Het verdrag van Malta, met verplicht archeologisch onderzoek op plaatsen met een verhoogde 'archeologische trefkans', baart de bouwsector zorgen. Volgens de Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden (IKAW) kent maar liefst 46,1 percent van het gekarteerde Nederlandse landoppervlak een hoge of middelhoge trefkans, en het "de veroorzaker betaalt"-principe van het verdrag impliceert dat minstens voor deze gebieden projectontwikkelaars of bouwheren opdraaien voor de kosten van voorafgaand en begeleidend archeologisch onderzoek.

Alleen in het geval van excessieve kosten zou een deel daarvan worden gedragen door de overheid, in casu de gemeenten. Indien zelfs hun bijdragen de forse meerkosten niet kunnen compenseren, zal de staat met rijksgelden bijspringen. Wat moet worden verstaan onder 'excessieve meerkosten' zal in een Algemene Maatregel van Bestuur worden gespecifieerd. Hoewel de bevoegde staatssecretaris al liet verstaan dat de regeling voor excessieve kosten slechts een laatste redmiddel kan zijn in een aantal welomschreven gevallen, hoopt de bouwsector hoopt toch dat de definitie ruimhartig zal worden geïnterpreteerd.

Het EIB verwacht dat de projectontwikkelaars de kosten zullen doorrekenen naar de eigenaars van de te bouwen woningen, en dat de gemeenten de kosten zullen verrekenen in de grondprijs, die daardoor met zo'n 3 tot 10 euro per vierkante meter zou stijgen. Die extra kost zou dan komen bovenop de autonome stijging van de grondprijs met meer dan 100 procent in de periode 1998-2002. Toen steeg de gemiddelde grondprijs in Nederland van 147 euro naar 307 euro. Op die manier becijfert men dat het archeologisch onderzoek de Nederlandse consument uiteindelijk tussen de 102 en 145 miljoen euro zal kosten.

Bron: D.G.B. Melenhorst, "Verdrag van Malta: bouw moet kosten archeologie dragen", Bouw/Werk, 30e jaargang, nr. 2 (2005): p. 20-22. U kan het artikel ook raadplegen in pdf-formaat. Op Archeonet Nederland kan u een artikel lezen van Cobouw, een website van de Nederlandse bouwsector, over hetzelfde onderwerp.