Veel archiefdocumenten zijn in de loop der eeuwen verloren gegaan, maar een 15e eeuws document getuigt dat Nieuwpoort in 1306 zelfs reeds over twee vuurtorens beschikte, aan beide oevers van de IJzer. De torens hadden zwaar te lijden onder de vele belegeringen die de stad Nieuwpoort heeft ondergaan, maar bleven uiteindelijk eeuwenlang dienst doen, na vele aanpassingen en reparaties. De kleinste van de vuurtorens werd in 1793 vernietigd tijdens een Franse belegering, waarna een nieuwe toren geconstrueerd werd. Noch deze nieuwe toren aan de rechteroever, noch zijn opvolger, waren echter een lang leven beschoren. Beide wereldoorlogen eisten hun tol. Op dezelfde plaats bevindt zich nu de huidige rood-wit gestreepte vuurtoren van Nieuwpoort, opgericht in 1949.

De zeskantige Grote Vierboete ('vier' betekent 'vuur' in het Westvlaams), werd reeds in de eerste helft van de 19e eeuw als monument erkend. In 1914 zagen de geallieerde troepen zich echter verplicht de toren op te blazen, omdat het als richtpunt kon dienen voor de oprukkende Duitse troepen. De resterende ruïne werd in 1933 definitief gesloopt.

In 1996 werden er archeologische opgravingen uitgevoerd onder leiding van Luc Casaer, om de fundamenten van het gebouw vrij te leggen. Sindsdien is er aan die toestand echter niets veranderd. De weliswaar als monument erkende restanten bevinden zich in de open lucht, nauwelijks beschermd door een paar dranghekkens (foto rechts). De toren, opgetrokken uit rode baksteen van 80 cm, had een indrukwekkende diameter van 8 meter. Een wenteltrap leidde binnenin tot een platform op een hoogte van 20 m. In de top, op 30 m hoogte, bevonden zich drie ramen, gericht naar het noorden, oosten en westen. Het licht werd kunstmatig in gang gehouden door de vuurtorenwachter, die daarvoor een mengeling van stro en brandstof stookte.

In 2001 verscheen er nog een artikel in Le Soir waarin de lamentabele toestand van de 'beschermde' fundamenten en de desinteresse van het gemeentebestuur in dit stukje waardevolle patrimonium werden aangekaart. Datzelfde jaar nog maakte de Stad Nieuwpoort echter haar plannen bekend om de havengeul tussen Nieuwpoort-Stad en Nieuwpoort-Bad tot een aangename, toeristisch aantrekkelijke wandelzone uit te bouwen. Een heropgebouwde Vierboete zou in dat opzicht een ideale trekpleister kunnen vormen. Schattingen omtrent de kostprijs voor de reconstructie van het lichtbaken lopen uiteen van 500.000 (persbericht Stad Nieuwpoort, 2002) tot 1.000.000 euro (toespraak minister Peeters, 2005).

Vanuit Monumenten & Landschappen werd er geadviseerd om de werkzaamheden te beperken tot het tentoonstellen van de fundamenten (onder een koepel), gepaard aan een infopaneel en een koperen maquette. Voor de Stad Nieuwpoort blijft dit de minimale optie. De Nieuwpoortse burgervader Roland Crabbe (CD&V) is overigens niet te spreken over de tegenkantingen die hij ondervindt om de ambitieuze plannen tot uitvoer te brengen: "Het zou een prachtige attractie voor de stad betekenen, zowel op toeristisch, cultureel als op historisch vlak."

Afbeeldingen: Nieuwpoort-digitaal (afbeeldingen 1 en 3); Luc-de-Pompier (afbeelding 2)