De gesprekken tussen de administratie van de minister en de terreinwerkers moeten uitmonden in een nieuw archeologiedecreet, dat eindelijk de financiering van het ‘preventieve onderzoek’ regelt. Mogelijk wordt archeologie een kluif voor privéondernemingen. Over de verschillende mogelijke scenario's lees je meer in het verslag van de VIOE-studiedag over Malta op 1 september.

Wanneer er een nieuw decreet terzake komt, staat nog niet vast. Daarover wil het kabinet van Van Mechelen momenteel nog geen uitspraken doen. Het ontbreken van een timing voor de invoering van het Verdrag van Malta is voor vele archeologen alvast een doorn in het oog.

In een interview met De Morgen toont Luc Bauters, provinciaal archeoloog van Oost-Vlaanderen, zich alvast geen voorstander van het Nederlandse model. “Dat model oogt zeer goedkoop in de directe overheidsbegroting, aangezien er geen grote overheidsdienst nodig is. De bouwheer is in Nederland de rechtstreekse opdrachtgever van de opgravingen. Als klant is zijn wens: ‘ontdoe dat terrein zo snel en goedkoop mogelijk van zijn archeologische waarde’. Daardoor kan de zelfstandige archeoloog geneigd zijn niet méér te vinden dan wat het budget, volgens zijn prijsofferte, toelaat. In Engeland huren projectontwikkelaars zelfs privé-archeologen in om te ‘bewijzen’ dat er helemaal geen onderzoek nodig is. Niet toevallig zijn die ‘consultants’ de best verdienende archeologen.”

Maar ook het Franse model heeft volgens Bauters nadelen: "Daar graaft men resoluut alles op, terwijl Malta ook zegt dat je het erfgoed bij voorkeur ‘in situ’ moet bewaren. In een geprivatiseerd model zal de opdrachtgever sneller zijn bouwplannen aanpassen, zodat niet opgegraven hoeft te worden en hij dus bespaart.” Bauters is veeleer voorstander van een gemengd systeem, waarbij opgraven een overheidszaak is en verwerken en conserveren aan privé-handen wordt toevertrouwd. “Bij de verwerking weet je waar je aan toe bent: je hebt zoveel opgegraven materiaal, dus zoveel werk. Dat maakt nauwkeurige prijsoffertes mogelijk. Maar welk model we ook kiezen, de Vlaamse archeologie kan er alleen maar op vooruitgaan.”

10 miljoen extra voor archeologie in Nederland

In Nederland heeft het kabinet onverwacht 10 miljoen euro extra uitgetrokken voor het fonds voor excessieve opgravingskosten: 3 miljoen in 2006 en 7 miljoen in 2008. Het extra budget is afkomstig uit de aardgasmeevallers en komt boven op de structurele 1,25 miljoen, die al voor het fonds was bestemd. Het fonds voor excessieve opgravingskosten is onderdeel van het wetsvoorstel tot wijziging van de huidige Monumentenwet 1988. Naar verwachting wordt het wetsvoorstel in het najaar opnieuw geagendeerd voor behandeling in de Tweede Kamer. Meer achtergrondinformatie over de wetswijziging kunt u vinden in het Maltadossier van de Stichting Nederlandse Archeologie.

Bron: De Morgen - 20 september 2005