Enkele weken geleden werd het groot schilderij 'De nederdaling van de H.Geest' van de Brugse barokschilder Jacob van Oost van de muur afgenomen voor het verder onderzoek naar de middeleeuwse muurschilderingen in de Sint-Salvatorskathedraal (Brugge). Dit onderzoek, in opdracht van de provincie West-Vlaanderen, gebeurt door de heer Lode De Clercq. Kanunnik Duclos had in 1918 reeds melding gemaakt van een toen teruggevonden muurschildering uit 1485-1495 met de voorstelling van twee engelen die een eredoek vasthouden. Eind jaren 1980 werd bij de restauratie van het werk van Van Oost opnieuw de engelen aangetroffen maar was er geen tijd en geld voor verder onderzoek/restauratie ervan.

"Het was dan ook een hele opluchting enkele weken geleden om te zien dat die figuratieve beschildering, op vuiligheid na, nog in een heel goede staat is," zegt collectiebeheerder Benoit de Kervyn. "De twee monumentale engelen dragen een albe en koormantel en houden met beide handen een koraalrood eredoek vast. Boven de engelen, in de spitsboog, vormen zwarte bollen een repetitief patroon. Onderaan de eredoek moet een soort van lambrisering voorgesteld geweest zijn deels zwart, deels oker. Dit onderste deel van de beschildering is echter heel fragmentarisch tot ons gekomen. De broche die de koormantel sluit, alsook de boorden van die mantels zijn versierd met parels en edelstenen. Heel gedetailleerd weergegeven zijn ook de kleurrijke vleugels van beide engelen. De auteur van deze muurschildering is anoniem maar de gevleugelde figuren verwijzen duidelijk de entourage van Hans Memling."

De beschildering werd aangebracht op een muur die oorspronkelijk een toegang moest zijn naar een te bouwen kapel aan de westkant van de noordelijke zijbeuk. Door één of andere niet meer te achterhalen reden werd die kapel nooit opgetrokken. In de spitsboog van die ongeveer 1 m diepe nis werd dan op het einde van de 15de eeuw de nu teruggevonden muurschildering aangebracht. In de volgende eeuwen werd de middeleeuwse beschildering zoals in de rest van het kerkgebouw overschilderd. Omstreeks 1803 kwam dan'De nederdaling van de H.Geest' van Van Oost uit de door de Franse Revolutie gesloopte Sint-Trudoabdij (Garenmarkt te Brugge) in Sint-Salvators terecht.

Blijkbaar was het interieur van de middeleeuwse Sint-Salvatorskerk met talrijke engelen versierd die telkens een eredoek vasthouden. Ook op andere plaatsen in de kathedraal werden immers al sporen gevonden van dergelijke afbeeldingen. Een eredoek werd vaak aangebracht om een persoon of beeld de nodige aandacht te geven. In de middeleeuwse schilderkunst zijn voorbeelden gekend waarbij een eredoek, zoals hier, gehouden wordt door engelen (Jan van Eyck, Stefan Lochner, de meester van de Lucialegende,...) alsook een eredoek dat deel uitmaakt van een baldakijn.

Meer info: Benoit Kervyn (collectiebeheerder Sint-Salvatorskathedraal)
Foto: © Michel Vanneuville