HomeKalenderForumContactLinks

« november 2005 | januari 2006 »

31 december 2005

Gallo-Romeins Museum Tongeren sluit deuren

Het Gallo-Romeins Museum in Tongeren sloot gisteren met een terugblik op tien succesrijke jaren feestelijk haar deuren. Het museum groeide sinds 1994 uit tot één van Vlaanderens grootste en meest bezochte musea. In de periode tot de heropening in de lente van 2008 zal het museum verbouwd en uitgebreid worden. Het vernieuwde museum zal met ongeveer de helft van het huidige oppervlakte vergroot worden, en ook inhoudelijk zal het museum een gans andere stijl krijgen.

Gisterenavond werd het museum officieel gesloten. De talrijke aanwezigen werden opgewacht aan de inkom van het museum, waar hen een hapje en drankje werd aangeboden. Tot voor de ceremonie kon men nog een laatste blitzbezoek brengen aan het museum dat in de laatste tien jaar meer dan één miljoen bezoekers heeft mogen ontvangen.

De slotceremonie vond buiten plaats, voor de ingang van het museum, en daarbij werden de toeschouwers getrakteerd op een heus visueel spektakel waarbij de hoogtepunten uit de laatste tien jaar voorgeschoteld werden. Een hippe slideshow werd gecombineerd met ritmische muziek; gebodypainte figuranten verschenen op het podium en stelden kort een hoogtepunt of belangrijke tentoonstelling voor.

Nadien werden de deuren van het museum symbolisch gesloten door mevrouw Carmen Willems (zakelijk directrice van het museum) en de heer Jos Claessens (gedeputeerde van de provincie Limburg, bevoegd voor het museum). Door het groot aantal toeschouwers en het aantrekkelijke visuele spektakel op het podium werd dit symbolisch gebaar door velen uit het oog verloren.

De heer Claessens nodigde ons alvast uit voor de heropening van het museum in de lente van 2008. Na deze woorden werd de cermonie afgesloten met een portie vuurwerk. Om de avond te beëindigen werd er nog genoten van een walking dinner, wat samen met een drankje erg geapprecieerd werd na de ceremonie in het koude, winterse weer.

De komende twee jaar zal het museum in een volledig nieuw kleedje gestoken worden en zal het inhoudelijk ook aangepast worden. De exponaten zullen niet enkel Gallo-Romeins zijn en zullen bijgevolg een ruimere chronologische/thematische lading dekken. Daarnaast is men tevens van plan om het museum een nieuwe naam te geven dat beter bij het nieuwe concept van het museum zou moeten passen. De huidige naam dekt volgens de verantwoordelijken de lading niet meer, en ze zullen mogelijk een wedstrijd uitschrijven om een passender naam te vinden voor het toekomstige modernere, uitgebreide museum.

In tussentijd zullen de meeste vondsten ondergebracht worden in de voormalige gevangenis van Tongeren waar men binnenkort ook een tentoonstelling zal houden.

door Jeroen | Varia | Reacties (0)

Brusselse regering beschermt orgel van Sint-Annakerk in Oudergem

De Brusselse regering heeft het orgel van de Sint-Annakerk in Oudergem beschermd. "Dit is een première voor het Brussels Gewest: voor de eerste keer beschermt het gewest een roerend goed zonder dat het gebouw waarin het staat, wordt beschermd," zegt Emir Kir, staatssecretaris voor Monumenten en Landschappen.

Het instrument van orgelbouwer Henri Vermeersch uit Duffel werd beschermd als onroerend goed terwijl de Sint-Annakerk niet tegelijk beschermd wordt. Het orgel werd in 1870 voor de kerk gebouwd en past er perfect in. Het is een romantisch orgel met een buffet in een, net zoals de kerk zelf, neo-classisistische stijl.

Sinds de plaatsing van het orgel werden er heel weinig wijzigingen aan aangebracht, wat zeldzaam is, zegt Emir Kir. "Doorheen de jaren is verval opgetreden, maar het orgel wordt binnenkort volledig gerestaureerd. Het Brussels Gewest zal 80 procent van de kosten van de restauratiewerken ten laste nemen."

Naast het gewone gebruik tijdens missen en plechtigheden kan het orgel ook ter beschikking worden gesteld aan de Muziekacademie van de Gemeente Oudergem. Ook de twee koren, die in de kerk oefenen en optreden, kunnen het orgel gebruiken. In de kerk, met een uitzonderlijk goede akoestiek, kunnen ook concerten worden geprogrammeerd.

Bron: Belga

door Jeroen | Erfgoed | Reacties (0)

30 december 2005

Egypte: bouwplaats van de eeuwigheid

Als aanloop naar het spectaculaire zesdelige docudrama van de BBC over de geschiedenis van de Egyptische archeologie, zendt Canvas vanavond eerst een ander uitstekend docudrama uit over de bouw van de grote piramide van Gizeh. Al duizenden jaren vragen mensen zich af hoe het immense bouwwerk rond 2.600 voor Christus werd gemaakt.

De Grote Piramide staat precies in lijn met de vier windstreken en de basis, zo'n 10 voetbalvelden groot, is op een paar centimeter na perfect horizontaal. Die precisie is ook in onze tijd fenomenaal en voor de oude Egyptenaren is ze bijna bovennatuurlijk. Velen denken dat we zelfs met de technologie van de 21ste eeuw, niet meer in staat zouden zijn een dergelijk bouwwerk te maken.

Toch werd de piramide door mensenhanden gemaakt. Dat zien we in deze BBC-documentaire van Jonathan Stamp en Laurence Rees, die de meest recente archeologische ontdekkingen combineert met indrukwekkende computeranimatie, opnames op locatie en dramatische reconstructies.

De documentaire vertelt ons niet alleen hoe de piramide werd gemaakt; maar toont het ook, aan de hand van het levensverhaal van de Egyptenaar Nahkt. Als jongeman werd hij in zijn dorp aangeworven om te helpen bij de bouw van de Grote Piramide en in de loop van de jaren groeit hij door tot hoofdopzichter van de werken. Het is door zijn ogen dat wij de constructie zien van de grootste graftombe die ooit werd gebouwd.

Praktisch: 'Egypte: bouwplaats voor de eeuwigheid', vanavond om 21u25 op Canvas. Voor fans van het Oude Egypte biedt Canvas vanaf 6 januari de kijker op vrijdag zes weken lang documentaires over Egypte aan.

door Tijl | Varia | Reacties (0)

29 december 2005

Onderzoek Mechels Minderbroedersklooster: stand van zaken

Ondanks de barre winterkou gaan de opgravingen op de site van het voormalige Minderbroedersklooster, begonnen op 16 november, onverminderd verder. Hoewel in stevig tempo voortgewerkt zal moeten worden om de deadline van 31 januari te halen, kon al een eerste reeks vaststellingen gedaan worden. En die lijken voorlopig de resultaten van het historisch onderzoek te bevestigen.

De oudste betrouwbare historische bron i.v.m. het klooster gaat terug tot 1306, wanneer de minderbroeders hun (nieuwe?) kerk inwijdden. Mogelijk had deze een oudere voorganger, maar daarover bestaat nog geen historische of archeologische zekerheid. Een aantal bijgebouwen worden in de loop der jaren aan de kerk toegevoegd, zoals ondermeer de kapittelzaal uit 1319. Het complex overleeft ternauwernood de grote stadsbrand van 1342 en de Beeldenstorm in 1566, maar wordt uiteindelijk in 1580 door Engelse soldaten definitief met de grond gelijk gemaakt.

Een gravure uit 1664 toont het inmiddels heropgebouwde klooster, met ten zuiden van de kerk een vierkante binnenkoer met pandgang. De zuidelijke vleugel tegenover de kerk wordt omschreven als refectorium (eetzaal), de oostelijke vleugel is het dormitorium (slaapzaal) en het westelijke volume de kapittelzaal. Daarnaast vermelden de bronnen een ziekenzaal, gastenverblijven, opslagplaatsen, enz. In 1796 wordt de minderbroedersorde door de Franse militaire overheid ontbonden, waarna het klooster tot het einde van de 19de eeuw als kazerne fungeert. Drie van de vier vleugels rondom de koer zijn reeds verdwenen als in de jaren ’50 en ’60 de rest van het complex wordt gesloopt ten voordele van een cultureel centrum, conservatorium en kunstacademie. Anno 2005 blijven enkel de kerk en een van de bijgebouwen (figurentheater “de Maan”) over als laatste getuigen.

Bij het archeologisch onderzoek van de laatste weken werd alvast de noordelijke en westelijke pandgang vrijgelegd, evenals de westelijke vleugel (kapittelzaal). Op basis van het zeer grote baksteenformaat – meer dan 35 cm – kunnen de structuren wellicht in de 14de eeuw worden gedateerd. Uitspringende blokken laten toe de pilasters te reconstrueren die de bogen van de pandhofmuur ondersteunden. In de pilasters bleken grote stukken gedecoreerd recuperatiemateriaal in Doornikse kalksteen te zijn verwerkt, waaronder diverse Romaanse zuiltjes en kapiteeltjes (foto). De herkomst is nog niet zeker: gaat het hier om afbraakmateriaal van de vroegere kloosterkerk, of zijn de stukken afkomstig van de Romaanse Sint-Romboutskerk? Een grote kelder in de noordelijke pandgang dateert wellicht uit de 18de of 19de eeuw en is daarom waarschijnlijk eerder met de kazerne te verbinden.

Zoals verwacht vond het team ook sporen van begravingen (foto). Deze situeren zich niet alleen onder de pandgang, maar ook onder de gebouwen zelf en in de pandhof. Omwille van hun grote aantal – meer dan honderd tot nu toe – en hun slechte bewaringstoestand verloopt de registratie en recuperatie moeizaam. Hun gerelateerde vondstenmateriaal verwijst voorlopig naar de 14de en vroege 15de eeuw. Opmerkelijk is de verschillende oriëntatie van de graven: op een hoger niveau gaat het om begravingen in volle grond in oost-westpositie. Het oudste niveau daarentegen bestaat uit begravingen in kist die noord-zuid gericht zijn. Hoewel een liturgische achtergrond kan vermoed worden, wacht deze vraag nog op een afdoend antwoord...

Onder deze begravingen stuitte het team onlangs op een aantal oudere muren die oversneden worden door de 14de-eeuwse kloostermuren en een afwijkend verloop kennen. Vooral een zandstenen muur met parement in Doornikse kalksteen valt op door zijn uitzonderlijke afmetingen: ruim 1,70 meter breed. Het nieuwe jaar zou dus nog wel wat verrassingen kunnen brengen.

Praktisch: De opgravingen lopen nog tot 31 januari. Stagestudenten zijn ten zeerste welkom. Voor meer informatie kan u terecht bij de Stad Mechelen – dienst Archeologie, Kruidtuin, Pitzemburgstraat 8, 2800 Mechelen (archeologie@mechelen.be) of rechtstreeks bij de verantwoordelijke archeologen Bart Robberechts (0475/954281) en Raf Ribbens (0495/559284).

Een gedetailleerder verslag van het archeologisch onderzoek in het Minderbroedersklooster kan u hier nalezen: "Archeologisch onderzoek site Minderbroedersklooster in Mechelen volop aan de gang..." (pdf).

door Bart | Opgravingen | Reacties (0)

Oude luchthaven Haren afgebroken?

Het ziet ernaar uit dat de oude luchthaven van Haren zal worden afgebroken. De overlegcommissie van de stad Brussel heeft alvast een positief advies gegeven. Het art-decogebouw dateert uit het begin van de twintigste eeuw en is een van de oudste overblijvende luchthavengebouwen ter wereld. Tegen de afbraak was heel wat protest gekomen.

De Navo plant haar nieuw hoofdkwartier net op de plek van de oude luchthaven. Tegen de afbraakplannen kwam er veel verzet, onder andere van de stad Brussel, de vzw Pétitions-Patrimoine en enkele ex-Sabéniens. De overlegcommissie van de stad Brussel heeft nu echter een gunstig advies uitgebracht voor de sloop. Allerlei instellingen, zoals het Brussels Instituut voor Milieubeheer (BIM), de Gewestelijke Ontwikkelingsmaatschappij en de directie van Monumenten en Landschappen, stemden voor dat positieve advies.

Brussels gemeenteraadslid Marie-Paule Quix (Spirit) deelt de mening van de stad Brussel en betreurt het positieve advies van de overlegcommissie. Toch geeft ze de moed niet op en heeft ze hoop dat de gebouwen gered kunnen worden. "De enige die de sloop nog zou kunnen tegenhouden is de ambtenaar van het gewest. Ik denk wel dat ik nog enkele stappen ga ondernemen hoewel ik mij geen illusies over het resultaat maak. Maar ik ga de administratie toch attent maken op de waarde van de gebouwen en vragen of er geen mogelijkheid bestaat om de gebouwen te integreren in de nieuwbouw van de Navo."

De definitieve beslissing van de sloop ligt nu in de handen van de Brusselse regering die de afbraakvergunning moet afleveren. Bevoegd staatssecretaris Emir Kir (PS) liet eerder alvast weten dat hij niet bereid is om een beschermingsprocedure op te starten voor de oude burgerluchthaven.

Foto: Archief Frans Van Humbeek
Bron: Brussel Nieuws

door Tijl | Erfgoed | Reacties (1)

VIOE restaureert Antwerps Verbandhuis

Begin 2006 start het restauratieteam van het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE) met de derde fase van de restauratiewerken aan het Verbandhuis op de Waalse Kaai in Antwerpen. Het werd op het einde van de 19de eeuw gebouwd ter verzorging van gewonde dokwerkers. Bedoeling is het complex tot een polyvalente promotieruimte voor het Zuiderpershuis om te vormen.

Het Verbandhuis werd aan het einde van de 19de eeuw links van het Zuiderpershuis uit 1882 (foto) gebouwd om gewonde dokwerkers van de Zuiderdokken te kunnen verplegen. Het gebouw werd later overgedragen aan de Commissie van Openbare Onderstand, die het ontmantelde en aan de stadsdienst afstond. Vanaf 1938 diende het als bureau voor de haveningenieur. De vzw Zuiderpershuis heeft het Verbandhuis sinds 1987 in erfpacht, en staat daarmee in voor de restauratie van het complex. Twee fasen daarvan zijn reeds uitgevoerd.

Het Zuiderpershuis kampt met een gebrek aan voorzieningen voor activiteiten i.v.m. bijeenkomsten, recepties, voordrachten, workshops e.d. Het Verbandhuis, met haar strategische ligging aan de kaai, heeft daarom heel wat potentieel. Het Verbandhuis ligt nu nog enigszins afgezonderd van de rest van het complex, met een overwoekerde binnentuin aan de achterkant die de afscheiding vormt met de repetitiezaal van het Zuiderpershuis. De torens rechts van het Verbandhuis vormen bovendien een fysieke barrière met de inkom en de foyer van het Zuiderpershuis.

Bedoeling is om van het Verbandhuis een polyvalente promotieruimte te maken, waarbij doorstroming naar de achtergelegen tuin en zalen mogelijk is. Om het volume maximaal te benutten, wordt de zoldervloer boven de twee grootste lokalen uitgebroken en vervangen door een verlaagde stalen constructie, die enkel steunt op de dwarse muren, en de voor- en achtergevel niet raakt, waardoor het ruimtegevoel sterk wordt vergroot. Het staal vormt een verwijzing naar het industriële aspect van het Zuiderpershuis, en contrasteert met de vakwerkconstructie van de voorgevel van het Verbandhuis.

Voor meer informatie kan u terecht bij: Walter Slock en Willem Hulstaert, Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (dienst Oost-Vlaanderen), Gebroeders Van Eyckstraaat 2-6, 9000 Gent (tel. 09/265.46.09 of 10). E-mail: walter.slock@lin.vlaanderen.be, willem.hulstaert@lin.vlaanderen.be

Bron: Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed
Foto: Links van het Zuiderpershuis is het Verbandhuis zichtbaar (foto uit 1968)

door Bart | Erfgoed | Reacties (0)

28 december 2005

Brabom 6 nu verkrijgbaar

Eerder deze week rolde het zesde volume in de reeks 'Berichten en Rapporten over het Antwerps Bodemonderzoek en Monumentenzorg', kortweg BRABOM, van de pers. De afdeling archeologie startte in 1996 met deze uitgave. De reeks beoogt de publicatie van artikels en studies over het archeologisch en monumentaal erfgoed van de stad Antwerpen.

De invoering van de nieuwe huisstijl vormde de aanleiding om de reeks niet alleen vormelijk maar ook inhoudelijk bij te sturen. Enerzijds accentueert de nieuwe lay-out de dynamiek die in het archeologie- en monumentenbeleid aanwezig is. Anderzijds is aan BRABOM 6 een kroniekgedeelte toegevoegd, waardoor in de vorm van korte nota's beter op de actualiteit kan ingespeeld worden. Het leeuwendeel van het boek bestaat uit een selectie artikels van verschillende specialisten over uiteenlopende onderwerpen, gaande van 18de-eeuwse pastoors en glasvondsten uit het Steen tot de (verdwenen) Gratiekapel en de archeologische inventarisatie van de stad.

Praktisch: BRABOM 6 is 240 pagina's dik, rijk geïllustreerd en kost 16 EUR. Het boek is te koop in het Stedelijk informatiecentrum archeologie en monumentenzorg, Kloosterstraat 15, 2000 Antwerpen, in de Stadswinkel en in de infowinkels van de districten. Het boek kan ook telefonisch (03 232 92 08) of besteld worden.

door Tijl | Publicaties | Reacties (0)

Federale overheid wil villa De Grubbe slopen

De Regie der Gebouwen heeft een sloopvergunning aangevraagd voor de historische villa op domein De Grubbe in Everberg. Daar is vandaag de gesloten jeugdinstelling gevestigd. De instandhouding van de villa was net een belangrijke reden voor de gemeente om de instelling toe te laten. Het gemeentebestuur gaat dan ook in het verweer.

Het openbaar onderzoek loopt nog tot 14 januari. Tot dan kan er bezwaar ingediend worden tegen de plannen van de Regie der Gebouwen. De overheidsdienst wil een nieuwe polyvalent gebouw neerzetten op de site van de gesloten jeugdinstelling. Meteen vraagt de dienst ook de goedkeuring voor de afbraak van de oorspronkelijke villa van het domein. De villa is een onpraktisch gebouw voor de jeugdinstelling en het staat te dicht tegen de omheining om helemaal veilig te zijn.

Het gemeentebestuur wil van geen afbraak weten. "Het schepencollege zal naar alle waarschijnlijkheid geen goedkeuring geven," weet schepen Johan Vleeracker (Groen!). "De Regie der Gebouwen kan dan in beroep gaan bij de provincie en zelfs bij de minister. Wij gaan ons alvast verzetten. Het gebouw is waardevol genoeg om het te bewaren."

Ook burgemeester Henri Vannoppen (VLD - foto links) liet eerder al zijn afkeer weten. De villa is het oud-hoofdkwartier van de para's en dateert uit 1907-1908. "Het is opgetrokken in een cottagestijl uit die periode. Het Brusselse Sint- Lucasarchief catalogeerde het gebouw als klasse III in het monumentenplan van de gemeente. Dat is behoorlijk waardevol." Toch stelt de dienst Monumenten en Landschappen nu dat het niet zo'n waardevol pand is. "Ik vermoed dat er flink wat gelobbyd is," stelt Vleeracker.

De geplande nieuwbouw aan de andere kant van de site is een blok van 34 op 37 meter, met onder meer een sporthal, ateliers, spreekkamers, een fitnesszaal en berglokalen.

Bron: Het Nieuwsblad - 28 december 2005
Foto onder: Willy Trappeniers, Kortenbergse Burgerkrant (pdf)

door Johan | Erfgoed | Reacties (1)

Start opgravingen Bisdomplein Gent

Begin december 2005 werd gestart met archeologisch onderzoek op het Bisdomplein te Gent. De geplande bouwwerken van aannemer Herbosch-Kiere N.V. maken voorafgaand archeologisch onderzoek immers noodzakelijk. De twee projectarcheologen boksten een website ineen waarop regelmatige updates van de opgravingen zullen verschijnen.

In het kader van het grote project van de stad Gent om de gedempte Nederschelde opnieuw open te leggen, zal vanaf maart/april 2006 de Wijdenaardbrug gerealiseerd worden en wordt het Bisdomplein heraangelegd. Herbosch-Kiere N.V., de bouwaannemer, staat in voor de constructie van de Wijdenaardbrug en van de Nieuwbrug (voorzien in 2007, tussen Sint-Jacobsnieuwstraat en Keizer Karelstraat). De opgravingen gebeuren in samenwerking met de Dienst Stadsarcheologie van Gent.

De site van het Bisdomplein is gelegen binnen de omwalling van de vermoedelijke 9de-eeuwse portus, een halfcirkelvormige omwalling van ca. 8 ha die aansloot op de Nederschelde. Binnen deze portus lag een haven of aanlegplaats, die wellicht gelokaliseerd kan worden op het Bisdomplein. Het oude toponiem ‘Wijden Aard’ (letterlijk 'brede aanlegplaats') van deze plek duidt op die handelsfunctie. De Nederschelde was niet enkel belangrijk voor de handel, maar was tijdens een groot deel van de middeleeuwen ook de begrenzing van de oude stad Gent én de rijksgrens tussen het Franse Koninkrijk en het Duitse Keizerrijk. De site van het Bisdomplein en de onmiddellijke omgeving werden nog nooit archeologisch onderzocht. De opgravingen kunnen dus voor een eerste maal meer duidelijkheid brengen over dit stukje Gent.

Het onderzoek wordt uitgevoerd aan de hand van twee sleuven die dwars op de Nederschelde gegraven worden, beide met afmetingen ongeveer 3 bij 15m. Er wordt gestart met de oostelijke sleuf aan de Wijdenaardbrug, in een tweede fase wordt de westelijke sleuf op het Bisdomplein onderzocht. Het grote aantal nutsleidingen dat de bodem verstoort, bemoeilijkt de graafwerken aanzienlijk. Na 2 weken veldwerk werden onder andere al een oud pleinniveau en de gewezen kaaimuur langsheen de gedempte Nederschelde aangesneden, maar sporen die teruggaan tot de 9de-eeuwse portus ontbreken voorlopig. Wie meer wil weten over het onderzoek kan terecht op de website Bisdomplein Gent, waar op geregelde tijdstippen nieuws zal verschijnen over de voortgang van het onderzoek.

Meer info: Bert Acke en Raf Trommelmans

door Johan | Opgravingen | Reacties (0)

27 december 2005

Herentalse vaart onder de Antwerpse leien

De heraanleg van de Antwerpse leien heeft de archeologen opnieuw de kans gegeven een onderdeel van de 16de-eeuwse omwalling te onderzoeken. Tijdens de uitgraving van de nieuwe tunnel tussen de Frankrijklei en de Van Eycklei werden de fundamenten van de Herentalse vaart vrijgelegd. Deze vaart situeert zich ten noorden van het Sint-Jorisbastion en dwarst de vestinggracht.

De plannen voor de aanleg van de Herentalse vaart, die via een aftakking van het Schijn voor de toevoer van vers drinkwater zorgde, dateren reeds uit de late 15de eeuw. De vaart liep ter hoogte van de stadsvest de stad binnen bij de Blauwe Toren en vervolgde zijn tracé via de Wapper en de Meir. Hij wordt in de 16de-eeuwse omwalling mee opgenomen in het nieuwe ontwerp. Op het stadszicht van Vergilius Bononiensis uit 1565 kan nog duidelijk worden afgelezen dat de vaart via keermuren werd afgescheiden van de vestinggracht. Het gedeelte in de vestinggracht wordt echter in het begin van de 18de eeuw afgebroken, waardoor dit stuk logischerwijze ontbreekt op de 19de-eeuwse opmetingsplannen.

In de tunnelinrit van de Frankrijklei, werd in november onderzoek verricht naar een 6 meter lang restant van de noordzijde van de vaart. De bouwwijze ervan vertoont een sterke gelijkenis met de overige onderdelen van de 16de-eeuwse omwalling: namelijk een uitstaande bakstenen voet als muurfundering, onderaan afgeboord door zandsteen, en een onderfundering bestaande uit een rij krijtsteenblokken. Doordat de onderste lagen van de noordoostelijke keermuur nog bewaard zijn gebleven, kon een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen keermuur en kanaalvloer. Deze bakstenen vloer, minder diep gefundeerd dan de keermuur, bleek op enkele plaatsen te zijn verstevigd met schuin in de grond geslagen paaltjes. Rechtstreeks op de restanten werd de grachtlaag aangetroffen, die op haar beurt door de 19de-eeuwse dempingslaag werd toegedekt. Het 18de-eeuwse afbraakniveau bevindt zich bijgevolg juist onder het vestinggrachtniveau.

In januari 2006 zullen de restanten in de tunnel over de volledige breedte kunnen worden vrijgelegd, samen met de fundering van de zuidwestelijke keermuur. Dit stukje vaart zal nadien moeten wijken voor de verdere werken aan de tunnel. Met dit onderzoek zal het 3,5 jaar durend archeologisch onderzoek op de leien worden afgerond.

Bron: Archeoweb Antwerpen

door Tijl | Opgravingen | Reacties (1)

"Bokrijk moet ook incest durven te tonen"

"Erfgoed heeft een veel groter draagvlak dan kunsten. De sector moet alleen het lef hebben om wat meer tegendraads te zijn." Dat stelt cultuursocioloog Pascal Gielen vandaag in een interview met De Tijd. Gielen schreef samen met professor Rudi Laermans een boek dat de discussie wil aanwakkeren over hoe we met ons erfgoed (moeten) omgaan.

Pascal Gielen en Rudi Laermans zijn verbonden aan het Centrum voor Cultuursociologie van de K.U.Leuven. Hun onderzoek naar erfgoed deden ze in het kader van Re-Creatief Vlaanderen, het interuniversitair steunpunt voor beleidsgericht cultuuronderzoek. Hun nieuwe boek 'Cultureel Goed. Over het (nieuwe) erfgoedregiem' maakt deels van die onderzoeksresultaten gebruik.

"De notie 'erfgoed' is ontstaan in de 18de-19de eeuw, toen de natiestaten werden opgericht. Men had nood aan collectieve verhalen en folklore. Gemeenschapsvorming was heel belangrijk en erfgoed moest daarvoor zorgen," zegt Gielen. Daarnaast moet erfgoed ook zorgen voor een groter 'historisch besef': "Erfgoed wordt gezien als sleutel naar het verleden, nodig om de mensen rijkdom te geven. Het is niet voor niets dat zo veel mensen bezig zijn met stamboomonderzoek of zich verenigen in heemkundige kringen. Het verleden speelt alsmaar meer een rol in het heden."

Gielen boog zich onder andere over het erfgoedbeleid in Vlaanderen. "Pas in 1999-2000, tijdens de eerste ambstermijn van Bert Anciaux als Vlaams minister van Cultuur, werd voor het eerst echt werk gemaakt van een beleid voor roerend erfgoed. Dat gebeurde vooral vanuit de reflex: alle Europese landen hebben daar al een beleid voor en wij niet. De klemtoon kwam vooral te liggen op symbolische aanwezigheid: Vlamingen mobiliseren rond erfgoed." Voor de erfgoedsector werd het evenement het belangrijkste ontsluitings-instrument. Geen ideale situatie volgens Gielen: "Veel evenementen die elkaar snel opvolgen, genereren juist structureel geheugenverlies: het volgende evenement laat algauw het vorige vergeten."

"Erfgoed is te vaak enkel een aanleiding tot fun," zegt Gielen in het interview. "De erfgoedsector moet ook provocatief durven te werken, de mensen wijzen op hun geschiedenissen die niet zo vanzelfsprekend of minder mooi zijn. Neem nu het Openluchtmuseum Bokrijk. Daar wordt de plattelandsgeschiedenis in Vlaanderen van onder meer de 18de eeuw getoond: hoe mens en natuur harmonisch samenleven, zonder stress. Maar over het probleem van incest, dat door de geografische isolatie van de familiegemeenschappen in die tijd nogal groot was, wordt nauwelijks iets gezegd. Evenmin maakt men veel woorden vuil aan de weinig aantrekkelijke positie van de vrouw."

Je moet ook dat durven tonen, vindt Gielen: "Men is vaak bang om het publiek voor het hoofd te stoten. Mensen bezoeken Bokrijk immers om zich te ontspannen, niet om aan hun kinderen te moeten uitleggen wat incest is. In hun boek hebben Gielen en Laermans het over 'erfgoedmoraal'. "Je moet echter ook het onrecht in onze samenleving durven te tonen, zoals in het geplande Holocaustmuseum in Mechelen. Maar daar is lef voor nodig."

Gielen merkte in zijn onderzoek ook op dat erfgoed steeds 'actueler' wordt. "Als je mensen vraagt welke gebeurtenissen historisch belangrijk zijn, noemt drie vierde enkel gebeurtenissen van na 1900. Erfgoed zou daar iets aan kunnen doen, door de impact van ouder verleden op onze cultuur in de kijker te stellen. Maar als je de erfgoedactiviteiten nu bekijkt, op de Erfgoeddag bijvoorbeeld, dan zie je dat ook die grotendeels over actuele geschiedenis gaan."

Het onderzoek van Re-Creatief Vlaanderen toonde aan dat 43,9 procent van de respondenten erfgoed hadden bezocht in de voorafgaande periode, tegenover 21 procent een concert of theatervoorstelling. "Erfgoed heeft dus een veel groter draagvlak dan kunsten," besluit Gielen. "De sector moet alleen het lef hebben om wat meer tegendraads te zijn."

Meer info:
Pascal Gielen en Rudi Laermans. Cultureel Goed. Over het (nieuwe) erfgoedregiem. 244 blz. 24,95 euro. Lannoo.
Bron: De Tijd - 27 december 2005

door Tijl | Publicaties | Reacties (0)

Mechelen weer uit vrouwenhanden

'Mechelen, stad in vrouwenhanden' sloot vorige week definitief haar deuren. Het stadsfestival rond het thema 'vrouwen' trok zo'n 150.000 bezoekers, en krijgt zo goed als zeker een vervolg. Het Mechelse Erfgoedcentrum Lamot blijft de volgende weken dicht, maar bereidt al een aantal nieuwe activiteiten voor.

De vier tentoonstellingen haalden in totaal ongeveer 100.000 bezoekers. Veel bezoekers combineerden de centrale historische tentoonstelling over de Margaretha's (Dames met klasse) met een stadsbezoek. De vrouwenwandeling was goed voor 16.325 inschrijvingen. De podiumkunsten konden 21.238 mensen interesseren. Het openingsfeest op de Grote Markt lokte ongeveer 10.000 bezoekers. Voor een economische impactstudie is het wachten tot maart 2006. Dat het festival een vervolg kent, staat vast. Voor concrete plannen wil het stadsbestuur nog wachten tot na de gemeenteraadsverkiezingen.

Tot en met 8 januari 2006 is het Erfgoedcentrum Lamot dicht wegens de afbouw van de tentoonstelling 'Dames met Klasse'. Tussen 9 januari en 17 februari 2006 is bezoek mogelijk, maar enkel op afspraak. Ondertussen werkt men aan de definitieve invulling van het erfgoedlabo en van de schatkamer. Vanaf zaterdag 18 februari 2006 worden de bezoekers verwelkomd in een vernieuwd Erfgoedcentrum.

Volgende activiteiten kun je alvast noteren:
11-26 maart 2006: Archeologie, een blik achter de schermen (14 dagen vol workshops, stadswandelingen, infosessies, lezingen, kinderateliers en jongerenrally’s rond archeologie)
1-16 april 2006: de Mechelse reuzen op bezoek in Lamot

Externe link: Erfgoedcentrum Lamot

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

26 december 2005

Opgravingen Hopmarkt afgesloten met tentoonstelling

Niet alleen het jaar loopt op zijn laatste benen, ook de opgravingen op de Aalsterse Hopmarkt naderen stilaan hun einde. Op donderdag 29 december worden de hekken van de werf voor de laatste keer gesloten, en kunnen de archeologen aan de verwerking van de gegevens beginnen. Begin maart 2006 volgt er dan een overzichtstentoonstelling waarin de vondsten en resultaten zullen worden voorgesteld.

Momenteel graven de archeologen nog onvermoeibaar door. Volgens Jan Moens van het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE) hebben ze in elk geval prachtig werk geleverd: “Een jaar en negen maanden heeft het Hopmarktavontuur geduurd. De opgravingen hebben een schat aan belangrijke informatie opgeleverd, die het komende jaar verwerkt zal worden.” Alvast een gedeelte daarvan zal reeds worden gepresenteerd op de overzichtstentoonstelling 'Gelieve de werf te betreden' die opent op 11 maart 2006. De expositie zal echter niet alleen de opgravingen op de Hopmarkt belichten, maar tevens een overzicht geven van 25 jaar archeologische activiteit in Aalst, op vijftien verschillende plaatsen. Jan Moens: “We tonen het middeleeuwse Aalst en schetsen een beeld van de handel, de economie, de stadsontwikkeling, de ziekenzorg en het leven en wonen in die tijd.”

Bij de plechtige opening zal ook de Prijs Louis Paul Suetens worden uitgereikt. Het Hopmarkt-project kreeg dit jaar de prijs ter waarde van 5.000 euro toegekend omwille van het educatieve project 'Vlekken en kruimels' in het Stedelijk Museum van Aalst.

Gekoppeld aan de tentoonstelling worden verder nog allerhande randactiviteiten georganiseerd. Educatieve projecten als Bolderkar en Speurproject richten zich speciaal op scholen, en in samenwerking met het Provinciaal Archeologisch Museum Ename zullen diverse evenementen rond het thema Koken in de Middeleeuwen worden uitgewerkt. Zo brengen de Objectieve Proef Ajuinen een lezing over middeleeuwse bieren, inclusief proeverij, en het programma Ridders en Jonkvrouwen besteedt aandacht aan oude muziek, met de medewerking van de leerlingen van de Academie voor Podiumkunsten.

Bron: De Standaard, 26 december 2005
Externe link: Archeologisch onderzoek Hopmarkt Aalst

door Bart | In de pers | Reacties (0)

Derde middeleeuws winterevenement 'Stella de Dunis'

Op woensdag 28 december vindt het derde middeleeuws winterevenement plaats in het Abdijmuseum Ten Duinen 1138. Tussen 14 -18 uur is er voor jong en oud doorlopend animatie in en rond het abdijmuseum. Ook zijn er rondleidingen op de archeologische site. Het volledige programma van deze familiehappening vind je op de website tenduinen.be.

door Johan | Evenementen | Reacties (0)

Mechelse archeologen vonden 17de-eeuwse brug over de Melaan

In Mechelen bood de heraanleg van de 'Melaan' de archeologen de kans een blik te werken op de oude Minderbroedersbrug. Tot het begin van de vorige eeuw was de Melaan een van de Mechelse vlieten, die als open water door de stad liepen. Bij de opgravingen in november kwamen de resten van twee opeenvolgende brugconstructies aan het licht.

Rond 1900 werden de Mechelse vlieten om velerlei redenen gedicht en verdwenen zo uit het straatbeeld. Het project 'Water in Historic City Centers', een samenwerkingsverband tussen verschillende Europese steden, wil daarin verandering brengen en deze historische waterlopen weer een prominente rol laten spelen in de binnenstad. Voor Mechelen betekent dit onder meer het openleggen van de Melaan. Uit het archeologisch onderzoek moest onder andere blijken of, bij het dempen van de Melaan in 1912-1913, de Minderbroedersbrug gespaard was gebleven. Eerder hadden sonderingen al uitgewezen dat de kademuren nog steeds aanwezig zijn en in bijzonder goede staat verkeren.

De Minderbroedersbrug is onder meer te zien op oude prenten en kaarten. Ze vormde zeker vanaf de tweede helft van de 16de eeuw de verbinding tussen de huidige Arme Clarenstraat en de Minderbroedersgang. Wanneer ze precies gebouwd werd, was vooralsnog onbekend. Met een kleine sleuf op het einde van de Minderbroedersgang hoopten de archeologen hierover meer te weten te komen. Omwille van de drukke verkeerssituatie en de wirwar van kabels en leidingen werd de oppervlakte van het onderzoeksterrein beperkt gehouden. Het grootste gedeelte van de werkput werd in beslag genomen door een brede, monumentale brug in het verlengde van de Minderbroedersgang (op het grondplan: het gewelf in het roze en de muren in het rood). De brug had in de loop van haar bestaan verschillende aanpassingen en herstellingen gekend. De bakstenen overwelving bleek grotendeels intact.

Mogelijk dateert de constructie uit het begin van de 17de eeuw. De kademuren (donkerblauw) zijn echter van latere datum.

“Uit historische bronnen weten we dat in 1610 de nieuwe Minderbroederskerk gebouwd werd,” vertelt stadsarcheoloog Bart Robberechts. “Ter gelegenheid daarvan werd naast de Minderbroedersbrug een tweede brug aangelegd, die rechtstreeks toegang gaf tot de kerk. Mogelijk werd op datzelfde moment ook de Minderbroedersbrug zelf vernieuwd.” Op een plaats waar dieper werd gegraven, werd inderdaad een stuk van een oudere constructie ontdekt (groen). Het betrof een verankeringsmuur, een muur die het bruggenhoofd vast zet in de oever (foto rechts). Hoewel slechts een verankeringsmuur werd teruggevonden, lijkt deze brug smaller dan zijn monumentale opvolger. De ouderdom van de constructie viel helaas niet af te lezen uit de grondsporen. Waarschijnlijk had de brug ook nog een houten voorganger, maar daarvan werden in de kleine werkput geen resten teruggevonden.

Bron & afbeeldingen: Dienst Archeologie Mechelen - Nieuwsbrief 8

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

25 december 2005

Nieuwe vacatures in Nederland

Hollandia Archeologie in Zaandijk (Nederland) is momenteel op zoek naar een nieuwe archeoloog. Hollandia is een groeiend onderzoeksbureau dat zich met name richt op stadskern- en (post)middeleeuwse archeologie. Het betreft hier een functie voor onbepaalde tijd. Daarnaast kijkt Archaeological Research & Consultancy bv (ARC) uit naar een regiomanager voor hun projecten in regio Zuid.

Het werkterrein van Hollandia Archeologie concentreert zich op de regio Randstad / West-Nederland en de activiteiten betreffen met name archeologisch vooronderzoek (bureau-, boor- , en proefsleuvenonderzoek) en opgravingen. Het team bestaat momenteel uit zeven archeologen (waarvan drie senior) en vijf veldmedewerkers en zoekt nu dus uitbreiding met een archeoloog.

De werkzaamheden richten zich zowel op de praktische kant van de archeologie als op de organisatorische kant; zoals het voorbereiden, uitvoeren en rapporteren van veldwerkprojecten en bureauonderzoek, het opstellen en controleren van programma's van eisen en het onderhouden van diverse contacten. Daarnaast wordt voor een gedeelte van de tijd (ca. één dag in de week) de functie van gemeentelijk archeoloog vervuld.

Archaeological Research and Consultancy (ARC) heeft zich in de afgelopen jaren ontwikkeld tot een archeologisch onderzoeksbedrijf dat grootschalige en complexe opgravingen kan uitvoeren. ARC heeft de kennis en ervaring in huis om het gehele traject van archeologisch onderzoek te verrichten van vooronderzoek tot het schrijven van wetenschappelijke rapportages. Tot onze opdrachtgevers behoren overheidsinstellingen, bedrijven en particulieren uit geheel Nederland.

De regiomanager is verantwoordelijk voor de gang van zaken rond de uit te voeren projecten in zijn gebied (provincies Gelderland, Zuid-Holland, Zeeland, Noord-Brabant en Limburg) zoals acquisitie, offreren, organisatie en klantencontact. Verder geeft de regiomanager leiding aan de vestiging Geldermalsen en is direct aanspreekpunt voor alle collega's werkzaam in deze vestiging. Daarnaast is de regiomanager lid van het managementteam van ARC bv.

De volledige functieomschrijvingen zijn terug te vinden in de SNA-vacaturebank.

door Bart | Vacatures | Reacties (0)

24 december 2005

Villa’s in Wenduine op valreep gered

Net voor het verlopen van de voorlopige beschermingstermijn heeft minister Dirk Van Mechelen (VLD) de twee belle époquevilla’s Wadi en Malvina op de zeedijk in Wenduine dan toch definitief beschermd als monument. De villa's zijn gebouwd in een mengstijl van neoclassicisme en art nouveau en vormen unieke getuigen van het vroegere kusttoerisme. De bescherming heeft echter heel wat voeten in de aarde gehad.

Het verhaal begon in juni vorig jaar toen Van Mechelen’s voorganger, Paul Van Grembergen (Spirit), het besluit tot voorlopige bescherming van de tweelingvilla’s ondertekende, luttele dagen nadat de projectontwikkelaar Verim één van de huizen had gekocht om het te slopen en te vervangen door hoogbouw. De aanvraag tot bescherming was ingediend door de eigenaar van de andere villa.

Monumenten & Landschappen bracht een positief advies uit, aangezien de huizen zowel binnen als buiten bijzonder gaaf bewaard gebleven zijn en unieke getuigen zijn van het vroegere kusttoerisme. Ze werden gebouwd in een mengstijl van neoclassicisme en art nouveau. Bovendien gaat het om tweelinghuizen, een uitermate zeldzaam relict langsheen onze kust. Verim protesteerde fel. Het bedrijf vreesde door de bescherming zware financiële verliezen te lijden en zag haar eigendomsrecht aangetast. Bovendien schermde Verim met het gelijkheidsbeginsel, aangezien andere projectontwikkelaars in het verleden wel toestemming kregen om historische gebouwen langsheen de kustlijn te slopen.

Van Mechelen besloot daarop het advies van zijn administratie naast zich neer te leggen, en niet tot bescherming van de villa’s over te gaan, “omdat de huizen nu al bijna letterlijk verdrukt worden door hun omgeving” en Vlaanderen genoeg goed bewaarde belle époquewoningen zou tellen. De minister verwees daarbij ook naar de gemeente Wenduine, die een negatief advies gaf.

De familie Matthys, die de andere villa bezit, startte daarop een grootschalige petitiecampagne op om de zaak onder de aandacht te houden. Ook enkele politici mengden zich in het debat. Na een vraag van Vlaams volksvertegenwoordiger Bart Caron (Spirit) deelde minister Van Mechelen nu deze week mee dat hij, na nieuw onderzoek van de kwestie, de definitieve bescherming van de villa’s zal ondertekenen. Daarmee zijn Wadi en Malvina op de valreep gered - de voorlopige bescherming vervalt op 29 december.

Bron & foto: De Standaard, 21 juni & 22 december 2005

door Bart | Erfgoed | Reacties (0)

ADAK zoekt 2e intergemeentelijke archeoloog

De Archeologische Dienst voor de Antwerpse Kempen (ADAK) is een samenwerkingsverband tussen de gemeenten Beerse, Oud-Turnhout, Turnhout en Vosselaar. Sinds kort is ook de Provincie Antwerpen toegetreden tot het partnerschap, waardoor er ruimte ontstaat voor een 2e intergemeentelijke archeoloog. U kunt de volledige vacature hier lezen (pdf-file).

door Johan | Vacatures | Reacties (0)

Gallo-Romeins Museum gratis te bezoeken

Het Provinciaal Gallo-Romeins Museum in Tongeren sluit op 30 december voor twee jaar de deuren. Tijdens die tijd zullen er uitbreidingswerkzaamheden gebeuren. Om een en ander niet onopgemerkt te laten voorbijgaan, heeft de museumdirectie een speciaal verrassingsevenement uitgewerkt, waarvan bezoekers van maandag tot en met vrijdag gratis kunnen genieten.

Tijdens de laatste openingsweek kunnen bezoekers in het Tongerse museum terecht voor activiteiten zoals verhalenvertellingen, rondleidingen, workshops en wedstrijden. Ook de vaste collectie van het museum zal die week gratis te bezichtigen zijn. Die wordt, in afwachting van de uitbreidingswerken van het museum, tijdelijk ondergebracht in het leegstaande gevangeniscomplex in Tongeren. Door de almaar stijgende bezoekerscijfers barst het huidige museum aan de Kielenstraat uit zijn voegen. De werkzaamheden zullen de museumoppervlakte verdubbelen.

Een greep uit de activiteiten:
- een rendierjager, een Romeins legioensoldaat en de weduwe van een Frankische krijger vertellen hun avonturen en getuigen over hoe hard hun leven wel was
- tijdens een aantal boeiende workshops kan je zelf een prehistorisch tasje maken of een Romeins juweel ontwerpen
- kinderen kunnen een bezoek brengen aan het museum aan de hand van een spannende godenqueeste en een interactieve Kidsgids.

Indien je nog op zoek bent naar een origineel, een educatief of gewoon een leuk geschenk, ga dan zeker even langs in de museumshop. De shopartikelen (van allerlei leuke gadgets tot exclusieve juwelen) worden aan sterk verlaagde prijzen uitverkocht.

Praktisch: Maandag 26 december tot vrijdag 30 december van 9 tot 18 u. Animatie is voorzien vanaf 13.30 u.
Externe link: Gallo-Romeins Museum Tongeren

door Tijl | Varia | Reacties (0)

2000 jaar oude fallus gevonden in Tienen

In een vorig bericht hadden we het al over de opgravingen van het VIOE langs de Spikdorenstraat te Tienen. In een bronsgieteratelier werd in de wand van de grootste smeltoven een ceramische fallus van 12 cm lang teruggevonden. Het gaat hier waarschijnlijk om een offerritueel van ongeveer 2000 jaar geleden.

Opgravingen in de Spikdorenstraat, bij het station van Tienen, brachten de voorbije weken opnieuw resten van de Gallo-Romeinse vicus aan het licht. Het gaat om overblijfselen van een groot Romeins stenen gebouw uit de 2de eeuw na Christus. Binnenin het gebouw werd een atelier van bronsgieters aangetroffen. In de werkplaats bevonden zich verschillende soorten oventjes; bepaalde oventjes dienden voor het smelten van de metalen, andere voor het bakken van de gietvormen of het bewerken van de bronzen voorwerpen. De bronssmid maakte voornamelijk haarspelden, mantelspelden, juwelen, meubelbeslag en vaatwerk. Rondom de oventjes werden kuilen met afval van de bronssmid gevonden: smeltkroesjes, metaalslakken en bronsschilfers. Op de vloer rond de oventjes werden ook kapotte bronzen voorwerpen aangetroffen die dienden om te hersmelten. In de Romeinse tijd werd brons namelijk vaak gerecycleerd.

De fallus in aardewerk werd in de wand van de grootste smeltoven aangetroffen. De fallus is 12 cm lang en werd bijzonder natuurgetrouw voorgesteld. Het gaat ongetwijfeld om één of ander offerritueel. Het voorwerp werd duidelijk doelbewust in de ovenwand ingedrukt. Met dit soort offer werd een gunst van de goden afgedwongen. In dit geval kan het gaan om een voorspoedig ambachtelijk proces te begunstigen maar het kan evengoed gaan om een vruchtbaarheidswens of een liefdesperikel dat men via een bezwering probeerde op te lossen. Bezweringen en hekserij waren in de Romeinse tijd schering en inslag, leren we uit de antieke bronnen. Meermaals werden er door de Romeinse keizers strenge straffen uitgevaardigd om aan praktijken van hekserij paal en perk te stellen.

De aanleiding voor de opgravingen was de bouw van appartementen met ondergrondse garage door de firma Durebo. De opgravingen werden probleemloos in de planning van de werken opgenomen. Durebo neemt een deel van de kosten voor de opgravingen voor haar rekening. De opgravingen lopen nog tot vrijdag 23 december.

Voor meer informatie kunt U terecht bij Barbara Daveloose (02/5531662).
Klik op de afbeeldingen om te vergroten.

door Jan | Opgravingen | Reacties (0)

23 december 2005

Geschiedenis van de Steenovens te Sint-Amands

In de gemeente Sint-Amands, gelegen in de zuidwestelijke hoek van Klein-Brabant, liggen de restanten van een oud hoevecomplex. Al in de 16de eeuw vonden hier steenbakkerij-activiteiten plaats in de zogenaamde 'Steenovens'. De Koninklijke Vereniging voor Natuur- en Stedenschoon startte een project rond deze oude hoeve, waarvan de resultaten nu in boekvorm zijn gegoten.

De site van de Steenovens kende een opzienbarende evolutie doorheen de geschiedenis. Zij is gesitueerd in één van de oudste gebieden van de heerlijkheid Sint-Amands, het zogenaamde Kruisveld, wat verwijst naar een oud kerkhof dat eertijds in de buurt van de oude Brielkapel gelegen was. In de 18de eeuw evolueerde het geheel naar een handelshuis. De hoeve werd een bruisend economisch centrum dat in de loop der tijd o.a. de functies had van aanlegplaats met veerdienst, blekerij, herberg en boerderij. Na de Tweede Wereldoorlog raakte de site langzaam maar zeker in verval.

De Koninklijke Vereniging voor Natuur- en Stedenschoon (KVNS) houdt al bijna honderd jaar bezig met de bescherming en herwaardering van het historisch landschap. Vanuit deze bezorgdheid heeft KVNS het initiatief genomen om de Steenovens van Sint-Amands van de ondergang te redden. Op deze manier wil men een waardevol stukje van het Vlaamse historische landschap beschermen en opwaarderen. Als toekomstige bestemming werkt KVNS aan een interactieve sterrenwacht, een weerstation van het KMI en een natuureducatief centrum.

In het kader van dit project was het opportuun om er ook een historische dimensie aan te geven. In samenwerking met de Vereniging voor Heemkunde in Klein-Brabant (VHKB) gingen Filip Hooghe, Marc Peelman en Luc Rochtus de uitdaging aan om de geschiedenis van de Steenovens te Sint-Amands in de archieven te gaan uitpluizen. Het resultaat van dit wetenschappelijk historisch onderzoek is een lijvige studie geworden. Doel van de historische studie was om de Steenovens te situeren in het verleden. De Steenovens lagen immers op de grens tussen het oude graafschap Vlaanderen en het hertogdom Brabant.

Het resultaat van een jaar grondig onderzoek leverde niet alleen talrijke nieuwe historische feiten op over de Steenovens zelf, deze studie plaatst bovendien de geschiedenis van Sint-Amands en zijn omgeving in een nieuw daglicht.

Externe link: Het Steenovens-project (KVNS)
Praktisch: Het boek 'Geschiedenis van de Steenovens te Sint-Amands' wordt op maandag 23 januari voorgesteld in cafetaria Ter Schelde in Sint-Amands. Het kan via voorintekening besteld worden aan 22 euro. Wie voorintekent voor 31 december en nog geen lid van KVNS is, wordt automatisch nog lid voor 2005 en ontvangt nadien een leuk kennismakingpakket. Meer info (pdf).

door Tijl | Publicaties | Reacties (1)

Sagalassos beeft

Zondagavond om 21u wijdt het Canvas-programma Overleven een reportage aan aardbevingen, naar een scenario van professor Manuel Sintubin (K.U.Leuven). De titel van de reportage is 'België beeft', maar er is ook uitgebreide aandacht voor het seismologisch onderzoek op en rond de archeologische site van Sagalassos (Turkije). Je vindt wat meer informatie over de reportage op de Canvas-website.

door Tijl | Varia | Reacties (0)

21 december 2005

"De wereld volgens Han" naar Antwerpen in najaar 2006

In weerspraak met eerder verschenen persberichten behoren de terracottakrijgers die volgend jaar naar Antwerpen zullen overkomen niet tot het beroemde leger van de eerste Chinese keizer Qin Shi Huangdi. Niettemin belooft de nieuwe tentoonstelling “De wereld volgens Han” een waardige opvolger te worden van de succesvolle expositie “Qin, heer van eeuwig leven” uit 1993.

Voor “De wereld volgens Han” ontleent de provincie Antwerpen in het najaar van 2006 een representatieve selectie van zowat 250 kleinere maar schitterende objecten uit het recente Han-Yangling museum, dat de vondsten herbergt uit het mausoleum voor de vierde keizer van de Han-dynastie, Jing Di (156-140 v. Chr.). Zijn tombe werd ongeveer gelijktijdig met het terracotta leger van Qin in 1974 ontdekt in Yangling, ten westen van Xi’an. Sinds 1995 wordt de site archeologisch onderzocht, en daarbij werden reeds duizenden opmerkelijke artefacten opgegraven, waarvan de terracottabeeldjes van krijgers en hofdames, beschilderde dierenfiguurtjes, vergulde bronzen gebruiksvoorwerpen en sieraden in jade het meest tot de verbeelding spreken.

De Han-dynastie regeerde van 206 v. Chr. tot 220 n. Chr. Ze volgde de Qin-dynastie - waarvan Qin Shi Huangdi de stamvader was - op en ging de Drie Koninkrijken van China vooraf. Het is onder de Han dat China een hoogtepunt bereikte: landbouw, ambachten en handel bloeiden volop en de bevolking groeide aan tot 50 miljoen inwoners. Zowel hun politieke macht als hun culturele invloed breidde zich uit over Vietnam, Centraal-Azïë, Mongolië en Korea. Kunsten en literatuur, wetenschap en techniek herleefden. Dit was ook de periode waarin één van de belangrijkste Chinese uitvindingen, het papier, werd ontdekt. Ook de staatsorganisatie onderging een radicale wijziging: vooral onder invloed van het confucianisme, dat zich in de Han-dynastie ontwikkelt, ontstond voor het eerst een min of meer standvastig staatsbestel, gebaseerd op respect voor de natuurlijke orde.

Praktisch: De tentoonstelling “De wereld volgens Han” loopt van 1 september tot 15 oktober 2006 in het Provinciehuis, Koningin Elizabethlei 22, 2018 Antwerpen.
Foto's: De grafheuvel van Jing Di en enkele van de terracotta krijgerbeelden die bij de opgravingen werden gevonden.

door Bart | Tentoonstellingen | Reacties (0)

Scherven brengen Kartuizers tot leven

De opgravingen van de voorbije jaren rond het kartuizerklooster van de Sint-Jansberg in Zelem-Halen leverden interessante vondsten op. Daarom hebben de Vrienden van het Sint-Jansbergklooster vzw beslist om in januari te starten met een museum. De vzw verkreeg alvast een financiële ruggensteun door de Erfgoedprijs voor Amateurverenigingen te winnen.

"Tot nu toe werden de gevonden voorwerpen een paar keer per jaar tentoongesteld of organiseerden we themawandelingen op en rond het kartuizerklooster'', zegt Cyril Rubens van de Vrienden van het Sint-Jansbergklooster vzw (foto rechtsonder, © Het Nieuwsblad). "Nadat minister Dirk Van Mechelen (VLD) onze werking in september had beloond met de Erfgoedprijs voor Amateurverenigingen zijn onze plannen in een stroomversnelling gekomen. De kleine financiële steun die aan de prijs verbonden is, maakt het mogelijk om te starten met de uitbouw van onze museumwerking.''

Het museum, een integraal vrijwilligersinitiatief, biedt vanaf 15 januari iedere zondag een activiteit aan. De tentoonstelling van gevonden schervenmateriaal, aangevuld met oude kaarten en documenten, wordt afgewisseld met historische wandelingen op en rond het domein. Het kunnen geleide themawandelingen zijn op het kloosterdomein met een rondleiding aan de opgravingen. Of een wandeling naar Zelk waar de bezoekers kennis kunnen maken met de vroegmiddeleeuwse geschiedenis van Zelem in het grensgebied van het oude graafschap Loon.

"De collectie bevat geen topstukken maar er zijn toch intrigerende stukken bij'', vervolgt Cyril Rubens. "We hebben een lijmpot gevonden die er op wijst dat de kartuizers vroeger als boekbinders hebben gewerkt. Onze collectie, hoewel beperkt, geeft toch al een goed inzicht in het leven van de kartuizers. We zijn ondertussen vijf jaar bezig met de opgravingen op het domein. Zelem is het enige klooster in ons land waar nog opgravingen kunnen gebeuren.'' Opzet van het museum is vooral dat er aan de hand van het gevonden materiaal telkens een verhaal wordt verteld over het leven in een kartuizerklooster: van het dagelijks leven van de Kartuizers over hun eetgewoontes tot het intellectuele leven. "De kogel is door de kerk en de officiële opening hebben we als dank aan de vele vrijwilligers en medewerkers van de voorbije jaren voorbehouden aan een uitgenodigd publiek. Vanaf zondag 15 januari is iedere geïnteresseerde welkom'', besluit Rubens.

Bron: Het Nieuwsblad - 21 december 2005

door Johan | Tentoonstellingen | Reacties (0)

Bouw erfgoedcentrum Ename van start

De bouw van een erfgoedcentrum vormt het orgelpunt in de realisatie van een archeologisch park rond de middeleeuwse abdijsite in Ename. Dinsdag werd met een symbolische eerstesteenlegging het startsein voor de bouwwerken gegeven. De provincie heeft acht miljoen euro voor het project veil. Als de planning naar wens verloopt, zal het erfgoedcentrum midden 2007 de deuren openen.

"Toen in 1982 de eerste opgravingen in Ename van start gingen, vonden sommigen dat wij ons in een modderpoel kwamen amuseren. Anderen begrepen dan weer niet waarom in een hoop oude stenen moest geïnvesteerd worden. Maar wat sindsdien gerealiseerd werd, hadden ook wij niet durven dromen," zegt gedeputeerde Jean-Pierre Van Der Meiren, de geestelijke vader van het erfgoedcentrum, in het Nieuwsblad. "Van meet af was het de bedoeling om de archeologische vondsten aan een breed publiek kenbaar te maken. De manier waarop het Enaamse erfgoed wordt gepresenteerd, is uniek in de wereld. Met belevingsgerichte presentaties, praktijksessies en het toepassen van multimediatechnologie zal ook het erfgoedcentrum vorm geven aan de publieksontsluiting.''

Het erfgoedcentrum wordt naast de overblijfselen van de Enaamse abdijsite gebouwd. De inplanting ervan is gebaseerd op een kaart daterend van 1663. Het gebouw is meteen ook de poort tot een archeologisch park met een wandelparcours dat op de dorpskom van Ename aansluit. Is het Oost-Vlaamse provinciebestuur als eigenaar verantwoordelijk voor het beheer en de werking van het erfgoedcentrum, dan zorgt het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed voor de wetenschappelijke invulling ervan. Het erfgoedcentrum zal onder andere dienst doen als centraal archeologisch depot.

Het erfgoedcentrum wordt een eenvoudig en robuust gebouw, bestaande uit beton, hout, glas en zink. Via een bezoekerscircuit zal het publiek op elk ogenblik het onderzoek van de archeologen kunnen volgen. Voorts komen er een expohal en een multifunctionele zaal, waar permanent tentoonstellingen kunnen bezocht worden. Er is de nodige ruimte om forums voor 380 personen te organiseren. Zo heeft de provincie de ambitie om in het erfgoedcentrum internationale congressen, contactdagen en allerlei workshops te organiseren.

Afbeeldingen:
Visualisaties: Ename Expertisecentrum
Architectuur: Groep Planning

Via deze url kun je ook een virtuele Quicktime-animatie van het geplande erfgoedcentrum downloaden (27 megabyte!). Om deze te bekijken heb je het programma Quicktime nodig, dat je eventueel hier kan downloaden. Het bestand zal slechts enkele dagen beschikbaar zijn, en kan maar een beperkt aantal keer gedownload worden.

Bron: Het Nieuwsblad - 20 december 2005

door Tijl | Varia | Reacties (0)

20 december 2005

Onvermoede schatten in de Sint-Pieterskerk (Denderwindeke)

Een renaissance biechtstoel en een brief van de paus aan de parochie Denderwindeke. Dat en nog veel meer ontdekte kunsthistorica Anne-Catherine Olbrechts toen ze het interieur van de Sint-Pieterskerk doorlichtte op verzoek van het plaatselijke Davidsfonds: "De kerk herbergt meer schatten dan we dachten.''

"Veel parochiekerken in Vlaanderen bezitten kunstwerken van grote cultuurhistorische waarde maar beseffen dat zelf niet altijd'', zegt Bert Mertens van het Davidsfonds Denderwindeke. "Daarom lieten wij een inventaris opmaken van het waardevolle erfgoed dat onze kerk te bieden heeft.''

Monumentenwacht Oost-Vlaanderen, Monumentenzorg en Cultuurpatrimonium stortten zich op de Sint-Pieterskerk en stootten op enkele bijzondere dingen. "In de kerkarchieven vonden we een brief van de paus aan Denderwindeke uit het begin van de 18de eeuw en in een vergeten hoekje in een opslagplaats bleek een prachtige oude renaissance biechtstoel te staan uit de 17de eeuw'', zegt kunsthistorica Anne-Catherine Olbrechts. "Dat is uitzonderlijk. In kathedralen kom je zoiets af en toe nog tegen maar voor een parochiekerk is dit vrij uniek. De kerk van Denderwindeke is op dat vlak trouwens een geval apart. Hier zijn heel wat waardevolle stukken uit de 16de en 17de eeuw bewaard gebleven. In de meeste parochiekerken vind je alleen veel recentere werken.''

Opvallendste ontdekking is misschien nog dat het grote schilderij dat vooraan in de kerk hangt niet van Charles Lebrun blijkt te zijn, zoals altijd al werd aangenomen, maar van de Vlaamse meester Antoon Sallaert, een tijdgenoot van Rubens en Van Dyck. "Die Sallaert is niet meteen enorm bekend maar dat doet niets af van de kwaliteit van zijn werken'', zegt Olbrechts. "Een van zijn werken werd ooit lang aangezien als een echte Van Dyck, zijn stijl en kunde leunen dus sterk aan bij die van Van Dyck.''

Het Davidsfonds is aangenaam verrast met de resultaten van het onderzoek. "Onze kerk heeft meer in petto dan we hadden durven vermoeden. Nu komt het erop aan de stukken in ere te houden en zo nodig te restaureren. En de renaissance biechtstoel vanonder het stof te halen. Die krijgt opnieuw een plaatsje in de kerk.''

Externe link: Het Nieuwsblad online, 20 december

door Johan | Erfgoed | Reacties (0)

Leuven verlengt erfpacht historische gebouwen universiteit

De stad Leuven heeft beslist de erfpacht die ze aan de K.U.Leuven verleent voor een tiental historische gebouwen, vroegtijdig te verlengen voor een periode van 99 jaar. De huidige erfpacht loopt nog tot 2025, maar de universiteit plant een aantal belangrijke renovatiewerken en wil er zeker van zijn dat ze ook na dat jaar kan beschikken over de gebouwen.

In 1920 gaf de stad Leuven de negen gebouwen in erfpacht aan de universiteit. Het ging om het Pauscollege, het Heilige Geestcollege, het Koningscollege, het college van Premonstreit, het Collegium Veteranorum, het Maria Theresiacollege, het Geologisch Instituut, de Grote Aula en de Universiteitshal. Die overeenkomst zou pas in 2020 aflopen, maar toch besliste de gemeenteraad van Leuven gisteravond al om de erfpacht op te zeggen en te vervangen door een nieuwe overeenkomst, die weer een eeuw moet standhouden.

"De universiteit heeft een aantal grote investeringen op stapel staan aan de gebouwen in erfpacht," zegt burgemeester Louis Tobback vandaag aan het Laatste Nieuws. "Zij redeneert nu natuurlijk: stel dat we zoveel geld in die gebouwen steken en de stad weigert de overeenkomst in 2020 te verlengen, hebben we grote pech. Hoewel ik dat absoluut niet zie gebeuren, begrijp ik de redenering best. Daarom breken we de erfpachtovereenkomst nu af en stellen we een nieuwe op. We mogen trouwens al blij zijn dat de K.U.Leuven zo goed zorg draagt voor onze gebouwen."

De universiteit is van plan om grote investeringen te doen aan enkele van de negen gebouwen. Het gaat vooral om renovatiewerken in het Pauscollege (foto links), het Maria Theresiacollege en het Collegium Veteranorum. Ook in de universiteitshal (foto boven) staan werken op stapel staan. Men wil er de toegankelijkheid en de evacuatiemogelijkheden van een aantal zalen verbeteren, zodat er meer volk binnen kan.

Bron: Het Laatste Nieuws - 20 december 2005

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

19 december 2005

Carcoke-site Marly: industriële of Romeinse archeologie?

Brussels volksvertegenwoordiger Valérie Seyns (VB) richtte recent een parlementaire vraag aan staatssecretaris Emir Kir omtrent de archeologische toekomst van de Carcoke-site Marly in Neder-Over-Heembeek. Vorig jaar was er nog sprake van de start van archeologisch onderzoek, maar dat is vooralsnog op de lange baan geschoven, omdat er nog niet is begonnen met de sanering van de verontreinigde bodem.

Een historicus die jarenlang de archieven van de stad Brussel heeft doorploegd, ontdekte dat onder de carcoke-site in Neder-Over-Heembeek ruïnes moeten liggen van een vestiging uit de 14de eeuw. De restanten zouden zelfs kunnen dateren uit de Romeinse periode, aldus het Laatste Nieuws. De havenautoriteiten bevestigen dat er een kasteel gestaan heeft, maar zeggen dat het is afgebrand. Brigitte Grouwels van de CD&V zegt dat er tijdens het uitgraven van de grond zal rekening gehouden worden met de mogelijke ruïnes: "Maar de kans is klein dat we nog iets vinden na al die jaren. De Marly-site is jarenlang erg vervuild geweest, wat eventuele restanten geen goed zal gedaan hebben."

Bron: Het Laatste Nieuws
Foto: hullabaloo.be (Klik op de afbeelding om te vergroten)

door Johan | In de pers | Reacties (0)

Skeletten van 600 jaar oud gevonden in Mechelen

Archeologen hebben bij opgravingen op het binnenplein van het Cultuurcentrum Mechelen skeletten van meer dan 600 jaar oud aangetroffen. Die zijn afkomstig van de Minderbroeders die er al in de middeleeuwen een enorm klooster hadden. Dankzij de foto's van Roger Kokken kunnen nu ook de internauten zich een duidelijk beeld vormen van de site.

Het onderzoek zal dus nog even duren want de wetenschappers hopen nog tientallen skeletten terug te vinden. "De beenderen die wij nu al hebben gevonden, lagen begraven in de kloostergang: netjes in lagen boven elkaar. Op die manier zijn hier wellicht tot in de 18de eeuw broeders begraven," zegt archeoloog Raf Ribbens. De vondsten moeten hem en zijn collega's helpen bij de reconstructie van de geschiedenis van het klooster. "De oudste geschriften maken melding van een herbouw in de 14de eeuw, maar vermoedelijk is het klooster nog ouder," vertelt Ribbens. Vanaf de jaren vijftig ruimde het complex stelselmatig plaats voor de gebouwen die er vandaag staan.

Cultuurschepen Frank Nobels (CD&V) verklaart: "Het cultuurcentrum dateert uit de jaren zestig maar nu gaan wij opnieuw verbouwen. Vandaar de opgravingen." Het stadsbestuur maakt er een erezaak van om voor de aanvang van grote projecten een archeologisch onderzoek te organiseren. Nobels bouwde bij de stad zelfs een eigen dienst uit waar vijf mensen werken. Mechelen behoort daarmee tot een erg select clubje.

"Alleen grote steden zoals Antwerpen, Gent en Brugge gaan er prat op dat ze een eigen dienst hebben. Een stad als Leuven heeft er bijvoorbeeld geen," weet Bart Robberechts, sinds kort de nieuwe stadsarcheoloog. Zijn team is nog tot eind januari 2006 aan de slag op de site aan het Cultuurcentrum. Het is de bedoeling om de meeste skeletten grondig te onderzoeken.

Bron: Gazet van Antwerpen, 7 december
Foto's: © Roger Kokken

door Johan | Opgravingen | Reacties (0)

Susanne Osthoff vrijgelaten

De Duitse archeologe Susanne Osthoff en haar Irakese chauffeur werden gisteren in Irak vrijgelaten. De archeologe uit München was op humanitaire missie in het noorden van het land toen ze op 25 november werd ontvoerd. Saving Antiquities For Everyone (SAFE) zal alle handtekeningen en steunbetuigingen op haar online petitie aan Susanne overhandigen.

Bron: De Standaard - 19 december 2005; SAFE

door Bart | Internationaal | Reacties (0)

VCM zoekt algemeen coordinator

Vanaf 1 april 2006 stapt Ingo Luypaert, huidig coördinator van VCM-Contactforum voor Erfgoedverenigingen, over naar het kabinet van minister Dirk Van Mechelen. Om de ondersteuning van en dienstverlening aan de erfgoedverenigingen optimaal te blijven garanderen, is VCM dan ook op zoek naar een nieuwe algemeen coördinator.

VCM - Contactforum voor Erfgoedverenigingen vzw (opgericht in 1993 als Vlaamse Contactcommissie Monumentenzorg vzw) is een netwerk van op dit moment 230 erfgoedverenigingen in Vlaanderen en Brussel. De zorg voor erfgoed - in het bijzonder het onroerend erfgoed - voor landschappen, archeologie en varend erfgoed staat centraal.

Vlaams minister Dirk Van Mechelen de afgelopen maanden herhaaldelijk zijn waardering uitgedrukt voor de VCM-werking en voor de manier waarop concrete ondersteuning wordt gegeven aan de erfgoedverenigingen. Die waardering heeft ertoe geleid dat de minister aan Ingo Luypaert heeft gevraagd om zijn kabinet te komen versterken. Luypaert heeft besloten hierop in te gaan en zal dan ook vanaf 1 april 2006 verdwijnen als boegbeeld en pleitbezorger van VCM.

Meer info: Profiel van de persoon die VCM zoekt en het concrete aanbod vind je hier. Je kunt nog tot 23 december solliciteren voor deze functie

door Tijl | Vacatures | Reacties (0)

18 december 2005

Erfgoedsite, de digitale gids in erfgoedland

Sinds vrijdag staat Erfgoedsite online. Deze gloednieuwe, dynamische portaalsite geeft een duidelijk overzicht van het volledige erfgoedlandschap in Vlaanderen. Je vindt er informatie over de soorten cultureel erfgoed (voorwerpen, verhalen, gebouwen…) én over instanties en organisaties die zich voor het erfgoed inzetten.

Het erfgoedlandschap in Vlaanderen is erg divers. Dagelijks engageren tal van professionals en vrijwilligers zich met hart en ziel voor het cultureel erfgoed. Voor het publiek is het echter niet altijd even evident wat de bevoegdheden van sommige organisaties zijn en waar men wat kan vinden. De steunpunten Culturele Biografie Vlaanderen vzw en het Vlaams Centrum voor Volkscultuur vzw ontwikkelden daarom www.erfgoedsite.be op vraag van de administratie Beeldende Kunst en Musea en in samenwerking met het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed.

Wie op zoek is naar een museum voor Schone Kunsten, een stadsarchief in Limburg, een verhalenbank in Hoogstraten of wie eenvoudigweg wil weten welke monumenten in zijn dorp beschermd zijn, wordt door de Erfgoedsite op weg geholpen.

De Erfgoedsite begeleidt je op een eenvoudige en overzichtelijke manier door het erfgoedlandschap. Onderweg kom je bovendien heel wat te weten over het cultureel erfgoed in al zijn vormen. Het getuigt namelijk niet alleen in zijn fysieke vorm over het verleden (denk aan allerlei voorwerpen, documenten, gebouwen), maar ook via verhalen of tradities die hiermee verbonden zijn.

De Erfgoedsite overkoepelt het hele erfgoeddomein en zoomt bovendien in op de mensen die zich inzetten voor het cultureel erfgoed: beheerders en bewaarders, vrijwilligers in erfgoedverenigingen, onderzoekers,… Alle thema’s waarop de Erfgoedsite een blik werpt, worden begeleid door verwijzingen naar andere websites, door informatie over bijbehorende musea, archieven of erfgoedverenigingen. Bovendien geeft de portaalsite rechtstreeks toegang tot beeld- en verhalenbanken en andere digitale collecties. Ook wie snel op zoek is naar contactinformatie, kan op de Erfgoedsite terecht: de zoekfunctie brengt de gegevens van tal van erfgoedorganisaties (zoals musea, archiefinstellingen, verenigingen voor volkscultuur…) aan de oppervlakte. Bovendien wordt de Erfgoedsite actueel gehouden door relevante evenementen, publicaties of projecten die in de kijker worden gezet.

www.erfgoedsite.be

door Tijl | Websites | Reacties (0)

Nederzetting uit Romeinse tijd opgegraven in Knesselare

Sinds september is de Kale-Leie Archeologische Dienst (KLAD) samen met de UGent aan de Kouter in Knesselare bezig met een archeologisch onderzoek. In een eerste zone werd een volledige nederzetting uit de Romeinse tijd gevonden. De KLAD heeft nu trouwens ook haar eigen website op www.deklad.be.

Verkavelaar Veneco plant er namelijk een nieuwe wooninbreiding vlakbij het centrum van het dorp. Gezien de grootte (een 3,5 ha) en het potentieel van het terrein werd besloten om over te gaan naar een verkennend proefsleuvenonderzoek. Dankzij deze lange 2m-brede sleuven konden twee zones met hoge archeologische potentieel afgebakend worden. Na verdere onderhandelingen was de bouwheer ten zeerste bereid om de nodige tijd en kraanuren te voorzien. Afgelopen week werd het terreinwerk grotendeels afgerond en nu kan over Zone I bericht worden. Daar vonden de archeologen de voornamelijk Romeinse resten van bewoning.

Uit de talrijke paalsporen, de paar kuilen en de grachten kon het grondplan van de nederzetting gereconstrueerd worden. Twee parallelle grachten met daartussen enkele ondiep bewaarde karresporen wijzen op een Romeinse weg (A). Vlak ten oosten hiervan bevindt zich een vrij grote, min of meer ronde verkleuring: wellicht een waterput (B), deze structuur wordt zeer binnenkort ook verder onderzocht.

Ten oosten van de weg bevinden zich de meeste paalsporen. De zone wordt blijkbaar afgebakend met een ondiep bewaarde gracht (C). De nederzetting bestond blijkbaar rond een groot hoofdgebouw (D). De 15m lange en 5m brede tweeschepige structuur is een typevoorbeeld van Romeinse huizenbouw. Daarnaast vonden we ook een kleiner hoofdgebouw (E) (10 bij 5m), die eigenlijk ook als groter bijgebouw kan worden gezien; twee 7m lange slecht bewaarde bijgebouwen (F en G); en twee vierpalige spiekers of opslagschuurtjes van ongeveer 2 bij 2m (H en I).

In een van de paalsporen van het grote hoofdgebouw werd bij verlating van het erf blijkbaar een verlatingsoffer nagelaten. De bijna volledige pot wees samen met het weinige overige aardewerk op een datering in de eerste tot derde eeuw na Christus. Later werd gedurende de Middeleeuwen het uiterste noordoosten van het terrein opnieuw omgracht, wat wijst op volmiddeleeuwse bedrijvigheid (J).

De vondst en het onderzoek van deze volledige nederzetting uit de Romeinse tijd is voor Knesselare bijzonder, maar vooral de volledigheid van het erf met al zijn deelaspecten is interessant. Ook op Zone II zijn Romeinse resten gevonden, maar daarover later meer.

De gloednieuwe website van de KLAD is nu ook online te bezichtigen op www.deklad.be.

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

17 december 2005

Mechelen zoekt erfgoedcoördinator/afdelingshoofd erfgoedontwikkeling

De stad Mechelen is op zoek naar een gedreven erfgoedcoördinator die zal instaan voor de ontwikkeling, coördinatie en uitvoering van de regionale en provinciale erfgoedprojecten in het gloednieuwe erfgoedcentrum Lamot. Bovendien neemt hij of zij als hoofd van de afdeling erfgoedontwikkeling de coördinatie op zich van de stedelijke diensten archeologie, het archief, de erfgoedcel en de musea.

Kandidaten bezitten een masterdiploma in één van de volgende richtingen: geschiedenis, archeologie en kunstwetenschappen, of je combineert een ander masterdiploma met een postgraduaat culturele studies/cultuurmanagement of met bijzondere ervaring of kennis inzake het ontwikkelen van culturele en/of erfgoedinitiatieven op bovenlokaal niveau. Je hebt minstens 4 jaar professionele ervaring in een leidinggevende functie in de erfgoedsector, de culturele sector of sociaal-culturele sector.

Aanbod? Een voltijds contract van bepaalde duur (duur van de subsidiëring door de provincie); een boeiende, uitdagende functie met verantwoordelijkheid in een stabiele omgeving; het minimum brutosalaris bedraagt 3.008 euro (1.737 euro netto) met als extra’s: maaltijdcheques, hospitalisatieverzekering, opleidingsmogelijkheden en een interessante verlofregeling.

Geïnteresseerden kunnen tot 29 december hun kandidatuur met uitgebreide cv toesturen, waaruit moet blijken dat je voldoet aan de voorwaarden (4 jaar professionele ervaring in een leidinggevende functie). Ook wordt gevraagd naar een kopie van je diploma en een getuigschrift van goed zedelijk gedrag dat niet ouder mag zijn dan 3 maanden. De volledige functiebeschrijving en verdere inlichtingen kan je bekomen bij de dienst Personeelsbeheer, Befferstraat 25-27 in 2800 Mechelen, tel. 015/297.907, fax 015/297.838 of www.mechelen.be of aanwervingen.stad@mechelen.be.

Bron: Jobpunt Vlaanderen

door Bart | Vacatures | Reacties (0)

Spaanse Poort dan toch ontmanteld

De 17de-eeuwse Spaanse Poort in Waasmunster zal, in afwachting van haar restauratie, dan toch worden ontmanteld. Schepen voor Ruimtelijke Ordening Eric van Mele (sp.a) is echter niet te spreken over het Vlaamse monumentenbeleid: “Eerst alles beschermen, en dan geen geld vrijmaken voor de bescherming”.

De Spaanse Poort in de Kerkstraat dateert uit 1665 en is sinds 1987 een beschermd monument. Voor het instandhouden en renoveren van de poort werd bij de Afdeling Monumenten & Landschappen een subsidie van tachtig percent aangevraagd. M & L ging echter niet akkoord met het voornemen het bouwwerk te ontmantelen en tijdelijk op te slaan tot de nodige budgetten voor restauratie verzameld waren. Tot ze recentelijk toch het licht op groen zette.

Van Mele heeft duidelijk moeite met de houding van M & L: "Eerst beschermt de dienst een overvloed aan historisch erfgoed, maar daarna moet iedereen vaststellen dat er onvoldoende financiële middelen zijn om dit patrimonium in stand te houden. Nu we subsidies aanvragen, krijgen we plots wel de toelating om de Spaanse Poort te ontmantelen en in genummerde stukken op te bergen. Tot in 2008 hopelijk budgetten vrijkomen voor de restauratie.''

Bron: De Standaard – 14 december 2005
Foto’s: ArcheoNet Vlaanderen (klik op de foto om te vergroten)

door Bart | Erfgoed | Reacties (0)

16 december 2005

Stoffelijk overschot in Mechels archief niet van Margareta van York

Recent DNA-onderzoek toont aan dat de beenderresten die al tientallen jaren bewaard worden in het Mechels stadsarchief niet van Margareta van York zijn. Met deze resultaten komt er een definitief einde aan een lange zoektocht naar het stoffelijk overschot van een 15de eeuwse vorstin, derde echtgenote van Karel De Stoute. Het DNA-onderzoek werd uitgevoerd door de bekende Leuvense professor Jean-Jacques Cassiman.

"Al eeuwen wordt er gezocht naar het graf en de resten van Margareta van York," zegt Bart Stroobants, medewerker van de Mechelse stedelijke musea. "Er was geweten dat ze begraven lag in de voormalige Mechelse Minderbroederskerk, maar alle grafstenen in die kerk werden na haar dood in 1503 volledig vernield door de daaropvolgende godsdienstoorlogen. Sindsdien was men elk spoor kwijt. Toen er in 1937, na vele eerdere opgravingen, dan toch een skelet werd opgegraven van een vrouw die duidelijk rond haar vijftigste was overleden, was iedereen er meteen van overtuigd dat het om de beenderen van Margareta van York ging, alhoewel dat nooit met zekerheid bevestigd was," aldus Stroobants.

De aanleiding van het recente onderzoek is de zeer centrale plaats die Margareta van York heeft in het Mechelse cultuurevenement 'Stad in Vrouwenhanden'. De goed bewaarde beenderresten werden nog eens onder handen genomen en onderzocht op DNA. "Er werd een rechtstreekse afstammeling van Margareta van York teruggevonden in Canada waardoor het eindelijk mogelijk was om de waarheid achter de beenderen te achterhalen," gaat Stroobants verder. "De resultaten van de DNA-onderzoeken waren over de hele lijn negatief en komen dus niet overeen met het DNA van Margareta van York. Het gaat hoogst waarschijnlijk om een andere vooraanstaande vrouw uit dezelfde periode."

Volgens Stroobants wordt de zoektocht nu definitief afgesloten. "Alles wat er uit de grond van de oude Minderbroederskerk boven te halen viel, is doorheen de eeuwen ook boven gehaald. Er zijn dus geen plannen om verder te gaan zoeken. Waarschijnlijk is haar graf verplaatst of leeggeroofd, er zijn zoveel mogelijkheden. We kunnen Margareta van York voor eeuwig laten rusten." besluit Stroobants.

De beenderresten zullen van het stadsarchief worden overgebracht naar de Mechelse dienst voor archeologie.

Bron: Belga

door Tijl | Varia | Reacties (0)

K.U.Leuven onderzoekt "geheimzinnig" vierkant in Landen

De afdeling Archeologie van de K.U.Leuven wil een onderzoek uitvoeren bij een nieuwe verkaveling in Landen. Aanleiding is een recente luchtfoto, waarop een vierkant te zien is dat wijst op de aanwezigheid van een constructie. Waarschijnlijk gaat het om vier grote grachten, die een klein kamp of versterking van belegeraars uit de 16de of 17de eeuw omringen.

"We hebben het vierkant pas deze zomer voor het eerst gezien en het was voor ons een hele verrassing," vertelt Marc Lodewijckx, professor archeologie aan de K.U.Leuven. Aangezien er op enige afstand van deze plaats eerder een Romeinse villa werd blootgelegd, leek een onderzoek aangewezen. "We hebben meteen contact opgenomen met beheersarcheoloog Werner Wouters, en later ook met het gemeentebestuur. Die wilden wel een financiële inspanning doen, aangezien het vierkant in een woonuitbreidingsgebied gelegen is waar al infrastructuurwerken plaatsgrijpen."

"Waarschijnlijk gaat het om vier grote grachten, die een klein kamp of versterking van belegeraars uit de zestiende of zeventiende eeuw omringen. Aan de grootte te zien, is het geen Romeinse villa of een vierkantshoeve," zegt professor Lodewijckx. "Je kan het vergelijken met gelijkaardige vondsten rond Zoutleeuw en Maastricht. Het kan gaan om kampen uit de zeventiende of achttiende eeuw. Anderzijds kan de plaats ook naar de ijzertijd verwijzen. Op het terrein zelf ligt er niets: geen resten van dakpannen, potten, sieraden of werktuigen. Het vierkant bevindt zich midden in het perceel. Het is echter de bedoeling om het volledige perceel aan de hand van proefsleuven te onderzoeken. Als je de foto goed bekijkt, ontdek je immers ook elders op het terrein kleine aanwijzingen."

Omdat dit een belangrijke stap kan zijn in de reconstructie van het rijke verleden van de stad Landen, zal het schepencollege het project subsidiëren voor een bedrag van 15.000 euro. Gemeenteraadslid Gino Debroux (sp.a) had er begin vorig jaar al op aangedrongen een bodemonderzoek uit te voeren, aangezien in de buurt al eerder waardevolle vondsten werden gedaan. Ook Georges Wemans van de Geschiedkundige Kring Landen is benieuwd. "Ik vermoed dat het iets uit de 17de of 18de eeuw is. Een Romeinse villa is zo goed als uitgesloten, want die zou te dicht bij de Romeinse villa liggen die in de negentiende eeuw opgegraven is in het zuidelijke gedeelte van het gebied."

Ook de bouwpromotor zag geen graten in het archeologisch onderzoek. Als de voorbereiding vlot verloopt, kunnen de opgravingen rond Pasen van start gaan.

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

15 december 2005

Luchtfotografie in Antwerpen, Vlaams-Brabant en Limburg

Sinds 1997 is de afdeling Archeologie van de K.U.Leuven, in samenwerking met de reeds ervaren collega's van de UGent, actief bezig met archeologische luchtfotografie. Eén van de vrijwillige piloten is René Pelegrin, die op 21 december een laatste stand van zaken omtrent luchtfotografie komt presenteren in het Mgr. Sencie Instituut (MSI), Erasmusplein 2 in Leuven.

Praktisch: De lezing vindt plaats op woensdag 21 december, om 20.00 u, in het Mgr. Sencie Instituut (Erasmusplein, Leuven), lokaal 00.28.

door Johan | Lezingen | Reacties (0)

Sint-Truiden zoekt erfgoedmedewerkers

De stad Sint-Truiden kijkt uit naar een coördinator erfgoedbeleid, een coördinator erfgoedcommunicatie (beide niveau A) en een erfgoedmedewerker (niveau C). Het gaat om voltijdse betrekkingen van onbepaalde duur in het kader van het erfgoedconvenant voor 2006-2008. Reageren vóór 11 januari 2006.

Meer info vindt u hier.

door Bart | Vacatures | Reacties (0)

Kortrijkse Artillerietoren ontsloten

De Artillerietoren in Kortrijk zal dit weekend uitzonderlijk open zijn voor het publiek. De toren werd in het begin van de veertiende eeuw gebouwd, en was oorspronkelijk bedoeld als waterciterne. Later deed de toren ook dienst als opslagplaats van wapens en buskruit. Naar aanleiding van de recente restauratie geeft de Archeologische Stichting voor Zuid-West-Vlaanderen ook een monografie over de toren uit.

In 1297 werd tijdens de Frans-Vlaamse oorlog het grafelijk domein in Kortrijk, met de grafelijke burcht in aanbouw, bezet door de Franse kroon. De Fransen voerden in de daarop volgende jaren verbeteringswerken uit en bouwden onder meer een voorburcht rond de Onze-Lieve-Vrouwekerk. In dat kader werd in 1301-1302 een waterciternetoren gebouwd. Voor 1359 werd hij verbouwd op “doude fondamente”. Niet zo veel later verloor hij zijn betekenis als waterciternetoren, toen de burcht in puin viel en de grachten gedempt werden. De toren kreeg een nieuwe functie als opslagplaats van buskruit en geschut in de late 14de eeuw.

Naar aanleiding van de restauratie in 2005 publiceert Philippe Despriet in samenwerking met medewerkers een monografie over de toren, uitgegeven door de Archeologische Stichting voor Zuid-West-Vlaanderen en uitgeverij Groeninghe. Wie het boek wil bestellen, kan terecht bij het secretariaat van de Archeologische Stichting (Filips van de Elzaslaan 4, 8500 Kortrijk; tel. 056/22.21.99).

De Artillerietoren zal toegankelijk zijn voor het publiek op vrijdag 16 december van 19.30 tot 21.30 uur en op zaterdag en zondag 17 en 18 december van 14 tot 16 uur. Een gids van de West-Vlaamse Gidsenkring Kortrijk-Menen zal ter plaatse uitleg geven. Naderhand kan de toren bezocht worden op afspraak en onder begeleiding van een gids.

In het Broelmuseum loopt overigens nog tot 31 januari 2006 de tentoonstelling Revolutie in de porseleinkast. Met de tentoonstelling willen de stedelijke musea hun authentieke verzameling keramiek confronteren met keramisten van vandaag. Een dertigtal hedendaagse Belgische kunstenaars kregen de kans om - naar eigen keuze en smaak - een stuk uit de keramiekverzameling uit te zoeken. Met dit stuk als inspiratiebron ontwikkelden ze elke hun eigen(zinnige) visie met als resultaat een totaal nieuw keramisch kunstwerk.

Meer info: erfgoedcel@kortrijk.be

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

Discussieforum: problemen opgelost

Het discussieforum van ArcheoNet was de voorbije dagen even buiten strijd. Met een update van de software hebben we het forum echter weer aan de praat gekregen. Je kan dus weer volop discussiëren op forum.archeonet.be.

door Tijl | Varia | Reacties (0)

14 december 2005

Grand Hotel Pompeii. Woeker, welvaart en wellust in Romeins Campania

In zijn voordracht op 21 december bespreekt Koen Verboven de (her)ontdekking van een 'luxe-hotel' vlak buiten Pompeii. Het indrukwekkende complex beschikte over minstens zeven rijke banketruimtes, met fresco's bekleed, en een bijhorend thermencomplex. De lezing 'Grand Hotel Pompeii' over deze recente vondsten vindt plaats in de Ufsia, Rodestraat 14 in Antwerpen. De toegang is gratis.

Het weelderige gebouw spreekt tot de verbeelding. Rijke Romeinse handelsreizigers konden er wellicht genieten van een portie luxe op hun traject van en naar de hoofdstad. Het 'hotel', een kleine kilometer buiten Pompeii, was al ontdekt in 1959 tijdens de aanleg van de eerste snelweg in Italië. Door diverse moeilijkheden, i.c. tijdsgebrek en insijpelend water, waren de archeologen echter verplicht om de site opnieuw te begraven. Vanaf 1999, na plannen om de snelweg te verbreden, werd er echter de nodige tijd uitgetrokken voor een uitgebreid onderzoek. De resultaten mogen er dan ook zijn. De moeilijke omstandigheden droegen ook bij tot de goede bewaring van de vondsten. Het gebouw bevond zich immers grotendeels onder de watertafel, maar net daardoor is veel organisch materiaal bewaard gebleven: de honderden beschreven wasstafeltjes spreken voor zich.

In het tijdschrift van het Nederlands Klassiek Verbond verscheen onlangs een artikel van de spreker over dit gebouw: Koen Verboven, ‘Grand Hotel Pompeii’, Hermeneus 77, 4, p. 260-268.

Bron: ArcheoWeb Antwerpen
Meer info & foto: Archaeology Magazine

door Johan | Lezingen | Reacties (0)

Een waterfluitje van een vent

De opgravingen op de Aalsterse Hopmarkt mogen dan op hun laatste benen lopen, de site gonst nog steeds van de activiteit. De voorbije maand werden heel wat nieuwe sleuven opengelegd en ook hier werden bijzonder rijke archeologische resten aangesneden. Topstukken zijn o.a. een volledig bewaard waterfluitje en zeldzaam mediterraan aardewerk, afkomstig uit de rijke vulling van een door vlechtwerk omgorde poel.

Opgravingsgegevens

Het fenomenaal goed bewaarde vlechtwerk langsheen de poel (foto links) zorgde ervoor dat de opgraving van dit deel iets langer duurde dan verwacht. In het profiel was duidelijk de samenhang te zien tussen de verschillende, steeds kleiner wordende, heruitgravingen en de verschillende stroken vlechtwerk. De oudste fase dateert uit de 14de eeuw. De meest recente van rond 1500. Mogelijk werd de poel dichtgeworpen met de komst van de Karmelieten in 1497. In werkput IX en X werd de gracht verder uitgegraven. Het diepste punt bleek uiteindelijk 3m50 onder het straatniveau te liggen. De oudste vullingspakketten dateren uit de 14de eeuw, maar waarschijnlijk is de gracht zelf ouder.

Aan de oostkant werd het koor van de kerk opengelegd. Hierin werden geen skeletten meer gevonden. Dit komt doordat het koor oorspronkelijk opgehoogd was en dat het later, bij de afbraak van de kerk, genivelleerd werd met de omgeving. Wel werden nog de aanzetten van een boog teruggevonden voor de verhoging van het hoogaltaar. Op een dieper niveau in het koor werden weer kuilen met verbrande leem aangesneden. Deze dateren, net als alle andere kuilen met verbrande leem op de Hopmarkt, uit de 14de eeuw.

In de diepere lagen kwam er eerst een vloer in elleboogverband te voorschijn, die hoort bij een woning van vóór het klooster (foto rechts). Vermoedelijk was deze woning georiënteerd op de Veemarkt, want aan de zuidkant (achteraan) werd een beerput aangetroffen. Deze zal de komende weken onderzocht worden. Door het openleggen van deze laatste drie sleuven kon ook aangetoond worden dat de pandgang, die aan de noord- en westzijde aansluit aan een gebouw, aan de oost- en zuidzijde alleen bestaat uit een 3 meter brede gang.

Vondstmateriaal

Uit de 15de-eeuwse vulling van de poel werd een intact rijkversierd waterfluitje (foto rechtsboven, klik op de afbeelding om te vergroten) aangetroffen. Het is vervaardigd in rood, geglazuurd aardewerk. Het fluitje is fraai uitgewerkt als een mannenhoofd, met een scherpe neus en een tweepuntige baard. De mond en de lippen zijn uitgewerkt in witbakkende klei. Via de kleine opening bovenaan werd het fluitje ten dele opgevuld met water. Door op het mondstuk te blazen werd een trillend geluid verkregen, dat lijkt op de tremolo van een zangvogel.

In de poel werden verder een aantal fragmenten van een fraai versierd potje aangetroffen (foto links). Het speciale, fijne baksel maakt duidelijk dat het om een uitzonderlijke ceramieksoort gaat. Bij nader onderzoek blijkt het ongeglazuurd, versierd aardewerk uit Spanje of Portugal te zijn, dat zeer zelden in onze contreien wordt aangetroffen. Gelijkaardige vondsten uit Antwerpen en Amsterdam dateren uit de 16de en de 17de eeuw, en kunnen ten dele toegeschreven worden aan het productiecentrum Estremoz in Portugal, waar ze als terra sigillata beschreven worden. Algemeen staat deze groep echter bekend als zogenaamd Merida-aardewerk, dat voornamelijk in Portugal werd geproduceerd.

Tafelgerei in deze ceramiek staat soms afgebeeld op stillevens uit de 17de eeuw. De vondst van de Hopmarkt is echter wat ouder dan de gekende vondsten in de Nederlanden, en het juiste productiecentrum is momenteel niet gekend. Het betreft een bodem van een dunwandig potje. Op de wanden zijn ronde medaillons met een centrale knop aangebracht, versierd met ingekraste cirkels en golflijnen. Merkwaardig is dat ook de bodem aan de onderzijde versierd is met gelijkaardige patronen. Dit wijst er op dat het om een potje gaat dat opgehangen werd. Het gebruik van dit potje is niet gekend. Aan de binnenzijde is echter een donkerbruine aanslag zichtbaar. Waarschijnlijk heeft het gediend als wierookpotje.

Een andere bijzonder vondst uit de poel is een deel van een kan in majolica, waarschijnlijk afkomstig uit Italië (foto rechts). Het gaat om een kleine, slanke kan, bedekt met wit tinglazuur en versierd met blauwe geometrische en florale lijnmotieven. Het dateert uit de 15de eeuw. Verder onderzoek moet uitmaken uit welk productiecentrum het afkomstig is. Dergelijke kannen in Italiaanse majolica zijn in Vlaanderen zeer zeldzaam.

Het onderzoek op de Hopmarkt kan zeker geslaagd genoemd worden. In de komende maanden zullen de gegevens verwerkt worden. Ook hiervan houden ze de geïnteresseerden via hun website op de hoogte.

Externe link: archeologisch onderzoek Hopmarkt Aalst

door Johan | Opgravingen | Reacties (0)

Archeologen leggen Gallo-Romeins gebouw bloot in Tienen

Archeologen voeren momenteel opgravingen uit in de Spikdorenstraat in Tienen. Hierbij werden overblijfselen van een Gallo-Romeins gebouw met een bronsgietersatelier blootgelegd, daterend uit de 2de eeuw na Christus. Naast de overblijfselen van de Gallo-Romeinse periode, werden ook restanten van de middeleeuwse verdedigingsgracht van Tienen aangetroffen.

In de Spikdorenstraat leggen archeologen van het Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed (VIOE) en de Erfgoedsite Tienen de overblijfselen van een Gallo-Romeins gebouw met een bronsgietersatelier bloot. Het gebouw is van de 2de eeuw na Christus. Binnenin het gebouw bevinden zich oventjes van verschillende types, die overeenkomen met de verschillende stadia van het bronsgietersproces: van het smelten van brons tot het bewerken van de gegoten voorwerpen. Het gebouw werd meerdere keren gerenoveerd. Bij het renovatieproces werden de vloeren opgehoogd en nieuwe oventjes aangelegd. Het bronsgietersatelier bevond zich kort bij het centrum van de Gallo-Romeinse vicus.

Naast de overblijfselen van de Gallo-Romeinse periode, werd ook de middeleeuwse verdedigingsgracht van Tienen aangetroffen bij de opgravingen. Het is de eerste keer dat het bouwwerk archeologisch kon vastgesteld worden. De gracht is meer dan 30 meter breed. De omheiningsgracht werd aangelegd rond het toenmalige centrum van Tienen in 1360. Zij had een totale lengte van 6.125 meter.

De opgravingen vinden plaats in het kader van de bouw van een appartementencomplex van de firma Durebo (Sint-Truiden). Lang voor de aanvang van de werken werd de firma op de hoogte gebracht van de grote archeologische waarde van het terrein waarop zij de bouwwerken planden. Ze waren dan ook bereid hun steentje bij te dragen en een gedeelte van de kosten van de opgravingen op zich te nemen. De archeologen hebben nog tot kerstmis de tijd om hun onderzoek af te ronden.

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

13 december 2005

Provincie Limburg gaat erfgoeddatabank uitbouwen

Het Limburgse provinciebestuur heeft vandaag het startschot gegeven voor de uitbouw van een digitale databank van het Limburgse erfgoed. Dat gebeurde met de aanstelling van het softwarebedrijf i-Merge uit Leuven om de software en bijbehorende diensten te leveren. De databank ErfgoedLimburg.be moet binnen drie jaar operationeel zijn.

ErfgoedLimburg.be wordt een erfgoedbank, die alle informatie over het Limburgse erfgoed bundelt. Voorts wordt het een erfgoedwijzer, die de bezoeker in staat moet stellen om erfgoed met ander erfgoed in verband te brengen door chronologische, geografische en persoonsgebonden relaties te maken. "Op die manier wordt erfgoed integraal leesbaar en leefbaar gemaakt voor de bevolking", zo maakte gedeputeerde van cultuur Jos Claessens (VLD) dinsdag in Hasselt bekend.

Claessens ziet in de erfgoedbank ook een instrument voor streekgericht erfgoedbeleid, dat het erfgoedtoerisme kan voeden en inspireren. Ook de bescherming en conservatie van het Limburgse erfgoed en de ontsluiting ervan voor een breed publiek wordt mogelijk gemaakt door de erfgoedbank.

De erfgoedbank zal de bezoekers toegang verlenen tot alle gedigitaliseerde en te digitaliseren inventarissen van het Limburgs erfgoed. Hiervoor wordt nauw samengewerkt met het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, de afdeling monumenten en landschappen van de Vlaamse gemeenschap, de Limburgse musea, de Heemkundekring Limburg, het bisdom Hasselt, het centrum voor agrarische geschiedenis, het Limburgs Volkskundig Genootschap en de steden Hasselt, Tongeren, Sint-Truiden, Bilzen en Maaseik.

Het bouwproces van de erfgoeddatabank wordt uitgevoerd door het Provinciaal Centrum voor Cultureel Erfgoed. Dat gebeurt in nauwe samenwerking met de andere provinciale erfgoedinstellingen en met i-Merge en Amplexor.

Foto's: Romeise muur Tongeren (boven) - stadhuis Borgloon (onder)
Bron: Belga

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

Canvas in de ban van het oude Egypte

Vanaf 6 januari zendt Canvas de serie 'Egypt' uit, een zesdelig docudrama van de BBC over de geschiedenis van het oude Egypte. In Groot-Brittannië was de reeks een groot succes: maar liefst zeven miljoen kijkers zagen de eerste aflevering op BBC 1.

In de reeks gaat de kijker mee op ontdekkingstocht met de westerse archeologen die vanaf de 18e eeuw op zoek gingen naar de verloren schatten van Egypte. Zo maakt de kijker mee hoe Howard Carter het graf van Toetanchamon vindt en hoe Jean-François Champollion de hiëroglyfen ontcijferde.

Bron: vrtnieuws.net

door Johan | Varia | Reacties (0)

O.L.V.-Geboortekerk in Oostham wordt niet afgebroken

In het Limburgse Oostham heeft men de knoop doorgehakt: de O.L.V.-Geboortekerk blijft behouden zoals ze is en wordt gerenoveerd. Een voorstel om de kerk te reduceren tot het oorspronkelijke volume, onder meer om esthetische redenen, gaat dus niet door. De toren en een deel van het oudere kerkgedeelte zijn geklasseerd.

"Een onderzoek uit 2003 door de Monumentenwacht wees uit dat het dak van het jongere gedeelte er slecht aan toe is, dat de voegen de ijzerzandsteen aantasten en de steen afbrokkelt," vertelt Leon Schoofs, voorzitter van de kerkraad, vandaag in het Nieuwsblad. "Eén van de voorstellen was de kerk te reduceren tot het oorspronkelijke volume, ook om esthetische redenen: het nieuwere deel is niet zo fraai. Een bijkomend voordeel is dat Monumenten en Landschappen renovatiewerken aan het overblijvende (geklasseerde) deel voor negentig procent zou subsidiëren, aan het nieuwere deel maar voor dertig procent.

De heemkundige kring zag een herstelscenario wel zitten en ook binnen de parochie werd het plan niet onmiddellijk afgeschoten. "Het aantal kerkgangers daalt en de kosten worden nu nog door de gemeente bijgepast, maar hoelang nog?," zegt Leon Schoofs. "Het probleem blijft echter de begrafenissen: de kerk zou maar iets groter zijn dan die van Genendijk. Meer dan de helft zou verdwijnen en het binnenaanzicht is toch wel fraai. Afbraak ligt ook gevoelig bij ouderen en bij de kerkgangers die mee betaald hebben aan de bouwwerken. Een afbraak is wel even duur als een renovatie, maar op termijn worden de kosten minder."

Het stalen gebinte wordt gerestaureerd, evenals als de losliggende leien, de kantelen en de buitenmuren. Het visgraatmotief in de toren zal worden hersteld en de toren wordt brandveiliger gemaakt. De toren en een deel van het oudere kerkgedeelte zijn geklasseerd. Architect Roux uit Hasselt werd aangezocht om een ontwerp op te stellen. De werken zouden in 2008 kunnen starten.

Bron: Het Nieuwsblad - 13 december 2005

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

12 december 2005

Nederlandse archeologen werken aan referentiecollectie

Op 25 januari 2006 vindt in Amersfoort het eerste congres rond de Nationale Referentiecollectie (NRc) plaats. De typecollectie 'historisch' glas van de ROB zal de kern van het NRc-prototype vormen. Daarnaast zal ook het