Binnenkort start de West-Vlaamse Intercommunale (WVI) met infrastructuurwerken langs de Mandelstraat in Roeselare–Rumbeke. Uit vroeger onderzoek en topografische gegevens kon worden afgeleid dat het hier om een gebied met een hoge archeologische waarde ging. Na overleg met de Afdeling Monumenten en Landschappen werd daarom beslist een opgravingsproject op te starten. Het stadsbestuur van Roeselare neemt de loonkost van het archeologisch team voor haar rekening, terwijl de WVI logistieke ondersteuning voorziet. De Vlaamse Gemeenschap stelt verschillende arbeiders van het Vlaams Instituut voor het Onroerende Erfgoed (VIOE) ter beschikking. Het project ging in november vorig jaar van start.

Omdat het volledige terrein een totale oppervlakte van ongeveer twee hectare telt, werd besloten vooraf een proefsleuvenonderzoek uit te voeren, waarbij drie verschillende zones werden onderscheiden. Na dit proefonderzoek werd in een eerste fase de westelijke helft van zone 1 afgegraven; daarbij werd een vlak opengelegd van 50 bij 80 m. In dit vlak werden tal van sporen aangeduid, vermoedelijk uit drie perioden.

Uit de Vroege- en Midden- Bronstijd (2000-1200 v. Chr.) werd een circulaire gracht aangetroffen. Dergelijke grachten, aangelegd rondom grafheuvels, zijn al bij verschillende opgravingen in Vlaanderen opgemerkt. Boven de graven van belangrijke personen werd in de Vroege- en Midden- Bronstijd een heuvel opgeworpen, ongeveer 1,5 m hoog en om en bij 20 m in doorsnede. Na verloop van honderden en duizenden jaren verdwijnen de heuvels langzaam. Ook de grachten raken opgevuld, maar ze blijven zichtbaar als verkleuringen in de ondergrond. Opmerkelijk aan de gracht die hier aangetroffen werd is de onderbreking aan de noordzijde. Mogelijk is de onderbreking een soort toegangspunt om naar de zone binnen de gracht te kunnen gaan, maar dit blijft puur hypothetisch.

Aangezien zulke grafcirkels meestal gegroepeerd opduiken, is het niet uitgesloten dat verder onderzoek nog meer funeraire monumenten aan het licht brengt.

Aan de westzijde van het opgravingsvlak werd een grote ronde zwartbruine verkleuring opgemerkt. Nader onderzoek wees uit dat het vermoedelijk om een waterput gaat. Om deze aan een bepaalde periode toe te wijzen is het wachten tot de onderste lagen van de put onderzocht worden. Deze kunnen, naar analogie met andere putten die in de regio zijn aangetroffen tot 2,5 m diep liggen. Er werden wel fragmenten van Romeinse tegulae aangetroffen, maar deze dakpannen werden ook in de Middeleeuwen nog gerecycleerd en kunnen dus niet gebruikt worden voor een definitieve datering.

Het gros van de aangetroffen sporen lijkt tot eenzelfde periode te behoren, misschien de Karolingische periode (9de-10de eeuw). Dit is echter een voorlopige werkhypothese, want de bepaling is gebeurd op basis van een weinig aangetroffen aardewerk. Het gaat om een viertal concentraties aan paalsporen, doorsneden door een systeem van grachten. Uit de paalsporen kunnen een aantal constructies gedistilleerd worden, maar dit is opnieuw slechts een momentopname van het onderzoek. Uitsluitsel zal er pas zijn wanneer alle sporen in coupe zijn onderzocht. Vermoedelijk hebben we hier te maken met een of meerdere woonerven bestaande uit een rechthoekig woonhuis (ongeveer 20 bij 6 m) en een reeks schuurtjes of spiekers bestaande uit vier of zes paalsporen.

Op dit moment is het onderzoek dus nog volop aan de gang. Veel van de informatie zal mogelijk verfijnd of bijgestuurd kunnen worden. Het onderzoek loopt nog tot eind april.

Meer info: Archeologisch onderzoek aan de Mandelstraat te Roeselare-Rumbeke