De authenticiteit van de scherf werd al van bij de bekendmaking van de vondst betwijfeld door wetenschappers. In het januari-februari nummer van Geschiedenis Magazine publiceerde de Nederlandse professor Douwe Yntema een aantal argumenten die zouden bewijzen dat de kaart van Soleto vals is. "Kaarten die duizend jaar later gemaakt zijn, zijn minder accuraat," legt professor Clarysse uit in De Morgen. "Bovendien zijn de steden aangeduid met een puntje. Absoluut geen gangbare methode in de oudheid. Maar het beste bewijs is dat je nu niets meer over de scherf hoort."

"Het zal wel een grapje van een student zijn," meent Clarysse (foto). "Zoiets gebeurt bij alle opgravingen maar meestal heeft men dat snel door. Ik herinner mij dat er ooit in Antwerpen een scherf gevonden werd met een Griekse inscriptie. De archeoloog was in de wolken want nooit eerder was er iets Grieks aangetroffen in onze streken. Ik was ook behoorlijk onder de indruk en toen ik enkele jaren later een tentoonstelling moest maken, vroeg ik die scherf op. Hoe langer ik ze bekeek, hoe meer ik ervan overtuigd raakte dat ze vals was. Uiteindelijk gaf ik er een lezing over en plots stond er iemand recht die bekende dat hij die scherf gemaakt had maar het nooit had durven opbiechten toen hij zag hoe gelukkig de sponsor ermee was."

Vervalsingen kunnen verstrekkende gevolgen hebben. Het bekendste voorbeeld is de Donatio Constantini, een document waarin keizer Constantijn I in de vierde eeuw de macht over het West-Romeinse Rijk overgedragen zou hebben aan de paus. Eeuwenlang baseerden kerkvorsten zich op de tekst om territorium te claimen. In 1440 kon de humanist Lorenzo Valla aantonen dat de tekst onmogelijk uit de tijd van Constantijn kon stammen.

Maar ook recenter zijn er vervalsingen die politieke consequenties gehad hebben, zo bewijst de tentoonstelling. "In 2000 werd er in Pakistan een mummie te koop aangeboden," vertelt Clarysse. "Het zou de mummie van een Perzische prinses zijn die teruggevonden was in Afghanistan. Onmiddellijk brak een diplomatieke rel tussen de drie landen los. Na onderzoek bleek de mummie hoogstens twintig jaar te zijn en de tekst op het ding was overgeschreven. Het gebeurt heel vaak dat vervalsingen gepaard gaan met plagiaat: het is niet makkelijk om zelf foutloos een oude tekst te schrijven."

Praktisch: de tentoonstelling 'Van citaat tot plagiaat, van kopie tot vervalsing' is nog tot 28 mei gratis te bezoeken in het Erasmushuis (faculteit Letteren) in Leuven.
Bron: De Morgen - 6 april 2006