Ter hoogte van het onderzoeksterrein aan de Falconrui worden nieuwbouwwoningen gepland. Zowel de bouw als het archeologisch onderzoek wordt gefinancierd door het Federaal Grootstedenbeleid en het Vlaams Stedenfonds en gecoördineerd door het Autonoom Gemeentebedrijf Vespa. De archeologische opgravingen zijn nu afgerond. Ze namen 4 maanden in beslag en vonden plaats onder leiding van de stedelijke afdeling archeologie.

De Heilige Ursula en de Elfduizend Maagden

Volgens de historische bronnen werd het van oorsprong natte terrein in de veertiende eeuw opgehoogd in opdracht van Falco de Lampagne. De Italiaan bouwde hier een gasthuis ter ere van de Heilige Ursula en de Elfduizend Maagden. De edelman liet bij zijn dood echter grote schulden na en de zusters moesten het gasthuis verlaten. Pas in 1420 konden de zusters terugkeren naar het 'Falconhof'. Ze stichtten er een klooster (klik op de afbeelding rechtsboven voor een grotere afbeelding) en traden toe tot het Kapittel van Windesheim, een prestigieuze religieuze orde die leefde volgens de regel van Augustinus.

In de zestiende en zeventiende eeuw werd heel veel gebouwd en verbouwd aan het klooster. Aan het einde van de achttiende eeuw omvatte het klooster het bouwblok tussen het Falconplein, de Falconrui, de Generaal Belliardstraat en de Oude Leeuwenrui.

De kloostergebouwen werden gebruikt tot in 1793, toen een grote brand alles in puin legde. In 1810 besloot Napoleon om het Falconklooster te slopen en er de Falconkazerne te bouwen. Na de afbraak van het klooster werden de ondergrondse ruimtes gebruikt als kelder en als beerput. De zware muren waren een ideale fundering. De priesterij werd overwelfd en omgevormd tot een ondergrondse werkplaats (afbeelding links). Uiteindelijk moest alles plaats maken voor een industriële wasserij. Alleen de monumentale toegangspoort aan het Falconplein en de buitenmuur van de pandgang bleven bestaan. Naast de kazerne bouwde men volkshuizen. Deze huizen werden bewoond tot de jaren zestig van de vorige eeuw.

Van kookpot tot beerput

De opgravingen ter hoogte van de vroegere volkshuizen aan de Falconrui brachten onder meer restanten van de priesterij aan het licht. Een priesterij was de woonplaats van de rector: een priester die in het vrouwenklooster de liturgische handelingen uitvoerde. Samen met de nutsgebouwen vormde de priesterij een apart gedeelte buiten het eigenlijke kloosterdeel.

Een opmerkelijke vondst is de oorspronkelijke loopvloer uit het eind van de 15de - begin 16de eeuw van de priesterij naar de kerk. De muren waren ondergronds bijna 2 meter hoog bewaard. De raamkozijnen bevatten nog glas in lood.

Naast bouwresten, zijn in de afbraaklaag op de vloer ook voorwerpen teruggevonden: onder meer een beeldje van een madonna met kind, een haarpin en een mesheft in been, borduurspelden en een bronzen ring, en kookpotten en kommen. Waarschijnlijk diende dit materiaal om de vloer te verhogen: diverse vloeren in de binnenstad werden namelijk opgehoogd tegen het stijgende grondwater. Naast de doorgang is een grote, langwerpige ruimte gevonden die volgens de historische bronnen dienst deed als de woonst van de priester.

Beerputten zijn er ook gevonden (afbeelding links). Dergelijke putten bevatten een grote hoeveelheid informatie over de eetgewoonten en de natuurlijke omgeving. De inhoud van de putten werd daarom in monsterzakken geschept voor een verder onderzoek naar zaden, vruchten en botmateriaal. Met behulp van stuifmeelkorrels wordt de begroeiing van de omgeving gereconstrueerd.

Verder zijn op de archeologische site glazen bekers, waarvan één beschilderd met een Christusfiguur, grote hoeveelheden potten en kruiken, en zelfs een gouden ring bovengehaald.

Meer info:
projectarcheoloog Korneel Gheysen (Tel.: 03 232 92 08)
verantwoordelijke schepen Philip Heylen