In opdracht van de Universiteit Gent (Vakgroep Archeologie en Oude Geschiedenis van Europa) werden vanaf 1985 op regelmatige tijdstippen schuine luchtopnames in de regio genomen vanuit een licht sportvliegtuig. Op deze foto’s zijn verkleuringen in bodems (soilmarks) en gewassen (cropmarks) en ook schaduwen (shadowmarks) of grondwaterconcentraties (watermarks) zichtbaar die kunnen wijzen op de aanwezigheid van archeologische sporen in de ondergrond.

Archeologische sporen zijn meestal ingegraven structureren zoals grachten, greppels, paalgaten en kuilen of begraven constructies zoals resten van muren en wegen. De waterhuishouding ter hoogte van deze archeologische sporen wijkt af van de omgevende ondergrond, wat zich kan vertalen in differentiële vegetatiegroei, uitdroging, dooi (snowmarks) of bodemkleur. Het betreft subtiele deviaties die niet van op de begane grond kunnen worden waargenomen maar enkel van op grote hoogte en onder bijzondere omstandigheden (bv. tijdens aanhoudende droogteperiodes, bij lage lichtinval, etc.).

De Universiteit Gent brengt al vanaf het einde van de jaren zeventig archeologische sporen door middel van luchtfotografie in kaart. Het fotoarchief van de universiteit beschikt thans over een 65.000-tal opnames, waarvan 840 opnames van de zuidelijke Westhoek. In het kader van het samenwerkingsproject zijn deze opnames voor het eerst geanalyseerd: de luchtfoto’s zijn aandachtig onderzocht op de aanwezigheid van archeologische sporen, welke vervolgens geïnterpreteerd en gedigitaliseerd zijn in een Geografisch Informatie Systeem.

Tijdens het project zijn 588 verschillende archeologische sporen in kaart gebracht. Het zal niet verwonderen dat een deel van de waargenomen sporen resten betreffen uit de Eerste Wereldoorlog: concentraties bomkraters, loopgraven en resten van bunkers. De analyse maakt evenwel ook duidelijk dat de regio over veel meer beschikt dan enkel een oorlogsverleden. De resten van middeleeuwse hoeves, mogelijke resten van grafheuvels uit de Bronstijd, oude perceelsstructuren en wegen getuigen van een veel minder bekend, doch ook opvallend rijk historisch en prehistorisch verleden. Doordat de sporen nu bekend en gelokaliseerd zijn is de kans dat deze bij eventueel toekomstige (bouw)werken ongedocumenteerd verloren gaan aanzienlijk verminderd.

De samenwerking tussen ARCHEO7 (de intergemeentelijke archeologische dienst van de zuidelijke Westhoek) en de Gentse universiteit is mogelijk gemaakt dankzij subsidiëring van de Provincie West-Vlaanderen. De luchtfoto’s die in het kader van de huidige samenwerking zijn geanalyseerd werden gemaakt in de periode 1985-2005. De opnames zijn gemaakt door piloot/fotograaf J. Semey en na 2003 ook door piloot H. De Knuydt en archeoloog B. Stichelbaut. Het is de bedoeling van ARCHEO7 om in de toekomst nauw te blijven samenwerken met het prospectieteam van de Universiteit Gent. Naar verwachting zal een gesystematiseerde, intensieve luchtfotografische verkenning van de streek in de komende jaren verdere resultaten opleveren.

Foto: cropmarks in Zillebeke (gem. Ieper). Op deze locatie is vanaf 2009 woningbouw voorzien.
Meer info: archeologie@co7.be