De Onderzoeksbalans Onroerend Erfgoed wil een bundeling bieden van kennis en actuele onderzoeksvragen omtrent onroerend erfgoed. De Onderzoeksbalans maakt duidelijk wát, waar en door wie onderzocht wordt en bevordert op die manier de transparantie van het wetenschappelijk onderzoek. Kennisvermeerdering wordt efficiënter doordat de Onderzoeksbalans contacten tussen onderzoekers vergemakkelijkt en het stellen van complementaire doelen mogelijk maakt. Het is ook de bedoeling dat het document kan fungeren als platform voor uitwisseling van opvattingen en inzichten van onderzoekers, adviseurs en uitvoerders. De Onderzoeksbalans Onroerend Erfgoed bestaat uit drie delen: Archeologie, Bouwkundig Erfgoed en Landschap.

De Onderzoeksbalans Landschap benadert landschap in al zijn facetten, dus niet enkel vanuit de erfgoedbenadering. De brede definitie uit de Europese Landschapsconventie wordt hierbij gehanteerd: "Landschap is een gebied, zoals waargenomen door mensen, waarvan het karakter het resultaat is van de actie en interactie tussen natuurlijke en/of menselijke factoren". Het landschapsonderzoek van het VIOE zal zich echter blijven situeren aan de erfgoedzijde. Het landschapsonderzoek is versnipperd over een groot aantal onderzoeksdomeinen. De Onderzoeksbalans wil deze allemaal in kaart brengen. Er wordt dan ook een beroep gedaan op specialisten over het hele werkveld van landschapsonderzoek en -beheer. Door het inventariseren enerzijds van de uitgevoerde onderzoeken en anderzijds van de behoefte aan bijkomende onderzoeken, kan worden vastgesteld waar hiaten liggen en kunnen bakens worden uitgezet om richting te geven aan toekomstig onderzoek.

De eerste stappen zijn reeds gezet. Op 5 juli vond de kick-off plaats waarop de globale opzet en een voorlopig plan van aanpak werden voorgesteld. Een ruime vertegenwoordiging van specialisten was hierop aanwezig. Naar aanleiding van de vragen en opmerkingen die tijdens deze bijeenkomst zijn gemaakt, werd het plan van aanpak bijgestuurd. Door het stapsgewijs doorlopen van drie fasen wordt naar het eindproduct toegewerkt.

Fase één werd reeds opgestart. Het betreft een korte vragenlijst aan de hand waarvan het VIOE de kernvragen "wie, wat en waar" tracht te beantwoorden. De resultaten zullen worden samengebracht in een personendatabank. De vragenlijst en toelichting werden op 13 juli verstuurd naar alle gekende specialisten. Fase twee bouwt verder op de vragenlijst. Er zal een projectendatabank worden gevormd waarin alle onderzoeksprojecten vanaf 2000 zullen worden samengebracht. Een deel van de informatie voor deze databank kan via websites of doorgestuurde documenten worden verkregen. Voor aanvulling en verbetering zullen de medewerkende onderzoekers en beheerders nogmaals benaderd worden. Fase drie vormt tenslotte de synthese per onderzoeksdomein. Er wordt verder gewerkt op de informatie uit de databanken. Hieruit kunnen de eerste conclusies worden getrokken. De verantwoordelijke voor een hoofdstuk van de synthese, zal specialisten vervolgens gericht kunnen aanspreken voor aanvullende informatie. De bevragingen kunnen bijgevolg sterk uiteenlopen. Zo zullen de uitvoerders van de onderzoeken naar andere zaken worden gevraagd dan de opdrachtgevers van onderzoeken. Het uiteindelijk doel van de synthese is een begeleidende tekst bij de databanken.

Om van de Onderzoeksbalans Landschap een breed gedragen document te maken, is het cruciaal dat iedereen die werkzaam is in het werkveld landschap effectief meewerkt aan deze balans. Het gaat hierbij om alle onderzoekers die werken binnen het veld van het landschapsonderzoek, al dan niet verbonden aan universiteiten, instellingen, studiebureaus, etc. Onderzoekers die minder direct het landschap onderzoeken (zoals bijvoorbeeld de taalkunde), kunnen een belangrijke bijdrage leveren, doordat zij veel andere onderzoekers een belangrijke bron van informatie bieden voor het interpreteren van het landschap. Ook dragen veel praktijkgerichte onderzoeken (in functie van een beheerplan, een ruimtelijk uitvoeringsplan, etc.) specifieke informatie aan die bijzonder nuttig kan zijn om een gebied beter te leren kennen, het beheer beter te kunnen voeren, etc. Tot slot zijn de opdrachtgevers van groot belang. Zij hebben een zicht op de onderzoeken die worden uitgeschreven en kunnen helpen de lijst onderzoeksprojecten te vervolledigen. Zij kunnen bovendien vertellen welke onderzoeken in de praktijk nodig zijn. Het VIOE wenst deze verschillende soorten specialisten te verenigen in de Onderzoeksbalans.

Contact: vragen en opmerkingen zijn van harte welkom. De Onderzoeksbalans Landschap is een dynamisch document, verbeteringen kunnen altijd worden gemaakt. Je kunt voor vragen en opmerkingen contact opnemen met Aukje de Haan (02/553.16.58)
Meer info: www.erfgoed.net/onderzoeksbalans/