De geschiedenis en archeologie van de Romeinse tijd in Nederland is onlosmakelijk verbonden met het verhaal van de Bataven, als zijnde de grootste en belangrijkste stamgemeenschap in het Nederlandse deel van het Romeinse rijk. Dankzij de teksten van klassieke auteurs, vooral Tacitus' uitvoerige verslag van de Bataafse Opstand van 69 na Chr., weten we relatief veel over de Bataven. Vanaf de 16e eeuw tot heden is er sprake van een voortdurend veranderende beeldvorming van de Bataven. Aanvankelijk was deze vrijwel uitsluitend gebaseerd op de historische bronnen; later, eigenlijk pas na de Tweede Wereldoorlog, zien we dat archeologische informatie een cruciale rol gaat spelen.

De veranderende beeldvorming van Bataven en hun relatie tot het Romeinse rijk vormt het centrale thema van dit college. Aan bod komen achtereenvolgens Bataven als barbaren, Bataven als vrijheidstrijders, Bataven als edele wilden en Bataven in de nationale geschiedenis. Vervolgens wordt op basis van de meest recente inzichten van historici en archeologen een nieuw beeld geschetst van het ontstaan van de Bataafse gemeenschap en hun bijzondere relatie tot de Romeinse overheid. Mede gebruik makend van nederzettingsgegevens, grafgegevens en de in menig opzicht spectaculaire informatie van de schrijftabletten van Vindolanda (Engeland) wordt gesteld dat de Bataven als een 'soldatenvolk' in belangrijke mate een product vormen van het Romeinse imperialisme.

Prof. dr. Nico Roymans studeerde geschiedenis en vervolgens archeologie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij promoveerde in 1987 op het proefschrift 'Tribale samenlevingen in Noord-Gallië. Een antropologisch perspectief'. Samen met prof. dr. F. Theuws leidde hij gedurende enkele jaren het NWO-Pionierproject 'Power and Elite'. Sinds 1998 is hij als hoogleraar West-Europese Archeologie verbonden aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. Hij is de auteur van een groot aantal boeken en artikelen over de archeologie van de Late Prehistorie en Romeinse tijd, en heeft de leiding over diverse grote onderzoeksprojecten en opgravingen.

Praktisch: De lezing vindt plaats op 25 oktober om 14u in het auditorium D.0.02, campus Etterbeek van de VUB.
Afbeelding: ROYMANS, N. (2005) Ethnic Identity and Imperial Power. The Batavians in the early Roman Empire, AUP, Amsterdam (ISBN 90 5356 588 4).