1. Archeologisch vooronderzoek te Desteldonk Moervaart-Zuid (Wouter De Maeyer & Caroline Ryssaert)

Bij de uitbreiding van het industrieterrein te Desteldonk Moervaart-Zuid diende het Gentse Havenbedrijf archeologisch onderzoek uit te voeren. Zij gaf hiertoe opdracht aan de vakgroep Archeologie van de Universiteit Gent die een team van twee projectarcheologen inschakelde. Het vooronderzoek startte op 5 februari 2007 en omvatte twee fasen. Deze bestonden uit een systematisch proefsleuvenonderzoek, aangevuld met boorprospectie. Hoe dit onderzoek precies verliep en welke resultaten dit opleverde, wordt in deze Kruiwagen verteld door de projectarcheologen.

2. Het klooster 'Nieuwenbossche' te Gent: Bron van bouwhistorisch onderzoek (Els Hemelings)

Het voormalige klooster Nieuwenbos in Gent heeft een bewogen geschiedenis achter de rug. Het bouwhistorisch onderzoek, als afstudeerproject voor het behalen van een Master in de Monument- en Landschapszorg aan het Henry Van de Velde Instituut, had als doel een coherent beeld van de bouwgeschiedenis van het klooster te scheppen. Niet enkel het onderzoek naar de evolutie van de materie 'an sich' werd in de studie opgenomen. Een vergelijking met de architectuur van andere cisterciënzerkloosters en met de evolutie van het architecturale landschap in Gent was aanvullend om de religieuze, historische, kunsthistorische en architecturale waarde van het klooster Nieuwenbos te kunnen duiden.
Het bouwhistorisch onderzoek van het klooster Nieuwenbos spitste zich toe op het klooster te Gent tijdens het Ancien Régime, dat ontstond op de Groene Hooie op het einde van de 16de eeuw. Om inzicht te krijgen in de bouwhistoriek werd de consultatie van archivalische en iconografische bronnen gecombineerd met het bestuderen van de gebouwen, het identificeren en dateren van materialen en technieken. Door dit noodzakelijk samengaan was het mogelijk om de bouwfasen van het gebouwencomplex in kaart te brengen. Het steeds aanpassen en moderniseren van de gebouwen resulteert vandaag in een bonte waaier aan architecturale stijlen, gaande van de laat-gotiek, naar de renaissance, de volle barok, de gematigde 18de-eeuwse barok, de régence en het rococo. De gebouwen van Nieuwenbos werden in het begin van de 19de eeuw gekocht door een Waalse kloostercongregatie, die het complex tot een school omvormde.

3. De Bijloke, Abdijkerk I (Gunter Stoops)

De Dienst Stadsarcheologie van de stad Gent verrichte in de zomers van 2005 en 2006 opgravingen ter hoogte van de kleinere groenruimtes ten noorden van de voormalige Bijloke-abdij. Met de resultaten hiervan kan een hypothetische plattegrond van de eerste abdijkerk vooropgesteld worden. Deze kerk is gekend uit geschreven bronnen en vage iconografie, maar werd in de woelige 16de eeuw verwoest en afgebroken. Nu hebben we voor het eerst een idee van haar dimensies.

4. Hotel de Coninck en huis Leten (Nathalie Gagelmans)

Hotel de Coninck is gelegen binnen de Gentse Sint-Michielswijk en vormt samen met huis Leten het huidige Designmuseum. Het hotel is een indrukwekkend voorbeeld van een 18de eeuwse meesterwoning in Lodewijk XV- & Lodewijk XVI-stijl en bestaat uit een corps-de-logis met twee zijvleugels en een achtervleugel rondom een zeer charmante open binnenplaats. In het eerste opzicht lijkt het om een eenheidsbebouwing uit 1755-1758 te gaan, maar niets is minder waar. Dit blijkt uit het archivalische en bouwhistorische onderzoek. De oudste middeleeuwse sporen in de kelder van het hoofdgebouw werden al omstreeks 1985 door de Gentse Dienst Stadsarcheologie aangetroffen. Bovendien werd het hoofdgebouw in 1755-1758 opgetrokken op de plaats waar zich in de loop van de geschiedenis drie herbergen bevonden, die in de eerste helft van de 18de eeuw reeds waren samengevoegd en uitgroeiden tot een ware afspanning of hostelrij de Gulden Appel. Deze hostelrij stond alom bekend in de ruime omgeving, maar werd uiteindelijk om onbekende redenen in 1753 verkocht aan bouwmeester David 't Kindt, die in opdracht van negociant Charles de Brauwer een nieuwe woning liet optrekken. Aangezien Charles De Brauwer in financiële moeilijkheden geraakte en zijn crediteurs niet meer kon betalen, bleef de bouw beperkt tot het oprichten van een hoofdgebouw en de aanleg van de fundamenten van stallingen en pakhuizen ter hoogte van de latere zijvleugels. Uiteindelijk werd het huis verkocht aan Ferdinand de Coninck, die de bouw van de meesterwoning liet voortzetten. In 1856 werd hotel de Coninck bewoond door twee families. Bij de inrichting tot Museum voor Sierkunst vanaf de jaren 1920 werd deze scheiding opgeheven en werd het gebouw aangepast aan de museale noden van toen. In 1992 werd het Museum voor Sierkunst omgedoopt tot Designmuseum, waarbij de nieuwbouw ter hoogte van de achtervleugel, de verbinding vormt tussen Hotel de Coninck en huis Leten, waar de directie en administratie van het museum gevestigd zijn. Ook dit huis kende een zeer interessante bouwhistoriek.

Praktisch: Kruiwagen VIII, op woensdag 25 april om 20 uur, in de Panoramische Zaal Middenstandshuis, Lange Kruisstraat 7, Gent (Bij Sint-Baafsplein en Sint-Baafskathedraal). Toegang gratis. Organisatie: Stad Gent, Dienst Stadsarcheologie en V.Z.W. Gentse Vereniging voor Stadsarcheologie.
Info: stadsarcheologie@gent.be