Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden in de buurt van Ieper vier jaar lang moordende veldslagen uitgevochten. En precies dáar wil Vlaanderen een nieuw stuk snelweg aanleggen. De A19, de autosnelweg die Kortrijk met Ieper verbindt, zou in de toekomst doorgetrokken worden tot aan de kust. Het voorgestelde tracé zou de frontlijn van 1914-1918 doorsnijden. Het nieuws zorgt voor opschudding in binnen- en buitenland. Vooral in Groot-Brittannië gaan stemmen op om het erfgoed te bewaren en te beschermen.

Begin 2002 krijgt het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE), onder leiding van Marc Dewilde, een bijzondere opdracht van Vlaams Minister van Cultuur, Paul Van Grembergen. De minister vraagt een archeologische evaluatie te maken van het gebied. "I was completely surprised, I wasn't prepared for this," zegt Marc Dewilde hierover op een congres over slagveldarcheologie in Londen. Vlaamse archeologen hebben geen ervaring met dit soort onderzoek. Het is nooit een van hun prioriteiten geweest, eerder een grijze zone waar ze niet-professionele archeologen hun gang lieten gaan. Nu zoekt Dewilde naar een manier om slagveldarcheologie in Vlaanderen op de kaart te zetten.

Dat belooft moeilijk te worden. Met 'het borsteltje' uit de klassieke archeologie kan je op het slagveld weinig aanvangen. Slagveldarcheologie is een nieuwe discipline met loopgraven, bunkers en mijnschachten als studieobjecten. Met kogels, gasbommen en verraderlijke onderaardse gangen een continue bedreiging voor de onderzoekers. Met gesneuvelde soldaten die om een waardige begrafenis vragen.

Steeds meer resten van de Groote Oorlog verdwijnen onder de oprukkende woningbouw, industrie of landbouw. Alleen een volledige inventarisatie van het oorlogspatrimonium kan beletten dat er nog meer verdwijnt. Marc Dewilde en zijn team hebben geen tijd te verliezen.

Ter info:
De reportage werd gemaakt in 2004. Intussen is de situatie echter al enigszins veranderd. Op 12 augustus besliste de Vlaamse regering immers om de A19 niet door te trekken (cfr. minister Bourgeouis op de Erfgoeddag). De bestaande N8 zal worden aangepast en later komt er een nieuwe expresweg.

Oorlog onder de grond, een programma van Tessa Celie en Guido Martens, in de reeks OverLeven. Donderdag 25 augustus om 22u15 op Canvas. Meer info op canvas.be. Afbeeldingen: Canvas.