Na “Dead.Lines” in 2002 en “Vluchten voor de oorlog” in 2004 staat opnieuw een tweejaarlijkse tijdelijke tentoonstelling op het programma van IFFM. Deze expo is meteen het startschot van de vernieuwing van het museum. Tegen 2012 moet het IFFM een totaal andere opstelling krijgen.

Verschuiving

In zeven jaar tijd kende het bezoekersprofiel van het museum een ingrijpende evolutie. Het IFFM opende zijn deuren in april 1998. Op 11 november van dat jaar, tachtig jaar na het einde van de Eerste Wereldoorlog, kwamen nog twaalf veteranen over de vloer. Toen had ook nog een kleine 65% van het publiek persoonlijk contact (gehad) met de generatie van 1914-1918. Dat aantal is nu gezakt tot onder de 45%. Een verschuiving waarmee het IFFM rekening moet houden, want op de eerste verdieping van de Ieperse lakenhalle staat het persoonlijke getuigenis centraal.

Wie persoonlijk contact had met de WOI-generatie kan zich emotioneel beter in het frontleven van toen inleven. Voor jongere bezoekers geldt veel minder dat proces van persoonlijke betrokkenheid. De Eerste Wereldoorlog maakt voor hen gewoon deel uit van de geschiedenis, net als de legers van Caesar en Napoleon.

Te velde

Wie beweert dat er geen historisch besef meer bestaat, slaat de bal mis. De informatiewinning verloopt nu niet meer zo klassiek via het onderwijs, maar via het internet, historische musea, erfgoedprojecten, populair wetenschappelijke publicaties, toeristische gidsen … Het IFFM is er zich terdege van bewust dat het zijn verhaal moet aanpassen aan nieuwe trends.

Een volgende stap is dan ook de kennismaking met het landschap waar de oorlog zich afspeelde. Vandaag doen meer dan de helft van de IFFM-bezoekers ook een oorlogsrelict in de regio aan. Denk maar aan de nieuwe indoor pleisterplaatsen: het vernieuwde Talbot House in Poperinge en het Passchendaele Memorial Museum 1917 in Zonnebeke.

Ook te velde zijn er tal van sites bijgekomen: Yorkshire Trench, Bayern Wald, John McCrae, de Lettenberg, de Caterpillar-krater en de mijnkrater in Sint-Elooi. Voor de jongere bezoeker kan de ontdekking van het authentieke landschap even waarachtig en belangrijk zijn als voor de oudere generaties de persoonlijke ontmoeting met de getuigen uit ’14-’18. In het landschap van de Westhoek ligt de geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog verankerd. Dat wil de tijdelijke tentoonstelling “De Laatste Getuige …” aantonen.

Echo

“De Laatste Getuige …” evoceert een van de meest dramatische slagvelden van de Westhoek: de Ieperboog. Deze Ieper Salient ontstond onmiddellijk na de eerste gasaanval van 22 april 1915 en bleef ongeveer identiek tot 31 juli 1917, toen de Derde Slag bij Ieper genadeloos losbarstte. De Ieperboog loopt van Boezinge over het Wieltje en ’t Hooge tot Hill 60 en Sint-Elooi.

De historisch wetenschappelijke aanpak van het IFFM stoelt op zoveel mogelijk op eerste bronnen en bodemvondsten. Veel objecten worden in “paren” getoond: naast de authentieke vondst is er ook een “echo”, het voorwerp zoals het ongeschonden overleeft in collecties. Deze duo’s geven dus een dubbele authenticiteit aan: die van de plek en die van de persoonlijke ervaring. De tentoonstelling trekt met de getuigen opnieuw door het oorlogslandschap. Zij projecteert de oude oorlogsbeelden op het decor dat er nu nog de littekens van draagt.

Parcours

Na een inleiding en situering van de Ieperboog volgt een parcours dat bestaat uit zes delen. Het begint met een verkenning en beschrijving van de samenstellende delen van de oorlog en het oorlogslandschap in de Westhoek. Deel twee projecteert de belangrijkste gebeurtenissen in de periode van 22 april 1915 tot 1 augustus 1917. Vooral persoonlijke getuigenissen beschrijven in het derde deel de confrontatie van de mens in dit oorlogslandschap. Het vierde deel omvat interactieve kiosken waar de bezoeker zelf de gebeurtenissen en locaties in detail kan bekijken. Een knappe film toont het huidige landschap en hoe het beladen is met de betekenissen die de oorlog eraan gaf. In het voorlaatste deel maakt de bezoeker kennis met de brandend actuele discussie over het behoud en veelvuldig medegebruik van het oorlogslandschap vandaag. Wat doen we met de nog niet beschermde relicten uit ’14-’18? Deel zes is de epiloog waar de hedendaagse landschapsschilder Frans Vercoutere in zestien nieuwe werken de confrontatie aangaat met het landschap van nu, in de wetenschap van wat voorafging.

Praktisch: De tentoonstelling “De Laatste Getuige - Het oorlogslandschap van de Ieperboog” loopt van zaterdag 8 april tot zondag 19 november 2006 in de Coomanszaal en Koninklijke Zaal van de Ieperse Lakenhalle. E-flyer (pdf)
Externe link: In Flanders Fields Museum
Bron: Toerisme Ieper