Als het gaat over het tot leven brengen van de Hanzesteden, bijten de archeologen de spits af: begin augustus is de afdeling Archeologie van de stad Antwerpen er begonnen met een grootschalig onderzoek. Dat was dringend, omdat de bouw van het MAS de ondergrond en dus ook de archeologische resten onvermijdelijk zwaar zal verstoren.

Van verbrande graankorrels en bewerkte gevelstenen

In 2001 voerde de afdeling Archeologie van de stad Antwerpen al een klein onderzoek. De kelders van het Hanzehuis bleken intact aanwezig in de ondergrond, maar over heel wat verbouwingen die geconstateerd werden zwijgen de archieven. Indien men meer wilde weten, moest het nu gebeuren, omdat het museum dieper onderkelderd en gefundeerd wordt dan het Hanzehuis ooit. De archeologen moesten aan het werk ná afbraak van de loods die er stond en vóór de MAS-bouw begon.

De resultaten mogen er zijn. Het beeld van de intact bewaarde kelders is nu veel vollediger en er wordt nu begrepen hoe het 19de-eeuwse graantransportsysteem werkte. Ook van dat graan zelf vonden de archeologen resten: de kamers liggen vol met verbrande graankorrels. De muren getuigen nog van de brand van 1893: vooral langs de deurposten zijn de roetsporen goed zichtbaar. De belangrijkste andere vondsten zijn bewerkte fragmenten steen die de gevel van het Hanzehuis sierden.

De muren van de kelderverdieping zijn relatief intact. De gewelfaanzet is meestal nog zichtbaar en soms staat er nog een groter gewelffragment. De oorspronkelijke muren en de gewelven zijn opgetrokken in baksteen. De oostelijke muur is verstevigd om de toren te kunnen dragen. Ook de verbouwingen uit de 19de eeuw zijn vrij goed te onderscheiden. Men heeft systematisch de doorgangen tussen de kelders dichtgebouwd, met een ander type baksteen. En de silo's (foto rechts) hebben een typische vorm: hun metalen bovenbouw is verdwenen, maar de fundering is bewaard. Ze onderscheidt zich door de natuursteen in de onderste bouwlaag.

Wat met de archeologische vondsten?

Tot begin 2006 zijn de archeologen de resten van het Hanzehuis nauwgezet aan het onderzoeken, opmeten en fotograferen. De constructieresten op de plaats van de MAS-toren verdwijnen immers in functie van de nieuwbouw. Maar de overige delen worden straks weer zorgvuldig afgedekt en blijven dus veilig ondergronds bewaard. De geschiedenis van het oude stapelhuis zal - met digitale technieken - worden verteld in het nieuwe 'stapelhuis' dat MAS heet.

Aan het publiek wordt de kans gegeven om de site te bezoeken onder begeleiding van projectarcheologen. Dit kan nog op 8 januari tijdens Wintervuur van 13.30 tot 15.30 uur. Indien U de Nieuwsbrief thuis wenst te ontvangen (gratis), vul dan het online formulier in.

Bron en foto's: MAS Nieuwsbrief 2, jaargang 2006 en AntwerpenApart.be