"Het schip is al in 1990 ontdekt, maar pas later geïdentificeerd als de Belgica", vertelt Tony Van Autenboer professor geologie van de Universiteit van Hasselt en de leider van laatste Belgische-Nederlandse zuidpoolexpeditie. "Het is nog niet duidelijk in welke staat het schip zich nu bevindt. "Een duikersteam zou aan boord moeten gaan om dat te onderzoeken. Maar ik vermoed dat het in een redelijke staat verkeert." En de wetenschapper heeft daar zo zijn redenen voor. In 1940 voerde de Duitse luchtmacht een aanval uit op een nabijgelegen Noors oliedepot. "Het schip is toen gezonken door een bom die naast de boot viel, niet op het schip zelf". Van Autenboer maakt zich sterk dat de berging en restauratie perfect mogelijk zijn.

Hasselt eert zijn beroemde zonen en dochters. Zo kregen de arts Louis Willems, de middeleeuwse minnezanger Hendrik Van Veldeke en ,,het Heilig Paterke'' Valentinus Pacuay een passend monument. Ook de poolreiziger Adrien de Gerlache de Gomery, die in 1866 in Hasselt het levenslicht zag, is er vereeuwigd in de vorm van een bronzen beeld (foto links) en een straatnaam. Maar de Gerlache verdient meer, vindt burgemeester Herman Reynders. Hij wil daarom nagaan of de Belgica, het schip waarmee de Gerlache zijn zuidpoolavonturen beleefde, permanent in Hasselt kan aanmeren.

Verschillende instanties lieten al weten geïnteresseerd te zijn in de gezonken driemaster. Onder meer de stad Oostende, het Nationaal Scheepvaartmuseum te Antwerpen en de haven van Brussel willen het schip graag voor anker leggen. ,,Ik vind dat we verplicht zijn een poging te ondernemen om de Belgica naar onze stad te halen'', zegt Reynders.
Daarom neemt een stadsambtenaar de mogelijkheden en vooral het kostenplaatje van een mogelijke ,,repatriëring'' onder de loep. De Hasseltse burgervader beseft dat de berging, de restauratie en het transport van de Belgica wellicht een miljoenenoperatie wordt. ,,Het is duidelijk dat de Hasseltse stadskas dat niet kan ophoesten. We willen het schip graag in Hasselt, maar we maken er geen erezaak van. Omdat de Gerlache toch een klinkende naam is in ons land, verwacht ik dat het provinciebestuur en de Vlaamse en de federale regeringen een duit in het zakje doen'', zegt hij.

Zowel in Zweden als in het Verenigd Koninkrijk werden in het verleden gezonken schepen met succes in hun oude staat hersteld. Maar de grootste hindernis voor de toekomstplannen voor de Belgica is dat niet duidelijk is van wie het schip precies is. Zo zou de Noorse staat eigenaar zijn van de wrakken die zich in de Noorse wateren bevinden. Bovendien zou het schip, omdat het van Noorse makelij is, niet misstaan in het scheepvaartmuseum van Oslo.

Over welke Belgische gegadigde de Belgica zou moeten binnenrijven, spreekt Van Autenboer zich niet uit. ,,De link met Hasselt is uiteraard ontegensprekelijk, maar ook Oostende en Antwerpen kunnen mooie referenties van de Gerlache voorleggen'', zegt hij. ,,Zo was de Gerlache, als directeur- generaal van het Zeewezen, de initiatiefnemer voor de bouw van de Mercator, het opleidingsschip van de Belgische marine dat momenteel in Oostende voor anker ligt. Het Antwerpse scheepvaartmuseum beschikt dan weer over verschillende scheepsdocumenten van de Belgica.'' Het is maar de vraag of Hasselt tegen die adelbrieven kan opboksen. Per slot van rekening speelde de jonge Adrien niet lang op de Hasseltse straten. Toen hij zes jaar oud was, verhuisde het gezin de Gerlache definitief naar Brussel. Daar is de poolreiziger ook begraven.

De Belgica-missie (foto rechts) van Adrien de Gerlache was in 1898 de eerste wetenschappelijke expeditie naar Antarctica uit de geschiedenis en de eerste die in het zuidpoolgebied overwinterde. De Gerlache is ook de enige Belg met een zeestraat die zijn naam draagt. De Hasselaar kocht de Belgica toen het schip twaalf jaar oud was van een Noorse walvisjager. Na jaren trouwe dienst in de poolzeeën kwam de driemaster na de eeuwwisseling terug thuis in Noorwegen. Daar was het achtereenvolgens een kolenschip en een drijvende visfabriek. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vorderde de Britse marine het schip op en maakte er een munitiedepot van. Tijdens een zeeslag op 19 mei 1940 zonk het schip, toen een Duitse bom net naast de romp insloeg. De Belgica rust 66 jaar al op de bodem van de Noorse wateren. Maar voor hoelang nog?

Bronnen: VRT Nieuws, De Standaard, RVi, Polar Record