertoont onderaan een plint in natuursteen, die inderdaad terugkomt in de achtergevel van het abtsgebouw. Bovendien liggen de beide muren precies op dezelfde lijn. Het is heel waarschijnlijk dat dit de noordgevel was van de eigenlijke abdijgebouwen. De site bevindt zich ten noorden hiervan, en kan dus inderdaad een open erf zijn geweest. Het is uiteraard de bedoeling deze elementen, in samenspraak met de architecten, binnen het nieuwbouwproject te integreren.

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

15 augustus 2005

Bezoek de opgravingen op de Gentse Bijloke-site

Sinds begin augustus zijn archeologen weer aan het werk op de Bijloke-site in Gent. Ze voeren vooronderzoek uit op plaatsen waar het bodemarchief door de komende renovatiewerken zal verstoord worden. De volgende weken worden regelmatig rondleidingen georganiseerd op de opgravingen.

De geleide bezoeken vinden telkens op donderdagnamiddag plaats. Deze maand zijn er nog rondleidingen gepland op 18 en 25 augustus. De data voor september vind je in de ArcheoNet-kalender.

Afspraak en start van het bezoek telkens om 15u aan de ingang van het Bijlokemuseum, Godshuizenlaan 2, 9000 Gent. Deelname gratis, geen inschrijvingen.
Inlichtingen: Stad Gent, Dienst Stadsarcheologie, Dulle-Grietlaan 12, 9050 Gentbrugge, tel. 09/2665760, fax 09/2665787, e-mail: stadsarcheologie@gent.be.

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

14 augustus 2005

Nele Bogaert cultuurbeleidscoördinator Meetjesland

De 25-jarige Nele Bogaert is sinds begin deze maand cultuurbeleidscoördinator voor het Meetjesland. Ze is daarmee de eerste bediende van COMEET (Cultuur Overleg Meetjesland), de overlegstructuur waarin de vertegenwoordigers van de belangrijkste culturele sectoren van het Meetjesland participeren.

Nele Bogaert, afkomstig uit het West-Vlaamse Zedelgem, studeerde in 2002 af aan de Universiteit Gent als licentiate geschiedenis met specialisatie klassieke oudheid. In 2003 voltooide ze de aanvullende opleiding Culturele Studies aan de K.U.Leuven. Ze liep stage bij het Oost-Vlaamse museumconsulentschap, en werkte tot voor kort bij de provincie West-Vlaanderen, waar ze instond voor de inventarisatie van het oorlogspatrimonium.

Haar taak zal nu bestaan in het op elkaar afstemmen en promoten van de culturele activiteiten in de dertien gemeenten van het Meetjesland. Vanaf september zal ze worden bijgestaan door een erfgoedmedewerker.

Bron: Het Volk - 10 augustus 2005

door Bart | Erfgoed | Reacties (0)

13 augustus 2005

Voorloper Sagalassos ontdekt?

Tijdens een prospectie op een plateau ten zuidwesten van Sagalassos (Turkije), stootten archeologen van de K.U.Leuven op resten van een uitgebreide, versterkte site. Men vermoedt dat het hier gaat om de archaïsche (of nog oudere) voorloper van Sagalassos.

Op de zuidwestelijke rand van het plateau, Tepe Düzen, werd een indrukwekkende verdedigingsstructuur ontdekt, die bestaat uit een 1,60 meter dikke muur. De muur kon voor meer dan 150 meter gevolgd worden. Loodrecht op de muur is de muur verbonden met nog minstens vier andere muren die bergafwaarts lopen.

De dichte vegetatie bemoeilijkt het onderzoek van deze zone, maar het lijkt erop dat een tweede, minder indrukwekkende muur parallel loopt met de eerste. Om een dergelijke verdedigingsstructuur te bouwen, moet veel mankracht nodig geweest zijn. Daarom was de site zeker een belangrijk centrum, wellicht zelfs een echte stad. Op dit moment wordt de site dus geïdentificeerd als het "oudste Sagalassos". Een groeiende bevolking kan de reden geweest zijn om deze site op te geven en te verhuizen naar de huidige site van Sagalassos. Deze was immers niet afhankelijk van citernes voor de watervoorziening, maar bezat verschillende bronnen. Studie van de aangetroffen keramiek zou een duidelijkere datering moeten opleveren.

Sagalassos Interactive Dig

door Tijl | Internationaal | Reacties (0)

Hooghuis, een huis op een hoogte?

In Sint-Katelijne-Waver graven de vrijwilligers van de Mechelse Vereniging voor Stadsarcheologie (MVSA) naarstig voort naar de oorsprong van het zogenaamde Hooghuis. De vondst van een gracht die dwars op het Hooghuis staat laat alvast vermoeden dat er voor de bouw van het Hooghuis een oudere bewoningsfase is geweest. En een opmerkelijke glooiing van de moederbodem geeft mogelijk een verklaring voor de naam van het monument.

De gracht werd aangetroffen bij het graven van een sleuf tot op de moederbodem. Op enkele donkergrijze scherfjes na werden geen vondsten gerecupereerd. In de zwarte laag vlak boven de gracht vonden de archeologen wel enkele beenderen, met ondermeer twee aaneengegroeide ruggenwervels. De moederbodem blijkt trouwens een uitgesproken reliëf te hebben: over een afstand van 6 m bedraagt het verval maar liefst 60 cm. Dit staat in sterk contrast met het huidige vlakke terrein. De in de moederbodem uitgegraven gracht heeft geen vaststaande diepte die de geografie volgt, maar is in de bedding waterpas. Het sterke reliëf kan ook aan de oorsprong liggen van de benaming van het monument. In plaats van de hypothese dat Hooghuis eenvoudigweg zou verwijzen naar de hoogte van het huis, met haar volwaardige verdieping, moet nu misschien eerder gedacht worden aan de optie van "huis op een hoogte".

Naast de grachten vonden de Mechelse archeologen ook een viertal vierkante paalsporen van 20 bij 20 cm, maar hun geringe aantal verraadt voorlopig nog geen patroon. Het valt niet uit te sluiten dat ze afkomstig zijn van de stellingen voor de bouw van het Hooghuis. Uit de profielen blijkt overigens duidelijk dat de ophoging van het terrein tot ongeveer het huidige niveau in één keer heeft plaatsgevonden. 90% van alle vondsten werd in de bovenste 10 cm gedaan. Munten uit de 17de eeuw, 18de-eeuwse keramiek en 20ste-eeuwse bierglazen en faience zijn er met elkaar vermengd.

Op de site werden verder heel wat Belgische kogelhulzen en bomscherven uit WO I bovengehaald. Tot nog toe werd in de militaire archieven niks teruggevonden omtrent het gebruik van het Hooghuis als uitkijkpost door Belgische eenheden, maar het naburige fort van Sint-Katelijne-Waver werd wel gedurende enkele dagen duchtig door de Duitse artillerie bestookt. Het valt niet uit te sluiten dat in de omgeving van het Hooghuis een vooruitgeschoven stelling van het Belgische leger was gevestigd.

door Bart | Opgravingen | Reacties (0)

12 augustus 2005

Opgravingen naar kasteel van heren van Pamele (Oudenaarde)

Archeologen van het VIOE hebben in het Oudenaardse stadscentrum de fundamenten van een enorme ronde hoektoren blootgelegd. Het lijdt geen twijfel dat deze tot het 13de-eeuwse kasteel van de heren van Pamele behoorde.

Het archeologisch onderzoek was voorzien in de bouwvergunning voor het nieuwe Woon- en Zorgcentrum dat op de plaats van het 19de-eeuws klooster en rusthuis in de Kasteelstraat zal worden opgetrokken. Het was namelijk quasi zeker dat bij een bodemingreep restanten zouden worden gevonden van het 13de-eeuwse kasteel van de heren van Pamele dat op deze plek moet hebben gestaan.

De Turris Aldenardensis wordt voor het eerst vermeld in 1064. De toenmalige donjon fungeerde als tegenhanger van de vesting die de Duitse keizer te Ename, aan de andere zijde van de Scheldegrens, had laten bouwen. Na de val van Ename speelde hij een belangrijke rol in de stadsontwikkeling van Oudenaarde. In de dertiende eeuw werd de donjon vervangen door een trapeziumvormig kasteel met uitspringende torens. Een afbeelding hiervan is terug te vinden op de gravure van Oudenaarde in Sanderus' Flandria Illustrata (1641-1644). Hierop is ook te zien hoe de Kasteelstraat dwars doorheen de vroegere binnenplaats van het kasteel loopt. Het slot werd in 1786 gesloopt, en het vrijgekomen terrein in perceelsblokken opgesplitst. Honderd jaar later, in 1886, zou op één van die percelen het latere klooster/rusthuis "H. Famile" gebouwd worden.

Momenteel ligt dus het fundament van één van de hoektorens van het 13de-eeuwse kasteel met een deel van de omringende gracht vrij. De fundering bestaat uit Doornikse kalksteen, en is assymetrisch opgebouwd. De hele constructie is ongeveer 10 meter in doorsnede. Naast de toren werd een dubbele waterput gevonden. Deze zone zal de komende dagen verder onderzocht worden.

Het is de bedoeling de fundamenten van de burcht te registreren, evenals het tracé van de slotgracht. Verder zal ook de zone buiten de gracht aan een onderzoek worden onderworpen. Een eerste sleuf werd getrokken aan de rand van de gracht. Een bewerkingslaag die in de gracht glijdt bevat materiaal uit de late 15de-vroege 16de eeuw. Een kuil die afgedekt wordt is iets ouder en bevat keramiek, metaal en bot uit de late 15de eeuw. Van de 11de-eeuwse donjon werden voorlopig nog geen sporen aangetroffen, maar een afvallaagje dat door de 13de-eeuwse kasteelfunderingen wordt doorsneden bevat 12de-eeuws materiaal, waaronder erg veel varkensbotten. Dit zou kunnen verwijzen naar de oudere kasteelsite.

door Bart | Opgravingen | Reacties (0)

11 augustus 2005

Spijkers in Jabbeke

Het recente onderzoek aan de Varsenareweg in Jabbeke heeft al resultaten opgeleverd. In de eerste sleuf kwamen enkele Romeinse grachten aan het licht, maar ook een drietal vierpalenconstructies. Het gaat om de resten van bijgebouwtjes die vermoedelijk met de opslag van graangewassen te maken hebben.

Dergelijke gebouwtjes worden "paalschuren" of "spijkers" genoemd, naar "spicarium", het Latijnse woord voor graanopslagplaats.

Aangezien in de paalkuilen van de spijkers geen dateerbare vondsten werden aangetroffen, is de datering onzeker. Vermoedelijk gaat het niet om Romeinse constructies, omdat deze meestal zes of zelfs negen palen vertonen. Wellicht hebben we te maken met voorromeinse sporen.
In elk geval werden ten minste twee van de drie spijker tijdens de gebruiksperiode verbouwd. Dit is duidelijk te merken aan de dubbele palen, waarvan de resten werden aangetroffen.

Een paalschuur is een vierkant of rechthoekig gebouwtje met een verhoogde vloer en houten wanden. Op deze manier kon het graan buiten het bereik van ratten en muizen worden gehouden. Naast gesloten spijkers voor graan, waren wellicht ook open paalschuren voor hooi in gebruik. Hooi was minder kostbaar en minder gegeerd bij ongedierte. Als de hooiberg verminderde, beschermde men het hooi tegen het regen door het dak te laten zakken.

Het is duidelijk dat spijkers geen alleenstaand fenomeen zijn. In de omgeving zal ongetwijfeld een boerderij gelegen hebben. Het is afwachten wat het verdere archeologisch onderzoek aan het licht brengt.

www.raakvlak.be

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

FVA lanceert opiniepeiling

Volgens het Forum Vlaamse Archeologie (FVA) moet een nieuwe en betere archeologie in Vlaanderen door zoveel mogelijk mensen gedragen worden. Daarom heeft het FVA een enquête opgesteld waarin ook jij je mening kan geven. Zo kan ook jij je steentje bijdragen tot een nieuwe archeologie in Vlaanderen.

Het Forum Vlaamse Archeologie wil een onafhankelijke pleitbezorger zijn voor de Vlaamse Archeologie. 361 mensen ondersteunden het initiatief al.

De resultaten van deze peiling zullen in een overzicht op de FVA-website worden gepubliceerd en door het FVA worden gebruikt om haar standpunten en acties op te baseren en om verder in dialoog te treden met het werkveld. Vanzelfsprekend garandeert het FVA het persoonlijke karakter van de gegevens.

Je kunt de enquête hier downloaden. De ingevulde formulieren kunnen teruggestuurd worden naar vlaamsearcheologie@gmail.com . Ook vraagt het FVA om deze enquête zoveel mogelijk te verspreiden.

door Tijl | Varia | Reacties (0)

Een gebrandschilderd kaliber in Aalst

De voorbije weken kregen de archeologen op de Hopmarkt in Aalst een goed beeld van de gracht die ze al een tijdje onderzoeken. In een andere sleuf vonden ze verschillende grafzerken. Bij het zeven van grondstalen ten slotte kwamen ook fragmenten van een gebrandschilderd kaliber van een grisailleraam aan het licht.

Het gaat om een rond fragment groen glas met daarop de afbeelding van een stukje vloer waarover een persoon loopt (foto rechtsboven). Van deze persoon zijn zijn schoenen en een deel van zijn gewaad te zien. Vermoedelijk behoorde dit medaillon toe aan één van de ramen van het klooster. Het dichten van raamopeningen met glas was in de Middeleeuwen geenzins algemeen verspreid. Het gebruik van stof, hout of papier, in een frame gevat, voor het geheel of gedeelteljk dichten van raamopeningen bleef nog tot in de 17de eeuw in gebruik. Al deze materialen werden behandeld met een lichtdoorlatend vet product dat echter niet doorzichtig was. In latere periodes werd glas algemeen meer verspreid. Het gebruik van dergelijke medaillons kende een grote verspreiding. Ze waren aanvankelijk rond en evolueerde naar een ovale vorm. Allerhande gebeurtenissen werden op deze wijze uitgebeeld en herdacht.

In werkput VIII werden bovenop een 19de eeuwse riool vier fragmenten van grafzerken gevonden. Op twee ervan stond een grafschrift. Mogelijk werden deze stenen gerecupereerd bij de afbraak van de kerk en gebruikt als afdekking voor een nabij gelegen riool. Anderzijds kunnen ze ook uit een andere kerk komen. Archivalisch onderzoek zal waarschijnlijk uitsluitsel geven.

De afgelopen weken werd ook vak VII verschillende keren verdiept. Op de luchtfoto (rechts) is te zien dat de gracht vrij breed is. De vullingspakketten (de zwarte grond) zijn namelijk ook zichtbaar in de put aan de andere kant van de straat. Hieruit blijkt nogmaals dat de gracht wel degelijk in dezelfde richting loopt als op oude stadsplannen wordt aangegeven. Waarschijnlijk loopt ze dus verder onder de Korte Nieuwstraat. Vermoedelijk heeft de gracht een ’soepbordvormig’ profiel wat de hypothese dat het hier om een site met walgracht gaat ondersteunt. Het was eerder de bedoeling om een brede gracht te te creëeren dan om een defensieve gracht te graven.

Het diepere deel van de gracht was afgeboord met een beschoeiing van in de grond ingeheide houten paaltjes waartussen zich mogelijks vlechtwerk bevond. De vulling van dit deel van de gracht dateert uit de 2de helft van de 14de eeuw. Op het einde van de 14de of in de vroege 15de eeuw werd in de restanten van de gracht een drenkplaats gebouwd. Dit hangt samen met het gebruik van deze plaats als veemarkt. Deze drenkplaats bestaat uit een bakstenen muur met zandstenen parament. In de linkerhoek is een trap voorzien die tot aan het waterniveau reikte. Net zoals op de rest van de Hopmarkt werden ook in dit vak enkele grote kuilen aangetroffen die mogelijks verband houden met leemwinning. De volgende weken zal de ploeg zich bezig houden met het onderzoek van de gracht.

Website opgravingen Hopmarkt

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

10 augustus 2005

Dominion

De vierde Indiana Jones-film laat nog eventjes op zich wachten, maar sinds vandaag speelt een andere "archeologisch getinte" film in de Belgische bioscopen. 'Dominion - Prequel to the Exorcist' heeft echter niet de ambitie wetenschappelijk verantwoord te zijn. In de film ontdekt een Nederlandse priester in Kenia een Byzantijnse kerk, gebouwd op een heidens altaar...

In 1947 doet de archeoloog Merrin een opzienbarende ontdekking in het Turkana district, in het noordwesten van Brits Oost-Afrika (Kenia).

Een Byzantijnse kerk wordt in volledig ongeschonden staat opgegraven. Die ontdekking trekt de aandacht van de aartsbisschop in Nairobi. Hij stuurt de jonge priester Francis naar Turkana om Merrins werk in het oog te houden.

Van: Paul Schrader. Met: Stellan Skarsgård, Gabriel Mann, Billy Crawford, Israel Aduramo, Antonie Kamerling. 117 minuten.

door Tijl | Varia | Reacties (0)

De waarheid achter Caesar

Universiteit Vrije Tijd organiseert in september en oktober een cursus over de Romeinen in onze gewesten. Professor Hugo Thoen brengt aan de hand van archeologische bronnen uit heel België een exclusief overzicht van de Romeinse samenleving bij ons en maakt op deze manier komaf met een aantal fabels over ons Romeins verleden.

Er bestaan heel wat mythes over de verovering van onze gewesten en de daaropvolgende romanisering. Volgens de geschiedenisboeken veroverde Julius Caesar in 51 v.Ch. onze gewesten. Maar klopt dat wel? Wat vertellen de Romeinse sites van o.a. Tongeren, Velzeke en Oudenburg ons hierover? Hoe verliep de romanisering? Wat leren de archeologische vondsten ons over de Romeinse economie, het leger, het dagelijkse leven? En hoe kwam er een einde aan de Gallo-Romeinse beschaving?

De cursus vindt plaats in Genk. Meer info op universiteitvrijetijd.be.

door Tijl | Lezingen | Reacties (0)

9 augustus 2005

Hollandia Archeologie zoekt senior archeoloog

Hollandia Archeologie in Zaandijk (Nederland) is momenteel op zoek naar een senior archeoloog. Hollandia is een groeiend onderzoeksbureau dat zich met name richt op stadskern- en (post-)middeleeuwse archeologie. Het betreft hier een functie voor onbepaalde tijd.

Het werkterrein van Hollandia Archeologie concentreert zich op de regio Randstad / West-Nederland en de activiteiten betreffen met name archeologisch vooronderzoek (bureau-, boor- , en proefsleuvenonderzoek) en opgravingen. Het team bestaat momenteel uit zeven archeologen (waarvan drie senior) en vijf veldmedewerkers en zoekt uitbreiding met een senior archeoloog.

De werkzaamheden richten zich zowel op de praktische kant van de archeologie als op de organisatorische kant; zoals het voorbereiden, uitvoeren en rapporteren van veldwerkprojecten en bureauonderzoek, het opstellen en controleren van programma's van eisen en het onderhouden van diverse contacten. Daarnaast wordt voor een gedeelte van de tijd (ca. één dag in de week) de functie van gemeentelijk archeoloog vervuld.

Vragen of sollicitaties (met CV en eventueel lijst van publicaties) opsturen naar archeo@xs4all.nl of naar Hollandia Archeologie, Tuinstraat 27, 1544 RS Zaandijk

Deze vacature vind je ook in de SNA-vacaturebank.

door Tijl | Vacatures | Reacties (0)

Eiland 's Hertogenmolens in Aarschot archeologisch onderzocht

Begin september starten in Aarschot op het eiland op de Demer, waar zich de 16de eeuwse 's Hertogenmolens bevinden, archeologische opgravingen onder leiding van een archeoloog van Monumenten en Landschappen. Aanleiding zijn de plannen voor een grondige renovatie van deze site. De werken hiervoor gaan eind 2006 van start.

"Archeologen vinden het een bijzonder interessante plaats omdat dit eiland steeds een cruciale plaats ingenomen heeft in de verdedigingsgordel van Aarschot. Het noorden van de stad werd in het verre verleden steeds verdedigd door het onder water zetten van weiden vanuit 's Hertogenmolens. In deze omgeving zou bovendien volgens geschriften ten tijde van de Spaanse overheersing een Spaans fort gestaan hebben" aldus Geert Wijns van de stad Aarschot aan Belga.

Aarschot werkt voor de restauratie van de molens samen met de NV Kumpen en NV Mac (groep The Lodge). Tegen eind 2007 willen deze hier een hotel met 25 kamers, brasserie, conferentie- en feestzaal realiseren. Zelf investeren ze 2,34 miljoen euro in het project. Daarnaast gaat 860.000 euro van de Vlaamse subsidie als stadsvernieuwingsproject naar het project en betoelaagt Monumenten en Landschappen 750.000 euro. Omdat het een beschermd monument is, komt ook de provincie financieel tussen. De Dienst Zeeschelde restaureert de onderbouw (kostprijs 1,5 miljoen euro).

De Vlaamse regering besliste op 28 mei 2004 om het stadsvernieuwingsproject dat Aarschot indiende met 2 miljoen euro te steunen. Naast de restauratie van de molens omvat het project de inrichting door de stad van de Amerstraat, Sasstraat en het plein aan de Elisabethlaan als aangename woon- en verblijfsomgeving. In de Amerstraat bouwt de NV Kumpen een complex met kantoorruimte, een 15-tal residentiële en 16-tal sociale appartementen. Deze NV voert ook de werken uit aan de 's Hertogenmolens. The Lodge neemt de uitbating van het complex op zich en krijgt het voor 99 jaren in erfpacht.

(Belga)

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

8 augustus 2005

Op zoek naar nederzettingen uit de steentijd in Lommel

Begin juli startte de opgravingscampagne van steentijdnederzettingen in Lommel Maatheide. Dit jaar is het de zuidelijke zandrug die nader wordt bekeken door de archeologen. In de boringen en sleuven op de zuidelijke zandrug werd nagenoeg overal de Usselo-bodem teruggevonden en dit zowel in een vochtig als een droog milieu.

De opgravingen staan onder leiding van prof. dr. Marc De Bie en drs. Marijn Van Gils (VIOE, KU Leuven en VUB). De campagne loopt nog tot eind augustus.

Het is het derde opeenvolgende jaar dat er archeologisch onderzoek gebeurt op Lommel Maatheide. Het eerste jaar (2003) werd een kleine finaal-paleolithische vindplaats opgegraven. Vorig jaar werd de zandrug ten noorden van de natte depressie geprospecteerd en onderzocht.

De prachtige bodemprofielen trokken de aandacht van de bodemkundige prof. dr. Deckers (KU Leuven) en zijn assistenten. Helaas werden op de zuidelijke zandrug geen finaal-paleolithische sites aangetroffen. Tijdens de maand augustus zullen de archeologen, geholpen door job-, stage-studenten en vrijwilligers, enkele artefacten-concentraties op de noordelijke zandrug opgraven.

De opgravingen genieten de steun van de NV SCR-SIBELCO, de Stad Lommel en Museum Kempenland. Op de website van Museum Kempenland kan je de opgravingen volgen.

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

De tegelcollectie van Ten Duinen in een internationale context

De rijke tegelcollectie van het abdijmuseum Ten Duinen in Koksijde wordt op 28 en 29 oktober 2005 het onderwerp van het tweedaagse internationaal colloquium. Het programma is nu ook te vinden op tenduinen.be. Tot eind augustus kan u nog aan een verlaagde prijs inschrijven.

De resultaten van het onderzoek naar de collectie van de casus Koksijde zullen op het colloquium worden geconfronteerd en vergeleken met de resultaten van het onderzoek op Britse, Franse en Duitse cisterciënzersites. In de rand hiervan komen de majolicategels die in de loop van de 16de eeuw in Vlaanderen opduiken, de herontdekking van de middeleeuwse tegels in de late 18de eeuw en de technische aspecten van opgraving tot presentatie aan bod.

Externe link: www.tenduinen.be
Update: Fotografische impressie van het colloquium

door Tijl | Congressen | Reacties (0)

7 augustus 2005

ArcheoMedia breidt uit

Het Nederlandse onderzoeks- en adviesbureau ArcheoMedia BV heeft momenteel verschillende openstaande vacatures. Naast een fysisch geograaf zoekt ArcheoMedia ook een senior en een medior archeoloog. ArcheoMedia is hoofdzakelijk actief in de provincies Zeeland en Zuid-Holland.

ArcheoMedia BV is het archeologisch onderzoeks- en adviesbureau van de Arnicon-groep. De activiteiten zijn gericht op het adviseren over archeologische waarden aan overheden en projectontwikkelaars, met name in Zeeland en Zuid-Holland. Tot de werkzaamheden behoren bureau-, boor- en proefsleufonderzoek, archeologische begeleiding en opgravingen.

Je vindt de vacatures hier.

door Tijl | Vacatures | Reacties (0)

Gratis rondleiding in fort Liefkenshoek

Zondag 14 augustus organiseert de gemeente Beveren-Waas een gratis rondleiding in het historische fort Liefkenshoek. Afspraak om 15 u aan de kanonnen bij het fort. En vanuit het naburige Doel kunt u ook gratis de veerboot nemen naar het zusterfort Lillo.

Het fort Liefkenshoek, gelegen op de linker Scheldeoever, werd in de jaren 1582-1584 in opdracht van Willem van Oranje opgetrokken als onderdeel van de verdedigingsgordel rond het door Alexander Farnese bedreigde Antwerpen. Het kreeg in 1584 een tegenhanger op de rechteroever, het fort te Lillo. Reeds op 10 juli 1584 echter veroverde Farnese Liefkenshoek en kon hij vandaar uit zijn befaamde schipbrug over de Schelde slaan. De Staatsen, onder leiding van Justinus van Nassau, slaagden er op 3 april 1585 het fort te heroveren, maar konden uiteindelijk de val van Antwerpen niet meer afwenden. Na de capitulatie mocht de Republiek der Verenigde Nederlanden de twee forten behouden, wat haar de volledige controle over de Schelde gaf. In 1785 moesten de Staten-Generaal de beide forten aan Jozef II overdragen.

In de jaren 1809-1812 bouwden de Napoleontische troepen in het fort een kruitmagazijn en een halfcirkelvormige bomvrije kazerne met twaalf kazematten, goed voor 400 soldaten. Van 1843 tot 1952 fungeerde het fort als quarantainedienst. Zowel in de Eerste als de Tweede Wereldoorlog werd het door de Duitsers bezet.

Het fort Liefkenshoek ligt middenin het Waaslandhavengebied: op de N 49 neemt u de afrit Doel en volgt u die tot aan de Scheldedijk; het fort ligt dan aan uw linkerkant.

door Bart | Erfgoed | Reacties (0)

6 augustus 2005

Eerste resultaten Nieuwstraat Brugge

Een stand van zaken na 3 weken opgravingen aan de Brugse Nieuwstraat. Het onderzoek wordt uitgevoerd door Raakvlak (Intergemeentelijke Dienst voor Brugge en Ommeland), in samenwerking met de bouwheer vzw Volkswelzijn en onder leiding van archeologen Janiek De Gryse en Nadia Vangampelaere. In korte tijd werden belangwekkende resultaten geboekt, met een gouden kers op de taart.

Muren...

Het archeologisch onderzoek bracht ondertussen reeds heel wat gemetselde constructies aan het licht, waarvan er enkele teruggaan tot de 14e/15e eeuw. Tot deze fase behoren twee zorgvuldig afgewerkte vierkante pijlers (foto links, rode pijltjes), die zich op minder dan 60 cm onder het huidige straatniveau bevonden. Beide pijlers zijn lichtjes naar elkaar georiënteerd en blijken aan de uiterste zijden later ingewerkt te zijn in een oudere funderingsmuur. Uit het onderzoek bleek duidelijk dat de ruimte tussen de pijlers in verschillende fasen opgevuld was. Vermoedelijk moeten deze structuren geïnterpreteerd worden als overblijfselen van een grote toegangspoort langs de Nieuwstraat (Hof van Watervliet?). Misschien kan bijkomend archiefonderzoek nog enkele vragen beantwoorden.

De muur die loodrecht op de Nieuwstraat georiënteerd is en in het midden de aanzet van een spaarboog vertoont, behoort eveneens tot deze 14e/15e-eeuwse periode (foto linksboven, gele pijltjes). Die boog moet in een latere fase uitgebroken zijn.

Een waterput...

Ook de waterput (foto rechtsboven) in de noordoostelijke hoek van het opgravingsterrein lijkt uit deze periode te dateren. De bovenbedekking van de waterput bestond uit beton, natuursteen en baksteen bovenop een gewelf in baksteen. De diameter van de waterput is ongeveer 2 m. De volledige diepte kon niet vastgesteld worden: op een diepte van 4 m bleek zich heel wat puin te bevinden. De archeologen hopen in een latere fase meer zicht te krijgen op de volledige diepte alsook de aard van de vulling.

En een bijzondere vondst: een gouden munt uit 1607

In een puinpakket werd een 'gouden rijder' gevonden (foto's rechts), die geslagen werd in de Provincie Holland. De munt is uitstekend geconserveerd: zowel beeldenaar als randschrift zijn aan beide zijden nog goed leesbaar. Op de beeldenaar aan de voorkant is een ruiter naar rechts met geheven zwaard binnen een dubbele parelcirkel te zien, onderaan doorbroken door een wapenschild met een klimmende leeuw naar links. Op het randschrift lezen we: MO.AU.R.PRO.CON._OE.BELG.HOL.
Op de beeldenaar op de keerzijde is een gekroond wapenschild met een gekroonde klimmende leeuw naar links te zien met in de klauwen een pijlenbundel en een geheven zwaard binnen een dubbele parelcirkel. Het randschrift vermeldt: CO___DIA.RES.PARVAE.CRESCVNT.1607.

Bron: Raakvlak

door Johan | Opgravingen | Reacties (0)

Archeologisch onderzoek markt Bilzen (Deken Paquayplein)

Tijdens de herinrichting van de markt te Bilzen ter hoogte van het Deken Paquayplein werden de voorbije week, zoals verwacht, verschillende middeleeuwse sporen blootgelegd. Het gaat voornamelijk om grafstructuren, maar ook muurstructuren werden ontdekt. Archeologisch projectbureau ARON uit Tongeren is er nog een tweetal weken aan het werk.

Na de vondst van de stadsboerderij op het C. Huysmansplein en een deel van het aan de kerk verbonden grafveld ter hoogte van het koor, vond ARON ter hoogte van het Deken Paquayplein opnieuw sporen uit de middeleeuwse periode. Opnieuw werd de kerkhofmuur aangesneden, opnieuw kwamen diverse grafstructuren aan het licht. Deze keer ging het echter om kindergraven.

Vlak langs de kerk werden de resten van een funderingsmuur aangetroffen. Deze fundering was opgetrokken uit mergelsteen en silexblokken. Volgens ARON houden de resten mogelijk verband met de Romaanse fase (11e-14e eeuw). In deze periode werd de kerk namelijk herhaaldelijk uitgebreid. De aangetroffen muur zou mogelijk de rest zijn van een (reeks) zijkapel(len). Het is echter nog niet duidelijk of de fundering in de eerste dan wel de tweede Romaanse fase moet geplaatst worden. Verder onderzoek zal dit moeten uitwijzen. Ook het aan de fundering parallel lopende (uitbraak?)spoor vergt hierbij nader onderzoek.

De opgravers hebben in ieder geval succes bij de Bilzenaren. Herhaaldelijk worden zij aangesproken door aandachtige en nieuwsgierige passanten. Opdat dit het werk niet zou bemoeilijken, werkte de Zuid-Oost-Limburgse Archeologische Dienst (ZOLAD) een reeks infopanelen uit. Deze moeten de geïnteresseerde bezoeker wat meer klaarheid brengen in het kluwen aan archeologische sporen.

Voor de internauten is er overigens ook een aardigheidje. Vanaf maandag 8 augustus wordt het mogelijk om de opgravingen aan het Paquayplein bijna live te volgen via het internet (via de website van de gemeente Bilzen).

Voor meer informatie kan u terecht bij:

ZOLAD
Maastrichtersteenweg 2b
3770 Riemst

Tekst en foto: © ZOLAD

door Johan | Opgravingen | Reacties (0)

Resultaten proefopgraving Veldwezelt (Groeve Vandersanden)

Op 3 en 4 augustus werd in de groeve Vandersanden te Lanaken een kleinschalige proefopgraving uitgevoerd. Voorlopig werd ongeveer 50 m² vrijgelegd. Het proefonderzoek had o.a. tot doel de context van de vroeger aangetroffen artefacten meer precies te bepalen. Tijdens dit onderzoek kwamen nog meer prehistorische artefacten aan het licht. Deze bevonden zich allen in de bovenste horizont van de zogenaamde Rocourtbodem.

Met de hulp van enkele vrijwilligers werd woensdag in de groeve Vandersanden te Veldwezelt begonnen met de proefopgraving. Na het uitzetten van een XY-grid werd het machinale aanlegvlak systematisch opgeschoond. Al snel werden de verwachtingen ingelost. Op en net onder het contact van de Weichsel-löss met de top van de Rocourtbodem kwam nog meer prehistorische artefacten aan het licht. Tijdens het proefonderzoek kwam het er dus op neer de vondstlaag (m.n. de Roccourt-bodem) niet al te veel te beschadigen. Bovendien werden door de vondsten het bewijs geleverd dat er op de locatie wel degelijk aan silexbewerking was gedaan: behalve de splinters (of chips) werden twee afslagen, waaronder één levallois-afslag (zie foto), aangetroffen.

Met het oog op een definitief onderzoek werd in overleg met de KULeuven besloten om de proefopgraving, één dag vroeger dan gepland, af te sluiten. Na twee dagen lieten de gegevens immers al toe de vindplaats te evalueren. In de volgende dagen wordt er een overleg gepland met de eigenaar van de groeve (NV Vandersanden) en met de Afdeling Monumenten en Landschappen van de Vlaamse Gemeenschap. In principe is het de bedoeling dat er verder wordt gegraven rond 20 augustus. Op dit ogenblik wordt gekeken hoe dit kan georganiseerd worden.

Voor meer informatie kan u terecht bij:

ZOLAD
Maastrichtersteenweg 2b
3770 Riemst

Tekst en foto: © ZOLAD

door Johan | Opgravingen | Reacties (0)

5 augustus 2005

Voedselmarkt in Sagalassos geeft eerste geheimen prijs

Dit jaar onderzoeken archeologen van de K.U.Leuven voor het eerst het macellum (voedselmarkt) in het Turkse Sagalassos. Hoewel deze opgravingen pas gestart zijn, hebben de archeologen al een paar mooie vondsten gedaan. Naast enkele complete dolia en amforen, werd vorige week een prachtig friesblok gevonden.

Het fries stelt een ramskop voor, omgeven door guirlandes van fruit. De steen werd herbruikt in de achterwand van een van de winkeltjes, en wordt voorlopig gedateerd in de Augusteïsche periode.

In 167 na Christus wijdde een van de inwoners van Sagalassos de voedselmarkt (aan Marcus Aurelius, wellicht naar aanleiding van diens overwinning op de Parthen. Het complex ligt ten zuidoosten van de Bovenste Agora en bestond uit drie rijen winkeltjes en een centrale tholos. Tijdens deze campagne wordt dit gebouw voor het eerst echt archeologisch onderzocht. Door een opgraving in de westelijke helft van het gebouw wil men de chronologie van het macellum vaststellen. Op basis van contextuele analyse trachten de archeologen de activiteiten in de verschillende winkeltjes van de voedselmarkt te onderscheiden.

Sagalassos Interactive Dig

door Tijl | Internationaal | Reacties (0)

Jubelparkmuseum dreigt grote schenking mis te lopen

Het Koninklijk Museum voor Kunst en Geschiedenis in het Jubelpark dreigt naast een prachtige privé-collectie pré-Columbiaanse kunst te grijpen. Oorzaak is een geschil rond schenkingsrechten tussen de federale en de Vlaamse regering. Voor eind augustus moeten de ministers van Financiën een akkoord bereiken.

Dora Janssen, de weduwe van de stichter van Janssen Pharmaceutica, wil ruim driehonderd précolombiaanse kunstvoorwerpen aan het museum schenken. Het gaat om één van de belangrijkste Europese privé-collecties. Het dossier is echter geblokkeerd. Het museum is een federale instelling en daardoor zou de Vlaamse Gemeenschap naast acht miljoen euro erfenisrechten grijpen.

Vorig jaar diende Dora Janssen het schenkingsdossier in bij federaal minister van Financiën Didier Reynders (MR). Die moest tegen eind december een akkoord bereiken met zijn Vlaamse collega Dirk Van Mechelen (VLD) om het verlies van de rechten te compenseren. De deadline werd niet gehaald, maar Janssen stelde een nieuw ultimatum voorop: eind augustus. Als beide ministers er tegen dan niet uit zijn, dreigt België een zeer waardevolle collectie van een tweehonderdtal objecten mis te lopen.

Bart Suys van de Koninklijke Musea in het Jubelpark: "De Koninklijke Musea zijn een federale instelling. Maar de erfenisrechten worden normaal geïnd door de regio's. Als die schenking doorgaat, dan ontloopt Vlaanderen een deel van de erfenisrechten. Daar moet een juridisch, boekhoudkundig en financieel antwoord op gevonden worden. Maar de tijd dringt wel. Want mevrouw Janssen heeft gezegd dat er als er geen definitief antwoord komt voor eind augustus, dat ze dan misschien iets anders gaat doen."

Er zijn heel wat kapers op de kust die wat graag de collectie zouden binnenrijven. Zo gaat er in Parijs volgend jaar een nieuw museum open gewijd aan niet-Europese kunsten. En een emir uit Qatar wil een heel museum bouwen, enkel en alleen voor de collectie van Dora Janssen.

Bron: De Standaard - 3 augustus 2005 & FM Brussel.

door Tijl | In de pers |