Het plan werd opgesteld om tegemoet te komen aan een dringende vraag vanuit de sector. In Haspengouw zijn er vijf steenbakkerijen, waaronder enkele marktleiders: Vandersanden (Kleine-Spouwen), Nelissen en Heylen (Lanaken), Steenbakkerij Membruggen en de ambachtelijke steenbakkerij Wagemans (Hoeselt-Werm). Samen hebben ze een jaarlijkse behoefde van 256.000 kubieke meter rood- en 222.000 kubieke meter geelbakkende leem. In de vergunde ontginningsgebieden is de voorraad beperkt tot een vijftal jaren. Omwille van de zware investeringen hebben steenbakkerijen echter een voorraad van op zijn minst twaalf jaar nodig. Door het ontwerp van de Vlaamse Regering zullen de bestaande voorraden verdubbelen.

De betrokken gemeenten dienden reeds bij het voorontwerp van het GRUP (gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan) 'Leem in Zuid-Limburg' heel wat bezwaren in. In Riemst was men bijvoorbeeld niet te vinden voor een ontginning tot tegen de woonkern Lafelt. Er werd rekening gehouden met dit bezwaar: de zone werd sterk ingeperkt. "Het is echter niet uitgesloten dat deze voorraden in de langetermijnvisie weer worden ingekleurd als ontginningsgebied", waarschuwt Ivo Thys. "In ons bezwaar legden we de klemtoon op het behoud van de Romeinse weg, het slagveld van de Slag van Lafelt, de Neanderthalersite en het landbedrijf Moors in de Helleweg. Het is helemaal niet onze bedoeling de leemontginning te verhinderen, maar we vragen wel respect voor de bodemrijkdom", aldus Thys. Uit de toelichtingsnota (pdf) bij het GRUP blijkt inderdaad duidelijk dat diverse van de geplande zones binnen archeologisch waardevolle gebieden vallen. Zowel voor de zones te Membruggen, te Kesselt, bij grenspaal 84 en grenspaal 93-96 geldt dat "omwille van de hoge archeologische potentie – de stelselmatige aanwezigheid van nederzettingen uit het Neolithicum, de Bronstijd, de IJzertijd de Romeinse en middeleeuwse periode en de aanwezigheid van Paleolithische sites - van het gebied er een archeologisch opvolging van de ontginning is aangewezen."

Riemst koestert vooral de site van de Slag van Lafelt (1747) (foto links - klik op de foto om te vergroten). Deze heftige strijd tussen Frankrijk en Oostenrijk kaderde in de Oostenrijkse Successieoorlog en kostte bijna twintigduizend mensen het leven. Het is de bloedigste veldslag uit de geschiedenis van Belgisch-Limburg. Vermoed wordt dat de ondergrond nog talloze waardevolle overblijfselen bevat. "Het is bovendien een van de weinige vrij liggende archeologische gebieden in Vlaanderen", benadrukt Thys.

Volgend jaar is het trouwens 260 jaar geleden dat de Slag Van Lafelt plaatsvond. Er werd een werkgroep opgericht om deze verjaardag te herdenken. Er wordt gedacht aan een historische wandeling en fietsroute met de Slag als thema. Een samenwerking met de organisatie van een tentoonstelling in Alden Biesen rond de geschiedenis van het Land van Loon is eveneens een denkpiste.

Bron: Het Nieuwsblad, 20 mei, auteur Rudi Smeets
Extra info: grafisch plan (pdf) en de toelichtingsnota (pdf) van het GRUP 'Leem in Limburg' (december 2005)