HomeKalenderForumContactLinks

Archeologiekampen JCW: graven, grappen en grollen | Toon Putzeys verdedigt doctoraat over contextanalyse in Sagalassos

14 februari 2007

Knack neemt beschermingsbeleid Van Mechelen op de korrel

In de schaduw van de Monumentenstrijd is het aantal beschermingen van monumenten en landschappen de voorbije twee jaar drastisch gedaald. De 'thematisch-typologische' aanpak van minister Van Mechelen heeft nefaste gevolgen, stelt het weekblad Knack vandaag in een artikel dat het beschermingsbeleid van Van Mechelen uitgebreid onder de loep neemt. "Alles wat in Vlaanderen het beschermen waard is, verdwijnt, als het niet daadwerkelijk is beschermd."

De Afdeling Monumenten en Landschappen (AML) functioneerde volgens Knack als een slagkrachtige entiteit voor ze in 2006 door de operatie Beter Bestuurlijk Beleid (BBB) werd uitgekleed en versnipperd over het departement en in maar liefst drie agentschappen binnen het beleidsdomein Ruimtelijke Ordening opgedeeld. Als gevolg van de BBB-operatie is de politisering heel wat sterker geworden: het beleid wordt nu uitgestippeld door het kabinet en het departement en uitgevoerd door de ambtenaren, die in de geïntegreerde structuur van de vroegere AML een veel grotere invloed hadden. Aangezien bij de herstructureringen bovendien verschillende topbenoemingen binnen de administratie naar VLD-kandidaten gingen, is de nieuwe structuur een perfecte garantie voor de uitvoering van de ideeen van de minister, merkt Knack fijntjes op.

Opzet of toeval, parallel met de transitie is het aantal jaarlijkse beschermingsbesluiten drastisch gedaald, van verscheidene honderden naar enkele tientallen. De voorgangers van Van Mechelen hadden er een punt van gemaakt om een inhaalbeweging inzake beschermingen uit te voeren. Dat Vlaanderen begin jaren negentig evenveel beschermde monumenten telde als de stad Amsterdam, vonden velen immers niet door de beugel kunnen. Vlaamse monumentenzorgers beleefden hun hoogdagen onder minister Johan Sauwens (Volksunie), die een streefcijfer van duizend nieuwe beschermingen per jaar vooropstelde. Zijn opvolger Paul van Grembergen (Spirit) wijzigde deze koers niet, hoewel het streefcijfer door geen van beiden effectief werd gehaald.

Sinds zijn aantreden in 2004 herhaalde Dirk Van Mechelen zijn intenties om eindelijk een "kwalitatieve" onderbouw te geven aan het beleid van "kwantitatieve" en "lukrake" beschermingen van zijn voorgangers, een benadering die echter eerder het gevolg was van het op kruissnelheid komen van een dertig jaar geleden door AML opgestarte werkwijze op basis van geografische inventarisaties. Dit groeide volgens Knack uit tot een efficiënt systeem met relatief veel beschermingen als logisch gevolg.

“De sluizen stonden open,” klonk het echter in de omgeving van Van Mechelen, die ze meteen na zijn aantreden liet sluiten. Zijn specialisten zagen meer heil in een “thematisch-typologische” methode, waarbij de beleidsmakers een aantal thema's kiezen die ze van algemeen Vlaams belang achten, zoals bijvoorbeeld vakwerkbouw, mijnsites of de woningen van architect Huib Hoste (foto). Deze werkwijze heeft volgens Knack echter nog niet veel opgeleverd. Ze vraagt meer voorbereiding, coördinatie en prospectie, en vooral meer tijd. Bovendien lijkt ze niet uit te gaan van reële prioriteiten noch van veel systematiek.

Intussen verdwijnt het onroerend erfgoed in Vlaanderen met een onrustwekkende vaart. Volgens een insider leert de ervaring dat "alles wat in Vlaanderen het beschermen waard is, verdwijnt, als het niet daadwerkelijk beschermd wordt". Het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed schat dat jaarlijks 1 procent van de inventaris Bouwkundig Erfgoed verdwijnt. Het werkveld reageert volgens Knack verdeeld op het beleid, onder andere omdat acuut bedreigde monumenten wel nog beschermd worden, zoals onlangs in het geval van de synagoge van Kalmthout.

Van Mechelen lanceerde onlangs nog een charmeoffensief met de voorlopige aanduiding van vijf waardevolle landschappen als 'ankerplaats'. Beschermd in de strikte zin worden ze niet; ze moeten bij het opmaken van ruimtelijke uitvoeringsplannen wel "voor een stuk meegenomen worden als afwegingskader voor verdere beslissingen". Concreet komt dat er volgens Knack op neer dat er op termijn een oplossing gevonden moet worden voor de campings die te dicht bij de Uitkerkse Polder staan en voor de 'vissershuisjes' die het landschap van de Oude Schelde ontsieren. "Verbieden is een woord dat niet in het woordenboek van Dirk Van Mechelen lijkt te staan," besluit Knack.

Bron: Knack - 14 februari 2007
Aansluitend artikel: "De monumentenzorg staat stil" (6 april 2006)

door Tijl | Beleid | Reacties (5)

Reageer op dit bericht

het artikel in knack vergeet te vermelden dat naast de thematische beschermingen, vanuit de hogere overheid, Van Mechelen ook gemeentelijke en provinciale beschermingen wil (erfgoed dat niet nationaal belangrijk is, maar in de 'lokale context' zijn belang heeft). Daar moeten dan gemeente en provincie hun verantwoordelijkheid nemen. Dit is het Nederlandse model.
Met één verschil: in Nederland is deze structuur volledig uitgebouwd, en vind je in de kranten en gespecialiseerde magazines vacatures voor voorzitters van de lokale monumentencommissies. In vlaanderen heb je geluk als er al 'iets' bestaat dat zich voor monumenten inzet, én gesteund wordt vanuit het gemeentebestuur.
Daar gaat van Mechelen dus, bewust of onbewust, veel te snel, en zet hij de deur open voor mensen die het minder goed met erfgoed voor hebben.
(overigens komt men in NL nu ook van dit systeem terug, wegens niet genoeg controle van de overheid)

door dieter op 17 februari 2007 21:19

De realiteit overtreft de verbeelding. In Nevele werden in de laatste 10 jaar met goedkeuring van het gemeentebestuur 160 erfgoederen gesloopt. Al deze gebouwen stonden vermeld in de officiële inventaris.

R.Dhoore
Werkgroep Erfgoed Nevele en Deelgemeenten

door Rudi Dhoore op 15 februari 2007 18:04

'De liberale minister houdt het onroerend erfgoed liever in de gaten via ruimtelijke ordening' kan men in de knack lezen. Nu ja....tot zo ver het in het kraam van deze liberale minister past natuurlijk. Recent nog werd door deze liberale minister de archeologische erfgoedzorg geweerd uit het 'Gewestelijk Ruimgelijk Uitvoeringsplan Leem in Limburg' (= nieuwe grootschalige leemgroeves in uiterst waardevol archeologisch gebied) en vervolgens naar de prullemand (lees sectorwetgeving archeologie) verwezen. Tot zover dus de liberale minister en zijn 'zorg' voor onroerend erfgoed via ruimtelijke ordening.

door P op 15 februari 2007 17:20

wordt slagkracht, uiteraard

door dieter op 15 februari 2007 13:34

Het beleid van van Mechelen jaagt in elk geval een schokgolf door het onroerend erfgoedveld. Ik heb de indruk dat de oudere garde, die het Monumentenjaar 1975 meemaakten, vaker problemen hebben.Zelf zit ik als 'jongeling' bij de twijfelaars.
De geografische inventarisatie gaat volgens mij nu gewoon door, naast de thematische inventarisatie en beschermingen. Dezelfde thematischa aanpak die in de Commissie Monumenten en Landschappen me dunkt herhaaldelijk is voorgesteld, en ook in Nederland wordt gehanteerd (jammer dat de vakwerkbouw tot Limburg wordt beperkt, toevallig de provincie waarvoor van Mechelens Serge Defresne een tijdlang inspecteur was, en waar hij al veel aandacht voor vakwerkbouw had).

Van Mechelen heeft een bijzonder groot geloof in sensibilisering van de burger (via monumentenstrijd wordt de burger geacht zo bewust te worden van het erfgoed dat ze het vanzelf, zonder bescherming, gaan onderhouden)

Heel wat mensen zijn tegen, maar tegelijk voert van Mechelen nu uit wat men jarenlang als model heeft gezien, nl. het Nederlanse model, waar bv Belvedère de link legt tussen ruimtelijke ordening en erfgoed, precies als de erfgoedlandschappen.
Wat doet van Mechelen: hij legt de verantwoordelijkheid bij de gemeenten. Het zijn de lokale besturen die het lef moeten hebben om het te zeggen als de 'vissershuisjes' aan de Oude Schelde of campings moeten verdwijnen. Vandaar wellicht ook heel wat verzet (deels terecht): heel wat gemeenten hebben niet het lef dergelijke beslissingen te nemen (de schuld op 'Brussel' afschuiven is makkelijker), maar anderzijds zijn er ook weinig gemeenten die erfgoed als de Uitkerkse Polders belangrijker achten dan de economisch return van een camping.

Dat is wellicht de belangrijkste opmerking bij het beleid van van Mechelen: zijn ideaal is al bij al mooi (erfgoed integreren in ruimtelijke ordening; geen stringente opleggingen van bovenaf maar gegroeid en gesteund uit de basis), maar te snel word slagkracht van een hogere overheid verminderd en overgedragen aan lagere besturen die het niet altijd zo goed met erfgoed voor hebben

door dieter op 15 februari 2007 9:47




Remember Me?

(you may use HTML tags for style)