'Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen' is een snelinventaris van het bouwkundig erfgoed van Vlaanderen. De inventaris vindt zijn oorsprong in het Europees Monumentenjaar 1975, toen Minister Rika De Backer gaf in dat jaar een aantal historici en kunsthistorici de opdracht om een overzicht te maken van het bouwkundig erfgoed in Vlaanderen. De inventaris is een gids voor de architectuur van de verschillende Vlaamse streken en een basiswerk voor verdere wetenschappelijke uitdieping. "Maar bovenal bieden deze boekdelen een goed overzicht van het globale Vlaamse erfgoed," zei Van Mechelen in zijn toespraak. "Dit is de noodzakelijke basis om een verantwoord beschermingsbeleid te kunnen uitstippelen."

In Limburg werd het veldwerk opgestart in de zomer van 1975. Zes jaar later rolden de eerste twee boekdelen, gewijd aan het arrondissement Hasselt, van de pers. De teksten en illustraties in deze eerste boekdelen geven een duidelijk beeld van de steenkoolmijnen van Beringen en Winterslag en de toen nog bestaande leembouw. Deze eerste inventaris van de provincie toont reeds de groeiende tegenstelling tussen het recente industriële verleden enerzijds, en een rijk traditioneel landleven met sterke overlevingsdrang anderzijds. Na Hasselt volgden de werkzaamheden voor het arrondissement Tongeren, die in 1999 afgerond werden, en het arrondissement Maaseik, waarvan de resultaten vandaag voorgesteld werden. De negen delen voor Limburg tellen samen 5.177 pagina's, geïllustreerd met 2.365 zwart-wit foto's, 134 plannen en 80 kleurenopnamen.

Volgens de minister moet de onroerend-erfgoedsector vooral de hand reiken naar de mensen die dagdagelijks met onroerend erfgoed worden geconfronteerd: professionelen, vrijwilligers, eigenaars, bewoners, vruchtgebruikers, buurtbewoners en toevallige passanten: "Zij zijn het die de onroerend-erfgoedzorg waarmaken op het terrein. Educatieve programma's en sensibiliseringscampagnes ondersteunen en stimuleren betrokkenheid, en dragen zo bij tot een groter verantwoordelijkheidsbesef en een gevoel van fierheid over het erfgoed dat Vlaanderen en deze provincie in het bijzonder rijk is. Ook voor deze sensibilisatiecampagnes speelt de inventaris een belangrijke rol."

De minister liet voorts weten een groot voorstander te zijn van de uitstippeling van lokale en regionale monumentenroutes op basis van de inventaris. "Wij reizen graag de wereld af op zoek naar bijzonder erfgoed, maar vergeten soms de vele pareltjes van cultuurbezit in onze onmiddellijke omgeving," besloot Van Mechelen zijn toespraak.

Meer info: Bouwen door de eeuwen heen
Foto's: Kasteel Ter Dolen in Helchteren (boven) en het stadhuis van Maaseik (onder)