Links staat vermoedelijk Caphraildis met in haar hand de tang waarmee de tong van Livinus werd uitgetrokken (foto rechtsboven). In het midden zien we Maria met het zwaard der martelaren (foto linksonder) en rechts de figuur van Livinus. De muurschildering moet zijn aangebracht nog vóór dit portaal met de muurschildering werd afgesloten van het vroegere dwarsschip. Volgens Vandenborre en Van Eenhooge die in 1997 onderzoek deden, vond deze afsluiting plaats in de late 15e eeuw.

Naar het baksteenformaat te oordelen kunnen we deze opvulmuren echter rond 1350 dateren. Vast staat, dat deze muurschildering niet dateert uit de 12e eeuw of eerder, daar onderzoek uitwees dat nog eens twee schilderlagen onder de bestaande figuratieve muurschildering verscholen zitten. Deze onderliggende muurschildering, aangebracht onmiddellijk na de bouw van de Romaanse kerk (tussen 1108 en 1150), behoort samen met deze in de refter van de St.Baafsabdij te Gent (Brixius en Caphraildis tussen 1150-1200) tot de oudste van Vlaanderen.

Te oordelen naar een uit 1360 daterend schriftelijk getuigenis van monnik Jan van Tielrode, die de schijncrypte van Houtem vermeld ter aanvulling van een uit 1298 daterend document (en zo het bewijs levert dat de afsluiting met het dwarsschip reeds tot stand was gekomen lang vóór deze datum) moet deze figuratieve muurschildering te Houtem aangebracht zijn op een ogenblik dat ze nog zichtbaar was vanuit het dwarsschip of in de tweede helft van de 13de eeuw.

Eenzelfde muurschildering, in het symmetrisch portaal links van het koor, wacht nog op vrijlegging en stelt wellicht Maria voor.

Meer info: Ignace Van der Kelen