Volgens vorsers en geschiedschrijvers is de figuur van de heilige Livinus ontstaan in de verbeelding van de monniken van Sint-Baafs, maar de Livinusverering zelf is al bijna duizend jaar een onwrikbare realiteit. Rond 1150 werd in Houtem met de bouw van een Romaanse kerk begonnen, die in 1171 officieel werd opengesteld als de eerste bedevaartskerk voor Livinus. In de loop der eeuwen onderging de kerk diverse transformaties en nu heet ze Sint-Michaëlskerk.

Naar alle waarschijnlijkheid zijn nu de fundamenten van de oorspronkelijke Romaanse kerk ontdekt. Arbeiders, die eeen kanaal voor de verlichting van de nieuwe voetweg en van het kerkgebouw groeven, stootten enkele meters voor het kerkportaal op een partij Balegemse steen. "Bij nader toezien bleek het te gaan om een solide funderingsmassa van 2,5 meter breed, de normale breedte van Romaanse torens uit de twaalfde eeuw. Het staat zo goed als vast dat het de funderingen zijn van de ingang van de oorspronkelijke kerk, die, zoals de huidige kerk, een stevige toren moet getorst hebben," zegt Ignace Van Der Kelen. Van der Kelen is archeologisch vorser en begeleidend architect van de Livinusvoetweg die wordt aangelegd van het Marktplein naar het centrum De Fabriek.

Archeoloog en architect Paul Roland was in 1941 al van mening dat de kerk van Sint-Lievens-Houtem, naar Karolingische traditie oorspronkelijk een soort vóórhal of vóórhof (avant-corps) had dat gelegen was vóór het schip. Volgens Van der Kelen sluiten de nieuwe bevindingen aan bij vroegere vermoedens: "Voor de westgevel werd in 1961 ook al Balegemse steen bovengehaald toen een dieseltank voor de kerk werd ingegraven. Dat deed mij vermoeden dat er voor de kerk vroeger een westelijke uitbouw moet zijn geweest. Door de huidige vondst wordt dit nogmaals bevestigd."

"Gezien de breedte van de gevonden fundering (2,50 m.) moet hier een imposante westelijke toren gestaan hebben. De dikte van de resterende Romaanse koormuren is immers maar 1,20 m. Albert Cambier, de 'mol van Ronse', dacht dat de huidige voorgevel de achterwand kon zijn geweest van een verdwenen westelijke toren, waarvan de muur later voorzien werd met parement in Balegemse steen. Gezien deze muur maar 1,20 m dik is betwijfel ik dit nu. Ook een nartex sluit ik uit gezien de brede fundering."

De Houtemse kerk herbergt nog meer Romaanse overblijfselen: aan de rechterkant bevindt zich het 'Beenderkapelletje' uit die tijd. Aan de linkerkant verdween in de loop der eeuwen een soortgelijk deel van de Romaanse dwarsbeuk.

Meer info: Ignace Van Der Kelen publiceerde een uitgebreid artikel over de geschiedenis van de Sint-Michaëlkerk in Sint-Lievens-Houtem in het boek 'Met het hoofd onder de arm', dat zal verkocht worden tijdens de Livinusfeesten 2007 in Sint-Lievens-Houtem en Sint-Lievens-Esse.
Externe link: www.livinus.be