Het programma startte met een bezoek aan de 3 tumuli van Grimde. De tumuli zijn sinds 1978 beschermd, maar dat belette niet dat ze de laatste decennia ernstig verwaarloosd werden. Recent is de stad Tienen begonnen met een herwaarderingsplan en kregen de tumuli ook heel wat aandacht in de Monumentenstrijd. Van Mechelen stelt te willen streven naar een beheersplan voor alle beschermde monumenten, op basis van gedegen onderzoek en monitoring. In functie van de monitoring zal de minister laten nagaan of Monumentenwacht zijn dienstverlening voor het bouwkundig erfgoed ook kan uitbreiden naar archeologische relicten.

Een belangrijk onderdeel van dit werkbezoek was de officiële ondertekening van het Ministerieel Besluit voor de erkenning en betoelaging van Portiva als intergemeentelijke archeologische dienst. Portiva is de zevende Intergemeentelijke archeologische dienst (IAD) en zal actief zijn op het grondgebied van Tienen, Glabbeek, Linter en Hoegaarden. Net zoals de andere IAD's krijgt Portiva vanaf 2007 een toelage van 50.000 euro. Deze toelage dekt de loonkosten van een verplicht aan te werven archeoloog. De rest van de werkingsmiddelen wordt door de verschillende deelnemende gemeenten ter beschikking gesteld via een bijdrage van 0,40 euro per inwoner. Voor de werking in het oprichtingsjaar 2006 wordt een toelage van 25.000 euro in het vooruitzicht gesteld.

In de toekomst wil Van Mechelen de werking van de IAD's, van de Regionale Landschappen en van andere samenwerkingsverbanden inzake erfgoedzorg verankeren in het basisdecreet onroerend erfgoed dat momenteel wordt voorbereid. Tegelijkertijd wil hij ook nadenken over de manier waarop voor de centrumsteden ook een ondersteuning voor de archeologische werking op stedelijk niveau kan worden gegenereerd. Omwille van hun omvang en/of de grote archeologische potentie van een grondgebied is intergemeentelijke samenwerking daar immers niet altijd makkelijk te verwezenlijken.

Tenslotte leidde Van Mechelen twee werkvergaderingen waarin een aantal nieuwe mogelijkheden voor de archeologische erfgoedzorg in Vlaanderen werden voorgesteld en geëvalueerd. In een eerste werkvergadering werden de mogelijkheden van de luchtfotografie voor het onroerend erfgoed bekeken. De minister onderzoekt of de oprichting van een cel luchtfotografie en onroerend erfgoed binnen het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed een meerwaarde kan betekenen.

Een tweede werkvergadering ging dieper in op de uitdaging om archeologische evaluatie- of potentiekaarten te ontwikkelen. Op dit soort kaarten kunnen in eerste instantie alle gekende sites worden aangeduid, maar tegelijkertijd ook alle zones waar er zich omwille van gekende graafwerken geen archeologisch erfgoed meer bevindt. Algemeen wordt geschat dat ongeveer 10 procent van alle archeologische sites in Vlaanderen gekend, gesitueerd of onderzocht zijn. Dit alleen al maakt duidelijk dat het voornemen om reeds in een planningsfase met archeologisch erfgoed rekening te houden niet altijd even makkelijk in de praktijk is om te zetten.

Van Mechelen wil er ook voor zorgen dat alle betrokkenen gestimuleerd worden om een aangepast beheer uit te voeren dat het archeologisch bodemarchief wel vrijwaart. In zijn begroting 2007 voorziet hij bijvoorbeeld de nodige middelen voor een aantal cultuurhistorische beheersovereenkomsten met landbouwers. Landbouwers kunnen op die manier een substantiële financiële vergoeding krijgen wanneer ze bijvoorbeeld in zones met archeologische potentie, hun akkerland als grasland gaan beheren.

Meer info: lees meer over het bezoek van minister Van Mechelen aan Tienen op onroerenderfgoed.be
Foto tumuli: Ontwerpbureau Pauwels, Leuven