De verzameling van de stichter van Janssen Pharmaceutica wordt door kenners beschouwd als één van de mooiste en meest volledige in zijn soort. Ze omvat niet alleen artefacten van tot de verbeelding sprekende volkeren als de Inca’s, Azteken en Maya’s, maar ook objecten van minder gekende beschavingen. De totale waarde van de collectie wordt op 15 miljoen euro geschat.

De collectie heeft tijdelijk onderdak gevonden in de Musées d'Art et d’Histoire te Genève. Zijn weduwe Dora Janssen zou haar verzameling echter graag terug in België zien. Zowel de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in Brussel als het Etnografisch Museum in Antwerpen stellen zich kandidaat. De zaak blijkt echter politiek zeer moeilijk te liggen.

Op de collectie zou zo’n 7,7 miljoen euro aan successierechten moeten worden betaald. Geld dat de federale overheid moet innen, maar het Vlaamse Gewest zou ontvangen, en dat zorgt blijkbaar voor heel wat getouwtrek. Als die rechten met kunstwerken worden betaald, dan zou de federale regering normaliter de waarde ervan in geld moeten doorstorten aan Vlaanderen. Een dergelijke regeling blijkt echter uitgesloten. Een alternatieve oplossing in de vorm van een korting op de begrotingsdoelstellingen voor 2006 stuitte op een ‘njet’ van de federale overheid. De zaak zit dus muurvast.

Nochtans werd recent, naar voorbeeld van Frankrijk, een programmawet voor inbetalinggeving van kunstwerken ontwikkeld die dergelijke scenario’s moest voorkomen. Deze programmawet en de bijhorende commissie bleken echter niet volgens de regels van de kunst tot stand gekomen. Zo werd Vlaanderen er niet bij betrokken, en daarom diende het een klacht in bij het Arbitragehof. Een uitspraak wordt ten vroegste in november verwacht.

Intussen wordt Dora Janssen volledig in het ongewisse gelaten: "Eind januari zou ik een beslissing horen, beloofde het kabinet van Freya Van den Bossche. Ik wachtte vergeefs. Geen minister die de moeite neemt om mij uit te leggen waarom de transactie kan doorgaan of waarom niet.'' Nochtans werd ze reeds door verschillende buitenlandse instellingen aan de mouw getrokken. Deze week vertrekt ze naar Houston (VS) voor nieuwe besprekingen.

Bron: De Standaard, 4 februari 2006
Foto's: Nariguera (neusornament) (100-600 n.Chr.), Nazca-cultuur, Peru; Terracottabeeld van zittende man (400-800 n.Chr.), Veracruz-cultuur, kusten Golf van Mexico (© Hugues Dubois, Bruxelles)
Externe link: Collectie Paul & Dora Janssen, in de Musées d'Art et d'Histoire in Genève.