HomeKalenderForumContactLinks

« maart 2006 | mei 2006 »

30 april 2006

Prijs monumentenzorg Vlaams-Brabant gaat naar woning in Liedekerke

Karl Heeremans is de laureaat van de prijs voor monumentenzorg 2005 van de provincie Vlaams-Brabant. Heeremans kreeg de prijs ter waarde van 5.000 euro voor de valorisatie van zijn modernistische woning van architect Huib Hoste in Liedekerke. De Vlaams-Brabantse prijzen voor cultureel erfgoed gaan beurtelings naar historisch onderzoek en monumentenzorg met een woon- en publieke functie.

De statige Hoste-woning aan de Houtmarktstraat in Liedekerke werd eind van de jaren '30 gebouwd en bleef sindsdien het pronkstuk van de doktersfamilie Heeremans. Als het gaat over architectuur en design uit het Interbellum behoort Hoste vandaag in de hele wereld tot de verplichte leerstof. Toch is de Liedekerkse woning vandaag een van de nog slechts zes overgebleven gebouwen die Hoste optrok.

Juryverslaggever Luc Verpoest, professor architectuurgeschiedenis aan de K.U.Leuven, prees de zorgvuldige manier waarop Heeremans de staat van het gebouw opvolgt. "Door de materiaalkeuze (beton, staal) en constructie (platte daken, grote overspanningen) zijn deze gebouwen vrij fragiel en vergen ze onze dagelijkse zorg. Het vereist een artiest om het werk van een artiest te bewaren en Heeremans bewaart dit fraaie woonhuis met veel inzicht en kunde," aldus de professor.

Aan de prijs Monumentenzorg is een bedrag van 5.000 euro verbonden. Die wil Karl Heeremans besteden aan de herstelling van het meubilair, dat eveneens werd ontworpen door Hoste. De beschermde woning kan slechts occasioneel worden bezocht en uitsluitend in beperkte groepen. De tuin is een keer per jaar twee dagen open voor het publiek.

De Heeremanstuin (foto), even modernistisch als geometrisch, kreeg vorig jaar nog de Hans Vredeman de Vriesprijs en is al helemaal een unicum, want het is de enige nog intacte tuin van ontwerper Jean Canneel-Claes.

Bron: Belga - Het Nieuwsblad

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

Archeologische vacatures bij proefsleuvenonderzoek Kortrijk

Voorafgaandelijk aan een nieuwbouwproject op de Kortrijkse Sint-Jansvest dient een archeologische verkenning van het terrein te gebeuren. Aannemersbedrijf Monument Vandekerckhove is daarbij aangesteld om dit onderzoek te organiseren en te coördineren. Het bedrijf gaat op zoek naar een viertal gemotiveerde archeologen om de verkennende archeologische werkzaamheden uit te voeren.

De taak van de archeologen zou erin bestaan om de kartering van kelders en verstoringen, de inventarisatie van de historische en cartografische gegevens en het graven van een aantal proefsleuven in goede banen te leiden. Specifiek zoekt het bedrijf een tweetal archeologen met voldoende ervaring in stadskernarcheologie en twee archeologen die ondersteunend bij het project tewerkgesteld kunnen worden.

Meer info: Geïnteresseerden kunnen meer informatie verkrijgen door te bellen naar Stijn Devos van Monument Vandekerckhove, op 0485 / 88 71 80.

door Johan | Vacatures | Reacties (0)

28 april 2006

Graven uit tiende eeuw gevonden op Gents Sint-Pietersplein

In Gent zijn op het Sint-Pietersplein een zestal graven uit de tiende eeuw gevonden. De graven behoorden wellicht toe aan familieleden van Arnulf I, de graaf van Vlaanderen. In de anonieme graven werden resten van skeletten gevonden van enkele volwassenen en baby's. Die moeten eerst nog antropologisch onderzocht worden.

Iets meer dan twee jaar geleden startte het archeologisch vooronderzoek op het Sint-Pietersplein. Sindsdien zijn er heel wat interessante ontdekkingen gedaan. En ook tijdens de laatste dagen van het onderzoek hield het pleintje voor de Onze-Lieve-Vrouw Sint-Pieterskerk nog wat verrassingen in petto voor de Gentse archeologen.

Centraal in de middeleeuwse monnikenkerk, waarvan muren en pijlers de exacte plattegrond weergeven, ontdekten de opgravers van de Gentse Dienst Stadsarcheologie een zestal graven, min of meer op een rij. Het gaat om de bijzettingen van zeker twee volwassenen, vermoedelijk een jonger iemand en drie baby’s. De graven waren voornamelijk van het antropomorfe type, met een nisuitsparing voor het hoofd. De met kalkmortel afgewerkte binnenwanden waren goed verzorgd en rood gekleurd.

Alle graven bevatten nog skeletresten, hoewel dit zeer miniem was in de babygrafjes. Twee graven bevonden zich nog onder een weliswaar gebroken trapeziumvormige plaat van Doornikse steen, zonder enige inscriptie of identificatie. Ze horen bij de context van de 10de-eeuwse Ottoonse kerk en bevonden zich bij de westelijke hoofdtoegang en de in 979 gewijde Westbau waarvan de restanten bij de opgravingen op het Sint-Pietersplein aan het licht kwamen. Deze graven waren ook nog niet eerder moedwillig vernietigd of geroofd. Op dit ogenblik geven alleen graftype en context een datering in de 10de-11de eeuw aan. Met radiokoolstofdatering en antropologisch onderzoek, wat nog enige maanden tijd in beslag zal nemen, zal gepoogd worden meer informatie in te winnen over de personen die daar in de monnikenkerk van Sint-Pieters begraven werden.

De uitgelezen plaats bij de westelijke toegang van de kerk laat echter vermoeden dat het om leden gaat van de grafelijke familie. Het is immers bekend dat Arnulf I (+965) de herbouw van de monnikenkerk ondersteunde omdat hij ze bestemde als grafkerk voor zijn ouders. Dat er verschillende leden van de grafelijke familie in de abdijkerk van Sint-Pieters werden bijgezet, wordt eveneens bevestigd door geschreven bronnen. De lokalisatie van die bijzettingen, of althans wat daarover doorgaans in publicaties wordt vermeld, is veel minder betrouwbaar. Of de opgegraven graven heel precies kunnen geïdentificeerd met bij naam bekende leden van de grafelijke familie, wordt eveneens nog verder onderzocht.

Ook het VRT-journaal besteedde vanavond aandacht aan de vondsten op het Sint-Pietersplein. Je kunt het fragment, met uitleg van stadsarcheologe Marie-Christine Laleman, hier bekijken.

Meer info: Dienst Stadsarcheologie Gent (09/266.57.60)

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

Dinosauruseieren op eBay zijn Belgische primeur

Voor de eerste maal kan men op de Belgische veilingsite van eBay bieden op dinosauruseieren. Het gaat om twee dinosaurusnesten en één zeer zeldzaam ei van een Aziatische T-Rex. Volgens professor Pierre Vermeersch (K.U.Leuven) horen dergelijke waardevolle fossielen niet thuis in een privécollectie. "We hebben echter geen goede wetgeving rond archeologische voorwerpen," stelt hij.

"Voor België is het een primeur dat dinosauruseieren op het internet worden aangeboden. Op de Amerikaanse site van eBay is het al enkele keren gebeurd, maar voor Europa en zeker voor België is het zeer uitzonderlijk," aldus Peter Burin van eBay België.

Volgens eBay België mogen de eieren perfect via het internet verkocht worden. "Onze jurist heeft bevestigd dat de verkoop van de prehistorische eieren geen enkel probleem vormt. Ook de regels van eBay zelf spreken een verkoop niet tegen," zei Burin aan het persagentschap Belga.

Pierre Vermeersch, professor-emeritus prehistorische archeologie, is van mening dat fossielen van grote waarde niet thuis horen in een privéverzameling maar dat deze eieren tot de gemeenschap behoren. "Het probleem is dat in België archeologisch materiaal verkocht mag worden. We hebben geen goede wetgeving inzake archeologische voorwerpen," zegt Vermeersch in het Belga-persbericht.

De drie verschillende nesten van een Hardosaurus, een Oviraptor (foto boven) en een Trabosaurus (Aziatische T-Rex - foto links) komen oorspronkelijk uit China. "Ik heb deze drie exemplaren op een perfect legale manier aangekocht via Hongkong," aldus de privéverzamelaar. De man levert bij de verkoop van de eieren een CT-scan waarmee hij de echtheid van de eieren bevestigt.

Sinds vandaag kan er op de dinosauruseieren worden geboden. "Volgens sommige kenners is het goed mogelijk dat het zeldzame exemplaar van de Aziatische T-Rex tussen de 5.000 en 12.000 dollar zal opbrengen," zei verkoper Rauno Van de Pol. Het startbod van dit exemplaar ligt op 2.000 dollar. Bij het schrijven van dit artikel was alleen nog maar een bod uitgebracht op de Hadrosaurus-fossielen.

Meer info: je vindt de drie eBay-aanbiedingen op deze pagina

door Tijl | In de pers | Reacties (0)

Archeologen en detectoramateurs nemen gemeenschappelijk standpunt in

Naar aanleiding van de recente gebeurtenissen in Tongeren hebben vertegenwoordigers van Vlaamse archeologen en detectoramateurs een gemeenschappelijk standpunt ingenomen. Ze benadrukken daarin de sterk verbeterde samenwerking en bevestigen de afspraken die de voorbije jaren werden gemaakt. Een nieuw wetsvoorstel moet een gereglementeerd gebruik van metaaldetectors mogelijk maken.

Het standpunt werd opgesteld door de Nationale Vereniging van Detectoramateurs (NVD), Prospector Vlaanderen (PPVL), en enkele vertegenwoordigers van Vlaamse archeologen. Ze reageren daarmee op de ophef die ontstond na de plundering van een archeologische site in Tongeren door detectoramateurs. De besturen van de metaaldetectorverenigingen distantiëren zich in de mededeling volledig van de feiten in Tongeren.

Zowel de verenigingen als de archeologen wijzen erop dat het in strijd is met de wetgeving én met de deontologische code om op archeologische opgravingen of op werven waar een archeologische opvolging aan de gang is, met een metaaldetector te speuren zonder een vergunning. De verenigingen benadrukken dat van hun leden wordt verwacht dat zij het belang van een archeologische vindplaats kunnen inschatten en bij twijfel steeds voorafgaandelijk een archeoloog contacteren.

De Vlaamse archeologen benadrukken dat de recente samenwerking met leden van zowel Prospector Vlaanderen als van de Nationale Vereniging van Detectoramateurs, al heel wat vruchten heeft afgeworpen. Steeds meer hobbyisten melden hun vondsten aan bij de Centrale Archeologische Inventaris. Verschillende recente meldingen, die overigens allemaal strikt vertrouwelijk worden behandeld, hebben geleid tot de ontdekking van tal van archeologische sites. Dankzij deze meldingen kunnen die sites nu op kaart worden gezet en kan er bij ernstige bedreiging van deze sites door archeologen op tijd opgetreden worden.

De besturen van beide verenigingen roepen al hun leden op om als ware ambassadeurs hun hobby uit te oefenen, de deontologie strikt te respecteren en hun vondsten steeds te melden.

De archeologen bevestigen tot slot dat de huidige wetgeving niet werkbaar is en dat er aan een nieuw wetsvoorstel wordt gewerkt, waarbij een gereglementeerd gebruik van detectors mogelijk moet zijn. Het speuren met een metaaldetectorin bijvoorbeeld de ploeglaag van akkers en op verstoorde gronden wordt momenteel dan ook zonder meer getolereerd zolang de vondstmeldingsplicht en de deontologie worden nageleefd. Het speuren op opgravingen of beschermde sites blijft echter strikt verboden. Tegen overtreders zal zowel door de verenigingen als door de bevoegde administratie worden opgetreden.

Meer info: download de volledige tekst (pdf)

door Tijl | Beleid | Reacties (0)

27 april 2006

Tweede landschapscontactdag op 9 juni

De tweede landschapscontactdag zal plaatsvinden op vrijdag 9 juni in Middelkerke. Deze themadag brengt specialisten en geïnteresseerden samen die actief zijn op het gebied van de historische studie van landschappen en aanverwante disciplines (archeologie, bodemkunde, geschiedenis…).

De locatie nodigt uit om speciale aandacht te hebben voor kustlandschappen. Er zal ook nagedacht worden over andere thema’s zoals landschap als erfgoed. Deze en andere onderwerpen zullen belicht worden vanuit verschillende benaderingen en vanuit het perspectief van verschillende tijdvakken.

Het inschrijvingsformulier en overige informatie zijn beschikbaar op de website van het Ename Expertisecentrum voor Erfgoedontsluiting. Op de website kan je ook de bijdragen downloaden van de eerste landschapscontactdag die plaatsvond in Oudenaarde op 3 juni 2005.

De tweede landschapscontactdag krijgt ook de medewerking van het gemeentebestuur Middelkerke.

door Tijl | Congressen | Reacties (0)

Resten verdedigingslinie uit 18de eeuw gevonden in Wijnegem

De Antwerpse Vereniging voor Romeinse Archeologie (AVRA) heeft onlangs haar voorjaarscampagne in Wijnegem beëindigd. Het terrein in de Oud Sluisstraat werd bedreigd door de uitbreiding van de industriezone. Naast sporen uit de ijzertijd werden ook de resten van een Franse verdedigingslinie uit het begin van de 18de eeuw ontdekt.

De opgravingen gebeurden in samenwerking met het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed. Ze leverden dus een dubbel resultaat op.

Enerzijds was er een geïsoleerd kuiltje met aardewerk uit de ijzertijd, waarschijnlijk einde vroege ijzertijd, begin midden-ijzertijd (figuur links). Anderzijds werd een stuk aangesneden van de zogenaamde "Linnekens", een Franse verdedigingslinie uit de Spaanse Successieoorlog, 1701-1713.

Het onderzochte gedeelte bestond uit een V-vormige gracht die in het opgravingsvlak een hoek maakte van ongeveer 100 graden (foto rechtsboven - klik om te vergroten). De paalsporen er vlakbij schijnen te behoren tot twee vierkante constructies met een zijde van drie tot vier meter. Aangezien het terrein vrij laag lag, in de onmiddellijke buurt van de Kleine Schijn, en een tamelijk natte ondergrond had, werden er verder geen sporen van bewoning vastgesteld.

Meer info: Guido Cuyt - avra@belgacom.net

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

26 april 2006

De Maritieme Databank steekt van wal

Een groots opgevat project met als doel het enorm verspreide archeologisch erfgoed van de zee en de rivieren te verenigen onder één adres is vandaag online te bezichtigen. De databank voor maritieme archeologie bevat momenteel een uitgebreide verzameling aan gegevens, maar ze is nog verre van volledig. Men hoopt op de bijdrage van deskundigen, amateurs en liefhebbers om voortaan via deze website hun steentje bij te dragen en het geheel aan maritiem erfgoed te vervolledigen.

Het VIOE en de provincie West-Vlaanderen zijn samen verantwoordelijk voor de uitvoering van de databank, bijgestaan door het Vlaams Instituut voor de Zee, de Afdeling Kust en een team van Aexis software & services. Maritieme archeologie omvat niet alleen het terrein van de Belgische terriotoriale zee, het Belgisch continentaal plat en de bodem van de vlaamse rivieren maar ook informatie van het aan land gelegen maritieme deel van Vlaanderen. Nu kan ook nieuwe informatie worden ingebracht door buitenstaanders onder de vier hoofdcategorieën wrakken, structuren, artefacten en gebeurtenissen. Bij elke vondst hoort in de databank ook een referentie naar de bron. Dit kan een foto zijn of een publicatie, maar ook een persoon. Op deze manier wordt ieders bijdrage erkend en gewaardeerd. Het VIOE staat in voor de controle van alle informatie die wordt toegevoegd, alvorens deze op te nemen. Op deze manier kan de maritieme databank een prachtig instrument zijn voor een beter beheer van dit specifiek archief en kan het een basis zijn voor gericht wetenschappelijk onderzoek.

Externe Link: www.maritieme-archeologie.be

door Raf | Websites | Reacties (0)

Opgravingen Prinsenhof Ieper

In de Arsenaalstraat te Ieper werd onlangs gedurende twee weken proefsleuvenonderzoek uitgevoerd. Daarbij werd gehoopt middeleeuwse sporen en structuren terug te vinden die in verband met het toenmalige neerhof konden gebracht worden. Na twee weken kwam een structuur aan het licht die van een andere datum bleek te zijn.

Voor de bouw van een wooncomplex in de Arsenaalstraat te Ieper werd de mogelijkheid gegeven om proefonderzoek te verrichten. De opgravingen werden uitgevoerd door projectarcheoloog Jeroen Vermeersch en liepen in samenwerking met Baelen Invest nv, De Meyer & Partners Architectengroep , de Afdeling Monumenten en Landschappen en het Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed.

Rond het jaar 1170 zou er op de locatie tegenover het opgravingsareaal de residentie zijn aangelegd door de toenmalige graaf van Vlaanderen Filips van den Elzas dat toen gekend was als ’s Gravenwal (later Prinsenhof geheten en thans het plein Zaalhof). De locatie daarvan liet vermoeden dat het neerhof gelegen zou zijn op of in de dichte nabijheid van het opgravingsareaal.

Daar het perceel erg opgehoogd was (tot meer dan een meter boven straatniveau) lieten de archeologisch interessante vondsten op zich wachten. In het begin van de tweede week werd de kraan nogmaals ingezet om het vlak tussen de twee reeds getrokken sleuven open te trekken.

Al gauw bleek dat er op bijna drie meter onder het straatniveau een muurtje en een kasseien plaveisel aan het licht kwamen (zie foto). Eenmaal dit deel van het vlak verder opgegraven en opgekuist was, werd het duidelijk dat men te doen had met een modernere structuur dan men oorspronkelijk verwacht had. In vergelijking met kaartmateriaal uit de 19de eeuw kon de structuur met gebogen muur gemakkelijk geïdentificeerd worden met het ‘abreuvoir’ dat op kaarten van die eeuw vermeld staat. Dit abreuvoir was een drinkwaterbekken voor de paarden van de cavaleriekazerne dat net ten zuiden van deze structuur gelegen was. De vondst van een aantal paardenschedels en –beenderen bevestigden nogmaals deze identificatie.

Meer info: Jeroen Vermeersch

door Jeroen | Opgravingen | Reacties (0)

Vrijwilligers gezocht voor opgravingen in Opwijk

De gemeente Opwijk start vanaf 2 mei met opgravingen aan de Marktstraat 67a in het Vlaams-Brabantse Opwijk. De zone tegen Jeugdhuis Nijdrop aan zal er op beperkte schaal (20x25m) opgegraven worden. Voorbereidend onderzoek bracht op dit terrein sporen uit de late middeleeuwen aan het licht. Archeoloog Kristof Verelst zoekt voor dit project nog enkele studenten en/of vrijwilligers.

Tijdens het voorafgaandelijke proefsleuvenonderzoek door de Afdeling Monumenten en Landschappen (in september/oktober 2005) werden op de plaats van de geplande opgravingen "oudere structuren teruggevonden in combinatie met grondsporen en in verschillende gelaagdheden". Het gaat hierbij vrijwel zeker om een gracht, met daarin materiaal uit de 13de tot de 15de eeuw, en een bakstenen structuur die er duidelijk verband mee houdt.

Geinteresseerde studenten en/of vrijwilligers kunnen zich melden via Kristof.Verelst@scarlet.be of op het nummer 0474/44.00.10. De opgravingen lopen tot eind mei/begin juni.

Deze en andere oproepen voor vrijwilligers vind je ook op de vrijwilligerspagina van ArcheoNet.

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

Opensleufdagen aan de Spinolarei

Sedert begin maart voeren archeologen van Raakvlak archeologische opgravingen uit op een terrein tussen de Spinolarei en de Hoornstraat in het centrum van Brugge. Benieuwd naar de eerste resultaten? Op vrijdag 28 en zondag 30 april zijn er rondleidingen voorzien op de site (telkens om 14u, 15u en 16u). Het terrein is toegankelijk via Spinolarei 16.

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

25 april 2006

Tobback verrast door kritiek op Contius-project in Leuvense kerk

De Leuvense burgemeester Louis Tobback gaf gisterenavond tijdens de gemeenteraad aan totaal verrast te zijn door de kritiek op de plannen om een Contius-orgel na te bouwen in de Leuvense Sint-Pieterskerk. Onder meer de pastoor-deken van de kerk, Jan Wuyts, had onlangs scherpe kritiek geuit op die plannen. Ook andere kenners spreken over "een megalomaan project, dat de kerk zou ontsieren".

Het project, dat een jaar geleden in Leuven werd voorgesteld, kost ongeveer 5,8 miljoen euro. Die kost wil de Contius Foundation, die het orgel wil bouwen, volledig zelf dragen. De Nationale Loterij heeft al een toelage van ongeveer 1,25 miljoen euro toegekend.

Gisteren bleek dat naast de pastoor-deken ook Jan Roegiers, directeur van het Universiteitsarchief en Kunstpatrimonium van de K.U.Leuven, en muziekkenner Gilbert Huybens niet opgezet waren met de plannen om een Contius-orgel te laten nabouwen in de Leuvense Sint-Pieterskerk.

Volgens hen is het orgel, dat met meer dan 5.000 pijpen het grootste van het land zou zijn, te "megalomaan" voor de Sint-Pieterskerk. De geplande plaatsing tegen het monumentale westraam zou de kerk bovendien ontsieren. Het project zweeft naar verluidt nog steeds in een waas van onduidelijkheid en er zou een ernstig historisch-technisch dossier ontbreken. Het vermelde drietal hekelt ook het feit dat zowel de kerkraad als de afdeling Monumenten en Landschappen niet bij het project betrokken is.

Tijdens de gemeenteraad vroeg burgemeester Tobback zich af waarom geen van de drie deze bedenkingen het afgelopen jaar aan hem gemeld had. Hij wees erop dat de meerderheid van de kerkfabriek een jaar geleden wel zijn principiële toestemming gaf en dat ook Monumenten en Landschappen geen bezwaar heeft. Een recent colloquium in Leuven zou ook bewijzen dat "alles wat enige naam heeft in Europa op vlak van orgelbouw" heel enthousiast is over de plannen. Vooraleer er een definitieve beslissing genomen wordt, moeten de gemeenteraad en Monumenten en Landschappen zich nog uitspreken over het project.

Overigens vliegt burgemeester Tobback op 27 april met een delegatie van de Contius Foundation naar Göteborg (Zweden). Daar brengen ze een bezoek aan het orgelonderzoekscentrum. Naast de universiteit en de workshop, wordt veel aandacht besteed aan het nieuwe barokorgel, dat in 2000 werd voltooid. Het proces dat aan dit orgel te grondslag heeft gelegen, dient als uitgangspunt voor het orgel van de Leuvense Sint Pieterskerk.

Externe link: Contius Foundation
Bron: Belga

door Tijl | Varia | Reacties (0)

Een watermolen onder "De Watermolen"

In Hamme zijn resten teruggevonden van een oude molen onder de vloer van taveerne-restaurant “De Watermolen”. De vondst was niet helemaal onverwacht, zoals de naam van de taveerne al deed vermoeden. De uitbaters verwittigden de bevoegde instanties toen ze de restanten vonden. Ze willen hun vondst integreren in de nieuwe inrichting zodat bezoekers een stukje van de geschiedenis van de taveerne kunnen blijven zien.

De vondst kwam aan het licht tijdens graafwerken in de taveerne. De vloer was op één plaats ernstig verzakt en aan vervanging toe. Eronder trof men de resten aan van een oude watermolen. Historische bronnen spreken van een 14de eeuwse watermolen die op deze plek zou gestaan hebben, maar daar is bij de controle door Walter Van den Brande, conservator van het molenmuseum te Wachtebeke, geen enkel archeologisch bewijs van gevonden. De vondsten onder de vloer zijn onmiskenbaar 20ste eeuws en de muurresten zijn zeker niet ouder dan de 19de eeuw. Het is duidelijk dat deze ontdekking voor de eigenaars een commerciële bonus oplevert, een glazen plaat in de vloer moet ervoor zorgen dat bezoekers de oude fundamenten kunnen bezichtigen.

door Raf | Varia | Reacties (0)

24 april 2006

Barbarasite in Leuven wordt archeologisch onderzocht

De ondergrond van de 'Barbarasite' in het Leuvense stadscentrum zal archeologisch grondig onderzocht worden vooraleer een projectontwikkelaar er een bouwproject realiseert met circa 215 woningen. Een werkgroep met daarin de stad Leuven, de K.U.Leuven en Monumenten en Landschappen heeft hierover een princiepsakkoord bereikt met de bouwheer. Over de modaliteiten wordt nog onderhandeld.

Het gaat om een braakliggend terrein tussen de Minderbroeders- en Drinkwaterstraat, dat door eigenaar KBC gebruikt wordt als parking. Langs deze bocht van de Dijle is Leuven in de vroegere middeleeuwen ontstaan. "Het gaat om het historisch hart van Leuven dat minstens teruggaat tot de 12e eeuw. Vlakbij zijn ook Gallo-Romeinse resten gevonden," zegt Monumenten en Landschappen.

In januari deed het Leuvens Historisch Genootschap al een oproep om de site archeologisch te onderzoeken. "Heel Vlaanderen kijkt toe hoe Leuven met de relicten van de geschiedenis omgaat. Er moet gewerkt worden aan een Barbarasite, laat het geen barbarensite zijn," stelden de heemkundigen toen.

Met de bouwheer wordt momenteel onderhandeld. Ook voor de archeologische opgravingen zelf moet een bouwaanvraag worden ingediend. Er wordt een opgravingscampagne van zes maanden vooropgesteld.

Bron: Belga

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

Archeologe Marleen Martens wint Romulus 2006

Archeologe Marleen Martens, die onder andere de opgravingen van het Romeinse graveld in Tienen coördineert, kreeg vrijdag uit handen van de Leuvense rector Marc Vervenne de Romulus 2006. Deze trofee wordt jaarlijks op 21 april uitgereikt door S.P.Q.R., een vereniging die de interesse voor Rome promoot. Met de prijsuitreiking van dit jaar pleit S.P.Q.R. ook voor meer aandacht en middelen voor archeologische sites en vondsten, zeker als het om (Gallo)-Romeinse overblijfselen gaat.

"De inspanningen waarmee Marleen Martens en haar team de Romeinse oudheid in onze streken heeft gereconstrueerd, getuigen van veel geduld en respect voor het Romeinse verleden. Al die opgravings- en onderzoeksijver heeft bovendien reeds geleid tot belangrijke wetenschappelijke ontdekkingen (o.a. een internationaal congres over de Mithras-cultus na de ontdekking van de eerste Mithrastempel in onze gebieden en interessante tentoonstellingen, waarvan de belangrijkste volgende maand in Tienen van start gaat. Dat verdient alle waardering en aanmoediging", schrijft S.P.Q.R. in een mededeling aan de pers.

Van 1997 tot 2003 werden op het Grijpenveld in Tienen grootschalige noodopgravingen uitgevoerd. Een zone van 45 ha werd bedreigd door de aanleg van een bedrijvenzone. In het totaal werd een aaneensluitend stuk van 20 ha opgegraven, meteen het grootste opgravingsproject in België. In de zomer van 2002 kwamen in Grijpen (Tienen) totaal onverwacht de overblijfselen van de houten grafkamer van een tumulus van aan het licht. De tumulus van Grijpen bevond zich aan de zuidwestelijke rand van de vicus van Tienen, niet ver van een grafveld langs een uitvalsweg.

Op het Grijpenveld werden in het totaal zo'n 4.500 sporen opgegraven. Een groot deel van deze sporen behoren tot de Gallo-Romeinse vicus en het grafveld en werden bestudeerd in het kader van een gesubsidieerd onderzoeksproject. Omwille van het buitengewoon onderzoekspotentieel werd gezocht naar extra middelen om de overblijfselen van de Gallo-Romeinse periode te bestuderen en om de uiteindelijke resultaten bekend te maken aan het publiek in de museumsite van vzw Suikermuseum in Tienen. Voor het driejarig onderzoeksproject van de nederzetting en het grafveld werden op 15 mei 2003 subsidies toegekend in het kader van het museumdecreet.

Deze unieke en grootschalige opgraving van een volledig Gallo-Romeins grafveld, het grootste in de Benelux, leverde een schat aan voorwerpen en vondsten op, van kostbare dingen die de nabestaanden meegaven in het graf tot magische objecten en ontroerende persoonlijke bezittingen van de overledene. Het project werd uitgevoerd door het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE, toen nog IAP) en de Stad Tienen en werd financieel gesteund door de GOM voor Vlaams-Brabant.

Het opgravingsteam, dat van 1997 tot 2003 het Grijpenveld ontsloot, telde 35 personen in permanente dienst en verschafte aan zo'n 690 jongeren een stageplaats. De kostprijs van het project bedroeg 2,2 miljoen euro. Na de opgravingen volgde een studieproject (kostprijs 315.000 euro, uitgevoerd door een team van 9 personen). Dit onderzoeksproject onder leiding van Marleen Martens van het VIOE werd ondergebracht in een gebouw van de Stad Tienen, annex aan het museum 'Het Toreke'. Marleen Martens is tevens de drijvende kracht achter de belangrijke tentoonstelling 'Doodgewoon! Rituelen van leven en dood in de Romeinse tijd', die plaats heeft van mei 2006 tot mei 2009 in museum 'Het Toreke' op de Erfgoedsite in Tienen.

Aansluitend artikel: De Gallo-Romeinse tumulus van Tienen-Grijpen (interview Marleen Martens)
Bron en foto's: spqr.be

door Tijl | Varia | Reacties (0)

Kleurrijke Erfgoeddag trekt 210.000 bezoekers

De zonnige zesde editie van de Erfgoeddag heeft gisteren 210.000 bezoekers naar meer dan 800 verschillende activiteiten in Vlaanderen en Brussel gelokt. Dat is geen recordaantal, maar de organisatoren zijn niettemin "erg tevreden", zegt Geraldine Leus van Coördinatie Erfgoeddag. "Er was nergens een overrompeling, maar heel wat kleinere, minder bekende organisaties, zoals gemeentelijke heemkringen, archieven en musea kregen meer volk over de vloer."

Op 507 plaatsen in Vlaanderen en Brussel zetten 813 activiteiten een dag lang het cultureel erfgoed in de kijker, met kleur als rode draad: van kleur in de iconografie over kleurstoffen en pigmenten, van couleur locale tot modekleuren, van kleurige planten en bloemen tot zwart-wit- en kleurenfotografie, van glasramen tot kleurenpsychologie.

De opleiding conservatie en restauratie van de Hogeschool Antwerpen kreeg meer dan 5.000 bezoekers over de vloer. Veel interesse was er ook voor Manufactuur van Wandtapijten De Wit in Mechelen, zoveel zelfs dat heel wat bezoekers doorgestuurd moesten worden naar het nabijgelegen Aartsbisschoppelijk Archief. Daar kwamen ze meer te weten over de betekenis van kleur in de liturgie. Het ModeMuseum in Antwerpen maakte 1.100 bezoekers wegwijs in de modekleuren.

Daarnaast waren er ook druk bijgewoonde activiteiten in Maldegem, Aalter, Sint-Truiden, Brugge, Leuven, Liedekerke, Oud-Turnhout en Sint-Gillis-Waas. "Er was nergens een ware overrompeling, terwijl dat vorig jaar soms wel het geval was," aldus Geraldine Leus. "Ik denk dat het mooie weer daar voor iets tussen zat. Toch klagen we zeker niet: heel wat kleinere, minder bekende organisaties, zoals gemeentelijke heemkringen, archieven en musea kregen meer volk over de vloer," klinkt het nog. "En dat is zeker positief want zo maken de mensen ook eens kennis met het minder bekende erfgoed."

Speciale aandacht ging naar kinderen. Zowat 200 van de meer dan 800 gratis activiteiten waren op hen gericht. In Gent, maar ook in Mechelen waren dan ook heel wat gezinnen met kinderen op stap. De kinderen konden er een kleurrijk rugzakje met gratis doe-boekje ophalen. Dat doe-boekje is ook na de Erfgoeddag nog verkrijgbaar in de
openbare bibliotheken. In het boekje staan tips, weetjes en spelletjes over kleur.

Bron: Belga

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

22 april 2006

Brusselse tramhuisjes beschermd

In Brussel werden 7 oude tramhuisjes beschermd, ze dateren allemaal uit de eerste helft van de 20ste eeuw. Volgens staatssecretaris Emir Kir (PS) staan ze symbool voor de intrede van de moderne tijden in het Brussels gewest.

Drie wachthuisjes liggen in Watermaal-Bosvoorde: aan het kruispunt van de Terhulpensesteenweg en de Van Becelaerelaan, aan de rotonde van de Drie Linden en op het Wienerplein en voor het gemeentehuis. De overige staan op het Sint-Jobplein in Ukkel (hoek Hamstraat) en op het Marie-Joséplein in Elsene, aan de Haachtsesteenweg (ter hoogte van de Sint-Servaaskerk) in Schaarbeek en op de Leopold II-square in Sint-Pieters-Woluwe.

Vijf van de tramhuisjes werden opgetrokken tussen 1905 en 1915. De twee andere zijn kleiner en dateren van 1937 en 1939. De vermenging van gebruikte materialen zoals hardsteen, gelakte baksteen, smeedwerk en glas illustreren de zorg waarmee deze tramhuisjes werden opgetrokken op een moment waarop het tramvervoer in de Brusselse regio sterk uitbreiding nam.

Voor staatssecretaris Emir Kir is dit een kans om ook het klein patrimonium te beschermen dat zo typisch is voor het Brussels gewest. ,,Het is precies dat kleine erfgoed dat ons bij een stadswandeling steeds weer verrast'', luidt het.

Bron: Het Nieuwsblad - 21 april 2006

door Raf | Erfgoed | Reacties (0)

21 april 2006

Asbest zet rem op restauratie kasteel Pulhof in Wijnegem

In het kasteel Pulhof in Wijnegem werd onlangs asbest vastgesteld. De provincie Antwerpen verwierf het kasteel bij testament in 2003 en ging daarna op zoek naar een nieuwe, culturele bestemming voor het gebouw. Het kasteel blijkt nu dus een "vergiftigd" geschenk. Door het asbestprobleem lijkt een snelle herbestemming en openstelling van het kasteel niet voor morgen.

Over de vroegste geschiedenis van het kasteel Pulhof is tot op heden weinig geweten. De oudste vermelding van kasteel Pulhof gaat terug tot de eerste decennia van de 14de eeuw. Reeds in de vroege 15de eeuw was het Pulhof een buitengoed met bijhorende landbouwuitbating. In de tweede helft van de 16de eeuw werd het een hof van Plaisantie in renaissancestijl. Binnen de omwalling bevond zich een poortgebouw met twee ronde torens en een vierkante toren boven de toegangspoort. Aan de andere zijde van de binnenkoer stond het hoofdgebouw met galerijen, een kapel en twee ronde hoektorens. Eveneens binnen de omwalling, aan de oostzijde, lag een fraaie renaissancetuin met beelden. Tijdens de 80-jarige oorlog werd het kasteel op bevel van Farnese in brand gestoken, vanwaar de soms gebruikte benaming 'Verbrand Hof'.

In 1907 kreeg de gerenommeerde Antwerpse architect Stordiau de opdracht het bestaande kasteel Pulhof, op dat moment grotendeels daterend uit de 18de eeuw, te verbouwen. Stordiau die als architect zeer gegeerd was binnen de kringen van de hogere bourgeoisie, stelde in eerste instantie voor het rococo-kasteel te restaureren en uit te breiden in dezelfde stijl. Een jaar later had men dit voornemen echter verlaten en werd een bijna volledig nieuw kasteel in Lodewijk-XVI-stijl gepland. Het oude kasteel werd tot aan de kelderverdieping gesloopt en tussen 1909 en 1910 verrees een nieuw hoofdgebouw. Hoewel Stordiau ook nieuwe toegangspaviljoenen ontwierp bleef het 16de eeuwse poortgebouw in traditionele bak- en zandsteenarchitectuur bewaard.

Sinds 1994 is het Pulhof beschermd als monument. Toen de laatste bewoonster drie jaar geleden overleed, liet ze het kasteel Pulhof en het omliggende park na aan de provincie. Maar nu blijkt het, althans gedeeltelijk, om een vergiftigd geschenk te gaan. Niet alleen de buitenzijde is er door de jarenlange leegstand slecht aan toe. Voor de noodzakelijke grondige restauratiebeurt is er op dit moment ook geen geld. Binnenin, zo blijkt nu, zit er asbest, waardoor het kasteel zelfs niet betreden mag worden. De vondst zal de al hoog geschatte restauratiekosten ongetwijfeld verder opdrijven.

Bron: De Standaard - 21 april 2006

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

Gerestaureerde Molen in Denderwindeke

Na de bijna anderhalf jaar durende restauratie, waarbij de molen zorgvuldig afgebroken en heropgebouwd werd, kan de molen in Denderwindeke opnieuw graan malen. Ter gelegenheid van erfgoeddag kunnen kijklustigen er nu zondag 23 april een bezoekje brengen.

De meer dan 200 jaar oude stenen molen is de enige overblijvende van 5 stenen molens die ooit het landschap rond Denderwindeke sierden. Alles werd tijdens de restauratie onder handen genomen. De muren, de kap, de wieken en alle houten binnenwerk werden hersteld en opnieuw ineengepuzzeld. De restauratie die deels door de gemeente en deels door de provincie en het Vlaams gewest werd bekostigd was goed voor ongeveer 1 miljoen Euro.

De officiële inhuldiging gebeurt op erfgoeddag, 23 april, en iedereen is welkom vanaf 16u30. De opening voor het grote publiek vindt plaats tijdens de Vlaamse Molendag op 30 april. Als extraatje zal de toneelkring “De Ware Vrienden” op erfgoeddag een voorstelling brengen over het werk en leven van de molenaar. Ook stadsdichter Willie Verhegghe brengt een gedicht over de molen zelf. Bezoekers zullen de molen na de opening tussen Pasen en Allerheiligen elke 4de zondagnamiddag van de maand kunnen bezoeken.

Bron: Het Nieuwsblad - 21 april 2006

door Raf | Erfgoed | Reacties (0)

20 april 2006

Unieke rosmolen heropgebouwd in Meulebeke

Met de afwerking van de rosmolen langs de Veldstraat is Meulebeke een monument rijker. De rosmolen dateert uit 1867 en werd door Izegemnaar Daniël Velghe van de teloorgang gered. Een rosmolen wordt - in tegenstelling tot een windmolen - voortbewogen door een paard, waardoor het architecturaal bijzonder uniek te noemen is. De molen verhuisde bovendien van Hoogstade naar Izegem, alvorens zijn definitieve plaats in Meulebeke te vinden.

De rosmolen die momenteel in al zijn glorie aan de Veldstraat prijkt, is in een aantal opzichten uniek. Vooreerst betreft het een bouwwerk dat in 1867 in Hoogstade, een deelgemeente van Alveringem, door een veefokker op zijn erf werd opgetrokken. In 2001 zag het er naar uit dat de molen zou moeten plaatsruimen. Maar Daniël Velghe, een bloemist uit Izegem, kon de molen verwerven. Vanaf de zomer van 2001 besteedde de man ettelijke uren van zijn vrije tijd om de molen vakkundig te demonteren en op zijn hoeve in Meulebeke te reconstrueren.

"Daarbij werden vooreerst alle onderdelen gefotografeerd en genummerd'', licht molinoloog Lieven Denewet toe. Hij werd door Velghe gecontacteerd toen die onderzoek deed naar de weinige nog overgebleven rosmolens in Vlaanderen. Het was ook Denewet die Velghe in contact bracht met de jonge, vrijwillige molenaar Sylvan Deseure uit Werken. Met zijn molentechnische kennis stond Deseure in voor het realiseren van het mechanisme van de molen. "De feitelijke heroprichting in Meulebeke vond plaats vanaf 2004'', aldus Denewet. "Daarbij werden de hoofdprincipes van een monumentenrestauratie zo nauwgezet mogelijk gevolgd: het respecteren van het bestaande, het behouden van wat kan en waar vervanging toch nodig is, het aanbrengen van exacte kopieën.''

Wat de rosmolen ook uitzonderlijk maakt, is dat het een molen is die geen wind nodig heeft. "De wieken worden in beweging gezet door een paard en vandaar de naam rosmolen '', weet Danny Bossuyt die lid is van de Provinciale Molenadviesraad.

Dat een molen van plaats verhuist en heropgebouwd wordt, is niet zo uitzonderlijk. "In onze Berengemeente hadden we ook de Bosterhoutsmolen uit 1765, die nu de Koelweimolen heet en op de Brugse Vesten rond de stad Brugge staat te pronken. Onze fiere Herentmolen is een visitekaartje van onze gemeente en ik ben dan ook zeer blij dat een privé-persoon deze rosmolen hier gerealiseerd heeft. Het is een uniek stukje van een molen en enkel in Tillegembos in Brugge staat een identiek exemplaar (foto rechtsboven).''

Bron: Het Nieuwsblad, 20 april, auteur: Ingrid Castelein
Foto: rosmolen te Brugge, west-vlaanderen.be

door Johan | Erfgoed | Reacties (0)

10.000 jaar (z)onder de Willebroekse Vaart

Het museum Sashuis in Klein-Willebroek neemt met de tentoonstelling '10.000 jaar onder de Willebroekse Vaart' een duik in het archeologische verleden onder het Zeekanaal Brussel-Schelde. De tentoonstelling, die nog tot eind september loopt, toont de vondsten die een amateurarcheoloog deed bij het graven van een nieuwe kanaalarm. Er zijn heel wat merkwaardige vondsten te bewonderen, onder meer tanden en een schedelfragment van een mammoet.

Al zowat twee decennia lang heeft het Beschermcomité van het museum Sashuis jaarlijks thematentoonstellingen gewijd aan de geschiedenis van wat nu het Zeekanaal Brussel-Schelde is. Bij het graven van de nieuwe kanaalarm en de Zeesluis in Wintam kamde amateurarcheoloog Jos De Reu (67) uit Wintam de bodem van het nog niet onder water gezette kanaal grondig uit. Hij bezit nu een grotee privé-collectie met heel wat oude en merkwaardige vondsten. Een professor van de Gentse universiteit bevestigde de authenticiteit van al die archeologische vondsten.

"Ik vond onder meer slagtanden, een schedelfragment en een bekkenfragment van een wolharige mammoet die hier in kuddes graasden tijdens de ijstijden," zegt De Reu in Het Nieusblad. In het slib lagen ook Romeinse dakpannen, Romeins aardewerk en heel wat potscherven verborgen. En een afvalput aan het Fort Sint-Magriet in Wintam, dat van 1550 tot 1750 aan de samenvloeiing van de Rupel en de Schelde lag, gaf nog recentere geheimen prijs.

"In die afvalput vond ik onder meer een veterbandschoen die dateert van de 17de eeuw, een messchede en een medicijndoosje in olifantenivoor," somt Jos De Reu op. Bij de graafwerken voor de nieuwe kanaalarm vond hij ook een polderpaal, een kanonskogel en enkele bootshaken. Bij zijn zoektochten werd Jos De Reu bijgestaan door heemkundige, fotograaf en auteur Jos Winckelmans. En om het archeologische verhaal nog beter te kaderen, omvat de tentoonstelling ook de oude kaarten van verzamelaar Georges Verbruggen.

"Niet de oudste maar wellicht de meest merkwaardige kaart die getoond wordt, is het plan van ingenieur Teichman uit 1825. Die kaart toont een aftakking van het kanaal Willebroek-Brussel, vanaf Kapellen-op-den-Bos, rechtstreeks uitmondend in de Schelde. Maar het plan werd nooit verwezenlijkt," legt Yvan Verbraeck van het Beschermcomité Sashuis uit.

Praktisch: de tentoonstelling loopt nog tot eind september in Museum Sashuis, Sasplein 18 in Klein-Willebroek. Meer info op willebroek.be
Bron: Het Nieuwsblad - 14 april 2006

door Tijl | Tentoonstellingen | Reacties (0)

Brusselse Delhaize-site: beschermen of niet?

De Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen vraagt om het voormalige Delhaizemagazijn aan het Redersplein te beschermen. Staatssecretaris Emir Kir (PS) houdt zijn beslissing in beraad. De vastgoedgroep Atenor plant er een groot woon-, kantoor- en handelsproject.

Zal ook Brussel ooit zijn mini-docklands krijgen, naar het voorbeeld van het tot hippe woonplek omgetoverde havengebied van Londen? De tekenen zijn er alleszins. Tour&Taxis draait op volle toeren, de kades zijn enkele jaren geleden heraangelegd en de eerste woonprojecten kondigen zich aan. Atenor, een grote speler op de vastgoedmarkt, heeft vorig jaar een terrein van anderhalve (!) hectare verworven tussen de Willebroekkaai, de Akenkaai en het Redersplein, waar het woningen, kantoren en winkels wil bouwen. “We houden van grote projecten die charme uitstralen,” zegt Olivier Ralet van Atenor. “De locatie is ideaal, langs het water met mooie zichten op de Noordwijk, Tour&Taxis en het Atomium.”

Atenor heeft ideeën om het project vorm te geven - met hoogbouw volgens kwatongen - maar wacht alvorens concrete stappen te zetten het Bijzonder Bestemmingsplan Willebroek af, dat de stad Brussel uitwerkt voor de wijk.

Atenor zal misschien ook rekening moeten houden met een beslissing van Monumenten en Landschappen. De site neemt een belangrijke plaats in de archeologische erfgoedgeschiedenis van Brussel in. Meer dan honderd jaar geleden viel de Delhaizegroep uiteen in twee concerns: Delhaize-De Leeuw bouwde haar imperium uit vanuit de Osseghemstraat in Sint-Jans-Molenbeek, Adolphe Delhaize en compagnie kozen daarentegen voor een plek aan de Brusselse Haven waar ze een reusachtig magazijn lieten optrekken waaruit een treinlijn vertrok, en met op de hoek een riante bow-window voor de directeur, wat hem overzicht verschafte van het kanaal tot de Noordwijk. Later zou een deel van de magazijnen worden overgenomen door de Galleries Anspach, dat er haar chocolaterie in onder zou brengen.

De erfgoedvereniging Pétitions-Patrimoine stelde vast dat de site ook op architecturaal vlak interessant is. Dat geldt vooral de kantoren aan het Redersplein. Zo is de gevel mooi versierd met 22 art nouveau sgraffiti van Paul Cauchie. “Met het Wijnpaleis in de Marollen is dit het enige industrieel gebouw van die omvang waar sgraffiti de gevel sieren,” aldus Pétitions-Patrimoine.

Het gebouw staat al vijftien jaar leeg en vertoont tekenen van verval. De vereniging, die vreest voor de teloorgang van nog maar een getuige van de art nouveau-periode, diende in 2003 een beschermingsaanvraag in bij het Brussels Gewest.

De Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen is voorstander van een bescherming, zo blijkt uit een rapport. Meer nog: de Commissie stelt voor om niet alleen het kantoorgebouw te beschermen maar de hele site. En waarom ook niet het schipperscafeetje In De Scheepvaart, dat nu al twee jaar leegstaat en vroeger enige bekendheid genoot in Brussel omdat er een huisvarken rondliep.

Het positief advies is nu bijna negen maand oud, maar Staatssecretaris voor Monumenten en Landschappen Emir Kir (PS) talmt met het openen van een beschermingsprocedure. “We hebben maar zopas de adviezen van de administratie ontvangen,” zegt woordvoerder Fabienne Defrance. “Die gaan zowel over de bescherming van het kantoorgebouw, als over de bescherming van de hele site.” De komende weken zal de Brusselse regering de knoop doorhakken.

Bij Atenor zijn ze niet ongerust. “Als de Brusselse regering beslist dat het gebouw beschermd moet worden, zullen we die keuze respecteren.”

Bron en foto: Brussel Deze Week - auteur Steven Van Garsse

door Johan | Erfgoed | Reacties (2)

Nederlands onderzoek in de Domus Aurea

Op donderdag 27 april nodigt de afdeling archeologie van de K.U.Leuven dr. Paul Meyboom (Universiteit Leiden) uit voor een lezing over het Nederlands Onderzoek in Nero's Gouden Huis, de Domus Aurea (64-68 AD). De aandacht gaat daarbij vooral uit naar de decoratie van de wanden, gewelven en vloeren.

In het merendeel van de circa 150 zalen en gangen die van Nero's villa/paleis bewaard zijn gebleven, zijn nog aanzienlijke resten bewaard van de decoraties van wanden, gewelven en vloeren. Op grond daarvan laat zich een duidelijke relatie vaststellen tussen de functie en status van ruimtes en de decoratie daarvan. Deze relaties geven enerzijds enig inzicht in Nero's politieke streven, anderzijds verhelderen ze ons begrip van de decoraties van huizen in een provinciale context (bv. Pompeii en Ostia).

Praktisch: De lezing vindt plaats op donderdag 27 april om 19.00 uur in zaal 01.08 in het MSI (Erasmusplein, Leuven).

door Bart | Lezingen | Reacties (0)

19 april 2006

'Gezocht: archeologie in Noord-West-Brabant'

Op vrijdagavond 16 juni 2006 organiseert de Merchtemse archeologische vereniging Postumus in samenwerking met de Assese archeologische vereniging Agilas VZW een lezingenreeks met als titel “Gezocht: archeologie in Noord-West-Brabant. Potentieel, problemen en oplossingen”. Indien u reageert vóór 27 april krijgt u een persoonlijke uitnodiging en programma toegestuurd.

Update: Wegens dwingende maar onvoorziene omstandigheden zijn de organisatoren Postumus-Merchtem en Agilas VZW-Asse genoodzaakt om de lezingenreeks “Gezocht: archeologie in Noord-West-Brabant. Potentieel, problemen en oplossingen” uit te stellen tot de maand september i.p.v. 16 juni. In de loop van de komende maanden zal de precieze datum via deze website meegedeeld worden. De postadressen van iedereen die nu reeds reageerde blijven geldig. Uw persoonlijke uitnodiging en het programma zullen de komende maanden opgestuurd worden. Iedereen die interesse heeft om deze lezingenreeks mee te maken kan nog steeds zijn postadres doorsturen via kristine.magerman@telenet.be en dit tot 1 augustus 2006. Het organiserende comité dankt iedereen voor zijn begrip en de vele reacties.

door Bart | Lezingen | Reacties (0)

Vijfde Dag van de Byzantijnse Studies

Op zaterdag 6 mei 2006 organiseert het Belgisch Genootschap voor Byzantijnse Studies zijn vijfde Dag van de Byzantijnse Studies. Een zestal sprekers uit binnen- en buitenland zullen ingaan op diverse aspecten van de Byzantijnse cultuur. De studiedag gaat door in de gebouwen van de faculteit Letteren in Leuven.

Het programma ziet er als volgt uit:

vanaf 9:15 Onthaal (hall Faculteit Letteren)

9:45 (Justus Lipsiuszaal, 8e verdieping): Algemene vergadering van het Genootschap (alleen voor leden)

Studiedag (Justus Lipsiuszaal, 8e verdieping)

10:30 P. Van Nuffelen, Philostorge. La voix d'une minorité sous Théodose II
11:00 G. Traina, Le commandant Flavius Dionysius et le voyage de Nestorius d'Antioche à Constantinople (hiver-printemps 428 ap. J.-C.)
11:30 J. Lempire, Les computs pascaux sous le règne d'Héraclius Ier: position et relation de Maxime le Confesseur et Georges le Moine

12:00 lunch

14:00 O. Elnahas, Towards an information system for ancient Egyptian harbours – A case-study: Marea Byzantine harbour
14:30 A. Boonen, Les décors des manuscrits de Grégoire de Nazianze: état des lieux
15:00 P. Melicharova, Four Lives: Confronting Ideals of Royal Female Sanctity in the West and in the East in the Late Middle Ages (13th-15th Century)

15:30 Afsluiting van de studiedag
15:45 Rondleiding in de centrale bibliotheek (K.U.Leuven): leeszaal en permanente tentoonstellingen (met name de Valerius Andreaszaal met de pretiosa)

Praktisch: De faculteit Letteren van de K.U.Leuven is gevestigd in het Erasmusgebouw (Blijde Inkomststraat 21, Leuven). Deelname aan de studiedag is gratis. Er is mogelijkheid tot het nemen van een lunch (€ 15). Gelieve vóór 1 mei prof. dr. Caroline Macé te contacteren indien u wil deelnemen aan de lunch en/of de rondleiding (caroline.mace@arts.kuleuven.be).

door Bart | Congressen | Reacties (0)

18 april 2006

Burgemeesters niet geïnteresseerd in kastelen

In de Oostvlaamse gemeenten Waarschoot en Lovendegem staan twee kastelen te koop. De respectieve gemeentebesturen zien het echter niet zitten om de monumenten aan te kopen en er publieke domeinen van te maken. Ze vrezen te hoge onderhouds- en restauratiekosten.

Het huidige uitzicht van het omwalde kasteel van Lovendegem dateert uit de tweede helft van de 19de eeuw, maar de oudste kern zou opklimmen tot de 13de of 14de eeuw. Niettemin ziet burgemeester Christiaan De Wispelaere (CD&V) het niet zitten om het over te nemen. ”Het kasteel van Lovendegem is natuurlijk een prachtig gebouw, maar het is ontzettend groot, wat betekent dat er heel wat onderhoudskosten zouden zijn. Ik denk dat het beter als een soort congrescentrum vanuit de privé-sector zou worden gerund. Natuurlijk kan er met ons ook altijd gepraat worden over een partnerschap met bijvoorbeeld een privé-persoon of de provincie.”

Het kasteel op de Dam in Waarschoot werd in 1900 opgetrokken in regionalistische baksteenarchitectuur met voornamelijk neo-Vlaamse renaissancekenmerken. Maar ook hier betoont burgemeester Ghislain Lippens (CD&V) geen interesse. ”Het domein is om te beginnen niet goed gelegen, zover van het centrum. Ten tweede gaat het om een oud gebouw waaraan enorm veel kosten zijn. Bovendien vinden we al geen herbestemming voor ons ander kasteel, het zogenaamde Rattenkasteel, laat staan dat we er nog één zouden bijkopen.”

Bron: De Standaard - 18 april 2006
Foto: Het kasteel van Lovendegem

door Bart | In de pers | Reacties (0)

Renovatiedossier Halletoren Tielt eindelijk rond

Drie jaar nadat de Tieltse gemeenteraad een ontwerp voor de werkzaamheden goedkeurde, kan binnenkort eindelijk aan de renovatie van de Halletoren op de Markt worden begonnen. Dat het zo lang heeft geduurd is gewoon een gevolg van een ongelukkige samenloop van omstandigheden, aldus het stadsbestuur.

De Halletoren dateert uit de 14de-15de eeuw en is daarmee het oudste monument van de stad. Er moeten dringend renovatie- en schilderwerken worden uitgevoerd, en ook de elektriciteit is aan vervanging toe. Een eerste ontwerp voor de activiteiten was reeds in maart 2003 door de gemeenteraad goedgekeurd. Toch duurde het nog drie jaar eer het dossier rond is.

Aanvankelijk werden de kosten op ruim 99.000 euro geraamd. Het eerste ontwerp moest echter op aangeven van de afdeling Monumenten en Landschappen en de gouverneur een paar keer worden aangepast. Een nieuwe raming op basis van de huidige marktprijzen kwam uiteindelijk op 113.000 euro uit .

VLD-raadslid Veerle Vervaecke hekelde tijdens de gemeenteraad het tijdverlies. Door het getalm zou volgens haar al 10.000 euro eerder geïnvesteerd geld verloren zijn gegaan. Ze deed ook haar beklag over het beheer van het dossier. Toen ze de correspondentie terzake opvroeg, bleek deze verloren geraakt te zijn. Volgens schepen Marc Seynaeve (CD&V) is daar echter niets van aan. Het dossier is helemaal niet kwijt, en de vertragingen zijn gewoon te wijten aan een ongelukkige samenloop van omstandigheden. ,,Dit is echt de wet van Murphy: alles wat ook maar kon fout lopen, liep fout.''

Uiteindelijk draagt de provincie voor bijna 27.000 euro bij in de kosten: 8.150 euro voor de restauratie en elektronische beveiliging, maximum 2.165 euro voor de mechanische beveiliging en bliksembeveiliging en nog eens ruim 16.720 euro voor de elektriciteits-, schilder- en onderhoudswerken.

De Halletoren is een restant van de vroegere lakenhalle of schepenhuis. De kern van het monument zou opklimmen tot de 14de-15de eeuw. Gedurende de voorbije eeuwen werd het bouwwerk herhaaldelijk vernield en heropgebouwd. Zijn huidig renaissancistisch uitzicht dateert uit de jaren 1558-1560, behalve de witstenen heraldische sierstukken die pas tijdens de restauratiewerken van 1890-1892 boven de galerijen aangebracht werden. De sierlijke campanile (klokkentoren) van de Hallentoren herbergt sinds 1773 de enige nog volledige 18de-eeuwse Duméry-beiaard, genoemd naar de befaamde Brugse klokkengieters. In 2000 werd de Halletoren, samen met verschillende andere Vlaamse belforten, opgenomen op de werelderfgoedlijst van de Unesco.

Bron: Het Nieuwsblad - 12 april 2006; Afdeling Monumenten & Landschappen

door Bart | In de pers | Reacties (0)

17 april 2006

Raf Trommelmans ingewijd als nieuwe ArcheoNet-medewerker

Sinds vandaag heeft ArcheoNet Vlaanderen een nieuwe medewerker. Raf Trommelmans werkte tot voor kort als archeoloog op de opgravingen van het Bisdomplein te Gent en stond eerder al in voor de realisatie van Archeoweb Gent. Raf vervangt in de gelederen van de ArcheoNet-redactie Nikolaas Van Kemseke, een van de oprichters van deze website. Bij deze willen we Niko dan ook erg bedanken voor zijn inzet voor ArcheoNet en wensen hem veel succes bij zijn toekomstige uitdagingen als cultuurbeleidscoördinator in Rumst.

door Jeroen | Varia | Reacties (0)

In Zonnebeke hangt weer oorlog in de lucht

Op 22 en 23 april organiseert het Memorial Museum Passchendaele 1917 haar derde museumweekend. Centraal thema dit jaar is de luchtoorlog in 1917. Naast living history en de opening van de jaartentoonstelling 'Air Battle 1917' zijn er ook nog battlefield tours, een colloquium en een unieke live performance van een filmklassieker uit 1927.

Tijdens het museumweekend van 2005 kwamen meer dan 6000 bezoekers naar het kasteeldomein van Zonnebeke. 22 en 23 april wordt opnieuw een topper voor al wie interesse heeft in de Eerste Wereldoorlog en militaire luchtvaart in het bijzonder. Vooraan op het programma staat opnieuw living history. 150 re-enactors uit zeven verschillende landen evoceren het leven in de Eerste Wereldoorlog. Een Brits tentenkamp, Duitse gasmaskertraining, een Schotse veldkeuken, Franse luchtdoelartillerie of Belgische drill, je ziet het allemaal in het kasteeldomein van Zonnebeke.

Op 11 september 1917 verdween de Franse luchtheld Georges Guynemer boven het front tussen Passendale en Poelkapelle. Twee weken later werd de Duitse 'aas' Werner Voss neergehaald op de Frezenberg. 1917 is het jaar van de grote heroische luchtduels met namen als McCudden, Fonck en von Richthofen. Voor het eerst krijgen de aanvallen van de infanterie op grote schaal ondersteuning vanuit de luch. In het totaal kapotgeschoten landschap zijn vliegtuigen ook van cruciaal belang voor het leiden van de artillerie. De luchtfotografie maakt een grote sprong voorwaarts en er wordt massaal gebombardeerd op aanvoerroutes.

Sinds 1917 zijn steeds meer oorlogen beslecht door het overwicht in de lucht. 90 jaar later brengt het Memorial Museum Passchendaele 1917 een unieke tentoonstelling met vliegtuigonderdelen, bewapening en uniformen van de vliegeniers, schitterende maquettes van toestellen en vliegvelden en nooit vertoonde beelden van de luchtoorlog.

Praktisch: het museumweekend vind plaats op zaterdag 22 en zondag 23 april in het kasteel van Zonnebeke. Een overzicht van de activiteiten, waarvan de meeste gratis zijn, vind je in deze flyer (pdf). De jaartentoonstelling 'Air Battle 1917' loopt van 22 april tot en met 15 november op de benedenverdieping van het Memorial Museum.
Meer info: info@passchendaele.be of 051/77.04.41

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

16 april 2006

Onze tips voor de Erfgoeddag

Volgende zondag, op 23 april, nemen 174 steden en gemeenten weer deel aan een van de hoogtepunten van het erfgoedjaar: de Erfgoeddag, die dit jaar in het teken van 'kleur' staat. Musea, archiefinstellingen en cultuurdiensten in Vlaanderen en Brussel zetten hun deuren open om de bevolking met het culturele erfgoed te laten kennismaken. Te veel activiteiten om op te noemen, en daarom zetten we hier enkele aanraders op een rijtje...

Antwerpen: Majolica, kleurrijk product van een wereldstad (tentoonstelling)
Stedelijk Informatiecentrum Archeologie en Monumentenzorg. Mercator-Orteliushuis, Kloosterstraat 15, 2000 Antwerpen. De tentoonstelling loopt nog tot 31 augustus.

Begin 16de eeuw immigreren Italiaanse pottenbakkers naar Antwerpen. Ze brengen hun deskundigheid mee om majolica te produceren, een veelkleurige aardewerksoort van mediterrane oorsprong. Na een tijdje nemen lokale ambachtslui de techniek over en verspreidt de productie zich vanuit Antwerpen over Noordwest-Europa. Aan de hand van archeologische gegevens over Antwerpse majolicabakkers focust de tentoonstelling op de techniek, het kleurgebruik en de vormentaal.

Vlijtingen (Riemst): Kleur in de bodem (opendeur en rondleiding)
Heemkundig Museum Vlijtingen, Kloosterstraat, 3770 Riemst

De aandacht gaat naar archeologie en bodemsporen in Riemst. Een archeoloog geeft uitleg aan de hand van beeldmateriaal over het hoe en waarom van opgraven. Met ook aandacht voor bodemsporen, luchtfotografie...

Dendermonde: Kleurige potten (opendeur en rondleiding)
Oude Hollandse Kazerne, Noordlaan 35, 9200 Dendermonde

Je komt meer te weten over technieken bij het pottenbakken om kleureffecten te krijgen en over recente ontdekkingen (2005).

Gentbrugge: Kleur in de Zwarte Doos (tentoonstelling)
De Zwarte Doos, Dulle-Grietlaan 21, 9050 Gentbrugge

In de collecties van het stadsarchief en van de dienst Stadsarcheologie zochten we naar sporen van kleurgebruik in de Gentse wooncultuur. Zo worden archiefdocumenten met materiële overblijfselen of vondsten uit het bodemarchief met elkaar geconfronteerd. Voor de kleinsten is er de wedstrijd ‘Kleur eens een eeuwenoud huis’.

Avelgem (Waarmaarde): Kleur in de archeologie (tentoonstelling en rondleiding)
Regionaal Archeologisch Museum van de Scheldevallei, Rutstraat 4, 8501 Avelgem-Waarmaarde

Kleur speelt een zeer belangrijke rol in diverse stadia van het archeologisch onderzoek. Bij opgravingen duiden verkleuringen in de bodem sporen uit het verleden aan, soms van vergane zaken. De archeoloog tekent alles in en maakt gebruik van kleur in zijn veldplannen. Bij de studie zelf duiden kleurverschillen op de herkomst van ceramiek, leveren ze gegevens op over het bakproces of het gebruik van kleisoorten...

Brugge: Verfgoed (tentoonstelling en opendeur)
Campus Europacollega, Verversdijk 16 en Bruggemuseum-Archeologie, Mariastraat 36A, 8000 Brugge

Als draaischijf van de middeleeuwse textielhandel stond Brugge ook bekend als belangrijk centrum voor het afwerken en verven van laken. Bij archeologisch onderzoek op de terreinen aan de Brugse Verversdijk werden resten van zowel de ateliers met kuipen, verfbakken en stookplaatsen, als de woningen van de ververs aangetroffen. De tentoonstelling op de site geeft een beknopt overzicht van het archiefonderzoek, de opgravingsresultaten en de studie van de verfplanten. Een bezoek aan deze site is een unieke kans! De Verversdijk is een van de haltes van het familieparcours op de Brugse Erfgoeddag.

Kortrijk: Een toren in ossenbloed (opendeur en rondleiding)
Artillerietoren, Deken Zegerplein, 8500 Kortrijk

In en om de Artillerietoren voert Archeologie Zuid-West-Vlaanderen sinds 1990 opgravingen uit. Een deel van de Franse dwangburcht van 1300-1302 werd teruggevonden. De leden geven uitleg. In de maand maart start(t)en opgravingen van de Kanunnikpoort, ook een onderdeel van de burcht. Met wat geluk kan je de opgravingen ‘live’ meemaken! De Artillerietoren, onlangs gerestaureerd, werd herschilderd in ‘ossenbloedkleur’. Dat is zeer opvallend en ongebruikelijk in het huidige stadsbeeld. Het lokte heel wat reacties uit.

Meer info: deze lijst is uiteraard slechts een (subjectieve) selectie uit de honderden activiteiten tijdens de Erfgoeddag op 23 april. Veel meer activiteiten en alle praktische informatie vind je op www.erfgoeddag.be. Alle activiteiten zijn gratis en lopen van 10u tot 18u.

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

lokaalerfgoed.be opent stukje vergeten verleden van de provincie Antwerpen

De provincie Antwerpen heeft een enorme verzameling aangelegd van documentair erfgoed, in handen van de lokale erfgoedhouders. Om het geheel openbaar te maken, werd ook een website opgericht. Het project toonde niet alleen de grote diversiteit aan, maar ook dat vele waardevolle collecties onvoldoende gekend zijn.

Met het project “registratie van het documentair erfgoed bij lokale erfgoedhouders in de provincie Antwerpen” (Project Lokale Erfgoedhouders), werd een eerste stap ondernomen om dit “vergeten” erfgoed opnieuw zichtbaar te maken. Om het ook voor het brede publiek toegankelijk te maken, werd na het verzamelen van de gegevens een website opgericht: www.lokaalerfgoed.be

Deze website biedt u een overzicht van de erfgoedhouders (voornamelijk de verschillende heem- en geschiedkundige kringen) in de provincie Antwerpen met hun contactgegevens, een overzicht van de documenttypes die zij bewaren en een mooie collectiebeschrijving. Daarnaast kan je meer gedetailleerde collectiegegevens vinden in de te downloaden enquêtes en inventarissen. Op die manier kan de belangstellende van thuis uit rustig snuffelen in de vele erfgoedschatten die de provincie rijk is. Bovendien kan hij of zij zich grondig informeren vooraleer aan een interessante zoektocht te beginnen.

Dankzij dit project en de uitgevoerde registratie werd duidelijk welke uiterst belangrijke rol lokale erfgoedhouders vervullen in het verzamelen, bewaren, valoriseren en ter beschikking stellen van lokaal documentair erfgoed.
Uit het onderzoek blijkt eveneens de grote diversiteit en rijkdom van de lokale documentaire collecties. Het bestaan van deze waardevolle collecties is echter vaak onvoldoende gekend bij zowel onderzoekers als het brede publiek. Met dit project en zijn diverse eindproducten wil men hierin alvast een eerste stap zetten, door zoveel mogelijk documentair erfgoed, aanwezig bij lokale erfgoedhouders, voor de provincie Antwerpen in kaart te brengen en deze gegevens raadpleegbaar te maken voor het grote publiek.
Het project kwam tot stand door een samenwerken van de provincie Antwerpen, de Heemkunde Gouw Antwerpen vzw, het Provinciaal Bibliotheekcentrum en de Dienst Cultureel erfgoed.

Externe Link: www.lokaalerfgoed.be

door Raf | Websites | Reacties (0)

15 april 2006

Archeologen vinden drie soldaten uit Eerste Wereldoorlog

Op een veld in Ploegsteert hebben amateur-archeologen de stoffelijke resten gevonden van drie Britse soldaten uit de Eerste Wereldoorlog. De vondst van een naamplaatje leidde tot de identificatie van één van de soldaten: private Richard Lancaster van de Lancashire Fusiliers. Na bevestiging van de identiteit wordt het stoffelijk overschot bijgezet op één van de Vlaamse oorlogskerkhoven.

De plaatselijke amateur-archeologen wilden ten oosten van het befaamde Ploegsteertbos (Plugstreet Wood) een Britse loopgraaf onderzoeken. Aan de oppervlakte troffen ze een knoop en enkele beenderen aan, waarna ze de toestemming vroegen en kregen om verder te zoeken. Het leidde tot de vondst van de stoffelijke resten van drie soldaten.

Er werd een naamplaatje gevonden dat toebehoorde aan Richard Lancaster, een soldaat die behoorde tot de Lancashire Fusilliers. Hij werd na 10 novembver 1914 als vermist opgegeven in dat gebied. Alle gegevens werden overgemaakt aan de Commonwealth War Graves Commission en het Britse Ministerie van Defensie, dat na onderzoek moet beslissen over de definitieve identificatie.

Bron: BBC News, Het Laatste Nieuws
Foto: oorlogskerkhof bij Ieper

door Johan | Opgravingen | Reacties (0)

Voorstelling eerste resultaten Edegem

Op 30 mei 2005 startte het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE) met een archeologisch onderzoek op de percelen langsheen de Jan Verbertlei in Edegem. Archeologe Rica Annaert stelt op donderdag 20 april in de Sint Antoniuskerk in Edegem de eerste resultaten voor.

Praktisch: De lezing is een organisatie van de Historische Gidsen en de Kring voor Heemkunde vzw Edegem, en gaat door in de Sint-Antoniuskerk, Drie Eikenstraat te Edegem. Aanvang 20.00u, voorziene duur één uur. Toegang gratis.
Info: Cultuurdienst Edegem, Kontichstraat 48, 2650 Edegem (tel. 03 289 22 48 of cultuur@edegem.be)

door Bart | Lezingen | Reacties (0)

De Oudegyptische piramiden, fascinatie en mysterie

Op woensdag 19 april vertelt egyptologe Marleen Reynders het verhaal van de Egyptische piramiden. Door wie werden ze gebouwd? En hoe? Hebben ze een link met de sterrenhemel? In deze voordracht brengt de spreker nieuwe inzichten en belicht ze de recentste vondsten.

Praktisch: De lezing is een organisatie van de Antwerpse Vereniging voor Romeinse Archeologie, en gaat door in de gebouwen van de Ufsia, Rodestraat 14, Antwerpen. Aanvang 20.00u, toegang gratis.

door Bart | Lezingen | Reacties (0)

14 april 2006

Welles-nietes spelletje tussen detectorclub en archeologen

Twee detectoramateurs die vorig weekend een archeologische site in Tongeren plunderden, waren bestuursleden van de detectorclub NVD. Dat meldt het Belang van Limburg vandaag op haar voorpagina. "Er stond geen bordje 'archeologische site' of 'verboden toegang'," verdedigt de NVD zich. "Hoe konden wij dan weten dat er opgravingen gepland waren?" Volgens archeoloog Dirk Pauwels raken deze argumenten kant noch wal.

Op de werf voor een nieuwe Colruyt-vestiging in Tongeren werden de detectoramateurs zaterdag betrapt bij hun illegale zoektocht naar archeologische voorwerpen. De Afdeling Monumenten en Landschappen legde bij de lokale politie klacht neer en liet een proces verbaal tegen de overtreders opstellen. Volgens detectorclub NVD hadden de detectoramateurs echter een mondelinge toelating en hebben ze niets onwettigs gedaan. Maar volgens het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE) klopt dit niet. "De honing stond klaar voor de beer," stelt VIOE-archeoloog Dirk Pauwels in het Belang van Limburg. "De bovenste laag was al afgegraven onder begeleiding van een archeoloog. Het werkvlak met sporen lag bloot."

De NVD voelt zich onterecht geblameerd: volgens voorzitter Franco Berlingieri is het niet verboden om met een metaaldetector te zoeken, behalve op archeologische sites. "Er stond geen bordje, dus hoe konden we het weten? Het terrein was ook niet afgebakend. We gingen louter uit nieuwsgierigheid kijken," zegt Berlingieri. Samen met een advocaat bekijkt hij welke stappen de club kan nemen om haar naam te zuiveren. "De verklaring van de voorzitter is in tegenspraak met het archeologiedecreet. Het is verboden zonder vergunning met een detector archeologische resten op te sporen en te verzamelen. De argumenten van de voorzitter raken dus kant noch wal," reageert Dirk Pauwels.

Volgens het huidige archeologiedecreet mogen detectoramateurs enkel speurwerk verrichten tijdens een wetenschappelijke opgraving, en kunnen ze enkel hiervoor een vergunning van de overheid krijgen. Dit gebeurt dan in samenwerking met de archeoloog. Het is frappant dat twee voorzitters van een detectorclub, die een voorbeeldfunctie hebben, ook op het terrein waren. "Ze hadden vergunning noch toelating. Bovendien zitten zij in het overlegcomité met de overheid om in het kader van een decreetswijziging het gebruik van metaaldetectoren te versoepelen," zegt Pauwels. Een werkgroep van vertegenwoordigers van de Vlaamse archeologen en van de detectorverenigingen wil die strenge wetgeving aanpassen en een deontologische code opstellen.

Bron: Belang van Limburg - 14 april 2006

door Tijl | In de pers | Reacties (0)

Verfgoed

Van 22 april tot 14 mei wordt er in Ieper de tentoonstelling 'Verfgoed. Een kleurrijke kennismaking met middeleeuwse lakenververs en verfplanten' gehouden. Aan de hand van archeologische vondsten, archivalia, museumstukken en uiteraard, verfplanten als wede (foto), meekrap en wouw, worden de geheimen van een vergeten procédé doorgronden.

‘De ijpersche lakens werden door gansch Europa om hunne schitterende en onnavolgbare kleur geprezen’.
Maar hoe werden de kleuren gemaakt? Wat gaf hen die bijzondere helderheid? Welke rol speelde het water van de Yperlee daarbij? Er wordt op de tentoonstelling kort ingegaan op de middeleeuwse lakennijverheid in Ieper, daarna maakt de bezoeker kennis met alle aspecten van het middeleeuwse verversambacht. De materialen en werkwijzen komen aan bod, maar er is ook oog voor de controverse rond kleur (instrument van de duivel of sieraad van God?) die in de middeleeuwen heerste. Het verversambacht op zich werd ook als dubieus beschouwd. Zijn werkwijzen leken pure alchemie en er was heel wat ruimte tot frauderen. Ook de archeologie en de archivalia in verband met de ververs worden niet vergeten. De archeologische sites van de Ieperse Verdronken Weide, de Gentse Korenmarkt en de Brugse Verversdijk komen aan bod. Tenslotte toont men de verfplanten waarmee de ververs aan het werk gingen en illustreert men hun eigenschappen aan de hand van originele drukken van 16e en 17e eeuwse Kruidenboeken.

Iedereen is van harte uitgenodigd op de opening op 21 April om 18u. Zondagnamiddag (23/4) is er doorlopend de vertoning van een korte film over de Meekrapteelt.

Meer info: Erfgoedcel Ieper

door Jeroen | Tentoonstellingen | Reacties (0)

Uitgevaren voor de Kamer Zeeland

Onlangs verscheen de bundel 'Uitgevaren voor de Kamer Zeeland' onder redactie van Dr. Jan Parmentier (UGent). De Verenigde Oostindische Compagnie (VOC ) was in de 17de en 18de eeuw de belangrijkste werkgever in de Scheldemonding. In Uitgevaren voor de Kamer Zeeland brengen Nederlandse en Vlaamse historici deze rol op boeiende wijze in beeld.

Inhoudsopgave:

* Voorwoord, door Roelof Koops (directeur van het Zeeuws Archief)
* Uitgevaren voor de Kamers: 700.000 mensen overzee, door Ton van Velzen (Nationaal Archief, Den Haag)
* De VOC als werkgever, door Femme Gaastra (Rijksuniversiteit Leiden)
* De Vlaeminck en de Zeeuw; 30.000 mensen overzee, door Veerle Delahaye, Frederik Demeulenaere, Eva Kusters, Arne van Eessen, Joke Verfaillie en Tom Vlaeminck (Universiteit Gent)
* 'Ik ga om een goede buit te halen'. Zuid-Nederlanders in dienst van de Verenigde Oost-Indische Compagnie, 1602-1660, door Stefan Deconinck (Katholieke Universiteit Brussel)
* Tussen paradijs en kerkhof. De kansen van een VOC-soldaat, door Roelof van Gelder
* Zeelieden en soldaten op weg naar de Oost. In de voetsporen van een Vlaamse soldaat rond 1700, door Jan Parmentier (Universiteit Gent)
* Personenregister, scheepsnamenregister

Bibliografische informatie: J. Parmentier (red.), Uitgevaren voor de Kamer Zeeland, Zutphen, Walburg Pers, 2006, 135 p. ISBN: 90.5730.409.0
Informatie: Jan Parmentier, vakgroep Nieuwe Geschiedenis, Universiteit Gent.

door Jeroen | Publicaties | Reacties (0)

De Kaart van Soleto: een reactie van professor Van Compernolle

Naar aanleiding van de tentoonstelling 'Van citaat tot plagiaat' verklaarde de Leuvense professor Willy Clarysse in de media dat de Mappa di Soleto een vervalsing zou zijn. Het ostrakon werd eerder voorgesteld als de oudste landkaart van de westerse wereld. De Belgische archeoloog Thierry Van Compernolle, die de scherf vond bij opgravingen in het Zuid-Italiaanse Soleto, bezorgde ons vandaag een reactie.

Lees de reactie

door Tijl | Internationaal | Reacties (0)

13 april 2006

Archeologen speuren naar resten oude citadel Antwerpen

Op de Leopold De Waelplaats in Antwerpen gaan archeologen de volgende weken op zoek naar meer resten van de Spaanse citadel. De hertog van Alva bouwde de citadel in de zestiende eeuw ter repressie van de opstandige Antwerpenaren. Op het plein, dat voor het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten ligt, wordt binnen twee weken een nieuw kunstwerk geplaatst.

Van de zestiende tot de negentiende eeuw stond op het Antwerpse Zuid een citadel. "Die nam de hele omgeving van het museum in," vertelt stadsarcheoloog Tim Bellens aan de Gazet van Antwerpen. "Het ging om een vijfhoekige dwang- en verdedigingsburcht in het zuiden van de stad." Tussen de muren van die grote burcht was er open ruimte. ”Die werd volgebouwd met allerlei gebouwen," aldus Bellens. "Het is daarnaar dat we op zoek zijn. Er zou een taverne moeten zijn, een kruitmagazijn, een munitiedepot, en misschien wel een kapel." Op de eerste dag van de graafwerken werden slechts enkele kleine fragmenten gevonden.

Stuiten de archeologen op iets interessants, dan moeten ze zich haasten om dat uit de grond te halen. Stipt over twee weken begint de aannemer immers met het plaatsen van de Waterspiegel, een kunstwerk van de Spaanse kunstenares Cristina Iglesias. De binnenkant van de Waterspiegel wordt bekleed met 2.700 platen in koperkleurige hars, die bladeren voorstellen.

Aansluitend artikel: Archeologen op het Antwerpse Zuid
Bron: Gazet van Antwerpen - 13 april 2006

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

Restauratie Infirmerie Tongers begijnhof klaar tegen begin 2007

De restauratiewerken aan de Infirmerie van de Sint-Ursulakapel op het begijnhof van Tongeren zullen tegen het voorjaar van 2007 voltooid zijn. De dertiende-eeuwse Infirmerie, die oorspronkelijk diende om zieke en oude Begijnen te verzorgen, krijgt een horecabestemming, zo meldt de gedeputeerde van Cultuur Jos Claessens (VLD).

Het totale kostenplaatje van de restauratie is geraamd op 861.000 euro. De bijdrage van de provincie Limburg bedraagt 128.000 euro. Daarvan wordt nu een eerste voorschot uitbetaald aan de stad Tongeren. De Vlaamse gemeenschap komt voor ruim 640.000 euro tussen in de restauratiekosten. De Ursulakapel, die vlak naast de Infirmerie ligt, is inmiddels volledig gerestaureerd en doet momenteel dienst als tentoonstellingsruimte.

Het stratenbegijnhof van Tongeren, gelegen aan de stadswal en de Jeker, nabij de Moerenpoort, vertoont een langgerekt schaakbordpatroon. Het Tongerse begijnhof werd in 1257 opgericht en is daarmee één van de oudste begijnhoven van de Nederlanden. Het hof, met zijn dominante kerk en kerkhof, is sinds zijn ontstaan geleidelijk aan gegroeid en ommuurd. Aan de zuidkant werd hiervoor de middeleeuwse omwalling gebruikt met een bewaard gebleven deel van de Lakenmakerstoren. Aan de noordkant lagen de poort en het poorthuis dat aan de kerkhofmuur paalde.

Het begijnhof ontsnapte aan de stadsbrand van 1677. Hier vindt men dus ook de oudste huizen van de stad, onder meer de vroeggotische kerk met haar muurschilderingen en opmerkelijk meubilair uit diverse periodes. Het werd in 1981 beschermd als stadsgezicht. In 1997 werden zowel de Ursulakapel als de Infirmerie opgenomen op de lijst van het UNESCO-werelderfgoed.

Bron: Belga

door Bart | In de pers | Reacties (0)

12 april 2006

Vlaamse Regering zoekt leidend ambtenaar voor het VIOE

Voor het Agentschap Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed (VIOE) is de Vlaamse Regering op zoek naar een leidend ambtenaar (v/m). Als leidend ambtenaar rapporteert u aan de minister. U formuleert een duidelijke strategie voor uw agentschap en geeft mee vorm aan het beleid van de minister via participatie aan de beleidsraad. Als hoofd van uw agentschap bent u verantwoordelijk voor het aansturen en opvolgen van het operationeel management en zorgt u voor een optimale werking van het agentschap. U bent dus verantwoordelijk voor zowel de lange termijn- als korte termijnplanning. Tenslotte draagt u bij tot het positief imago van de Vlaamse overheid via het voeren van een efficiënte externe communicatie met belangrijke externe actoren.

Uw profiel:

U bent een goede manager met inzicht in besluitvormingsprocessen in de overheidscontext en in personeelsmanagement. U hebt inzicht in de laatste (wetenschappelijke) evoluties op gebied van onroerend erfgoed. U bent een goede communicator en éénmaal in functie onderhoudt u er goede contacten met universitaire instellingen en andere organisaties binnen het beleidsveld. U bent flexibel en u werkt resultaatgericht.

U genoot een universitaire opleiding (of gelijkgesteld) en u hebt deze aangevuld met minstens 5 jaar leidinggevende ervaring, verworven in de laatste 10 jaar, of u hebt 10 jaar nuttige professionele ervaring. Voor interne kandidaten die reeds tot een niveau A of een gelijkgesteld niveau behoren, gelden deze diplomavoorwaarden niet.

U beschikt over volgende competenties:
-voortdurend verbeteren
-samenwerken
-klantgerichtheid
-betrouwbaarheid
-conceptueel denken
-overtuigingskracht
-besluitvaardigheid
-360°-inlevingsvermogen
-richting geven
-organisatiebetrokkenheid
-delegeren

Het aanbod :

-Een inhoudelijk uiterst boeiende en maatschappelijk belangrijke job met veel verantwoordelijkheid.
-Voor de leidend ambtenaar zal het bruto jaarloon zich, afhankelijk van de ervaring, situeren tussen 71.934 en 90.055 euro (exclusief eindejaarspremie en vakantiegeld), aangevuld met een hospitalisatieverzekering en een dienstwagen .
-Een mandaatfunctie voor een periode van 6 jaar (in principe eenmaal hernieuwbaar) die zich voor externe kandidaten vertaalt in een contract van onbepaalde duur.
-Kandidaatstelling: U kunt deelnemen aan de selectieprocedure door op Jobpunt de gestructureerde vragenlijst te downloaden en ingevuld terug te sturen vóór 20 april 2006 naar Jobpunt Vlaanderen, Interleuvenlaan 62 zone 2, 3001 Heverlee of topfuncties@jobpunt.be. U kunt dit document en de uitgebreide aanwervingsvoorwaarden ook telefonisch opvragen bij Bea Abts, 016/ 39 47 43. De uitgebreide aanwervingsvoorwaarden kunt u ook terugvinden op de website van het Belgisch Staatsblad. Voor de uitgebreide functiebeschrijving raadpleegt u de website Functiebeschrijvingen van de Vlaamse overheid. Voor meer informatie over het beleidsdomein Ruimtelijke Ordening, Woonbeleid en Onroerend Erfgoed raadpleegt u de website Beter Bestuurlijk Beleid (mijn beleidsdomein).

door Jeroen | Vacatures | Reacties (0)

Raakvlak zoekt projectarcheoloog

Dankzij de samenwerking met de MBZ, Havenbedrijf Brugge-Zeebrugge, kan Raakvlak voor de periode van zes maanden een projectarcheoloog aannemen. In het kader van geplande uitbreidingen van de achterhaven, moet er proefonderzoek gebeuren en moet er een middeleeuwse site met walgracht worden opgegraven.
De start van het project is voorzien op 1 mei en loopt tot 31 oktober. Al wie min. 6 maanden opgravingservaring heeft en zelfstandig kan werken, kan zich kandidaat stellen door een sollicitatiebrief met c.v. te mailen naar info@raakvlak.be en dit voor maandag 17 april. Beschikken over eigen vervoer strekt tot aanbeveling.
Vragen? info@raakvlak.be

door Jeroen | Vacatures | Reacties (0)

Opgravingen Spinolarei: eerste resultaten

Sinds begin maart voert de intergemeentelijke archeologische dienst Raakvlak opgravingen uit op een bouwterrein tussen de Spinolarei en de Hoornstraat in het Brugse stadscentrum. Daarbij werden alvast een bakstenen vloertje, een spaarboogpijler en een postmiddeleeuwse riool aangetroffen.

Het onderzoek gebeurt in nauwe samenwerking met de Nederlandse bouwheer Borromeo Holding B.V., die een belangrijke financiële inbreng in het project heeft. De opgravingen gebeuren zoals altijd voorafgaandelijk aan een gepland bouwproject. Langs de Spinolarei worden de panden gerestaureerd en omgevormd tot meergezinswoningen, terwijl langs de Hoornstraat vier ééngezinswoningen worden gebouwd. In de zone tussen deze gebouwen wordt een parkeergarage gebouwd met twee doorgangen: één naar de Hoornstraat en één naar de Spinolarei. Omdat de bouw van een parkeergarage een grote verstoring van het bodemarchief met zich meebrengt, wordt op deze plaats gedurende vier maanden preventief archeologisch onderzoek uitgevoerd.

Een bakstenen vloertje

Het onderzoek kwam aanvankelijk wat moeizaam op gang ten gevolge van het ernstige wateroverlast waarmee we te kampen kregen. De laatste weken lijkt het tij echter te keren en konden goede resultaten geboekt worden. Centraal in de sleuf bevindt zich een vloertje, bestaande uit oranjerode en blauw verglaasde bakstenen. Deze vloer kon slechts gedeeltelijk onderzocht worden: de vloer loopt immers verder in het oostprofiel en zal in de volgende sleuf verder bekeken worden. Dit vloertje staat in verband met een uitbraakspoor, dat zich ten westen van de vloer bevindt. Dit rechtlijnig spoor, bestaande uit uitgebroken bakstenen en kalkmortel, kon over een grote lengte gevolgd worden. Een bakstenen pijler, die zich in het verlengde van dit uitbraakspoor bevindt, lijkt tot dezelfde fase te behoren. Over de interpretatie van deze structuur bestaat weinig twijfel: vermoedelijk hebben we hier te maken met een funderingspijler waarop een spaarboog rustte.

En een postmiddeleeuwse riool

De meeste bewoningssporen concentreren zich echter in het noordelijke deel van de sleuf. Een riool, bestaande uit halve moefen en dekstenen in Doornikse kalksteen, behoort waarschijnlijk tot de postmiddeleeuwse periode. Deze riool bleek in een latere fase verbouwd te zijn: aan de oorspronkelijke OW constructie bleek een NZ kanaaltje toegevoegd te zijn. Deze jongere aanpassing kon niet verder onderzocht worden, vermits ze doorsneden wordt door een recente waterput in gewapend beton. Aan de westzijde van de oorspronkelijke riool bevond zich op een hoger niveau een vierkantige put, opgebouwd uit recuperatiemateriaal. Aanvankelijk werd deze structuur met de riool geassocieerd, maar recent drong zich nog een andere mogelijkheid op. Deze put moet misschien eerder geïnterpreteerd worden als de stortkoker van de beerput, die zich net naast de riool bevindt.

Externe link: Nieuwsbrief: Opgravingen Spinolarei: eerste resultaten
Foto's: Raakvlak (aanklikken om te vergroten)

door Bart | Opgravingen | Reacties (0)

Bestuurssecretaris historische projecten gezocht

De provincie Vlaams-Brabant is momenteel op zoek naar een voltijdse, contractuele bestuurssecretaris historische projecten (m/v) voor de dienst Cultuur. Hij of zij zal historische projecten en publicaties over aspecten van de Brabantse geschiedenis opvolgen en initiatieven in de provincie ondersteunen. De werkplaats is in Leuven.

U kan de volledige vacature hier nalezen.

door Bart | Vacatures | Reacties (0)

'Tussen woning en grafveld'

Op woensdag 19 april geeft archeoloog Frederik Demeyere in Gent een lezing over de opgravingen op de site Waardamme-Vijvers. Hij leidde er in 2004 voor het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE) en de Universiteit Gent het archeologisch onderzoek. Daarbij werden ondermeer grafheuvels uit de Vroege en Midden-Bronstijd aangetroffen, evenals bewoning uit de Vroege IJzertijd en Romeinse periode.

Praktisch: De lezing is een organisatie van de Archeologische Werkgroep van de UGent, en gaat door in Auditorium C van de Faculteit Letteren & Wijsbegeerte, Blandijnberg 2 in Gent. Aanvang 20.00u, toegang gratis.

door Bart | Lezingen | Reacties (0)

11 april 2006

Archeologische opgraving in Tongeren geplunderd

Zaterdag hebben in Tongeren enkele personen met een metaaldetector een archeologische site, waar net een archeologisch onderzoek was begonnen, geplunderd. De daders, leden van twee verschillende metaaldetectorverenigingen, werden opgemerkt door zowel de lokale politie als door een archeoloog van het Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed (VIOE). Alle personen zijn geïdentificeerd en er werd door het VIOE meteen aangifte gedaan bij de bevoegde administratie.

De Afdeling Monumenten en Landschappen betreurt dergelijke incidenten ten zeerste. De laatste jaren is er immers ernstig onderhandeld met verschillende Vlaamse verenigingen om te komen tot een nieuwe wetgeving rond metaaldetectie, die het huidige totaalverbod kan opheffen. Bovendien keurden de Vlaamse metaaldetectieverenigingen recent een ontwerp van een deontologische code goed waarin duidelijk wordt gesteld dat detectoramateurs niet zullen zoeken op onder andere archeologische opgravingen en steeds hun vondsten zullen melden.

De Afdeling Monumenten en Landschappen heeft bij de lokale politie klacht neergelegd en liet een proces verbaal tegen de overtreders opstellen. De bevoegde administratie wil in de toekomst consequent gaan optreden tegen personen die zich niet houden aan de meldingsplicht of met een metaaldetector zonder enige toestemming archeologische opgravingen betreden.

Bron: Afdeling Monumenten en Landschappen

door Tijl | Varia | Reacties (0)

Uitbreiding Gallo-Romeins museum in Tongeren kan van start gaan

Nu de bouwvergunning is afgeleverd, kunnen de bouwwerken aan het Provinciaal Gallo-Romeins Museum in Tongeren definitief van start gaan. Dat meldt de Limburgse gedeputeerde van Cultuur, Jos Claessens, vandaag. In een eerste fase zal het aanpalende winkelgalerijcomplex afgebroken worden, waarna de ruwbouwwerken voor de nieuwbouw en de uitbreiding van het museum na de afronding van archeologische opgravingen op de site van start kunnen gaan.

Het totale budget voor de verbouwing en uitbreiding van het museum bedraagt 13,5 miljoen euro. Een derde van dit bedrag wordt gefinancierd door de provincie Limburg, een derde door de investeringsmaatschappij LISOM en een derde is Europese steun. De werken zullen ongeveer twee jaar duren.

Het Provinciaal Gallo-Romeins Museum in Tongeren sloot op 30 december vorig jaar de deuren in het kader van de uitbreidingswerken. In afwachting van de opening van het vernieuwde museum werd de museumcollectie voor een periode van twee jaar ondergebracht in het leegstaande gevangeniscomplex in Tongeren.

Daar loopt momenteel de expo 'Het leven achter de tralies'. Sinds de opening van de expo op 1 april bezochten al 12.000 mensen de gevangenis. Jos Claessens verwacht dat de teller tegen paasmaandag op 20.000 bezoekers komt te staan.

Bron: Belga

door Tijl | Varia | Reacties (0)

Kruiwagen VII in Gent

Op dinsdag 18 april vindt in Gent de zevende editie van de lezingenreeks 'Kruiwagen' plaats. Opnieuw worden er vier lopende archeologische projecten aan het publiek voorgesteld. Zoals steeds is het programma gevarieerd, met aandacht voor de restauratie en herbestemming van een voormalig godshuis, en onderzoek op de Sint-Pieterssite, het Bisdomplein en langsheen de Sint-Niklaaskerk.

1. Veerle Cherretté - Het voormalige godshuis Sint-Jan-in-d'Olie. Een studie tot restauratie en herbestemming.

De Gentse Vlasmarkt is één van de voornaamste uitgaanscentra van Gent. Maar terwijl honderden fuivers er hun nachten doorbrengen beseffen ze niet dat ze pal naast een stukje Gentse geschiedenis staan: het voormalige godshuis Sint-Jan-in-d'Olie. De vroegere kapel aan Bij Sint-Jacobs luistert nu naar de naam Saint-John maar stond oorspronkelijk bekend als de kapel van Sint-Jan-in-d'Olie. Dit was ooit één van de oudste godshuizen van Gent waar armen, ouderlingen en geesteszieken onderdak kregen. Hoewel het godshuis zelf haar oorsprong vond aan het einde van de 12de eeuw, dateert de kapel uit het midden van de 18de eeuw. De befaamde Gentse architect Bernard de Wilde stond in voor de bouw ervan. Maar achter de vroegere kapel gaan nog meer materiele getuigen schuil: naast twee 18de-eeuwse vleugels, werden ook sporen van Doornikse kalksteen teruggevonden. De verhandeling over het voormalige godshuis Sint-Jan-in-d'Olie werd uitgevoerd als eindwerk van het postgraduaat Monumenten- en Landschapszorg te Antwerpen. Het doel was een bouwhistorische nota op te maken, als basis voor het restauratiedossier van het voormalige godshuis. Deze voorstelling behandelt het bouwhistorische onderzoek naar het godshuis, ondersteund door de archeologische vondsten, en geeft verder een korte toelichting bij de problematiek van een eventuele herbestemming.

2. Marie-Anne Bru en Geert Vermeiren - Opgravingen aan de ingang van de Onze-Lieve-Vrouw Sint-Pieterskerk

Op 13 februari 2006 startte een nieuwe fase in het archeologisch onderzoek van de Sint-Pieterssite. Bij de opgravingen die in 2002-2004 plaats vonden, voorafgaand aan de realisatie van de parkeergarage, werden twee deelaspecten van het archeologisch onderzoek uitgesteld en naar latere scharnierfasen bij de uitvoering van de werken doorgeschoven. Zo komt het dat de Dienst Stadsarcheologie van de Stad Gent sinds februari opgravingen uitvoert bij de ingang van de Kunsthal Sint-Pietersabdij, voor de barokke abdijkerk en bij de aansluiting naar de Tweekerkenstraat. De eerste bevindingen sluiten aan bij de op het Sint-Pietersplein gedane vaststellingen. Tussen de 10de-eeuwse westbouw van de Ottoonse monnikenkerk die al eerder opgegraven werd en de barokkerk, kunnen de vorsers tal van sporen documenteren die te maken hebben met de opeenvolgende middeleeuwse monnikenkerk. Ten zuiden en erbij aansluitend lijken de muur- en vloerresten te verwijzen naar middeleeuwse abdijgebouwen waarover tot nog toe weinig bekend was. De opgravingen tonen restanten van situaties die ten laatste met de herbouw van de centrale kloostervleugels bij de Contrareformatie verdwenen.

3. Bert Acke - Archeologisch onderzoek op het Bisdomplein

De opgravingen die begin december 2006 van start gingen op het Bisdomplein werpen voor de eerste maal een licht op de archeologische geschiedenis van dit stukje Gent. De ligging aan de oever van de Nederschelde en binnen de 9de-eeuwse stadsomwalling duiden op het belang van de site binnen het middeleeuwse Gent. Zeker al van in de 16de eeuw bevond zich op deze plek een brug over de Schelde, een constructie die in de loop der tijd herhaaldelijk aanpassingen onderging. Naast structuren die te koppelen zijn aan deze brug en kaaimurenlangsheen de rivier, bracht het onderzoek vooral aan het licht dat het terrein in de postmiddeleeuwen drastisch werd opgehoogd. Aangetroffen pottenbakkersafval is dan weer te koppelen aan de manufactuur die Pieter Stockholm in de tweede helft van de 17de eeuw uitbaatte in het nabijgelegen Gerard de Duivelsteen. Het onderzoek kadert in het Project Nederschelde, meerbepaald in het deelproject dat voorziet in de bouw van de Wijdenaardbrug tussen het Bisdomplein en de Reep. Het project Nederschelde wordt geleid door de Stad Gent en mede gefinancierd door het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling via het Interweg Noord-West-Europees Regio Programma.

4. Daniel Lievois - Kapellen, huisjes, fruit en bloemen bij de westgevel van de Sint-Niklaaskerk

Het huidige beeld van de omgeving van de Sint-Niklaaskerk verschilt sterk van het uitzicht zowat vijf eeuwen geleden. Tot omstreeks 1676 was er voor de hoofdgevel van de Sint-Niklaaskerk een kerkhof gelegen. Het werd in de late middeleeuwen ten westen begrensd door een muur en een greppel. Ten westen van die afvoergoot stond er een rij van een tiental huisjes, aanvankelijk houten eenkamerwoningen. Ze stonden op houten blokken en werden pas later op een stenen voeting verankerd. Bovendien stonden er in de overgangszone tussen de huidige Korenmarkt en Klein Turkije twee afzonderlijke kapellen, het dichtst bij de kerk de Sint-Joriskapel en verder naar het noorden de Sint-Niklaaskapel. De kapel Sint-Niklaas ten Poele was vermoedelijk een oud lokaal bedehuis voor de mensen die zich in de nabijheid van de oever van de Leie ophielden. De Sint-Joriskapel was verbonden met het schuttersgilde van Sint-Joris waarvan sommige leden zich daar lieten begraven. De kapellen werden kort na 1500 omgebouwd tot woningen. Het zuidelijke deel van de huidige Korenmarkt heette in de late middeleeuwen de Kleine Korenmarkt of nog de Appelmarkt. Daar werd de officiële Gentse fruitmarkt gehouden. In 1393 werden er ook bloemen verkocht. Toen al bestond er in Gent een bloemencultuur en kon het publiek aandacht en geld opbrengen voor dit luxeproduct. De rij huisjes ten westen van de Sint-Niklaaskerk werden omstreeks 1579 op initiatief van het Calvinistische stadsbestuur afgebroken om meer ruimte te scheppen op de Kleine Korenmarkt. Gent is toch wel een bevoorrechte stad waar men kan beschikken over het archiefmateriaal om het huidige beeld van de omgeving van de Sint-Niklaaskerk te vergelijken met dat van de 15de eeuw. Merkwaardig is dat deze stedenbouwkundige situatie tot nog toe onopgemerkt bleef hoewel ze wordt bevestigd door de 16de-eeuwse stadsgezichten.

Praktisch: Dinsdag 18 april, om 20 uur. Panoramische Zaal Middenstandshuis, Lange Kruisstraat 7, 9000 Gent (bij Sint-Baafsplein en Sint-Baafskathedraal). Toegang gratis.
Info: Dienst Stadsarcheologie, De Zwarte Doos, Dulle-Grietlaan 12, B-9050 Gentbrugge, tel. 09/266.57.60, fax 09/266.57.87, e-mail stadsarcheologie@gent.be.

door Bart | Lezingen | Reacties (0)

10 april 2006

Graaf mee naar een Romeins castellum in Slovakije

Deze zomer wordt in het Slovaakse Iza het archeologisch onderzoek van het Romeinse Kelemantia verdergezet. Archeoloog Bernard Van Daele zoekt nog een aantal studenten die voor een periode van twee weken aan de opgravingen willen deelnemen. Kelemantia is een castellum uit de tweede eeuw na Christus. Het archeologisch onderzoek wordt uitgevoerd door een internationaal team, met een belangrijke Vlaamse inbreng.

Het antieke Kelemantia vormde een bruggenhoofd voor het nabijgelegen kamp van Brigetio, dat deel uitmaakte van de Limes Romanus in de woelige provincie Pannonia. Het fort zou opgetrokken zijn ten tijde van Marcus Aurelius' veldtochten tegen de Marcomanni (175-179 n.Chr.). Sinds de zomer van 2005 worden de opgravingen uitgevoerd in samenwerking met Vlaamse specialisten en studenten.

Men is op zoek naar acht studenten, voor twee periodes:

periode 1 = van 2 juli tot 13 juli
periode 2 = van 13 augustus tot 24 augustus

Praktisch: Wie wil deelnemen aan de opgravingen, kan contact opnemen via kelemantia@hotmail.com of op het nummer 0476/38.52.48.

door Tijl | Internationaal | Reacties (0)

Poortgebouw van domein Herkenrode wordt congrescentrum

Het laatgotische poortgebouw van het domein Herkenrode in Hasselt krijgt een nieuwe bestemming als congrescentrum. Om een en ander te realiseren, investeert de provincie Limburg 95.240 euro in de restauratie van het monumentale gebouw. Een eerste voorschot hiervan wordt nu uitbetaald aan Erfgoed Vlaanderen, zo liet gedeputeerde van Cultuur Jos Claessens vandaag weten. In Oudenburg zette de gemeenteraad dan weer het licht op groen voor de renovatie van het abtsgebouw.

Het imposante poortgebouw van de abdij dateert uit 1531; het draagt de wapenschilden van abdis Mechtildis de Lechy en van prins-bisschop Erard van der Marck. Tijdens de 18de eeuw werden aan het poortgebouw dagelijks honderden broden aan de armen uitgedeeld. De buitenzijde van het poortgebouw van het domein van Herkenrode werd in 1973 gerestaureerd, maar door een gebrek aan bestemming en onderhoud lag het gebouw er jarenlang verkommerd bij. In 1998 werd de restauratie van het abdijhoevecomplex en de bijhorende gebouwen toevertrouwd aan Erfgoed Vlaanderen.

Om de eigenheid van de abdij te bewaren, houdt Erfgoed Vlaanderen rekening met de basisfuncties, zoals religie, politiek, economie en cultuur, en met het landschap. Naast Limburg investeren de Vlaamse gemeenschap, Europa en een aantal privébedrijven in de restauratie van het poortgebouw. Het totale kostenplaatje bedraagt 710.000 euro. In het gerestaureerde gebouw zullen onder meer workshops georganiseerd worden voor mensen uit landen in ontwikkeling, zoals Oost-Europese landen, zo zegt Claessens.

In het West-Vlaamse Oudenburg heeft de gemeenteraad dan weer het ontwerpbestek goedgekeurd voor de renovatie van het abtsgebouw en de bouw van een polyvalente zaal in de Marktstraat. "Het abtsgebouw bestaat uit een toeristisch bezoekersonthaal op de gelijkvloerse verdieping en daarboven een museum. De bezoekers komen er alles te weten over de Heilige Arnoldus en de Romeinen. De stad Oudenburg draagt dertig procent van de kosten, 460.000 euro. De rest wordt bijgepast door de hogere overheden. De nieuwbouw zal 1.195.480 euro kosten," zegt schepen van Cultuur Peter Velle.

Bron: