HomeKalenderForumContactLinks

« augustus 2007 | oktober 2007 »

30 september 2007

VVIA organiseert cursus industriële archeologie in Limburg

De Vlaamse Vereniging voor Industriële Archeologie (VVIA) organiseert binnenkort in Limburg een cursus 'Inleiding tot de industriële archeologie'. Deze cursus wordt gegeven op verschillende locaties in Limburg (Hasselt, Beringen, Borgloon). De module omvat vijf zaterdagen, a rato van één zaterdag per maand. De eerste les vindt plaats op zaterdag 27 oktober in het Nationaal Jenevermuseum in Hasselt.

De ontwikkelingen van nijverheid, techniek en wetenschap tijdens voorbije twee eeuwen liggen aan de basis van onze hedendaagse maatschappij - hoe we ons gedragen, hoe we ons verplaatsen, hoe we nu werken, hoe we consumeren,... De Industriële archeologie omvat de studie, het behoud en de valorisatie van het erfgoed van de industriële periode: gebouwen, machines en uitrustingen, de woningen en woonvoorzieningen van arbeiders en patroons, de transport- en communicatie-infrastructuur, de geïndustrialiseerde en gemechaniseerde landbouw. Het industrieel erfgoed krijgt steeds meer belangstelling van publiek en overheid. Elk jaar worden er tientallen industriële gebouwen in Vlaanderen wettelijk beschermd. In tal van resoluties pleitte de Raad van Europa voor behoud en herbestemming van industrieel erfgoed.

De cursus-module geeft een grondige inleiding in alle aspecten van de industriële archeologie en het industrieel erfgoed.

- Hoe keken onze voorouders naar deze realisaties? Wat betekenen ze voor ons, en welke betekenis kunnen ze in de toekomst krijgen? Moeten wij oude industriële gebouwen en installaties behouden, net zoals de kloosters, kerken en kastelen uit middeleeuwen en renaissance? En als we ze behouden: welke (maatschappelijke) functie(s) kunnen wij er dan aan geven? Kan het industrieel erfgoed ontstaan geven aan een nieuwe vorm van cultuurtoerisme ?
- De lezingen handelen ook over ambachtelijke musea, zorg voor het indsutrieel en technisch erfgoed, archieven en industrieel toerisme.
- Wat doen wij met de wortels van onze (post?)industriële maatschappij? Erven wij met eerbied ?
- Industriële archeologie is een mode-woord, dat te pas en te onpas gebruikt wordt. De term omvat véél meer dan enkel maar het klasseren van oude fabrieken. Wat ? En wat kunnen we ermee aanvangen?
- Hoe pakken we het in onze regio aan? Hoe doet men het elders ?
- Waar en bij wie kunnen we terecht?

Doelgroep? Iedereen die belangstelling heeft voor geschiedenis, erfgoed en toerisme, o.m. leden van geschied- en heemkundige verenigingen, leden en medewerkers van gidsengroeperingen en toeristische diensten, gemeentelijke cultuurambtenaren, verantwoordelijken van musea, monumentenzorgers, architecten; studenten geschiedenis, kunstgeschiedenis, architectuur en technische wetenschappen; leerkrachten.

Praktisch: De cursussen starten op zaterdag 27 oktober 2007 in het Nationaal Jenevermuseum in Hasselt. Volgende lesdagen zijn: 24 november, 15 december 2007, 2 februari en 1 maart 2008. De module kost 150 euro. Leden VVIA betalen slechts 100 euro. Dit bedrag omvat: de cursusdocumentatie, de koffiepauzen, deelname aan de plaatsbezoeken. De regelmatige deelnemers ontvangen een attest dan deelname aan de cursus.

Inschrijven?
Vlaamse Vereniging voor Industriële Archeologie vzw
Postbus 30 Gent XII
B-9000 Gent-12
fax: (+32)(0)56/255173
e-mail: vvia@vvia.be

+ door storting vóór deze datum van het verschuldigde deelnemingsbedrag met vermelding Module Industriële Archeologie LIMBURG op rekening KBC 462-7314161-68 van de VVIA

Foto: stokerij Smeets in Hasselt - Erf-goed.be

door Tijl | Vacatures | Reacties (0)

Historische Westvlaamse steden te voet ontdekken

De erfgoedwandelroutes, die vorig jaar in een tiental kuststeden in de praktijk gingen, kennen door hun succes nu ook opvolgers in het Westvlaamse binnenland. Historisch Kortrijk of Poperinge ontdekken in één uur? Het kan. Twee nieuwe routebrochures gidsen je via een wandelparcours op mensenmaat langs al het erfgoed in de stedelijke centra. Het betreft de 11e en 12e erfgoedwandelroute die de provincie uitgeeft.

Het idee van erfgoedwandelingen is vorig jaar voor het eerst in praktijk gebracht in een tiental kustgemeenten. Nu zijn er routebrochures bijgekomen over Kortrijk en Poperinge. Wie niet vertrouwd is met de steden heeft er een prima gids aan; maar ook de kenners steken er gegarandeerd nog iets van op.

Erfgoedwandeling Kortrijk

Wist je bijvoorbeeld dat het driehoekige park op het Plein dateert van 1740 en in de 18de eeuw al een populaire plek was om te vertoeven? Dat lees je in één van de drie themastukjes in de brochure. Ook aan Hendrik Conscience - een tijdlang Kortrijkzaan - en aan het Sint-Elisabethbegijnhof (foto rechtsboven) is zo'n apart blokje besteed. Verder is er natuurlijk aandacht voor de klassiekers. De Guldensporenslag ontbreekt dus niet, maar ook de sporen van het roemrijke middeleeuwse verleden van de stad, de armenzorg, het industriële verleden en de 19de-eeuwse burgerlijke luxe komen aan bod.

De wandelroute vertrekt aan de voormalige Groeningeabdij, waar zowel het streekbezoekerscentrum als het museum 1302 in zijn ondergebracht. Kortrijks bekendste symbool, de Broeltorens, stap je daarna voorbij. Verder gaat het langs het Onze-Lieve-Vrouwhospitaal, de Grote Markt met het Belfort, de Onze-Lieve-Vrouwekerk, het Begijnhof, het Baggaertshof en het Groeningemonument.

Op dit ogenblik is het nog een parcours met hindernissen, want er zijn nog werken aan de gang in de Onze-Lieve-Vrouwestraat en aan de Romeinselaan. Aan de Romeinselaan heb je wel de kans om de site te bekijken waar het winkelcentrum komt, het grootste Kortrijkse archeologische project in jaren.

Jeroen Cornilly stelde de brochure samen en kreeg daarbij de hulp van Veronique Lambert (museum 1302) en Christine De Clercq (dienst toerisme). De erfgoedwandelroute kost 1,5 euro en is te verkrijgen in het streekbezoekerscentrum.

Erfgoedwandeling Poperinge

Op vrijdag 28 september 2007 werd de nieuwe wandeling in Poperinge voorgesteld. De wandeling vertrekt aan het stadhuis en gidst je langs acht eeuwen Poperingse geschiedenis en bouwkundig erfgoed. De lakennijverheid, de imposante gotische kerken, de fraaie 18e-eeuwse herenhuizen, de bloeiende hopteelt, het leven achter het Front tijdens de Eerste Wereldoorlog, het bekende Talbothouse (foto rechts) en nog veel komen aan bod.

De wandeling kost 1,5 euro en is te krijgen in het provinciaal informatiecentrum Tolhuis of bij de lokale toeristische dienst. De erfgoedwandelingen zijn een gezamenlijk initiatief van de dienst cultuur van de Provincie West-Vlaanderen en Westtoer.

Bron: Het Nieuwsblad, 30 september - Provincie West-Vlaanderen
Afbeeldingen: Begijnhof Kortrijk en Talbot House Poperinge, Erf-goed.be (klik op de afbeeldingen voor meer info)

door Johan | Erfgoed | Reacties (0)

Vacature erfgoedconsulent Antwerpen

De stedelijke vzw Musea en Erfgoed Antwerpen is op zoek naar een erfgoedconsulent om hun erfgoedcel te versterken. De Erfgoedcel Antwerpen onderhoudt en bevordert de netwerking, in en vanuit de stad, van wijk tot district, van stad tot Vlaanderen en daarbuiten. Zij doet dat met het oog op een brede en kwaliteitsvolle erfgoedzorg en ter versterking van de uitwisseling van expertise en ideeën en van praktische samenwerkingsverbanden. Solliciteren kan nog tot 12 oktober.

Lees de volledige vacature (pdf)

door Priscilla | Vacatures | Reacties (0)

29 september 2007

Vierde Spraakwater lezingenreeks

In oktober gaat reeds de vierde 'Spraakwater' van start, een internationaal opgevatte lezingenreeks over uiteenlopende historische onderwerpen. De reeks is een organisatie van het Gallo-Romeins Museum; de lezingen vinden plaats in het stadhuis van Tongeren. De onderwerpen variëren van muurschilderingen (Paul Meyboom) over geschiedschrijving van Ammianus Marcellinus (Hans Teitler) tot het graf van Henu in Egypte (Harco Willems).

Op donderdag 18 oktober 2007 geeft het Provinciaal Gallo-Romeins Museum het startschot voor de vierde editie van de internationale lezingenreeks 'Spraakwater'. Er wordt geopteerd voor een boeiende mix van thema's, met bijdragen uit de internationale archeologie, antropologie en klassieke geschiedenis. De reeks wordt georganiseerd in samenwerking met het Nederlands Klassiek Verbond, Davidsfonds - Universiteit Vrije Tijd en het Koninklijk Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap Tongeren.

Programma

* donderdag 18 oktober
De ondergang van het Romeinse Rijk? De geschiedschrijving van Ammianus Marcellinus.
Dr. Hans Teitler (Universiteit Utrecht)

* donderdag 15 november 2007
De muurschilderingen in het Gouden Huis van keizer Nero in Rome.
Prof. Dr. Paul Meyboom (Universiteit Leiden)

* donderdag 20 december 2007
De Romeinse marine. Het reilen en zeilen van de militaire scheepsvloot.
Bernard Van Daele

* donderdag 17 januari 2008
De spectaculaire ontdekking van het graf van Henu in Dayr al-Barsha in Egypte (ca. 2.050 v. Chr.).
Prof. Dr. Harco Willems (Katholieke Universiteit Leuven)

* donderdag 21 februari 2008
Sagalassos 2007
Prof. Dr. Marc Waelkens (Katholieke Universiteit Leuven)
(Toegang tot deze lezing is gratis. Inschrijven is aan te raden en kan vanaf donderdag 3 januari 2008: tel. +32 (0)16/32 48 62, of online via de website www.sagalassos.be.)

* donderdag 20 maart 2008
Echt of vals? Een zoektocht naar de authenticiteit van middeleeuwse relieken.
Ing. Mark Van Strydonck (Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium)

Praktisch: De lezingen vinden plaats in het Stadhuis (Feestzaal), Stadhuisplein 9 in Tongeren. De lezing van 15 november vindt uitzonderlijk plaats in de Zomerrefter van het Agnetenklooster, Sint-Catharinastraat 10 in Tongeren. Aanvang lezingen: 20.00 u. Inkom: € 3,00 • Inkom leden NKV: gratis • Inkom leden Davidsfonds en KLGOG: € 2,25 • Combinatieticket cyclus: € 12,00.

Meer info: U kunt de flyer hier dowloaden (pdf).

door Johan | Lezingen | Reacties (2)

Brussels minister maakt zich zorgen over talrijke beschermingen

De gebouwen waarin de rectoraten van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en de Université Libre de Bruxelles (ULB) huizen, zijn sinds donderdag beschermd erfgoed. Het gaat om het ellipsvormige Gebouw M van Renaat Braem en een gebouw van Adrien Blomme. Ondertussen maakt Brussels minister Guy Vanhengel zich zorgen over de talrijke beschermingsdossiers van de laatste tijd. Hij waarschuwt dat te veel gebouwen beschermen de begroting in moeilijkheden kan brengen.

Het rectoraat van de Vrije Universiteit Brussel dateert uit de jaren zeventig en werd ontworpen door architect Renaat Braem. Braem tekende ook de Modelwijk in Laken en het Glaverbel kantorengebouw. Het rectoraatsgebouw van de VUB wordt beschouwd als een van de laatste meesterwerken van Braem. Het rectoraatsgebouw van de ULB ligt aan de Franklin Rooseveltlaan en werd in 1929 gebouwd naar de plannen van architect Adrien Blomme. Die tekende ook het Wielemans-Ceuppens gebouw.

De Brusselse regering besliste donderdag om de twee gebouwen te beschermen. Het gebouw van de Vrije Universiteit Brussel wordt definitief beschermd. Voor het gebouw van de ULB loopt de procedure nog. De bescherming komt er op voorstel van staatssecretaris Emir Kir (PS).

Brussels minister Guy Vanhengel (open VLD) maakt zich ondertussen echter zorgen over de talrijke beschermingsdossiers van de laatste tijd, tot vier à vijf per week. Voor elk beschermd monument kan de eigenaar forse restauratiesubsidies krijgen. Daartegenover staat dat de eigenaar het gebouw volgens de regels van de kunst moet opknappen, wat het vaak ook duurder maakt. Hoedanook, de pot waaruit die subsidies komen, is al vaak voor het jaareinde leeg.

Vanhengel vraagt zich af of sommige eigenaars geen bescherming willen om zo met fondsen van het Gewest een restauratie te betalen die ze met eigen middelen niet aankunnen. Hij vermoedt dat het dossier van de VUB daar een sprekend voorbeeld van is. Bij de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen vinden ze dat het debat beter over een andere boeg kan worden gegooid. Niet minder beschermen, maar de subsidies verlagen. "Want tachtig procent is toch wel écht veel."

Bron: Brussel Deze Week

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

28 september 2007

Het VIOE selecteert...

Wie de ambitie heeft om als erfgoedonderzoeker aan de slag te gaan bij het Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed (VIOE), kan nu zijn kans wagen. Het VIOE richt binnenkort namelijk selecties in voor statutaire erfgoedonderzoekers in de verschillende vakdomeinen (archeologie, landschappen en natuurwetenschappen, en monumenten). Bedoeling is een wervingsreserve aan te leggen voor toekomstige vacatures. Inschrijven voor deze selecties kan nog tot 15 oktober.

Jouw functie: als erfgoedonderzoeker verricht je wetenschappelijk onderzoek naar het beheer, de bescherming en ontsluiting van het onroerend erfgoed in Vlaanderen. Je vertaalt de onderzoeksresultaten naar het beleid, stelt gerichte acties voor en schrijft relevante wetenschappelijke publicaties en rapporten. Daarnaast zorg je dat erfgoedzorg ook bij de burger gehoor vindt. Natuurlijk blijf je op de hoogte van ontwikkelingen in het vakgebied en bouw je een netwerk uit met andere wetenschappers voor het uitwisselen van expertise en onderbouwde wetenschappelijke informatie.

Jouw profiel:
* voor de erfgoedonderzoeker archeologie: je bezit één van de volgende diploma's van licentiaat of doctor: geschiedenis met specialisatie in de archeologie, oudheidkunde en kunstgeschiedenis met specialisatie in de archeologie, archeologie en kunstwetenschappen met specialisatie in de archeologie of archeologie. Je bent vertrouwd met archeologische opgravingstechnieken en je kunt archeologische vondsten determineren.
* voor de erfgoedonderzoeker landschappen en natuurwetenschappen: je bezit één van de volgende diploma's: architect, burgerlijk ingenieur-architect, bio-ingenieur, landbouwkundig ingenieur, ingenieur in de scheikunde en de landbouwindustrie, licentiaat/master in de: geschiedenis, kunstwetenschappen en archeologie, archeologie, biochemie, biologie, biotechnologie, geologie of geografie. Je hebt inzicht in natuurwetenschappelijke technieken en kennis van landschapsgeschiedenis.
* voor de erfgoedonderzoeker monumenten: je bezit één van de volgende diploma's: architect of burgerlijk ingenieur-architect, licentiaat/master in de geschiedenis, kunstgeschiedenis, kunstwetenschappen, kunstwetenschappen en archeologie of archeologie. Je hebt inzicht in architectuurhistoriek en interieurhistoriek.

Voor alle drie de vacatures is het belangrijk dat je een brede wetenschappelijke achtergrond hebt in verband met erfgoed. Je bent bovendien vertrouwd met de erfgoedsector en je werkt vlot met informaticatoepassingen, in het bijzonder GIS, database- en statistische toepassingen.

Het VIOE biedt: een boeiende job, ruime opleidingsmogelijkheden en ondersteuning met moderne ICT, maaltijdcheques, gratis woon-werkverkeer met het open- baar vervoer of fietsvergoeding en een hospitalisatieverzekering, een aantrekkelijke vakantieregeling: 35 vakantiedagen.

Geinteresseerd? lees meer op vioe.be

door Tijl | Vacatures | Reacties (0)

27 september 2007

Orgel ontdekt achter schilderij in Antwerps stadhuis

Het Antwerpse stadhuis heeft gisteren een van zijn geheimen prijsgegeven. Achter een schilderij in de trouwzaal zat een uniek orgel verborgen dat al sinds 1935 niet meer is bespeeld en dat men sindsdien ook uit het oog verloren was. Schepen Philip Heylen stelde het herontdekte instrument vandaag voor. Het zal volledig gereinigd en gerestaureerd worden. Heylen laat onderzoeken wat er verder met het orgel moet gebeuren.

Het was Annelies Focquaert, coördinator van het Studiecentrum van Vlaamse Muziek, die in het stadsarchief facturen vond waaruit bleek dat de stad Antwerpen in 1898 een kamerorgel had aangekocht voor de trouwzaal in het stadhuis. Focquaert ging op zoek naar het instrument en trof het unieke Mustel-kamerorgel woensdag aan onder een zeer dikke laag stof.

Het was een lichte buiging in het schilderij "De Oude Belgen" in de Trouwzaal die de plaats van het orgel verraadde. In een klein kamertje op een overloop, dat grensde aan de achterkant van het schilderij en dat dienst deed als opberghok, werd dan achter een hoop rommel het oude instrument gevonden.

"Het gaat om een originele Mustel en Mustel staat bekend als de Rolls Royce van de harmoniumbouwers", licht Philip Heylen toe. Het instrument verkeert in zeer goede staat en bevindt zich nog op zijn originele plaats. Het orgel werd destijds gebruikt voor het opluisteren van huwelijken, feesten en recepties op het stadhuis. "In 1935 besliste de toenmalige burgemeester echter om over te schakelen op een pick-up en toen is het orgel vergeten", luidt het.

Heylen laat nu onderzoeken wat er verder met het orgel moet gebeuren. "Het wordt volledig gereinigd en gerestaureerd. Liefst zou ik het orgel op zijn oorspronkelijke plaats laten staan, zodat we de Antwerpse trouwers in de toekomst live orgelmuziek kunnen bieden", aldus de schepen. Andere mogelijke bestemmingen voor het instrument zijn het MAS, een ander Antwerps museum, de kathedraal of het conservatorium.

Bron: Gazet van Antwerpen
Foto: Erf-goed.be

door Tijl | Varia | Reacties (0)

Frederik Demeyere nieuwe coördinator van netwerk 'Oorlog en Vrede'

Frederik Demeyere, een archeoloog uit Diksmuide, is aangesteld als coördinator van het netwerk 'Oorlog en Vrede in de Westhoek'. Met de komst van Demeyere wil het provinciebestuur via het netwerk de positieve samenwerking met alle partners verderzetten. Naast het verder uitbouwen van de samenwerking, zowel praktisch als inhoudelijk, worden ook enkele nieuwe accenten voor de toekomst gelegd.

Zo werd duidelijk dat het landschap van de streek cruciaal is in de duiding van de Eerste Wereldoorlog. Het is belangrijk om de bezoekers het landschap te 'leren lezen', zodat zij het hoe en waarom van WOI beter begrijpen. Daarnaast wil het netwerk in de toekomst ook praktische oplossingen zoeken voor de overbelasting van sommige sites. De jaarlijkse stroom van bezoekers zal er trouwens niet op verminderen met herdenkingsjaar 2014 in het vooruitzicht. De herdenking van 2014-2018 staat uiteraard ook in het actieplan.

Een ander nieuw aandachtspunt is de lokale bevolking. Het netwerk heeft de ambitie om de streekbewoners meer te betrekken en te sensibiliseren. Dit kan resulteren in een breder zorgdraagvlak voor dit unieke erfgoed. Tenslotte wil het netwerk zijn wetenschappelijke achtergrond, kennis en ervaring verder uitbouwen en inzetten om de herinnering aan WOI levendig te houden.

Over Frederik Demeyere

Hij werd geboren in 1978 in Roeselare. Na de lerarenopleiding, trekt hij naar Gent om er aan de universiteit enige kandidatuur Geschiedenis en een licentie in de Archeologie te behalen. Vanaf 2002 is hij op verschillende plaatsen tewerkgesteld. Zo werkt hij mee aan de Centraal Archeologische Inventaris van het VIOE en voert hij diverse opgravingsprojecten uit. Sinds begin van de maand werkt hij voor de Provincie West-Vlaanderen als coördinator van het netwerk 'Oorlog en Vrede in de Westhoek'. Hij volgt er Aleid Hemeryck op die nu adjunctconservator is bij de Brugse musea. Frederik Demeyere is elke maandag en dinsdag te bereiken in het streekhuis Westhoek (Esenkasteel, Woumenweg 100, Diksmuide - Tel.: 051-51.93.65).

Bron: Provincie West-Vlaanderen
Foto: IJzertoren Diksmuide, Erf-goed.be

door Johan | Varia | Reacties (0)

Sicilië, veel betwiste parel van de Middellandse Zee

Op donderdag 4 oktober zal Ludo Giebens (Antwerpse Vereniging voor Romeinse Archeologie) in Grobbendonk een lezing geven over Sicilië. Het is een reisverslag met heel wat beeldmateriaal. Tijdens de lezing maakt de spreker een ontdekkingstocht op het eiland met zijn vele stille getuigen van de woelige geschiedenis met aandacht voor de archeologie en de prachtige natuur.

De oudste bewoning van Sicilië dateert reeds van de oude en middensteentijd. In het begin van de 8ste eeuw voor Chr. stichtten de Feniciërs een aantal handelsnederzettingen aan de westkust. In dezelfde eeuw startte de Griekse kolonisatie van Sicilië. Vanaf de 3de eeuw voor Chr. betwistten Rome en Carthago elkaar de heerschappij over de Middellandse Zee. In 212 voor Chr. behoorde Sicilië definitief tot het Romeinse rijk.

Na de Byzantijnen kwam Sicilië nog in Arabische, Normandische, Duitse, Franse en Spaanse handen.
In het revolutiejaar 1848 werd zelfs even de onafhankelijkheid uitgeroepen. In 1860 verscheen Giuseppe Garibaldi op het toneel en kwam er een einde aan de zes eeuwen durende Spaanse overheersing. Kort daarop werd Sicilië met het pas ontstane Italië verenigd.

Pantalica, Syracuse, Ortygia, Palazzolo Acreide, Piazza Armerina, Morgantina, Agrigento, Eraclea Minoa, Marsala, Mozia, Erice, Segesta, Monreale, Palermo, Solunto, Cefalu, Tindari, Messina, Taormina, Giardini Naxos en uiteraard de Etna, zullen tijdens de lezing op 4 oktober aan bod komen...

Praktisch: de lezing vindt plaats op donderdag 4 oktober 2007 om 19.30 u in de polyvalente zaal van de bibliotheek van Grobbendonk. Toegang gratis. Om praktische reden graag even bevestigen bij Danielle Horemans

door Tijl | Lezingen | Reacties (0)

26 september 2007

Contactdag Prehistorie op 15 december in Brussel

Op zaterdag 15 december vindt in Brussel de jaarlijkse contactdag van de 'Contactgroep Prehistorie' plaats. Een internationale keur aan prehistorici zal er in het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen de resultaten van hun onderzoek voorstellen. Nog tot 15 oktober kun je voorstellen voor een voordracht op de contactdag of een bijdrage voor de 'Notae Praehistoricae' indienen.

Volume 27 van de Notae Praehistoricae zal opnieuw in zowel gedrukte als elektronische vorm verschijnen met de teksten van de mondelinge bijdragen en de kortere nota's. We vragen de auteurs te kiezen tussen één van deze formules: ofwel een artikel dat enkel gepubliceerd zal worden naar aanleiding van deze vergadering, ofwel een mondelinge én schriftelijke bijdrage. De onderzoekers die geïnteresseerd zijn, worden verzocht om schriftelijk hun exacte titel van de voordracht of artikel door te sturen en dat ten laatste op 15 oktober.

Om publicatie in het 27ste nummer van de Notae Praehistoricae te kunnen verzekeren dienen alle bijdragen op het secretariaat van de Groep toe te komen ten laatste op 2 november 's morgens. Geen enkele uitzondering zal toegestaan worden op deze deadline. De teksten dienen te worden geschreven volgens deze richtlijnen (pdf). Vergeet niet de samenvatting, trefwoorden en alle figuren bij te voegen.

Meer info: www.naturalsciences.be/Praehistory/

door Tijl | Congressen | Reacties (2)

Renovatie Cinema Plaza in Duffel krijgt stilaan vorm

De eerste stappen voor de renovatie van Cinema Plaza in Duffel zijn gezet. De bestaande situatie is volledig in kaart gebracht en het bouwprogramma vastgelegd. Er zijn wel nog enkele onvoorziene onderzoeken nodig. Cinema Plaza is een van de oudste dorpscinema's in Vlaanderen die nog bijna authentiek bewaard zijn. Eerder dit jaar haalde de Duffelse cinema de finale van de Monumentenstrijd.

Bvba Erfgoed & Visie kreeg eind 2006 de opdracht om de studie te maken, evenals de lastenboeken en ramingen voor de renovatie.

"De panden Handelsstraat 6 en 8 werden tot in het kleinste detail opgemeten en er werd een conceptnota uitgewerkt. Die geeft aan of het gewenste bouwprogramma kan worden gerealiseerd binnen het huidige volume van de twee panden," vertelt de schepen van Openbare Werken van Duffel, Luc Wuyts (CD&V) vandaag in De Standaard.

"Uit die studie is gebleken dat er een kleine uitbouw richting Perwijspark nodig is, waarbij de achtergevel zal worden omgebouwd tot een nieuwe voorgevel die zal geënt worden op het park. Zowel de dienst Stedenbouw als Onroerend Erfgoed kunnen zich in dat voorstel vinden."

"Voorts zijn nog enkele extra onderzoeken nodig die niet opgenomen waren in de offerte: een stabiliteitsstudie, een asbestonderzoek en een kleuren- en materiaaltechnisch onderzoek. De kosten van die onderzoeken worden geraamd op 26.393euro. Tachtig procent daarvan wordt gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap," zegt de schepen.

Bron: De Standaard - 26 september 2007

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

25 september 2007

Het Ename Expertisecentrum organiseert...

De volgende maanden staan weer heel wat studie- en contactdagen op de archeologische agenda. Het Ename Expertisecentrum voor Erfgoedontsluiting doet alvast een flinke duit in het zakje. Na de Landschapscontactdag op 31 oktober, wordt op zaterdag 1 december ook weer een provinciale contactdag archeologie georganiseerd in Gent. Tussendoor is ook de slotconferentie van het Europese CULTURED project in Gent te gast, en kijkt men uit naar bijdragen voor de vierde editie van het Ename Colloquium in maart 2008.

Derde Landschapscontactdag
De derde editie van deze contactdag vindt plaats in Domein De Kluis in het Meerdaalwoud-Heverleebos, provincie Brabant op woensdag 31 oktober 2007. De landschapscontactdag brengt specialisten en geïnteresseerden samen die actief zijn op het gebied van de historische studie van landschappen en van aanverwante disciplines zoals archeologie, bodemkunde, geschiedenis, ...

Je kunt je al online inschrijven voor de contactdag op enamecenter.org

Derde Provinciale contactdag voor archeologie
De derde editie van deze contactdag vindt plaats in het Provinciaal Administratief Centrum van de Provincie Oost-Vlaanderen (PAC Het zuid) te Gent, op zaterdag 1 december 2007. De bedoeling van deze contactdag is een forum te creëren waarop vrijetijdsarcheologen, mensen met een algemene interesse voor archeologie en professionele archeologen elkaar ontmoeten en ideeën en kennis uitwisselen.

Je kunt je al online inschrijven voor de contactdag op enamecenter.org

Cultured Slotconferentie
De slotconferentie over het Interreg IIIC cultured project vindt plaats in Monasterium Poortackere te Gent, op dinsdag 27 november 2007. Op de slotconferentie worden u de resultaten van drie jaar werken rond de herwaardering van cultureel erfgoed als motor voor regionale ontwikkeling gepresenteerd. De 14 projectpartners en erfgoedexperts uit verschillende Europese landen delen hun kennis tijdens een aantal inspirerende lezingen en gedurende een paneldiscussie. Deze conferentie is niet enkel bedoeld voor de Interreg partners, maar voor alle erfgoedorganisaties, betrokken overheden, stakeholders en andere geïnteresseerden.

Meer info, het programma en inschrijvingsformulier zijn beschikbaar op: enamecenter.org

4de Jaarlijkse Internationale Ename Colloquium - Tussen objecten en ideeen
Van 26 tot 29 maart 2008 vindt in Gent de vierde editie van het Ename Colloquium plaats. Deze keer staat het colloquium staat in het teken van het immaterieel erfgoed. Met de aanvaarding door UNESCO in 2003 van de Conventie betreffende de bescherming van het immaterieel cultureel erfgoed is er een belangrijk nieuw domein ontstaan van erfgoeddocumentatie, -conservatie, -interpretatie en gemeenschapsbetrokkenheid. De 78 staten die de conventie al geratificeerd of aanvaard hebben, zijn begonnen met het maken van nationale inventarissen van immaterieel erfgoed, ook al bestaat er nog discussie over de precieze omschrijving, de context en de administratieve procedures voor de verdere bewaring. Dit driedaagse colloquium zal een brede waaier aan perspectieven presenteren en vooruitblikken op de toekomst van het erfgoedbeleid, de financiering, de interpretatietechnologieën en de betrokkenheid van het publiek in Europa en in de rest van de wereld.

De call for abstracts voor het 4de Ename colloquium is te vinden op enamecenter.org

door Tijl | Congressen | Reacties (0)

Archeologische site in Tongeren geplunderd door metaaldetectoramateurs

Met dit korte bericht willen we graag even de aandacht vestigen op een spijtig voorval. Een drietal weken geleden ging ARON bvba van start met een opgraving te Tongeren. De site is gelegen op een bouwterrein in privébezit, volledig met Heras-afsluitingen beveiligd en voorzien van de gebruikelijke 'verboden toegang' bordjes. Desondanks werd de opgraving dit weekend bezocht door Nederlandse metaaldetectoramateurs.

Het opgeschoonde opgravingsvlak werd hierbij beschadigd, en ook niet-metalen objecten bleken verdwenen. Dat dit gerichte plundering van het Tongerse Gallo-Romeinse bodemarchief is, behoeft verder geen uitleg.

Dankzij het ingrijpen van een alerte buurtbewoner werd de politie ingeschakeld die de daders ter plaatse op heterdaad kon betrappen. De eigenaar van het terrein, ARON bvba en het Agentschap RO Vlaanderen - Onroerend Erfgoed hebben vandaag verdere stappen ondernomen in deze zaak. In hoeverre het verwijderen van objecten uit het opgravingsvlak en het vergraven van sporen het verhaal van de site hypothekeert zullen we wellicht nooit weten.

Meer nieuws volgt na de opgraving.

Meer info: Natasja De Winter (ARON bvba)

door Tijl | Varia | Reacties (41)

24 september 2007

Monumentenwacht Limburg zoekt monumentenwachter bouwkunde

Monumentenwacht Limburg vzw zoekt momenteel voor onmiddellijke indiensttreding een eerste monumentenwachter bouwkunde (m/v). Het gaat om een voltijds contract van onbepaalde duur met als standplaats Hasselt. De voornaamste taak van de monumentenwachter is het grondig onderzoek van de bouwtechnische toestand van de gebouwen, met inbegrip van de minder toegankelijke delen, zoals daken, goten, zolders... Solliciteren kan nog tot 8 oktober.

Taken:
# Grondig onderzoek van de bouwtechnische toestand van de gebouwen, m.i.v. de minder toegankelijke delen (zoals daken, goten, zolders ...)
# Uitzonderlijk zelf dringend onderhoud en/of noodzakelijke kleine instandhoudingswerken uitvoeren
# Opstellen van de toestandsrapporten over de geïnspecteerde gebouwen, m.i.v. aanbevelingen voor uit te voeren werken en een objectgebonden risico-inventarisatie
# Verstrekken van basisinformatie over onderhoud en instandhouding aan de eigenaars/beheerders

Profiel:
# Bouwkundige voorkennis vereist, op basis van een praktijkgerichte opleiding en/of ruime werkervaring, met de nadruk op concrete kennis van materialen en uitvoeringstechnieken
# Algemeen inzicht in de globale en structurele logica van de gebouwen, theoretische kennis van bouwfysica, krachtenleer, e.d.
# Interesse voor en/of affiniteit met het specifieke karakter van monumenten
# Basishandigheid
# Klantvriendelijk en sociaal vaardig
# Taalvaardig: in verslaggeving en mondelinge contacten
# Kunnen werken in kleine teamverbanden, leiding kunnen geven
# Bereidheid tot het volgen van opleidingen en stages
# Kunnen werken met PC (Word-Access)
# Goede lichamelijke conditie, geen hoogtevrees
# In het bezit zijn van een rijbewijs voor lichte bestelwagen (B)

Diplomavereisten:
# Hogere opleiding van het korte of het lange type in de bouwkunde/ in een richting gelieerd aan de werking van Monumentenwacht

Geinteresseerd? schriftelijke kandidaturen met curriculum vitae kunnen tot maandag 8 oktober ingezonden worden aan:
Anouk Stulens, Directeur
Monumentenwacht Vlaanderen vzw
Oude Beurs 27
2000 Antwerpen
03 212 29 50
info@monumentenwacht.be

door Tijl | Vacatures | Reacties (0)

Oudste zwembad van Brussel in Elsene beschermd

Het zwembad van Elsene, het oudste zwembad van Brussel en misschien ook van België, is door de Brusselse regering beschermd. Dat heeft de Brusselse staatssecretaris voor Monumenten en Landschappen, Emir Kir, vrijdag aangekondigd. Het zwembad dateert van 1904 en getuigt van de architectuur van de zwembaden uit het begin van vorige eeuw. Het bevindt zich bijna volledig in zijn oorspronkelijke staat.

De bescherming slaat onder meer op de gevel, de hall, het dak, de baden, de kabines, de trappen en de galerij. Met de zwembaden van Sint-Gillis en Schaarbeek is dat van Elsene één van de eerste openbare zwembaden van Brussel met zowel een overdekt zwembad als individuele baden.

Het is de bedoeling dat er nog andere sportinfrastructuur in Brussel beschermd wordt. De zwembaden komen als eerste aan de beurt, op basis van een onderzoek van de Koninklijke Commissie Monumenten en Landschappen. Het hele plan is op 7 miljoen euro begroot, waarvan middelen uit het samenwerkingsakkoord met de federale overheid. In totaal zouden zes openbare zwembaden grondig gerestaureerd worden.

Naast dat van Elsene gaat het om dat van Ganshoren, Sint-Jans-Molenbeek, Brussel-Stad, Sint-Gillis en Schaarbeek.

Meer info: in deze brochure (pdf), die verscheen naar aanleiding van het 100-jarig bestaan van het zwembad van Elsene in 2004, lees je meer over de historiek van het zwembad

door Tijl | Erfgoed | Reacties (1)

Erf-goed.be genomineerd voor VGI Innovatieprijs 2007

Dit jaar zal de Vereniging voor Geschiedenis en Informatica (VGI) voor de vijfde keer de VGI Innovatieprijs toekennen aan een vernieuwende, historisch georiënteerde toepassing. De jury heeft vier applicaties genomineerd, die zich op een studiedag over digitaal erfgoed op 11 oktober in Antwerpen zullen presenteren in de strijd om de eerste plaats. Uiteraard zijn we verheugd te kunnen melden dat onze eigen website Erf-goed.be als enige Vlaamse toepassing werd genomineerd voor de prijs.

De Innovatieprijs werd in 2003 door de VGI in het leven geroepen om waardering uit te spreken voor goede en innovatieve geschiedenis toepassingen en om aandacht te vestigen op het belang van toegankelijkheid van historische gegevens. Het innovatieve hoeft niet perse te blijken uit gebruik van geavanceerde technologie, maar kan ook betrekking hebben op andere aspecten van toepassingen op het terrein van de geschiedenis.

De aanmeldingen waren dit jaar zeer gevarieerd, van fundamenteel wetenschappelijk onderzoek tot kinderspel: "De belangrijkste tendens lijkt de inzet van voorhanden technologie voor het maken van goed werkende applicaties. Over de hele linie genomen waren de aanmeldingen niet zozeer technisch revolutionair maar eerder goed uitgewerkte toepassingen, vaak met een specifiek doel voor ogen."

De genomineerde toepassingen zijn:
• Zicht op Maastricht - biografie van een stad
• Erfgoed in Vlaanderen - ArcheoNet Vlaanderen
• Muiderslot - IJsfontein
• E-tsjerke - Internet Academie Leeuwarden

Waarom juist deze projecten zijn genomineerd is te lezen in het verslag van de jury (pdf). Graag citeren we al even wat de jury vond over Erf-goed.be:

"Dit project onderscheidt zich omdat het werkelijk volledig meevaart op de huidige web 2.0 golf. De website is een succesvolle mash-up die gebruik maakt van verschillende technologieën (tagging, rss, flickr, social networking, flickrmaps.. om foto's te bewaren en te ontsluiten) en die weet te koppelen aan thema's zoals erfgoed, landschappen en dorpsgezichten. De vormgeving, gebouwd rond tools ontleend aan Flickr, is eenvoudig en direct te doorgronden. Bij elke foto hoort een tekstje en foto's van erfgoed in de buurt worden op een overzichtelijk rijtje aangeboden. Het project bewijst hoe je met weinig middelen een zeer innovatief concept kan ontwikkelen dat werkt. Er is een bloeiende community rond deze website ontstaan en de inhoud bestaat volledig uit typische user-generated content. De site brengt veel materiaal samen dat in andere toepassingen hergebruikt kan worden. De positionering in de webcultuur van delen en samenwerken wordt nog eens onderstreept door gebruik van de Creative Commons licentie."

Praktisch: de presentaties en prijsuitreiking vinden plaats tijdens de VGI studiemiddag over gebruikers van cultureel erfgoed (voor programma zie www.vgi-online.nl) op donderdag 11 oktober 2007 vanaf 13 uur in het Rubenianum (Kolveniersstraat 20, 2000 Antwerpen). Deelname is gratis en iedereen is van harte welkom, maar graag even aanmelden bij berk@kitlv.nl.

door Tijl | Websites | Reacties (2)

23 september 2007

Tentoonstelling en publicatie: 'Heren van Beveren'

Naar aanleiding van het 50-jarige jubileum van de Heemkundige Kring Het Land van Beveren vzw worden een aantal activiteiten georganiseerd om die heuglijke gebeurtenis in de verf te zetten. Op vrijdagavond 5 oktober wordt het nieuwe boek van Herman Cools ('450 jaar Heren van Beveren') voorgesteld. In het verlengde daarvan wordt eveneens de tentoonstelling 'De Bourgondische Heren van Beveren' geopend.

Een vijftigste jubileumverjaardag van een vereniging als de Hertogelijke Heemkundige Kring Het Land van Beveren vzw, vraagt om een feestelijk en apart jubileumprogramma. In oktober bereikt dat feestprogramma
een hoogtepunt met enerzijdse de publicatie en anderzijds de tentoonstelling rond de Heren van Beveren.

Publicatie '450 jaar Heren van Beveren (1120-1575)'

Op vrijdag 5 oktober wordt immers de compilatiestudie van Herman Cools over de Bourgondische Heren van Beveren aan het publiek voorgesteld. De Bourgondische hertogen en in het bijzonder de Bourgondische bastaarden intrigeren Herman Cools reeds tientallen jaren. Zijn samenvattend werk is dan ook gebaseerd op een quasi onuitputtelijke bron van documentatie die hij gedurende vele jaren gedreven verzamelde.

Tentoonstelling 'De Bourgondische Heren van Beveren'

Met zijn nieuwe boek als uitgangspunt werkte de Heemkundige Kring bovendien een tentoonstelling rond de Bourgondische Heren van Beveren uit. Laat u echter niet misleiden door de titel: ook de Diederikken (en hun Aldegondes) komen aan bod, terwijl ook de graven van Vlaanderen als Heren van Beveren hun rechtmatige plaats in de expo opeisen (en krijgen). Dat de Bourgondische Heren van Beveren extra in de schijnwerpers staan, is niet ongewoon. Zij hielden van heersen en verdelen, pracht en praal, glamour en grandeur. Wellicht heeft dat ook het Land van Beveren beïnvloed.

Praktisch: De opening van de tentoonstelling en de presentatie van het boek vinden plaats op vrijdagavond 5 oktober om 20u00 in OC Boerenpoort, Sint-Elisabethstraat 31A, 9120 Melsele (Beveren). De publicatie verschijnt als septembernummer 2007 van Het Land van Beveren en gaat als losse verkoop (256 pagina's) voor 10 euro over de toonbank. De tentoonstelling kan vervolgens bezocht worden op zaterdag en zondag 6-7, 13-14, en 20-21 oktober 2007, telkens van 14 tot 17 uur. De inkom is gratis.

Meer info:
Algemeen: Het Land van Beveren vzw - email
Tentoonstelling: Freddy Buys (Tel.: 03/755.10.75) en Carine Goossens (Tel.: 03/750.17.50)
Publicatie: Herman Cools (Tel.:03/755.15.93)

door Johan | PublicatiesTentoonstellingen | Reacties (0)

Debat 'Handel of onvervreemdbaar erfgoed?'

Hoe ver kan een land van oorsprong gaan in het terugvorderen van haar archeologische schatten die zich in buitenlandse collecties bevinden? Aan welke regels moet een museum of educatief centrum voldoen bij het aankopen van nieuwe voorwerpen? Om een antwoord op deze zeer actuele vragen te formuleren organiseert het Leidense Rijksmuseum van Oudheden (Ndl.) nu woensdagavond 26 september een debat onder belanghebbenden en geïnteresseerden.

In de tentoonstelling 'Verboden te verzamelen?' van het Rijksmuseum van Oudheden gaat de aandacht uit naar ethische en museale vraagstukken waarmee het museum vrijwel dagelijks te maken heeft. Deze invalshoek lokte vele reacties en discussies uit onder bezoekers en professionals uit de museum- en archeologische sector. Het museum biedt een platform voor deze discussies tijdens een aantal debatten, waarvan de laatste op 26 september plaatsvindt. Tijdens de debatten mag het publiek in discussie gaan met de aanwezige deskundigen en met elkaar.

Thema debat

Handel of onvervreemdbaar erfgoed? De herkomst van objecten voor museumcollecties. In Italie staat een museumconservator voor de rechter. In Athene is een nieuw museum gebouwd voor de zo genoemde 'Elgin marbles', die eigendom zijn van het British Museum in Londen. Een malafide kunsthandelaar blijkt een
geheim pakhuis vol illegaal opgegraven voorwerpen te hebben. Met metaaldetectoren worden door amateurs allerlei schatten uit de oudheid gevonden en vervolgens verkocht.

Steeds vaker wordt gesteld dat erfgoed onvervreembaar eigendom is van het land of het volk waar het vandaan komt. Musea, traditioneel belangrijke maatschappelijke en educatieve instellingen, kunnen steeds minder verzamelen en komen zelfs steeds vaker in het beklaagdenbankje terecht. Grote musea in
de Westerse wereld geven voorwerpen terug aan herkomstlanden als Italie. De ethische opvattingen over wat musea wel en niet mogen verzamelen, zijn in het recente verleden sterk aan verandering onderhevig. Musea moeten daarom (steeds) opnieuw nadenken over hun verzamelbeleid. Het wordt steeds belangrijker dat te verzamelen voorwerpen van onbesproken herkomst zijn. Maar is alles even belangrijk? En hebben verzamelaars helemaal geen rechten meer?

Het debat is in medewerking met

- Vincent Geerling, Archea Ancient Art
- Mieke Zilverberg, Kunsthandel Zilverberg
- Willem Willems, decaan faculteit archeologie, Universiteit Leiden
- Jos van Beurden, onderzoeksjournalist
- Yoeri Albrecht, voorzitter

Programma

19u Ontvangst en bezoek aan tentoonstelling Verboden te Verzamelen?
20u Aanvang debat
22u Einde debat

De tentoonstelling en de debatten zijn deze avond gratis toegankelijk.

Rijksmuseum van Oudheden
Rapenburg 28
2311 EW Leiden
071-5163163

Afbeelding: Rijksmuseum van Oudheden: reliëf uit graf van Horemheb; staat momenteel ter discussie in verband met haar al dan niet gelegitimeerde plaats in de museumcollectie.

door Johan | Tentoonstellingen | Reacties (0)

21 september 2007

Sint-Salvatorskathedraal in Brugge onthult muurschildering uit 15de eeuw

Bij restauratiewerken in de Brugse Sint-Salvatorskathedraal werd begin september een waardevolle muurschildering blootgelegd. Op de muurschildering is een koraalrood eredoek te zien met twee engelen in de stijl van de Vlaamse Primitieven. Allicht dateert de schildering van 1480 en werd ze gemaakt door een navolger van Hans Memling. "Het gaat om een belangrijke vondst voor Brugge, want de conservering is heel erg gaaf," stelt collectiebeheerder Benoit Kervyn.

Enkele weken geleden werd het groot schilderij 'De nederdaling van de H.Geest' van de Brugse barokschilder Jacob van Oost van de muur afgenomen voor het verder onderzoek naar de middeleeuwse muurschilderingen in de Sint-Salvatorskathedraal (Brugge). Dit onderzoek, in opdracht van de provincie West-Vlaanderen, gebeurt door de heer Lode De Clercq. Kanunnik Duclos had in 1918 reeds melding gemaakt van een toen teruggevonden muurschildering uit 1485-1495 met de voorstelling van twee engelen die een eredoek vasthouden. Eind jaren 1980 werd bij de restauratie van het werk van Van Oost opnieuw de engelen aangetroffen maar was er geen tijd en geld voor verder onderzoek/restauratie ervan.

"Het was dan ook een hele opluchting enkele weken geleden om te zien dat die figuratieve beschildering, op vuiligheid na, nog in een heel goede staat is," zegt collectiebeheerder Benoit de Kervyn. "De twee monumentale engelen dragen een albe en koormantel en houden met beide handen een koraalrood eredoek vast. Boven de engelen, in de spitsboog, vormen zwarte bollen een repetitief patroon. Onderaan de eredoek moet een soort van lambrisering voorgesteld geweest zijn deels zwart, deels oker. Dit onderste deel van de beschildering is echter heel fragmentarisch tot ons gekomen. De broche die de koormantel sluit, alsook de boorden van die mantels zijn versierd met parels en edelstenen. Heel gedetailleerd weergegeven zijn ook de kleurrijke vleugels van beide engelen. De auteur van deze muurschildering is anoniem maar de gevleugelde figuren verwijzen duidelijk de entourage van Hans Memling."

De beschildering werd aangebracht op een muur die oorspronkelijk een toegang moest zijn naar een te bouwen kapel aan de westkant van de noordelijke zijbeuk. Door één of andere niet meer te achterhalen reden werd die kapel nooit opgetrokken. In de spitsboog van die ongeveer 1 m diepe nis werd dan op het einde van de 15de eeuw de nu teruggevonden muurschildering aangebracht. In de volgende eeuwen werd de middeleeuwse beschildering zoals in de rest van het kerkgebouw overschilderd. Omstreeks 1803 kwam dan'De nederdaling van de H.Geest' van Van Oost uit de door de Franse Revolutie gesloopte Sint-Trudoabdij (Garenmarkt te Brugge) in Sint-Salvators terecht.

Blijkbaar was het interieur van de middeleeuwse Sint-Salvatorskerk met talrijke engelen versierd die telkens een eredoek vasthouden. Ook op andere plaatsen in de kathedraal werden immers al sporen gevonden van dergelijke afbeeldingen. Een eredoek werd vaak aangebracht om een persoon of beeld de nodige aandacht te geven. In de middeleeuwse schilderkunst zijn voorbeelden gekend waarbij een eredoek, zoals hier, gehouden wordt door engelen (Jan van Eyck, Stefan Lochner, de meester van de Lucialegende,...) alsook een eredoek dat deel uitmaakt van een baldakijn.

Meer info: Benoit Kervyn (collectiebeheerder Sint-Salvatorskathedraal)
Foto: © Michel Vanneuville

door Tijl | Varia | Reacties (1)

20 september 2007

Le Grognon. Archéologie d'un port entre deux rives

Bij de samenvloeiing van de Samber en de Maas in Namen, bewaart de landtong 'Le Grognon' nog de sporen van de oorsprong van de stad. Na meer dan tien jaar archeologische opgravingen heeft de site intussen heel wat van zijn geheimen prijsgegeven. Op de tentoonstelling 'Archéologie d'un port entre deux rives' kun je nu kennismaken met de bewoners van dit gebied: van prehistorische jagers, merovingische ambachtslui en middeleeuwse handelaars tot herbergiers uit de Renaissance.

De site van Le Grognon is gesitueerd op een smalle, driehoekige landtong tussen de Maas en de Samber. Bovendien wordt de landtong gedomineerd door de hoge rotsen waarop de citadel van Namen ligt. Deze locatie droeg bij tot de vroege bewoning van de site: de natuurlijke elementen zorgden voor bescherming en voedsel voor de bewoners. De ligging op een kruispunt van water- en landwegen maakten van Le Grognon later ook een van de belangrijkste handelscentra van de stad.

Al in de 19de eeuw werd Le Grognon door verschillende historici aangewezen als de oudste kern van Namen. Toevalsvondsten en enkele kleinschalige opgravingen in de loop van de 20ste eeuw leken dit beeld te bevestigen. Het was echter wachten op een grootschalige opgravingscampagne tussen 1990 en 2000 om een duidelijker beeld te krijgen van het archeologische potentieel van de site.

In 1990 vonden de archeologen onder de funderingen van de voormalige Hospice Saint-Gilles een Romeinse occupatielaag. Een klein tempeltje uit de laat-Romeinse periode (3de-5de eeuw) vormde een opmerkelijke getuige van de Romeinse aanwezigheid. Dezelfde opgravingen brachten ook de funderingen aan het licht van het middeleeuwse Grand Hôpital, dat zich vanaf de 13de eeuw ontwikkelde.

Nieuw archeologisch onderzoek in 1991, deze keer aan de Place Saint-Hilaire, toonden ook de aanwezigheid van prehistorische bewoners op Le Grognon aan. Een sondage toonde een tijdelijke occupatie van de site aan tijdens het Mesolithicum. Ook bij dit onderzoek werden Romeinse sporen aangetroffen, en kwam een Karolingisch grafveld met enkele tientallen begravingen aan het licht. In de daaropvolgende jaren verfijnden nieuwe opgravingen de kennis van de menselijke occupatie op Le Grognon.

De resultaten van het onderzoek op Le Grognon werden al uitgebreid gepubliceerd in de vakliteratuur, maar het grote publiek bleef nog op zijn honger zitten. De tentoonstelling 'Le Grognon. Archéologie d'un port entre deux rives', die deze week zijn deuren opende, moet daar nu verandering in brengen.

Praktisch: de tentoonstelling loopt nog tot 31 mei 2008 in L'Espace archéologique Saint-Pierre (Route Merveilleuse 23, 5000 Namur). Je kunt er terecht van dinsdag tot zondag, van 12u tot 17u. Toegang gratis. Geleide bezoeken zijn mogelijk na afspraak op 081/250.270.
Meer info: www.expo-grognon.wallonie.be

door Tijl | Tentoonstellingen | Reacties (0)

Excursie naar Sclayn en Ramioul op 14 oktober

Op zondag 14 oktober organiseert de Koninklijke Belgische Vereniging voor Antropologie en Prehistorie een excursie naar de grot Scladina in Sclayn (Andenne), de enige permanente prehistorische grotopgraving, en naar de tentoonstelling 'Pijl en Boog' op de Préhistosite van Ramioul. Deze speelse en leerrijke tentoonstelling is door het Museum Schwab in samenwerking met Jürgen Junkmans ontworpen. Inschrijven voor deze excursie kan nog tot 10 oktober. Meer informatie en een inschrijvingsstrookje vind je in deze uitnodiging (pdf).

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

19 september 2007

'Zwervende IJzertijderven' aan de Cardijnstraat te Mol

Bij een proefsleuvenonderzoek aan de Cardijnstraat in Mol kwamen er in de maand augustus sporen uit de IJzertijd aan het licht, waarop werd besloten het onderzoek vlakdekkend uit te breiden. Tijdens deze aanvullende werkzaamheden (eerste weken van september) werd daarbij een IJzertijd woonstalhuis blootgelegd. De vondst lijkt te passen binnen het principe van 'zwervende erven'.

Naar aanleiding van verkavelingswerken legde het Agentschap R-O Vlaanderen, Onroerend Erfgoed aan de NV Vogem op dat een archeologisch vooronderzoek diende uitgevoerd te worden op een terrein van ongeveer 1,5 ha.

De uitvoering van dit vooronderzoek werd toevertrouwd aan Studiebureau Monumentenzorg bvba. In totaal werden tussen 21 en 24 augustus 12 proefsleuven uitgegraven. In slechts twee van deze sleuven werden ook effectief enkele sporen aangetroffen (foto links). Omdat in drie van de zes aangetroffen sporen IJzertijdceramiek bleek te zitten, werd een grotere zone vrijgelegd tussen beide sleuven. Hierbij werd een deel van een huisplattegrond aangetroffen.

Na overleg met de beheersarcheoloog van het Agentschap R-O Vlaanderen, Onroerend Erfgoed, werd beslist om een zone van ongeveer 25 x 25 m vlakdekkend op te graven. Deze opgraving werd eveneens door het Studiebureau Monumentenzorg bvba uitgevoerd, tussen 31 augustus en 11 september.

De sporen kunnen aan de hand van de aangetroffen ceramiek gedateerd worden als een woningplattegrond uit de midden-IJzertijd. De woning was 20 m lang en 6 m breed met een noordwest-zuidoost oriëntatie. In het geval van de site aan de Cardijnstraat gaat het om een geïsoleerde boerderij (klik op de foto linksonder om te vergroten).

Vaag zijn langs een deel van de zuidwestelijke en zuidoostelijke wanden nog de resten van een wandgreppel te zien. Langsheen de noordoostelijke kant van de woning zijn een heel aantal kleinere paalgaten aangetroffen die de aanwezigheid van een wand suggereren. Zowel aan de zuidwestelijke als de noordoostelijke kant (de lange zijden) werden op vrij regelmatige afstand (1-1,5 m) resten van grotere paalgaten aan de buitenzijde van het gebouw aangetroffen die mogelijk als steunpalen geïnterpreteerd kunnen worden. In het gebouw zelf kunnen drie palenrijen herkend worden. Een onderzoek in detail tijdens de eigenlijke opgraving bracht geen verschillende fasen aan het licht hoewel op sommige plaatsen de verschillende palen dicht bij elkaar staan.

De ruimtelijke indeling van de woning is moeilijk interpreteerbaar. In het meest noordelijke stuk van het gebouw komen merkelijk minder palen voor, die ook veel regelmatiger geplaatst zijn. In deze zone bevinden zich ook de twee, grote donkergrijze verkleuringen die mogelijk als haardplaats gediend hebben. Mogelijk was dit het woongedeelte van de boerderij.

Het zuidelijke deel van de woning, en dan vooral tegen de noordoostelijke wand, bevat veel meer paalsporen. Deze palen bevinden zich echter steeds binnen het gebouw, wat eventueel kan wijzen op het gebruik van dit deel als stalling. We willen zeker niet zo ver gaan om hierin twee fasen te herkennen, omdat alle sporen zich mooi binnen eenzelfde plattegrond aftekenen.

Zowel ten oosten, ten westen als ten noorden van het gebouw werden enkele grotere (opslag)kuilen aangetroffen, die kunnen wijzen op opslagkuilen waar graanvoorraden in bewaard werden. De grote pot (evenals de resten van nog meer exemplaren) kan gebruikt zijn om graan in op te slaan (foto linksonder).

Tijdens het graven van de proefsleuven werden nergens anders gelijkaardige sporen aangetroffen, evenmin als greppeltjes die een afbakening van een erf kunnen aanduiden.

Er kan niet echt gesproken worden van een nederzetting, eerder van een losstaand gebouw. De levensduur van een woonstalhuis wordt geschat op 20 tot 30 jaar. Het grootste deel van het dagelijks leven vond plaats op het erf rondom het hoofdgebouw, maar hiervan zijn aan de Cardijnstraat geen sporen teruggevonden. Dat slechts enkele grote (opslag)kuilen werden aangetroffen kan misschien suggereren dat de boerderij vooral gericht was op veeteelt, en minder op de teelt van gewassen.

In de vroege en midden-IJzertijd verplaatsten nederzettingen zich vaak van het ene naar het andere perceel en dit mogelijk per generatie. De aanwezigheid van andere IJzertijdboerderijen in de omgeving lijkt dit te bevestigen. In bepaalde literatuur wordt hiernaar verwezen als zijnde zwervende erven.

Meer info:
Caroline Vandegehuchte (Tel.: 0479 48 91 82)
Charlotte Fexer (Tel.: 0473 82 59 04)
Maarten Smeets (Tel.: 0474 58 77 85)

door Johan | Opgravingen | Reacties (12)

Lezing over reliekenonderzoek in Koekelare

Op vrijdag 21 september geeft Anton Ervynck van het Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed (VIOE) in Koekelare een lezing over de echtheid van relieken. De voordracht wordt ingericht door de archeologisch-historische kring Spaenhiers, naar aanleiding van het boek 'Relieken. Echt of vals?', dat eind vorig jaar verscheen. De lezing geeft een overzicht van het uitgevoerde project en belicht de meest markante resultaten.

In een samenwerkingsproject tussen het VIOE en het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) werden een reeks Belgische relieken aan een kruisverhoor onderworpen. De bevindingen zijn verscheiden en veelal verrassend, soms onthullend maar even vaak vergroten ze enkel het mysterie. De consequenties voor de geschiedenis en de archeologie zijn bovendien soms verreikend. Vaak vormen de relieken voor lokale gemeenschappen het enige wat er aan vroeg-middeleeuws erfgoed rest. De vraag 'echt of vals?' blijkt trouwens niet het meest interessante perspectief te bieden. Het is vooral als element binnen de volksdevotie, als pasmunt voor prestige en macht, als archeologische vondst of als kunstwerk van menselijke creativiteit dat relieken blijven boeien. Zo krijgen relieken van de wetenschap al evenveel respect als van het geloof.

Praktisch: de voordracht vindt plaats op vrijdag 21 september om 20u in Cultureel Centrum "De Brouwerij" in Koekelare. Voor leden van de Spaenhiers is de toegang gratis, niet-leden van de kring betalen 3 euro.
Aansluitend artikel: Relieken. Echt of vals? (14 oktober 2006)

door Tijl | Lezingen | Reacties (0)

Vacature voor regio-archeoloog

In Nederland is Het Oversticht momenteel op zoek naar een regio-archeoloog die de gemeenten in de Netwerkstad Twente zal adviseren op het gebied van archeologie. Naast adviestaken op contractbasis worden ook projecten uitgevoerd. Het Oversticht is een onafhankelijke vereniging die gemeentelijke en provinciale overheden in Overijssel en Flevoland adviseert op het vlak van ruimtelijke kwaliteit en ruimtelijk erfgoed. Bij Het Oversticht werken ruim 50 medewerkers.

Lees hier de volledige vacature

door Priscilla | Vacatures | Reacties (1)

18 september 2007

Archaeological Solutions zoekt junior archeoloog voor onderzoek Bekkerzeel

Projectbureau Archaeological Solutions zal in de komende weken starten met een archeologisch vooronderzoek in Bekkerzeel (gemeente Asse). Hiervoor is het projectbureau met redelijke hoogdringendheid op zoek naar één junior archeoloog. Het contract heeft een duurtijd van ca. twee weken. Het vooronderzoek, in opdracht van Aquafin, zal plaatsvinden op een perceel van 0,27 hectare groot, en heeft tot doel de aanwezigheid van het 'Hof van Ginderomme' vast te stellen.

Het 'Hof van Ginderomme' is ongetwijfeld ontstaan als een splitsing van het primitieve 'Hof te Bekkerzeel' ten tijde van de gebroeders Godevaard en Hendrik van Bekkerzeel, die leefden in de 2e helft van de 12e eeuw. De namen van 'Ginderomme', 'van Ginderachter', 'Daarachter', 'Daarboven', duidden gewoonlijk op een soortgelijke splitsing.

't Hoff daer omme' wordt later beschreven in 1536 'metten huysen, schuere ende stallen daer op staende, metten winnende lande, beempden, waters, elsbroecke ende bossche dair toebehoirende, groot tsamen omtrent 14 bunder'. Het was in de 13e eeuw in het bezit van de Beiers van Overijse: Raso in 1254, Heinrick in 1264, Raes in 1280, en Heinric in 1346. Door huwelijk van Maria van Ysche met Wouter van Outer kwam het in bezit van de heren van Zandbergen in de 14e eeuw; later aan de Rijm's, aan Werner en Jan van Merode en de van Schoonvliet's. Het Hof was steeds leengoed van de heren van Bijgaarden en had zijn eigen laathof.

De junior archeoloog dient enige ervaring te hebben met middeleeuwse archeologie. Het kunnen werken met Harris Matrices, en het registreren van al dan niet complexe stratigrafieën behoort tot de aanbeveling. Stressbestendigheid, en het kunnen respecteren van belangrijke deadlines zijn pluspunten.

Geïnteresseerd? Stuur dan gauw je CV en motivatiebrief door naar info@archaeological-solutions.be of Projectbureau 'Archaeological Solutions', Lange Nieuwstraat 42, 2800 Mechelen (tel: 0496/27.79.41).
Externe link: Archaeological Solutions

door Tijl | Vacatures | Reacties (0)

Het 'Circus Mahy' te Gent: van wintercircus naar garage

Morgenavond organiseert de Gentse Vereniging voor Stadsarcheologie een lezing over het zogenaamde 'Circus Mahy' in Gent, een van de drie stenen circussen die in Belgie nog bewaard zijn, maar het verkommert zienderogen. De discussie over de toekomst van dit 'wintercircus' bereikt ondertussen een hoogtepunt, zowel op stedelijk als op Vlaams niveau. Lynn De Clercq en Joris Nauwelaerts geven morgen in Gent meer uitleg over de lotgevallen van dit opmerkerlijke gebouw.

Het voormalige Wintercircus of 'Circus Mahy' is één van de stille getuigen van het ooit zo rijke circusverleden dat Gent heeft gekend. Gelegen op de kruising tussen de Lammerstraat en de Sint-Pietersnieuwstraat was het tussen 1895 en 1944 één van de belangrijkste spektakelzalen van deze stad. Het werd gebouwd tijdens de hoogdagen van het circusleven in opdracht van de 'Cercle Equestre Gantois' en kende een bewogen geschiedenis. Er vonden circusspektakels, revues, variétés en filmvoorstellingen plaats. In dit circus waren er 3400 zitplaatsen.

Het eerste gebouw werd verwoest door een brand in 1920 en in 1923 herrees onder leiding van architect Jules- Pascal Ledoux (1866-1935) een nieuw circusgebouw. Na de laatste circusvoorstelling, op 4 juni 1944 gingen de deuren van het 'Nouveau Cirque' onherroepelijk dicht. Vanaf 1947 werd het Gentse circuspaleis een garage. In 1978 ging de garage dicht. Na dertig jaar leegstand verkeert het gebouw in een vervallen toestand, maar wie er eens is binnen geweest, wordt geraakt door de unieke sfeer en symboliek die het uitademt.

België telde ooit zes stenen circusgebouwen. Drie daarvan zijn verloren gegaan. De drie overgebleven circussen zijn hun oorspronkelijke bestemming kwijt en zijn slechts een schijn van wat er ooit is geweest. Het 'Koninklijk Circus' in Brussel werd in 1953 omgebouwd tot concertzaal. Zowel het circus van Gent als het circus van Luik gaan een onzekere toekomst tegemoet...

Er wordt soms gefluisterd dat het Gentse wintercircus ooit het grootste permanente circus van Europa was. Het staat alleszins vast dat het zogenoemde 'Nieuw Cirkus' één van de grootste was en ook een zekere faam genoot in het buitenland. Dit gebouw werd nochtans nooit beschermd als monument, maar behoort sinds 1979 wel tot een beschermd stadsgezicht. Het circuscomplex domineert het omringende huizenblok. De koepel torent hoog boven de naburige huizen uit en kan moeilijk genegeerd worden. Toch verkommert het gebouw de laatste jaren zienderogen.

De discussie over de toekomst van het 'Circus Mahy' bereikt ondertussen een hoogtepunt, en dit zowel op stedelijk als op Vlaams bestuursniveau. Het debat wordt door de pers op de voet gevolgd en ook elke gewone Gentenaar heeft ondertussen zijn mening over dit opmerkelijke gebouw. Feit is dat 'ongeacht de uitslag van het debat' het herbestemmen van deze site niet enkel draait om het al dan niet behouden van een bijzonder bouwwerk, maar een keerpunt zal zijn in de herwaardering van de omliggende wijken.

Praktisch: Woensdag 19 september 2007, om 20u00 in de Panoramische Zaal van het Middenstandshuis (Lange Kruisstraat 7, 9000 Gent). Toegang gratis.

door Tijl | Lezingen | Reacties (0)

De vele gezichten van een bos

Bosarcheologie is nog relatief onbekend terrein binnen de Vlaamse archeologie. Sara Adriaenssens studeerde in 2006 af aan de Vrije Universiteit Brussel met als thesisonderwerp de archeologische prospectie van het Meerdaalwoud-Heverleebos. Dit leidde tot de samenwerking met Hans Baeté van het Instituut voor Natuur-en Bosonderzoek (INBO). De archeologie levert zo een niet onbelangrijke bijdrage aan de multidisciplinaire werkgroep voor bosgeschiedenis.

Lees het interview

door Priscilla | Interviews | Reacties (0)

17 september 2007

Historische huizen: a joy for ever?

Snelle beslissers kunnen nu vrijdag 21 september in het kasteel van Gaasbeek (Lennik) terecht voor de studiedag 'Historische huizen: a joy for ever?' Tijdens de studiedag worden diverse typerende aspecten van historische huizen onder de loep genomen. Acht specialisten spreken over behoud, beheer, openstelling, tuinen, collecties, toerisme en het immateriële erfgoed van deze waardevolle eenheden van huis, tuin, collectie en verhaal. Inschrijven kan nog tot morgen dinsdag.

Na een plenaire zitting volgen workshops, parallelsessies waarvan de deelnemers er één in de voormiddag bijwonen en één in de namiddag. Tijdens een lunch op het kasteel kunnen al ervaringen worden uitgewisseld. De moderatoren van de workshops zetten in een gezamenlijke zitting alles nog eens op een rijtje, zodat iedereen de belangrijkste conclusies uit alle sessies kan vernemen. Vervolgens is er de mogelijkheid een rondleiding te volgen door kasteel van Gaasbeek. Tot slot wordt er gezamenlijk een glas gedronken.

Programma

8u45-9u30 ontvangst

9u30 Het project Historische Huizen, door Jan Robert
10u00 Kasteel van Gaasbeek als historisch huis, door Luc Vanckere
10u45 Workshopsessie I

12u Lunch

13u45 Workshopsessie II
15u00 Plenaire bijeenkomst met de moderators van de workshops
15u30 Afsluiting

15u45 Rondleiding kasteel van Gaasbeek
16u30 Receptie

Meer details over het programma vind je in deze folder.

Praktisch: deelname kost 15 € (inclusief lunch). Locatie: Kasteel van Gaasbeek (Kasteelstraat 40, 1750 Gaasbeek). Inschrijven tot 18 september 2007 Het bedrag kun je overschrijven op rekening 409-7585701-54 met de vermelding 'Studiedag Historische Huizen 2007' en je naam en functie.
Meer info: Jan Robert

door Tijl | Congressen | Reacties (0)

Jezuïetencrypte herontdekt onder Sint-Michielskerk in Leuven

Er is een vergeten crypte aan het licht gekomen onder de winterkapel van de Leuvense Sint-Michielskerk. Het bouwsel dateert van 1652 en er liggen resten van tientallen overleden Jezuïeten. Het bestaan van de crypte bleek uit oude teksten en was onder ogen gekomen van professor Katlijn Malfliet, voorzitster van de kerkfabriek. De vondst dateert al van vorig jaar, maar was tot dusver nog niet naar buiten gebracht.

Professor Katlijn Malfliet, wist uit een geschiedkundig boek dat er een crypte moest zijn. Onder een steen in de winterkapel van de Sint-Michielskerk stootte ze op de verborgen ruimte. Een lugubere plek. "De crypte is vier meter diep", weet ze. "In de muren zijn verschillende rangen met grafholten. In enkele daarvan ziet men nog geraamten, schedels en de vorm van de kist."

Inscripties geven de naam en de overlijdensdatum van de stoffelijke resten aan. In een holle ruimte liggen beenderen en schedels op een hoop.

De crypte dateert van 1652. De oorspronkelijke crypte is zelfs nog een halve eeuw ouder. De bouw van de huidige Sint-Michielskerk werd in 1650 aangevat. "Zoals Hesius, de ontwerper van de kerk, zelf in een nota op zijn plannen vermeldde, werd de kerk ingeplant op de plaats waar zich vroeger het Hof van Aerschot bevond", weet professor Malfliet. "Daar was sinds 1598 een kapel ingericht. Die kapel was kort voordien afgebroken, maar de crypte ervan bleef bewaard. De kerk werd dus als het ware bovenop de crypte gebouwd. In 1652 was de aanpassing van de crypte voltooid."

Als eerste werd Jacobus Van den Steen er begraven, een hulpbisschop die aan de bouw van de crypte meehielp. In hetzelfde jaar werd ook de echtgenote van een weldoener van de kerk begraven. Nadien vonden de overleden jezuïeten van het Leuvense huis hun laatste rustplaats in de crypte. Niet-leden werden in de crypte begraven tegen de prijs van 2600 florijnen. In de sacristie en de rondgang begraven worden kostte slechts 1600 florijnen.

Bron: Het Nieuwsblad, 16 september

door Johan | In de pers | Reacties (0)

Programma Reuvensdagen bekendgemaakt

De Reuvensdagen, het grootste archeologisch congres van de Lage Landen, zullen dit jaar plaatsvinden op 8 en 9 november in de Deventer Schouwburg (provincie Overijssel, Nederland). Recent is het programma bekendgemaakt, waarbij er in de lezingen ruime aandacht besteed wordt aan het werkterrein van de gastprovincie. Sinds 15 september is het ook mogelijk je in te schrijven voor deelname aan het tweedaagse congres.

De Reuvensdagen vormen één van de hoogtepunten van het archeologische jaar. Het congres is vernoemd naar Caspar Reuvens (Leiden, 1793-1835), de eerste hoogleraar archeologie ter wereld. Als enige algemeen wetenschappelijk archeologische congres in Nederland brengt het archeologen uit alle geledingen en uit alle specialismen bij elkaar. Het tweedaags congres fungeert ook als reünie van archeologen uit Nederland en Vlaanderen. De invulling is multi-disciplinair. Vakgenoten uit verwante vakgebieden worden dan ook van harte uitgenodigd deel te nemen. De Reuvensdagen worden elk jaar in een andere plaats gehouden. In 2007 worden de Reuvensdagen gehouden op 8 en 9 november in Deventer.

Programma Reuvensdagen

De lezingen sluiten dit jaar aan bij het werkterrein van de gaststad Deventer en de gastprovincie Overijssel.
Het uitgebreide programma van de Reuvensdagen 2007 kunt U hier downloaden (pdf-file).

Aanmelden

Aanmelden voor de Reuvensdagen 2007 kan vanaf 15 september op de website van Erfgoed Nederland.

Informatiemarkt

De Reuvensdagen bieden archeologische instellingen de mogelijkheid om zich te presenteren op een uitgebreide informatiemarkt. Op deze markt zijn stands te vinden van bedrijven die werkzaam zijn in de archeologie, worden boeken verkocht door archeologische boekhandels en is er allerhande informatie voorhanden van archeologische organisaties.
De voorwaarden en het inschrijfformulier van de informatiemarkt kunt U hier downloaden (pdf-file).

Onderzoek

In de thematische lezingen en daarbuiten is er tijdens de Reuvensdagen veel aandacht voor actueel archeologisch onderzoek. Zo kunnen archeologen hun onderzoeksprojecten aan anderen presenteren in de vorm van posters. Daarnaast worden tijdens het congres diverse prijzen uitgereikt. Voor de beste onderzoeksposter is er de Posterprijs, voor de beste afstudeerscriptie of dissertatie de W.A. van Es-prijs en tenslotte de Ym van der Werff-prijs voor bijzondere projecten in de archeologische monumentenzorg. Sinds 2003 reikt de Nederlandse Vereniging van Archeologen tijdens de Reuvensdagen de Grote Prijs der Nederlandse Veldarcheologie uit.

Reuvenslezing

Het jaarlijkse archeologiecongres Reuvensdagen wordt traditiegetrouw geopend met de Reuvenslezing. Deze lezing wordt gehouden over een algemeen onderwerp uit de archeologie. De teksten van deze lezingen worden gepubliceerd in een aparte reeks. De Reuvenslezingen kunnen worden besteld via het online bestelformulier voor € 3,50 per stuk (inclusief verzendkosten).

Bron: Erfgoed Nederland - Archeonet Nederland

door Johan | Congressen | Reacties (0)

16 september 2007

Gouden munt op site Tabaksvest in Antwerpen

Tijdens het archeologisch onderzoek dat werd uitgevoerd op de speelplaats van het voormalige Mère Jeanne Instituut aan de Tabaksvest in Antwerpen, zijn drie grafkuilen gevonden met daarin ruim 30 skeletten. Aangezien het overwegend jonge mannen betreft, vermoedt men dat het om pestlijders of soldaten gaat. De begraving dateert uit de 16de-18de eeuw. Afgelopen week werd bij het blootleggen van de skeletten een bijzondere vondst gedaan: een gouden munt.

Het spreekwoord 'het is niet al goud wat blinkt' gaat zeker niet op voor de archeologie... goud is immers het enige metaal dat blinkend uit de grond komt omdat het niet oxideert! Vandaar dat de munt ook meteen bestudeerd kon worden: het betreft een 16de eeuwse munt met op de voorkant het katholieke koningskoppel Ferdinand en Isabella en in het Latijn de tekst 'wat God verbindt zal de mens niet scheiden'. Dit koningskoppel staat bekend om de eenmaking van Spanje en de verdrijving van de Moren en de Joden. Verder sponsorden zij de ontdekkingsreizen van Columbus en sloegen munten uit het goud dat hij meebracht van zijn reizen. Op de achterkant staat een wapenschild van Castilië en Leon van Aragon.

Muntenspecialist Willem Van Alsenoy wist te vertellen dat de slijtagesporen op de munt wijzen op een gebruik van ongeveer 50 jaar, vermoedelijk is de munt is dan ook in omloop geweest van 1550 tot 1600.

Bron: Archeoweb Antwerpen

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

Hotel Normandie in Koksijde wint Monumentenprijs 2007

De restauratie van het hotel Normandie in Koksijde heeft de Vlaamse Monumentenprijs 2007 gewonnen. Dat maakte Vlaams minister Dirk Van Mechelen vanavond bekend tijdens het slotfeest van de Open Monumentendag. Hotel Normandie is een opvallend gebouw in bootstijl, dat door jarenlange leegstand zwaar was verwaarloosd. Van Mechelen noemde het een schitterend voorbeeld van herbestemming. "Of misschien beter hergebruik, want de oorspronkelijke functie bleef bewaard."

De Normandie, aan de Koninklijke Baan in Koksijde, dateert van 1936 en is het werk van de Oostduinkerkse architectenbroers Laurent en Willy Bruggeman, in toenmalige architectuurtijdschriften geprezen modernisten. Het gebouw stond een tijdlang leeg en raakte zwaar beschadigd. De restauratie was echter niet evident, want het gebouw kende een aantal structurele gebreken. Bovendien moest het gebouw als publieke toegankelijke ruimte aan een aantal eisen inzake toegankelijkheid en brandveiligheid kunnen voldoen.

Van Mechelen kende de prijs in het bijzonder toe "omdat het een schitterend voorbeeld is van herbestemming of misschien beter hergebruik, want de oorspronkelijke functie bleef bewaard. Opvallend daarbij is dat bijzonder veel aandacht werd besteed aan het behoud van de authenticiteit en van de intrinsieke erfgoedwaarden, maar dat tegelijkertijd de nodige ingrepen konden worden gedaan in functie van de hedendaagse eisen op het vlak van comfort, gebruik, veiligheid..."

"Nog te vaak denken mensen dat er niets meer kan gebeuren aan een beschermd monument. Iedereen die in de sector een beetje actief is weet wel beter, maar toch is het belangrijk dat we restauratieprojecten in de schijnwerpers kunnen plaatsen die ook in de praktijk aantonen dat het anders kan. De eigenaar van de Normandie was er zich van bewust dat de authenticiteit en de intrinsieke erfgoedwaarde van dit schitterende stuk architectuur precies een meerwaarde gaf die hem onderscheidde van andere projecten. Met veel respect voor deze oorspronkelijke architectuur konden dan ook de nodige aanpassingen worden gedaan die een functioneel hedendaags gebruik toelaten. Ik ben er van overtuigd dat de restauratie van de Normandie een inspiratie en aanzet zal zijn voor velen om op een gelijkaardige kwalitatieve manier met ons erfgoed om te gaan," aldus nog minister Van Mechelen.

Aan de prijs is een bedrag van 15.000 euro verbonden. Vier andere laureaten krijgen een prijs van 2.500 euro. Het gaat om het herwaarderingsplan voor het Begijnhof in Herentals, de mergelgroeve in het gehucht Overbroek in Sint-Truiden, de Egyptische zaal van het kasteel Moerland in Sint-Niklaas en het huis "De Warande" in Leuven.

Minister Van Mechelen maakte overigens van de gelegenheid gebruik om het thema van de Open Monumentendag in 2008 aan te kondigen. In ieder geval wordt dit een feestelijke editie, want de Open Monumentendag wordt volgend jaar voor de twintigste maal georganiseerd. Met het thema '20e eeuw' wordt het modern denken centraal gesteld en wordt tegelijkertijd een duidelijke link gelegd met moderne en hedendaagse architectuur. 2008 belooft dan ook een boeiend open monumentenjaar te worden. In functie van die feestelijke editie tracht minister Van Mechelen in overleg met zijn collega's Marcourt van het Waalse gewest en Kir, van het Brussels Hoofdstedelijk gewest, de opening van de Europese Open Monumentendagen in 2008 in ons land te organiseren.

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

15 september 2007

Mechelse Mollen graven naar ons verleden

Naar aanleiding van de start van het nieuwe schooljaar heeft de stedelijke dienst Archeologie van Mechelen vorige week een nieuwe, 11de editie van zijn halfjaarlijkse nieuwsbrief gepubliceerd. Het is een speciale editie geworden, gericht naar de jongeren van het secundair onderwijs. De nieuwsbrief werd opgesteld op maat van de jongeren en vertelt over het verre verleden van de stad Mechelen en de omliggende dorpen aan de hand van tal van archeologische vondsten.

Alle periodes komen aan bod, van de steentijdvondsten langs de Otterbeek, over de Romeinse villa's van Muizen, Hombeek en Leest tot de afbraak van de laatmiddeleeuwse stadsmuur in de loop van de 19e eeuw. De Mechelse archeologen hopen dat deze nieuwsbrief een bron van inspiratie kan zijn voor de leerkrachten van het Secundair Onderwijs en dat de leerlingen op deze manier kunnen kennismaken met het rijke, maar nog grotendeels onbekende bodemarchief van hun stad of dorp. Bovendien is het een uitnodiging van de archeologen naar de scholen toe om ook de lokale archeologie wat vaker aan bod te laten komen in de lessen.

De nieuwsbrief wordt gratis verdeeld op een oplage van 13.500 exemplaren, waarvan er zowat 9.500 bestemd zijn voor de Mechelse scholen, m.a.w. voor elke leerling een exemplaar. De nieuwsbrief is verkrijgbaar op diverse locaties in het Mechelse (stedelijke bibliotheek en musea, Erfgoedcentrum Lamot, In&Uit, wijk- en dorpshuizen...).

Je kunt de nieuwsbrief, net als de vorige edities, ook downloaden van het internet: www.mechelen.be/archeologie.

Meer info: Bart Robberechts

door Tijl | Jeugd | Reacties (0)

China's Terracotta Army

Deze week opende in het British Museum in Londen de tentoonstelling 'The First Emperor: China's Terracotta Army'. Vanavond kun je op BBC 2 een documentaire bekijken die je een blik gunt achter de schermen van deze tentoonstelling over Qin Shi Huangdi, de eerste keizer van China. Dan Snow volgde de voorbereidingen van de tentoonstelling en reisde naar China om er een bezoek te brengen aan de Chinese Muur, de heilige berg Tai Shan en de dodenstad in Xi'an.

Het British Museum heeft twintig levensgrote figuren van het terracottaleger kunnen ontlenen aan het museum nabij het Noord-Chinese Xi'an. Aangevuld met een reeks artefacten uit de Qindynastie, historische films en animaties maken ze deel uit van The First Emperor: China's Terracotta Army. Het museumheeft al 100.000 kaarten in voorverkoop genoteerd en mikt stilletjes op een bezoekersaantal dat in de buurt komt van de 1,7 miljoen bezoekers die in 1972 het masker van Toetanchamon gingen bewonderen.

De Britse kranten hebben de voorbije weken al talloze bladzijden en bijlages aan de tentoonstelling gewijd. Superlatieven ontbreken daarbij niet. De Daily Telegraph heeft het over een 'vreemde, aangrijpende en ontroerende ervaring'. The Guardian prijst de 'absoluut ontwapenende kwaliteit' van de beelden. 'Dé tentoonstelling van het jaar, en de belangrijkste van het British Museum in dertig jaar', vat The Independent samen. "De eerste keizer: China's Terracottaleger zal het publiek in vervoering brengen, zoals het gouden masker van Toetanchamon dat in 1972 deed."

Volgend jaar zullen veertien levensgrote terracottakrijgers overigens ook in de Lage Landen te gast zijn. Vanaf 1 oktober 2008 kun je ze gaan bewonderen in de Minderbroederskerk in Maaseik. Conservator Hubert Heymans van de Stedelijke Musea Maaseik is bijzonder trots op de komst van de beelden, waarvoor het stadsbestuur 1 miljoen euro uittrok. "Als je al die verschillende tentoonstellingen op een rij zet, lijkt het terracottaleger wel een rondtrekkend circus. Toch gaat het om telkens verschillende tentoonstellingen. Wij stellen andere beelden tentoon dan degene die nu in het British Museum te zien zijn. Dat is niet onlogisch: de Chinese autoriteiten hebben in principe duizenden figuren te leen," zei Heymans gisteren in De Morgen.

Praktisch: 'China's Terracotta Army', deze avond om 21u00 op BBC 2
Bron: De Morgen - 14 september 2007

door Tijl | Varia | Reacties (1)

14 september 2007

Panorama Waterloo wordt grondig gerenoveerd

De Waalse minister van Patrimonium, Jean-Claude Marcourt, heeft het officiële startsein gegeven voor de restauratiewerken aan het Panorama van de Slag bij Waterloo, in Waals-Brabant. Het Waals Gewest investeert 1,454 miljoen euro in het project. Bovendien wordt de beschermde zone van het slagveld aanzienlijk uitgebreid en wordt een aanvraag ingediend om het terrein als UNESCO Werelderfgoed te laten erkennen.

De uitbreiding van de beschermde zone rond het slaveld, van 600 tot 2.000 hectare, gebeurt om de site te beschermen tegen grondspeculatie. Minister Marcourt kondigde ook aan het Waals Gewest zal voorstellen om de site in de Werelderfgoedlijst van de Unesco op te nemen.

Het Panorama (ronde gebouw op de foto links) werd in 1912 gebouwd aan de voet van de Leeuw van Waterloo en bevat een beschermd panoramisch doek van de Franse schilder Louis Dumoulin. Volgens specialisten gaat het om het mooiste panorama van Europa (klik op de foto rechtsboven om te vergroten). De renovatie zou tegen het volgende toeristische seizoen afgerond moeten zijn. Tijdens de restauratiewerken zal de site evenwel voor het grootste deel van de tijd geopend blijven voor bezoekers.

De werken kosten 1,594 miljoen euro, waarvan het Gewest er 91 procent subsidieert. De overige 9 procent wordt gefinancierd door de gemeente Eigenbrakel, de provincie en de intercommunale die eigenaar is van het gebouw.

Bron: De Morgen, 12 september
Afbeeldingen: Waterloo 1815

door Johan | Erfgoed | Reacties (0)

Natuurwetenschappelijk onderzoek in Snellegem

Vorige week werd het project van het natuurwetenschappelijk onderzoek naar de oudste sporen van Snellegem (gemeente Jabbeke) voorgesteld door professor Dries Tys. Een 60-tal geïnteresseerden daagden op op de plaats waar het verhaal zich afspeelde: het Oosthof te Snellegem. Een internationaal team van natuurwetenschappers slaagde erin aan de hand van verschillende methodes een kroondomein uit de Karolingische periode te localiseren, evenals zijn merovingische voorganger.

Nadat uw reporter werd getrakteerd op zijn eerste pintje van de universiteit van Harvard, kon hij de lezing moeiteloos volgen. Het afgelopen anderhalf jaar verzamelden zich in Snellegem verschillende nationaliteiten om op te graven en niet op te graven. Zonder ingreep in de bodem werden verschillende methodes toegepast: Magnetometrisme, weerstandsmeting, ground penetrating radar en moleculair onderzoek.

Bij het magnetometrisch onderzoek werden 2 vroegmiddeleeuwse langhuizen (foto linksboven) en 2 hutkommen gesitueerd. Een houtskoolfragment dat tijdens een boring bij de langhuizen werd gevonden, geeft een ruimste datering van 683 tot 887 na Christus, wat perfect aansluit bij de geschreven bronnen en het uitzicht van de gevonden sporen. Iets verder op het terrein heeft een circelvormige gracht een vroegere motte weer, die waarschijnlijk ontstaan is in de Karolingische periode en die nog afgebeeld staat op een kaart van Pieter Pourbus uit 1571.

De weerstandsmeting bevestigde het magnetometrisch onderzoek, maar doet vermoeden dat er nog meerdere huizen aanwezig zijn, wat op verschillende vroegmiddeleeuwse fases kan duiden.

Naast de site bij het Oosthof werd er ook bij de oude Romaanse kerk onderzoek gedaan. Een team uit Slovakije ging aan het werk met micro-radiogolven (Ground Penetrating Radar). In de buurt van de kerk (foto rechts) werden nog verschillende muren gesitueerd. Daarnaast werd een circelvormige gracht rond de kerk aangetroffen, wat wijst op nog een versterking uit de vroege middeleeuwen.

Tenslotte werd door een professor uit Israël ook moleculair onderzoek ondernomen. Aan de hand van laboratoriumonderzoek naar de verspreiding van fytolieten (gefossiliseerde plantstengels) kunnen de structuren nog beter onderverdeeld worden. Zo is het mogelijk op deze manier haarden te localiseren. Ook kunnen sommige concentraties duiden op nog onontdekte sporen. Dit onderzoek toont aan dat de huidige archeologische opgravingen er op natuurwetenschappelijk vlak nog een stuk op vooruit kunnen gaan.

De vele aanwezige buurtbewoners vroegen zich af of er ook nog daadwerkelijk zou worden opgegraven. Professor Tys antwoordde dat dit enkel zal gebeuren als de kans zich voordoet en het bodemarchief dus bedreigd wordt. Al voelde iedereen wel aan dat hij Snellegem als de uitgelezen plaats beschouwde om een Karolingisch kroondomein op te graven met voldoende middelen en tijd.

door Jan | Opgravingen | Reacties (0)

Beschermd kerkhof Vinderhoute krijgt nieuw kleedje

Een aannemer is begonnen met de restauratie van de oude begraafplaats rond de Sint-Bavokerk van Vinderhoute. Het als monument beschermde kerkhof in het Oostvlaamse plaatsje herbergt onder andere graven uit 17de eeuw. Gerard Vanvooren van de Werkgroep Vinderhoute is erg opgetogen: "Op het kerkhof zijn heel wat waardevolle graven te vinden, onder meer enkele monumenten van de rijke kasteelheren uit de gemeente."

Rondom de Sint-Bavokerk bevindt zich een aantal historische grafmonumenten die dateren uit de zeventiende, achttiende en negentiende eeuw. Onder meer omwille van deze grafmonumenten werd de oude begraafplaats in 1999, samen met het kerkgebouw, beschermd als monument. Die bescherming is in grote mate te danken aan de Werkgroep Vinderhoute, die jarenlang ijverde voor het behoud van het kerkhof. De toekomst van het oude kerkhof was immers lang onzeker omdat er sinds de komst het nieuwe kerkhof aan de Molenslag geen begravingen meer plaatsvinden.

Gerard Vanvooren van de Werkgroep Vinderhoute is erg tevreden met het nieuws. "Op het kerkhof staat er onder meer de grafkapel van de familie De Smet, die het kasteel van Schaubroeck liet bouwen. Daarnaast is er ook nog het zogenaamde kosterkapelletje, waarin een aantal grafstenen staat van voormalige kosters van de kerk."

Grondige restauratie

Ook schepen voor Begraafplaatsen Ivan Goethals (CD&V) is blij dat, na de restauratie van het interieur en exterieur van de kerk (foto links), nu ook de omgeving en het kerkhof worden gerestaureerd. "We hebben er destijds voor geopteerd om de begraafplaats niet te laten verdwijnen en op te offeren aan parkeerplaatsen. De bedoeling is om de bestaande grafstenen en kapelletjes volledig te restaureren, samen met de negentiende-eeuwse kerkhofmuur, het bijhorende ijzeren traliewerk en de dekstenen. Naast het aanbrengen van verschillende soorten beplantingen, worden ook de bestaande wandelpaden heraangelegd, zodat we weer over een mooi kerkhof beschikken", legt Goethals uit.

De meest waardevolle en kwetsbare grafstenen zullen ook worden opgesteld in het portaal en in het kerkkoor van de kerk. De werken zullen in totaal negentig werkdagen in beslag nemen en worden geraamd op 250.000euro. "Omdat de site beschermd is, wordt zestig procent van dat bedrag betaald door de Vlaamse Gemeenschap en twintig procent door de provincie. Wij moeten dus nog twintig procent betalen", zegt Goethals.

Bron: Het Nieuwsblad, 11 september
Afbeelding 2: Sint-Bavokerk, Wikipedia

door Johan | Erfgoed | Reacties (0)

13 september 2007

2000 foto's op Erf-goed.be

Ondertussen werken we langzaam maar zeker verder aan ons zij-project Erf-goed.be, waarop we foto's verzamelen van beschermd erfgoed in Vlaanderen. Zopas werd de 2000ste foto toegevoegd aan de website. Dat is al veel, maar nog lang niet genoeg, en daarom herhalen we graag nog eens onze oproep om je mooiste erfgoedfoto's door te sturen en zo je steentje bij te dragen aan de verdere uitbouw van de website. Sinds kort kun je overigens ook alle foto's per gemeente bekijken.

Terwijl bepaalde delen van Vlaanderen al goed vertegenwoordigd zijn op de kaart van Erf-goed.be, hebben we voor andere regio's nog maar weinig foto's. Kan jij ons helpen om de hiaten op te vullen? Aarzel dan niet en stuur je foto's naar vlaamserfgoed@gmail.com.

Ter gelegenheid van de 2000ste foto, hebben we ook een update gemaakt van de top-tien van de meest bekeken foto's van Erf-goed.be (tussen haakjes de positie in maart 2007):

1. (2) 's Hertogenmolens - Aarschot (Johan Van Rensbergen)
2. (1) Paviljoen De Notelaer - Hingene (Carolien Coenen)
3. (3) Meerdaalwoud en Heverleebos - Oud-Heverlee (Luc Desager - foto)
4. (4) Kasteel Ter Leyen - Boekhoute (Erik Van Vooren)
5. (-) Universiteitsbibliotheek - Leuven (Tijl Vereenooghe)
6. (-) Kasteel van Duras - Sint-Truiden (Luc Desager)
7. (-) Koninklijk Paleis - Antwerpen (Francois Van Nerum)
8. (5) Neogotische woning - Eeklo (Niels Vertongen)
9. (6) Tombe van Pepijn - Landen (Luc Desager)
10. (-) Molen te Leefdael - Rillaar (Johan Van Rensbergen)

Externe link: Erf-goed.be

door Tijl | Websites | Reacties (0)

ARON zoekt projectmedewerkers

ARON bvba is op zoek naar medewerkers voor een aantal lopende en toekomstige projecten, voor een termijn van minstens drie maanden. Ervaring met terreinwerk en met het uitwerken van opgravingsgegevens is een pluspunt, maar inzet, motivatie en zelfstandig kunnen werken zijn minstens even belangrijk. Geïnteresseerden kunnen hun CV opsturen per email of zenden naar het nieuwe adres: ARON bvba, Diesterstraat 44 - bus 201, 3800 Sint-Truiden.

door Johan | Vacatures | Reacties (0)

Archeologen Zonder Grenzen: Arbeitskreis Geoarchäologie in Tübingen

Katleen Deckers onderneemt geoarcheologisch en anthrakologisch (houtskoolanalyse) onderzoek over het Nabije Oosten aan de universiteit van Tübingen (Duitsland). Ze is ook spreker van de werkgroep geoarcheologie ter promotie van de geoarcheologie in Duitsland en omringende landen. Haar ondernemingen worden gesteund door de Belgische Stichting Roeping, de Deutsche Forschungsgemeinschaft en de Landesstiftung Baden-Württemberg.

Lees meer over de werkgroep geoarcheologie (Arbeitskreis Geoarchäologie)

door Johan | Archeologen Zonder Grenzen | Reacties (0)

12 september 2007

Deeltijdse jobs in de Nederlandse archeologische wereld

De Rijksuniversiteit Groningen zoekt een bijzonder hoogleraar Maritieme Archeologie (0,3 fte). De leeropdracht richt zich op Romeins en Middeleeuws Noord-west-Europa, met bijzondere aandacht voor de scheepsresten in Flevoland.
De Gemeente 's Hertogenbosch werft een medewerker laboratoriumbeheer / vrijwilligersbegeleiding aan voor 18 uur per week. In deze functie draagt U zorg voor het proces van vondstverwerking in het laboratorium tot aan de fase van deponering.

U kunt deze en andere vacatures nalezen in de SNA-vacaturebank.

door Johan | Vacatures | Reacties (0)

Nieuw bezoekerscentrum Fort Liefkenshoek opent deuren

Op zaterdag 15 september opent in fort Liefkenshoek in Kallo een nieuw bezoekerscentrum de deuren. De opstelling stelt de eeuwenlange strijd van de mens tegen het water centraal: overstromingen en inpolderingen, oorlogen en het ontstaan van de landsgrens, visserij en landbouw en de oprukkende industrialisering. Naast een bezoekerscentrum werd het domein ook uitgerust met een toeristisch infopunt, een belvedère op de uitkijktoren en een wandelpad op de wal.

Het fort Liefkenshoek in de Beverense deelgemeente Kallo heeft een rijk verleden. Het kwam tot stand in 1579, samen met het fort van Lilo. Opstandige Antwerpenaars bouwden het om de stad te beschermen tegen de Spaanse belegeringen. Het speelde een hoofdrol in de politieke, economische, godsdienstige en militaire ontvoogdingsstrijd van onze gewesten ten tijde van Maurits tot Napoleon en bij de definitieve scheiding tussen de Zuidelijke en de Noordelijke Nederlanden. Onder het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815-1839) deed het fort nog korte tijd dienst als tijdelijk depot voor buskruit. Tijdens het koninkrijk België verloor Liefkenshoek echter zijn militaire functie. Het werd bijna honderd jaar lang, tot 1952, gebruikt als lazaret van de quarantainedienst op de Schelde. In 1980 kocht de gemeente Beveren het fort Liefkenshoek van de Belgische Staat. Sinds 1985 staat het op de lijst van de beschermde monumenten en landschappen.

De gemeente Beveren werkt al sinds 1980 aan het herstel van de historische en maatschappelijke waarde van het fort Liefkenshoek. De laatste paar jaren werden daarvoor extra middelen uitgetrokken. Het jaar 2006 stond in het teken van restauratiewerken aan het dak en een gedeelte van de muren en het schrijnwerk van de kat. De tweede fase, de afwerking van deze renovatie, gaat vermoedelijk nog in 2007 van start.

Op zaterdag 15 september opent in vier lokalen van het fort een gloednieuw bezoekerscentrum. Dit kwam tot stand dankzij middelen voor het Interreg III-project 'Van Maurits tot Napoleon', een project waarin de gemeente Beveren nauw samenwerkte met de Nederlandse gemeente Sluis. Het ontwerp voor het bezoekerscentrum en het nieuwe toeristische infopunt en de uitvoering ervan vertrouwde de gemeente toe aan GrafiekGroep bvba uit Brugge, die er een uitnodigende, spannende, boeiende, verrassende en confronterende plek van heeft gemaakt. Het bezoekerscentrum in het fort Liefkenshoek stelt de eeuwenlange strijd van de mens tegen het water centraal: overstromingen en inpolderingen, oorlogen en het ontstaan van de landsgrens, visserij en landbouw en de oprukkende industrialisering.

Naast de uitwerking van een bezoekerscentrum richtte de gemeente ook een bemand toeristisch infopunt in naast de cafetaria op het domein. Verder werd een prachtig wandelpad gecreëerd op de wal van het fort. Als kers op de taart werd de uitkijktoren uitgerust met een belvedère met een adembenemend zicht over de site, de Schelde, de omliggende industrie in de Waaslandhaven en zelfs over de rechteroever. Drie praktische periscopen laten alle nieuwsgierigen een gedetailleerde blik werpen op de nabije omgeving.

Met de opening van het bezoekerscentrum in het fort wordt nog maar het eerste stuk van de taart aangesneden. Wellicht nog eind 2007 zal de tweede fase van de restauratiewerken aan de buitenwanden van het fort van start gaan. De plannen voor een wandelpad van aan de cafetaria tot aan de uitkijktoren worden onderzocht. Een uitgebreide bewegwijzering is in opmaak. Op langere termijn zullen ook de andere lokalen een gepaste inrichting krijgen.

Praktisch: Het fort Liefkenshoek en het nieuwe bezoekerscentrum zijn open voor bezoek vanaf 15 september 2007.Het fort ligt op de linkeroever van de Schelde, nabij de Liefkenshoektunnel, in de Ketenislaan 4 in Kallo. Geleide groepsbezoeken (50 euro) zijn mogelijk na afspraak met de dienst toerisme.

Externe link: Naar aanleiding van de opening van het nieuwe bezoekerscentrum van fort Liefkenshoek pakt de digitale beeldbank van het Waasland, www.beeldbankwaasland.be, uit met een twintigtal oude foto's van het fort.

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

Tweeduizend jaar oude kano keert terug naar Mechelen

Het museum Brusselpoort in Mechelen krijgt er ten laatste in 2009 een belangrijk historisch artefact bij. Het gaat om een eikenhouten kano uit de late ijzertijd. De kano werd begin vorige eeuw opgegraven in Mechelen-Nekkerspoel en wordt momenteel bewaard in het depot van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in Brussel. De stad Mechelen voorziet 50.000 euro voor de restauratie van de kano.

Bij de aanleg van de Afleidingsdijle meer dan honderd jaar geleden, werden vlak bij kasteel De Borght aan de Lakenmakersstraat de restanten van een nederzetting uit de late ijzertijd blootgelegd. Naast een vijftal woningen, verschillende, gebruiksvoorwerpen en enkele skeletten, werd ook een eikenhouten prauw van 8,4 meter lang gevonden.

"Aan deze unieke vondst werd destijds heel wat aandacht besteed. De resultaten van het onderzoek genoten zelfs internationale belangstelling uit wetenschappelijke hoek," weet schepen van Openbare Werken Greet Geypen (Open Vld). Nog voor ze schepen was, ijverde ze als historica al voor de terugkeer van de merkwaardige historische schat. Na een permanente tentoonstelling verdween de kano uiteindelijk in het depot van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in het Brusselse Jubelpark. "Maar daar zijn de condities om hem te bewaren, verre van ideaal. Stofdeeltjes hebben zich vastgezet in de bijenwas en trekken vocht aan. Er werden ook enkele onzorgvuldige reparaties aangebracht," vertelt Greet Geypen in de Gazet van Antwerpen.

Begin 2007 startte ze een dossier op om de prauw terug naar zijn vindplaats te krijgen. "Na contacten tussen onze dienst archeologie en de conservator van de prehistorische collectie heeft het KMKG zich principieel akkoord verklaard om de boot af te staan. Maar dan moeten wij wel zorgen voor de conservatie, wat wij natuurlijk met alle plezier doen." In de begroting van 2008 wordt alvast 50.000 euro ingeschreven. "De behandeling van de kano zal in het depot in Brussel plaatsvinden. Onze uitvoeringsdiensten organiseren het vervoer naar museum Brusselpoort en zorgen voor de constructie van een nieuw inox onderstel, besluit schepen Geypen.

Foto: Regionale Beeldbank Mechelen
Bron: Gazet van Antwerpen - 5 september 2007

door Tijl | Varia | Reacties (1)

11 september 2007

Subsidies voor archeologisch onderzoek op bedrijventerreinen

Bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen zal voortaan ook archeologisch onderzoek in aanmerking komen voor subsidies. In een nieuw besluit van de Vlaamse regering, dat vorige week verscheen in het Belgisch Staatsblad, wordt expliciet aandacht besteed aan de uitvoering van archeologisch (voor)onderzoek. Het besluit is een niet onbelangrijke stap voor de Vlaamse archeologie, want tot nu toe kregen de archeologische potenties van dergelijke sites niet altijd de nodige aandacht.

Het nieuwe besluit van de Vlaamse regering stelt dat binnen de beschikbare begrotingskredieten ondersteuning kan toegekend worden aan de ontwikkeling van bedrijventerreinen, waarbij speciale aandacht uitgaat naar de bevordering van kwaliteit, bestrijding van veroudering en de creatie van een strategisch aanbod. Subsidies zijn mogelijk voor het voortraject, voor de (her)aanleg van bedrijventerreinen, ter ondersteuning van uitzonderlijk hoge investeringskosten en voor het beheer.

Het nieuwe besluit omvat enkele nieuwe elementen zoals bijvoorbeeld de subsidiering van kosten in het voortraject, een herinrichtingsplan voor bestaande bedrijventerreinen die nog in gebruik zijn, de subsidiëring van kosten voor beheer en kosten voor archeologisch vooronderzoek en onderzoek. Een inrichtingsplan moet minimaal volgende onderdelen omvatten: (1) een deelplan CO2-neutraliteit, (2) de landschappelijke inplanting en een rapport van archeologisch vooronderzoek, (3) de relatie met ecologie door een beschrijving van duurzame maatregelen in verband met materialengebruik, integraal waterbeheer enz. (4) een onderdeel met betrekking tot veiligheid en tot slot (5) een onderdeel met betrekking tot de beeldkwaliteit.

Het tweede deelplan bevat dus eveneens een rapport van een archeologisch vooronderzoek en de eventuele duurzame maatregelen die op basis van dit rapport moeten worden genomen met betrekking tot het preventief en in de tijd beperkt uitvoeren van archeologisch onderzoek in het kader van de geplande ontwikkeling. Het wordt voor advies inzake archeologie aan het voor archeologiebeheer bevoegde agentschap voorgelegd, die het zal verlenen binnen een termijn van twintig werkdagen.

Meer info: Agentschap Economie - Subsidiëring Bedrijventerreinen

door Tijl | Beleid | Reacties (2)

Vlaamse overheid beschermt Kempische kapelletjes

De Vlaamse overheid heeft drie devotiekapellen in Balen aangeduid als kandidaat voor bescherming. Het gaat om de kapel van Sint-Jan-De-Doper in Gerheide, de kapel van Onze-Lieve-Vrouw in Steeg en de kapel van de heilige Johannes in Hoolst. Behalve de drie Balense kapellen staan ook de kapellen op de Gestelsesteenweg en in Lil in Meerhout op de lijst. In Mol-Achterbos komen de 'Vijftien Kapellekens' (foto) in aanmerking voor een bescherming als monument.

De Heemkring Balen toont zich alvast tevreden met de bescherming. "Als bouwkundig erfgoed hebben de kapellen niet veel waarde. Zo staan er duizenden in Vlaanderen. Maar ze zijn vooral belangrijk op het vlak van volksdevotie en als dorpsgezicht," zegt voorzitter Richard Vermeulen in de