HomeKalenderForumContactLinks

« oktober 2007 | december 2007 »

29 november 2007

Van Mechelen belooft nieuw decreet onroerend erfgoed in 2008

Vlaams minister Dirk Van Mechelen zal in de loop van 2008 een ontwerp voor een nieuw onroerend erfgoeddecreet indienen in het parlement. Dat staat te lezen in de jaarlijkse beleidsbrief van de minister. Het nieuwe decreet moet ervoor zorgen dat zijn integrale aanpak voor monumenten, landschappen en archeologie ook in de praktijk zichtbaar wordt. Door het decreet zal ook het Verdrag van Malta na meer dan vijftien jaar eindelijk vertaald worden in de Vlaamse regelgeving.

"De implementatie van het Verdrag van Malta zorgt in het archeologieluik van het nieuwe decreet voor ingrijpende aanpassingen," stelt de minister. "Globale vertrekbasis is het basisprincipe van Malta: behoud in situ als het kan, behoud ex situ als het moet." Omwille van de collectiviteit van het archeologisch erfgoed en het feit dat klassieke herstelmaatregelen niet mogelijk zijn (eens het bodemarchief vernield, is dat onherroepelijk) zal er bijzondere aandacht worden besteed aan kwalitatief (voor)onderzoek. Uiteindelijke bedoeling is ervoor te zorgen dat archeologie onderdeel wordt van een traject dat wordt gevolgd voor alle werken met ingrepen in de bodem. Zo bestaat er volgens de minister voldoende zekerheid dat de nodige tijd, ruimte en financiële middelen worden uitgetrokken voor degelijk archeologisch onderzoek met inbegrip van de wetenschappelijke verwerking en de deponering. Van Mechelen wil hiervoor duidelijke kwaliteitsnormen uitwerken. De beleidsbrief vermeldt echter niets over de manier waarop het onderzoek gefinancierd moet worden.

Naast het nieuwe decreet besteedt de beleidsbrief van Van Mechelen hoofdzakelijk aandacht aan het vergroten van het draagvlak voor onroerend erfgoed, het traditionele stokpaardje van de minister. "In functie van een geïntegreerde benadering en een voldoende groot maatschappelijk draagvlak hebben alle geledingen van onze gemeenschap een rol te vervullen," stelt de minister. "Waar mogelijk ga ik dan ook partnerschappen aan met andere overheden, met het maatschappelijk middenveld en met particulieren, steeds gericht op een actieve betrokkenheid. In 2008 worden nieuwe impulsen gegeven voor de intergemeentelijke samenwerking, onder andere door een uitgebreide(re) werking structureel in het onroerend erfgoeddecreet in te schrijven. In afwachting daarvan blijf ik de werking van Intergemeentelijke Archeologische Diensten - en de eventuele oprichting van nieuwe diensten - actief ondersteunen. Tegelijkertijd wordt onderzocht op welke manier Intergemeentelijke Onroerend Erfgoeddiensten tot stand kunnen komen."

In afwachting dat de onderzoeksbalans voor het onroerend erfgoed, waarvan een eerste versie in 2008 wordt verwacht, blijft de minister voorzichtig met het opzetten van nieuwe (model)projecten. Wel steunt hij een project van de gemeente Zonnebeke om alle onroerend erfgoed via een GIS-toepassing in kaart te brengen. Deze (archeologische) potentiekaart zal naderhand gebruikt kunnen worden in functie van de ruimtelijke planning en ordening, bijvoorbeeld om slagvelden te vrijwaren door ondoordachte ingrepen te verhinderen. In functie van de opmaak van archeologische potentiekaarten wordt ook de uitwerking van een kaart rond de mogelijke aanwezigheid van prehistorische jager-verzamelaarssites in de Kempen voortgezet. Op basis daarvan wordt gestart met de opmaak van (deel)kaarten voor nieuwe testgebieden en periodes. Daarnaast zal ook het onderzoek voortgezet worden naar de relatie tussen de spreiding van oppervlaktemateriaal en erosie- en sedimentatieprocessen. Als eerste resultaat zal een archeologische evaluatiekaart voor het gebied van het Romeinse aquaduct in Tongeren (foto) ter beschikking worden gesteld.

Van Mechelen blijft ook inzetten op de actualisatie en ontsluiting van de gegevens voor de verschillende inventarissen (bouwkundig erfgoed, landschapsatlas, CAI,...). Aan de hand van een testcase in Dendermonde voor de inventarisatie van archeologisch complexe gebieden in stedelijke context, zullen in 2008 richtlijnen voor dit soort inventarisatie worden uitgewerkt. Aan Monumentenwacht Vlaanderen wordt de opdracht gegeven om de haalbaarheid van de oprichting van een specifiek team voor het archeologisch erfgoed te onderzoeken. In het kader daarvan zal ook een globaal onderzoek gebeuren naar de conservatie van aarden monumenten.

Een thematisch-typologische benadering blijft het uitgangspunt van het beschermingsbeleid van Van Mechelen. Concreet zal ook in 2008 de beschermingsprocedure voor een 250-tal objecten zal worden ingezet. Thema's die bijvoorbeeld aan bod zullen komen zijn moderne en hedendaagse architectuur, luchtvaartpatrimonium en het hoperfgoed. Tegelijk denkt de minister aan een nieuw, ruimtelijk georiënteerd beschermingsinstrument dat complementair is aan de 'klassieke' bescherming. Het gekende archeologische erfgoed blijft door zijn verborgen karakter echter moeilijk te kwalificeren. "Slechts een evaluatie op het terrein maakt het mogelijk dit onroerend erfgoed te toetsen aan de ontwikkelde beschermingscriteria. Met het oog op het realiseren van meer beschermingen van archeologisch erfgoed vanaf 2008, start ik met een jaarlijks archeologisch evaluatieprogramma, waarbij potentieel beschermenswaardige archeologische sites nader onderzocht worden op het terrein."

Van Mechelen laat in zijn beleidsbrief ten slotte nog enkele ballonnetjes op over mogelijke verbeteringen in de erfgoedsector. "Een recente doorlichting bevestigde het aanvoelen dat al bestond over de werking van de gewestelijke partnerverenigingen in het Erfgoedhuis Den Wolsack. Onder andere omwille van historisch gegroeide situaties, is de wisselwerking tussen de betrokken partners niet optimaal en is er nood aan bijkomende synergie. Vooral de werking van Erfgoed Vlaanderen wordt problematisch ingeschat. Omdat de werking in het verleden te veel werd toegespitst op communicatie en publiekswerking, kwam de kernopdracht, het beheer van probleemmonumenten, te veel op de achtergrond." Ook wil Van Mechelen bekijken op welke manier er een betere wisselwerking tussen de Open Monumentendag en de Erfgoeddag kan ontstaan, om zo tegemoet te komen aan de signalen die hij vanuit het werkveld kreeg.

Meer info: download de volledige beleidsbrief (pdf)
Foto's: aquaduct Tongeren (Elke Wesemael - Erf-goed.be) - Kasteel Cleydael in Aartselaar (Tijl Vereenooghe - Erf-goed.be)

door Tijl | Beleid | Reacties (8)

Militaire domeinen staan centraal in nieuw VIOE-rapport

Het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE) publiceert zijn derde VIOE-rapport, tegelijk het derde rapport van de Centrale Archeologische Inventaris. Het beschrijft de archeologische waarde van militaire heidedomeinen. De publicatie is de neerslag van landschapshistorisch en archeologisch onderzoek van 12 domeinen: Grobbendonk, Malle, Weelde, Kasterlee, Turnhout, Zedelgem, Houthulst, Ursel, Houthalen-Helchteren, Zonhoven, Brasschaat en Leopoldsburg.

De ontstaansgeschiedenis van heidelandschappen komt uitgebreid aan bod. Voorts ligt de nadruk op de herkenning van gave cultuurlandschappelijke en archeologische relicten. De militaire domeinen blijken belangrijke bewaarplaatsen te zijn van archeologisch en landschapshistorisch erfgoed. Ze zijn immers nauwelijks aangetast door de bebouwing en infrastructuur die elders het landschap aanzienlijk hebben getransformeerd. Het rapport duidt ook de waardevolle cultuurhistorische en archeologische zones in de domeinen aan en formuleert adviezen voor het toekomstige beheer van de landschappen, landschapsrelicten en archeologische waarden.

Het project werd uitgevoerd in 2005 door Inge Verdurmen (VIOE) en prof. Dries Tys (VUB, vakgroep Kunstwetenschappen en Archeologie). De afdeling Monumenten en Landschappen (nu Agentschap R-O Vlaanderen) heeft het project gefinancierd, terwijl het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed voor de wetenschappelijke begeleiding heeft gezorgd. Met dit werk wordt nogmaals de noodzaak benadrukt van een goede afstemming van archeologische en cultuurhistorische erfgoedwaarden op de ruimtelijke planning, een belangrijk aandachtspunt in het beleid van minister Dirk Van Mechelen.

Het rapport wordt tegelijk met de papieren publicatie digitaal gepubliceerd in het Open Archief van VIOE-publicaties. Klik hier om rechtstreeks naar het rapport te gaan. Ook de eerste twee CAI-rapporten zijn nu digitaal beschikbaar in het archief.

Praktisch: VERDURMEN I. & TYS D. 2007: Centrale Archeologische Inventaris (CAI) III. De archeologische waarde van militaire heidedomeinen, VIOE-rapporten 03, Brussel. Prijs: 17 euro. Verzendingskosten: 3 euro (België) - 5 euro (Europa). Het rapport kan besteld worden bij Anne Seys.
Foto: het Vloetemveld in Zedelgem (Pol Denys - Erf-goed.be)

door Tijl | Publicaties | Reacties (0)

Leuven neemt domein Abdij Keizersberg in erfpacht

De Leuvense gemeenteraad heeft deze week beslist een deel van het 4,5 ha grote domein van de abdij Keizersberg in Leuven voor 99 jaar in erfpacht te nemen. De stad zal er een openbaar park inrichten en enkele historische gebouwresten restaureren. Eerder nam de stad Leuven ook al een aantal gronden van de abdij van 't Park in Heverlee in erfpacht. Gelijkaardige plannen zijn er voor de abdij van Vlierbeek in Kessel-lo.

Het project kadert in het globale herwaarderingsplan van de aanpalende Vaartkom waarvoor de stad zowel Vlaamse als Europese subsidies krijgt. Om het hoogteverschil tussen de Vaartkom en de Keizersbrug te overbruggen komen er vanop het Engels plein trappen. Er worden nog meer toegangen voor voetgangers gepland tot dit gebied, en zelfs de bouw van een lift wordt overwogen.

De benedictijnenabdij Keizersberg werd in 1898 gebouwd. Keizersberg werd opgericht als studiehuis door de monniken van de abdij van Maredsous op de Keizersberg. De abdij met omliggende terreinen wordt omgeven door een lange muur. Het geheel doet denken aan een oud versterkt kasteel, gelegen op de plaats van een oude hertogelijke burcht. Deze burcht speelde een belangrijke rol toen Leuven de hoofdstad was van het graafschap Brabant en zou pas in 1782 op bevel van keizer Jozef II verdwijnen.

Bij de heraanleg van het park zal Leuven ook aandacht hebben voor het toeristische potentieel van de site. Naast informatie over het verleden komt er bijvoorbeeld ook een oriëntatietafel met daarop onder meer alle historische gebouwen in Leuven die men vanop die berg kan zien.

Meer info: De toekomst van de Leuvense abdijsites - Mozaiek 11 (pdf)
Bron: rknieuws.net

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

28 november 2007

Romeinen in Menen: tentoonstelling en lezing

Graag herinneren we nog even aan de tentoonstelling 'Romeinen in Menen!', die momenteel te bezichtigen is in CC De Steiger in Menen. Op dinsdag 4 december kan je er ook terecht voor een voordracht over de opgravingen aan de Kortewaagstraat, waar archeologen van het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed een grote Gallo-Romeinse site in kaart hebben gebracht. De tentoonstelling zelf loopt nog tot 16 december.

De archeologen vonden aan de Kortewaagstraat sporen van een Romeinse weg, een grafveld en twee boerenerven met hoofd- en bijgebouwen, waterputten, voorraadkuilen en meer. Het is de eerste site van deze soort in Menen en omstreken. Wie er meer over wil weten kan een bezoek brengen aan de tentoonstelling 'Romeinen in Menen!' Verschillende aspecten van de opgraving komen tijdens de tentoonstelling aan bod.

Hoe situeerde onze streek zich in het machtige Romeinse keizerrijk? Hoe woonden en werkten de Gallo-Romeinen er? In wie of wat geloofden ze en hoe namen ze afscheid van hun doden? De tentoonstelling 'Romeinen in Menen!' tracht een antwoord te geven op deze vragen. Je krijgt er een beeld van het dagelijks leven in Menen tussen 50 en 175 na Christus. Er is ook een opgraving nagebootst die toont hoe de archeologen te werk zijn gegaan. Als extra toets geven de aquarellen van Raymond Crepeele een kunstzinnige indruk van de site.

Praktisch: de tentoonstelling is tot 16 december elke dag van 14u tot 18u vrij te bezichtigen in CC De Steiger (Waalvest 1, Menen). De voordracht vindt plaats op dinsdag 4 december om 19.30 uur in de studio van CC De Steiger. De toegang is gratis.

door Tijl | Tentoonstellingen | Reacties (0)

Symposium Onderzoek Jonge Archeologen (SOJA), Amsterdam 14 maart 2008

Het grootste archeologisch symposium van en voor studenten wordt op 14 maart 2008 georganiseerd aan de Vrije Universiteit Amsterdam. De organisatie van SOJA 2008 biedt een aantrekkelijk en wetenschappelijk programma aan met veel vernieuwende presentaties van studenten (geo)archeologie. Ook Vlaamse studenten kunnen deelnemen met een presentatie over hun onderzoek. Voor het eerst wordt ook een archeologische bedrijvenmarkt voor studenten georganiseerd.

SOJA staat voor Symposium Onderzoek Jonge Archeologen. Het initiatief ontstond in 2002 bij een aantal Leidse studenten om een symposium te organiseren waarop "jonge archeologen" een kans zouden krijgen hun onderzoek te presenteren. In veel gevallen gaat het om afstudeeronderzoeken, een categorie waarin veel interessant en waardevol onderzoek gedaan wordt waarmee in de praktijk helaas weinig mee gedaan wordt.

Dit initiatief leidde tot het eerste SOJA, dat op 26 oktober 2002 plaatsvond in Leiden. Dit initiatief werd opgepakt door een aantal Amsterdamse studenten. Hun inspanningen resulteerden in 2003 in de tweede editie van SOJA in Amsterdam. Na een jaar zonder SOJA werd in 2005 voor de derde maal een symposium georganiseerd in Leiden. In 2007 vond het symposium plaats in Groningen.

Aankomende SOJA zal echter veel groter aangepakt gaan worden. Aangezien er geen bedrijvendag is voor archeologen die zich speciaal richt op studenten, heeft het bestuur besloten dit jaar naast de standaard sessies ook een bedrijvenmarkt te organiseren.

Wil jij graag je onderzoek presenteren tijdens SOJA 2008 of wil je alleen deelnemen, dan kan je je aanmelden via de SOJA-website.

Voor meer informatie over SOJA 2008, over de archeologische bedrijvenmarkt en voor inschrijvingen kan je ook mailen naar Jeffrey Horn Lopes.

Praktisch: Vrijdag 14 maart 2008, Universiteit van Amsterdam. Het bijwonen van het symposium kost € 5. Dit is inclusief een uitgebreide lunch, toegang tot de bedrijvenmarkt en de borrel ter afsluiting. Je kunt ook gebruik maken van onze speciale aanbieding. Voor slechts € 7,50 kun je het symposium bijwonen én ontvang je de bundel van SOJA 2007.

door Priscilla | Congressen | Reacties (0)

Turnhout zoekt twee erfgoedcoördinatoren

De stad Turnhout sloot recent een erfgoedconvenant af met de Vlaamse overheid. Voor het uitbouwen van een eigen erfgoedcel is Turnhout nu op zoek naar twee erfgoedcoördinatoren (niveau A). De erfgoedcoördinatoren brengen het lokaal erfgoed in kaart en staan mee in voor het toegankelijk maken van dit erfgoed voor een zo breed mogelijk publiek. Het gaat om een voltijds contract tot eind 2008. Solliciteren kan nog tot 14 december.

De erfgoedcoördinatoren nemen initiatieven voor het behoud en het beheer van het erfgoed en ontwikkelen een langetermijnvisie op het lokaal erfgoedbeleid. Zij staan in voor de contacten met de verschillende erfgoedverzorgers en andere overheden, bouwen een netwerk uit, verzorgen het communcatiebeleid rond erfgoed en stellen subsidiedossiers samen.

Geinteresseerd? Je vindt de volledige vacature en een sollicitatieformulier op turnhout.be. Solliciteren kan tot 14 december.

door Tijl | Vacatures | Reacties (0)

27 november 2007

Mogelijkheden van erfgoed voor regionale ontwikkeling in kaart gebracht

Cultureel erfgoed kost, maar brengt ook op. Met deze stelling in het achterhoofd onderzochten Europese ervaringsdeskundigen, technici en beleidsmakers de afgelopen drie jaar de kansen die de herwaardering van cultureel erfgoed kan bieden voor de versterking van de eigenheid en het karakter van een streek of lokale gemeenschap. Het eindrapport van het project CULTURED werd vandaag voorgesteld in Gent.

De aandacht voor ons materieel erfgoed neemt toe. Overal in Europa worden gebouwen, sites en constructies als waardevol en betekenisvol gezien. Talloze projecten van herwaardering van erfgoed kosten in een beginfase veel geld maar na verloop van tijd gaan deze renderen en leveren ze een belangrijke maatschappelijke en economische toegevoegde waarde.

In het kader van het Europese kennisuitwisselingsproject 'Cultureel erfgoed en regionale ontwikkeling' (CULTURED) gingen ervaringsdeskundigen, technici en beleidsmakers gedurende drie jaar op zoek naar kansen die erfgoed kan bieden voor de versterking van de eigenheid en het karakter van een streek en/of lokale gemeenschap. Zo stelden de veertien projectpartners van CULTURED een vijftal 'Golden Rules' op: praktische checklists met tips bij erfgoedherwaardering. Deze 'Golden Rules' werden aangevuld met aanbevelingen voor wie zich vanuit het beleid en de administratie inzet voor erfgoed. Eén van de grootste bekommernissen van herwaardering bleek het genereren van (extra) werkgelegenheid.

Binnen CULTURED werden een tiental klein- en grootschalige demonstratieprojecten ontwikkeld. Zo bracht de in het project aanwezige Vlaamse partner van het Agentschap Onroerend Erfgoed het proces van de herbestemming van de Abdij van Herkenrode in beeld. Andere partners hebben bijvoorbeeld gefocust op de herbestemming van een oude munitiefabriek in de Toscaanse regio, de revitalisatie van delen van een vroegere mijnstreek in Blaenavon in Wales of de toeristische potenties van waardevolle militaire objecten in Letland die vroeger niet toegankelijk waren voor het publiek.

De resultaten van het CULTURED-project werden gebundeld in het boek 'Cultural Heritage and Regional Development' en werden vandaag gepresenteerd ter gelegenheid van de slotconferentie van het project in het Monasterium PoortAckere in Gent. Het boek is verkrijgbaar via de Afdeling Mobiliteit en Ruimtelijke Planning van de Universiteit Gent, die een voortrekkersrol speelde in het project.

Meer info: Georges Allaert (Afdeling Mobiliteit en Ruimtelijke Planning)

door Tijl | Internationaal | Reacties (0)

John Lund en Michel Bonifay te gast in Leuven

Nu vrijdag geven twee vooraanstaande specialisten van Romeinse keramiek een lezing aan de K.U.Leuven. Professor John Lund van het Nationaal Museum Kopenhagen zal het hebben over de uitwisseling van tafelwaren en amforen uit de Zwarte Zee in het Middellandse Zee-bekken (440 v.C.-200 n.C.). Professor Michel Bonifay (CNRS, Aix-en-Provence) zal in zijn lezing de laat-Romeinse keramiek uit Afrika bespreken.

De dubbellezing vindt plaats in het kader van de doctoraatsverdediging van Philip Bes (ICRATES-project, K.U.Leuven). Zijn doctoraat heeft als titel 'Een geografische en chronologische studie naar de verspreiding en consumptie van tafelwaren in het Romeinse oosten'.

Praktisch: de lezingen vinden plaats op vrijdag 30 november om 11u in MSI 91.10 (Erasmusplein, Leuven). Iedereen is van harte welkom.

door Tijl | Lezingen | Reacties (0)

Vacature voor archeologisch adviseur SRE milieudienst (senior) m/v

Vanwege de toenemende vraag naar werkzaamheden vanuit gemeenten in Zuidoost-Brabant (NL) is uitbreiding van de capaciteit op het gebied van archeologie noodzakelijk. Als archeologisch adviseur adviseer je gemeenten en andere overheidsinstanties op het gebied van archeologie. De functie komt voort uit de wijziging van de Nederlandse Monumentenwet, waarbij gemeenten nieuwe taken en verantwoordelijkheden op archeologiegebied krijgen.

Lees hier de volledige vacature na.

door Priscilla | Vacatures | Reacties (0)

26 november 2007

Haal die thesis uit je kast!

In 2005 werd door enkele oud-studenten uit Leuven, Gent en Brussel de reeks Terra Incognita gestart, waarin pas afgestudeerde archeologen de kans krijgen op vrijwillige basis een wetenschappelijk verantwoord artikel over hun thesisonderzoek te schrijven. Voor volume 3 is men nog op zoek naar enthousiaste auteurs (afgestudeerd in 2007) die bereid zijn een beknopt artikel over hun thesis te schrijven. Ook medewerkers zijn van harte welkom.

De doelstelling van de reeks 'Terra Incognita' is tweeledig: enerzijds jonge archeologen de kans hun onderzoek te presenteren, anderzijds wordt aan alle geïnteresseerden zo de mogelijkheid geboden kennis te maken met dit, vaak onbekende thesisonderzoek.

Chronologisch, geografisch en thematisch weerspiegelen de bijdragen de brede waaier aan archeologische onderwerpen die aan de Vlaamse universiteiten aan bod komen: van de Middle Stone Age in Afrika, over clandestien opgegraven objecten in Iran tot 19de -eeuwse afvalcontexten uit een Antwerps gasthuis.

Een eerste exemplaar van de reeks verscheen reeds in 2006. Momenteel wordt gewerkt aan de volgende edities. Voor volume 3 is men nog op zoek naar enthousiaste auteurs (afgestudeerd in januari, juni of september 2007) die bereid zijn een beknopt artikel (ca. 10 pagina's) over hun thesis the schrijven. Ook medewerkers zijn van harte welkom.

Meer informatie:
Afgestudeerden K.U.Leuven: Ann Van Baelen
Afgestudeerden UGent: Maarten Berkers
Afgestudeerden VUBrussel: Pieterjan Deckers

door Tijl | Publicaties | Reacties (0)

Heemkring Eine boos om verloren archeologische vondsten

Volgens Heemkring De Westerring uit Eine (Oudenaarde) zijn bij collectorwerken rond de Sint-Eligiuskerk in Eine belangrijke archeologische vondsten verloren gegaan. Aangezien niemand het nodig vond archeologisch onderzoek te doen op de werf, zijn belangrijke vondsten nu in privé-handen, stelt de heemkring. Een detectoramateur recupereerde een aantal vondsten uit het stort. "Waarschijnlijk was er nog veel meer te vinden, maar daarvoor is het nu natuurlijk te laat," klinkt het.

Voorzitter Magda De Lange van de heemkring De Westerring klaagt de situatie vandaag aan in Het Nieuwsblad: "Omwille van collectorwerken is het Eineplein nu al maandenlang in één grote bouwwerf. Niemand vond het bij de stad echter nodig om daar enig archeologisch onderzoek te doen. Een man uit Maarkedal was zo alert om in de overtollige aarde die afgevoerd werd naar een stort te gaan zoeken met een metaaldetector en dat bleek méér dan de moeite waard. De man was zo eerlijk ons zijn naam en adres te bezorgen maar die stukken hadden in een archeologisch depot moeten zitten. In de hopen weggevoerde grond was er bovendien waarschijnlijk nog véél meer te vinden. Nu is het daarvoor te laat natuurlijk."

De voorzitster is bovendien ook boos op de kerkfabriek van Eine omdat zij nog geen reactie kreeg op een brief waarin zij peilt naar de toekomst van de crypte in Eine. "Is er een ontwerper aangesteld om na te gaan of het de moeite is om de schilderingen te restaureren of te conserveren," vraagt De Lange. "Wij weten niets over de stand van zaken, noch over de huidige toestand van de crypte. Wij weten dat massaal bezoek uitgesloten is maar met enige voorzorgen moet toch een beperkt bezoek mogelijk zijn."

Jean-Pierre Van der Meiren, voorzitter van de kerkfabriek, zegt dat de aanpak van de crypte in de begroting van de kerkfabriek is opgenomen. "Die begroting is nu door een centraal kerkbestuur gebundeld en aan de stad bezorgd en moet daar nog goedgekeurd worden. Logisch ook omdat de stad toch twintig procent van de kosten moet bijpassen. De rest van het geld komt van de provincie (20 procent) en de Vlaamse overheid (60 procent). Pas als de gemeenteraad haar fiat geeft kan met de voorbereidende werken worden beginnen."

Foto: onder meer deze munt kon een inwoner uit Maarkedal uit de afgevoerde aarde van het Eineplein met een metaaldetector opsporen
Bron: Het Nieuwsblad - 26 november 2007

door Tijl | In de pers | Reacties (2)

25 november 2007

Archeologisch onderzoek in Gent 1999-2006

Deze week werd de nieuwe publicatie 'Archeologisch onderzoek in Gent 1999-2006' voorgesteld. Het boek omvat 39 geïllustreerde archeologische verhalen: zowel korte archeologische verslagen zoals over enkele grachtsporen aan de Bronsstraat, als ruimere overzichten zoals over de Sint-Veerlekerk of de opgravingen aan de Seminariestraat en op het Bisdomplein, als studies zoals het vondstenmateriaal van een afvalput die op het Sint-Baafsplein werd opgegraven.

De geschiedenis van een stad kan men niet ten volle kennen op basis van de overgebleven geschreven bronnen en het beschikbare beeldmateriaal. Om de hele ontwikkelingslijn vanaf de eerste sporen van menselijke aanwezigheid te kunnen vatten, heeft men ook de kennis uit de materiële bronnen nodig: gelaagd bodemarchief, grondsporen, muur- en gebouwresten, archeologisch vondstengoed. Archeologen herkennen deze bronnen, kunnen ze lezen en interpreteren en hebben de plicht ze in nieuwe kennis over hun onderzoeksgebied te vertalen. Een stad die kennis wil opbouwen, investeert in archeologie. De Stad Gent doet dit sinds 1973.

Van bij de eerste gemeentelijke archeologische opdracht in 1973 werd er in Gent geopteerd voor een archeologie 'van de stad'. Dit veronderstelt een totaliteitsvisie, wat inhoudt dat de materiële bronnen vanaf de eerste prestedelijke nederzettingsvormen worden behandeld binnen het volledige werkveld of de context van de huidige stad. Elke interventie vormt een schakel in dit totaliteitsonderzoek dat duidelijke een lange termijnproject is. Het verhaal van elk onderzoek bouwt verder aan die kennis over de stad. In elk verhaal worden de onderzochte sporen getoetst aan wat andere bronnen verhalen over die plek, maar ook aan wat ze bijdragen voor de ruimere kennis over de stad, de stedelijke omgeving, de regio en de toenmalige landscontext. Stadsarcheologie is een bijzondere vorm van stadshistorisch onderzoek waarbij het bodemarchief en het bovengronds bewaarde archeologische patrimonium als primaire bron worden gebruikt.

De nieuwe publicatie 'Archeologisch onderzoek in Gent 1999-2006' omvat 39 geïllustreerde archeologische verhalen: zowel korte archeologische verslagen zoals over enkele grachtsporen aan de Bronsstraat, als ruimere overzichten zoals over de Sint-Veerlekerk of de opgravingen aan de Seminariestraat en op het Bisdomplein, als studies zoals het vondstenmateriaal van een afvalput die op het Sint-Baafsplein werd opgegraven. De periode waarover de archeologische rapporten handelen loopt van 1999 tot 2006. Sinds 1999 had de Dienst Stadsarcheologie immers niet meer de mogelijkheid om resultaten van archeologisch onderzoek te publiceren, behalve als onderdeel van grotere algemene werken. In dit nieuwe boek wordt ongeveer een derde van de beschikbare archeologische opstellen over die periode opgenomen. Het gaat dus zeker niet om een volledig overzicht. Daarvoor zijn er meer boeken nodig.

Behalve werk van de archeologen en medewerkers van de Dienst Stadsarcheologie bevat de publicatie ook opstellen van projectarcheologen en van vorsers die een bepaalde studie verricht hebben over een Gents archeologisch onderwerp of die in interdisciplinair verband als externe expert aan een bepaald onderzoeksproject meewerkten. De redactie en eindredactie waren in handen van de Dienst Stadsarcheologie.

De Gentse Vereniging voor Stadsarcheologie nam het initiatief om het eerste overzicht van de archeologische rapporten over de periode 1999-2006 in boekvorm te publiceren als het eerste boek in een nieuwe reeks onder de al bekende hoofdtitel 'Stadsarcheologie. Bodem en monument in Gent'. Van 1977 tot 1999 was de vereniging ook 23 jaar uitgever van het vroegere tijdschrift met diezelfde naam. Daarmee droeg ze in belangrijke mate bij tot de verspreiding van Gentse stadskennis tot ver over de stadsgrenzen heen, maar ook met een zeer sterke verankering in eigen stad. Met deze nieuwe uitgave wil ze opnieuw een steentje bijdragen tot het publiek bekendmaken van kennis over Gent.

Praktisch: 'Archeologisch onderzoek in Gent 1999-2006' telt 200 blz. met 255 (kleur)illustraties. De publicatie is te koop in De Zwarte Doos en in de Stadswinkel (Administratief Centrum, Woodrow Wilsonplein 1, 9000 Gent, van maandag tot vrijdag van 9 tot 17 uur, op woensdag tot 18 uur en op zaterdag van 9 tot 11.30 uur) voor 21 euro per boek. Bestellingen zowel vanuit binnen- als vanuit buitenland: Gentse Vereniging voor Stadsarcheologie, p.a. Goudstraat 12, B-9000 Gent, 21 euro + portkosten

door Tijl | Publicaties | Reacties (0)

Wervik maakt werk van archeologie

De stad Wervik wil een stedelijke archeologiewerking opzetten. Enkele erfgoedverenigingen en geïnteresseerden zijn al begonnen met de inventaris van archeologische sites in Wervik, het gehucht Kruiseke en de deelgemeente Geluwe. Na deze inventarisatie komt er een reglement om het Werviks archeologisch erfgoed veilig te stellen. Wervik is een van de oudste steden in België. In de Romeinse periode was Viroviacum een ruraal centrum binnen de Civitas Menapiorum.

"De jongste vijftig jaar hebben heel wat archeologische vondsten en academische eindverhandelingen het belang van Wervik op historisch gebied benadrukt', zei schepen Rik Braem deze week in De Standaard. 'Denken we maar aan het Gallo-Romeins verleden, de lakennijverheid, de wereldhandel, de godsdiensttroebelen, de grensarbeid, de Eerste Wereldoorlog, de tabaksindustrie. Evenveel bewijzen dat Wervik meer dan een voetnoot in de geschiedenis is."

Van heel wat van die zaken zitten er sporen in de Wervikse ondergrond. Vrijwilligers zijn al jaren bezig met het inventariseren van de bodemvondsten. "Maar de systematiek en de ontsluiting van de gegevens ontbraken. Daarom namen we contact op met de afdeling Archeologie van Ruimtelijke Ordening van de Vlaamse Gemeenschap. Wervik is, net als Tongeren, voor iedere archeoloog met interesse voor het Gallo-Romeinse verleden, het Vlaamse Walhalla," zegt Rik Braem.

Na de eerste gesprekken, zijn enkele erfgoedverenigingen en geïnteresseerden begonnen met de inventaris van archeologische sites in Wervik, het gehucht Kruiseke en de deelgemeente Geluwe. Na deze inventarisatie komt er een reglement om het Werviks archeologisch erfgoed veilig te stellen. Belangrijk is ook dat de kadasterkaart Wervik, Geluwe en Kruiseke in zones wordt opgedeeld: van rode (archeologisch heel belangrijk) tot groene zones (minder belangrijk).

Schepen Braem: "Bij een verbouwing waarbij een vergunning verplicht is, wordt de dienst Ruimtelijke Ordening op de hoogte gebracht van het belang van de site. Indien de ingrepen archeologisch erfgoed in gevaar brengen, wordt er overleg gepleegd tussen de eigenaar, de stad Wervik en de dienst Ruimtelijke Ordening afdeling Archeologie. Als er bouwprojecten in een belangrijke archeologische site op stapel staan, kunnen daar eerst opgravingen gebeuren."

Bron: De Standaard - 23 november 2007

door Tijl | In de pers | Reacties (0)

Geheugen van Tongeren

In samenwerking met de dienst Archeologie en Monumentenzorg en het Stadsarchief Tongeren werkt de Erfgoedcel Tongeren momenteel aan een databank onroerend erfgoed. Deze zal geïntegreerd worden in het project 'Geheugen van Tongeren'. Voor de ontsluiting van dit unieke geheel wordt een speciale website ontwikkeld, die wordt voorgesteld tijdens de quizavond 'Het Beste Geheugen van Tongeren' op zaterdag 8 december.

De website 'Geheugen van Tongeren' - waaraan al intensief wordt gesleuteld sinds 2004 - vormt de portaalsite voor alle websites die de Erfgoedcel of andere stedelijke diensten ontwikkelden over het verleden van de stad Tongeren. De website biedt bovendien de mogelijkheid om verschillende nieuwe invalshoeken over de geschiedenis van Tongeren op het internet beschikbaar te maken. Zowel onroerend erfgoed als kaarten en archeologische opgravingen worden uitgebreid toegelicht in dit voor Vlaanderen uniek project. De ontwikkeling van de website wordt op dit moment afgewerkt. Het is vervolgens de bedoeling de website bekend te maken bij het ruime publiek en dat via tal van kanalen.

Een van die kanalen is een quizavond waarop zowel Tongerse families als lokale verenigingen zijn uitgenodigd. In die quiz gaat men op zoek naar 'Het Beste Geheugen van Tongeren', namelijk die vereniging of familie die het meeste afweet over het verleden van de stad en meer bepaald het cultureel erfgoed van de stad. Daarbij wordt niet enkel gefocust op het cultureel erfgoed in het centrum, maar wordt ook aandacht geschonken aan het patrimonium van de diverse kerkdorpen.

Al sinds 2002 houdt de Tongerse Erfgoedcel zich overigens bezig met de inventarisatie en ontsluiting van de kerkschatten van Tongeren, zowel van het stadscentrum als van de deelgemeenten. Dit jaar werd een inventaris gemaakt van de erfgoedschatten van Sint-Jan en Henis. Deze inventarissen werden in een mooi boek gegoten dat te koop is bij de Erfgoedcel, net zoals de nieuwe dorpsvlag die voor Henis werd ontworpen naar aanleiding van de ontsluiting. De inventarissen van de vorige jaren - behalve 's Herenelderen - zijn eveneens te verkrijgen bij de Erfgoedcel.

Meer info: Erfgoedcel Tongeren

door Tijl | Varia | Reacties (0)

24 november 2007

FVA houdt Open Algemene Vergadering op 16 december

De laatste maanden leek het wat windstil rond het Forum Vlaamse Archeologie (FVA), maar intussen werd achter de schermen gepuzzeld aan de interne structuur en de werking. Dit alles wordt op zondag 16 december voorgesteld tijdens een Open Algemene Vergadering in het Museum voor Natuurwetenschappen in Brussel. Op het programma staat ook een lezing over het archeologisch onderzoek in Snellegem en een bezoek aan de vernieuwde Galerij van de Dinosauriërs.

De voorbije maanden heeft het FVA geïnvesteerd in de interne werking van de vereniging. Die werking is opgebouwd rond diverse acties. Sommige daarvan keren elk jaar terug (Archeologisch Forum), andere acties lopen permanent (oproep openbare onderzoeken, draagvlakverbreding,...), nog andere zijn eenmalig, maar vergen de nodige opvolging achteraf (Meirberg). Het FVA wil de komende periode aandacht besteden aan het verbreden van het (politieke en maatschappelijke) draagvlak voor archeologie, aan de hand van concrete casussen en presentaties. Daarnaast blijft de platformfunctie van het FVA een centrale doelstelling, met als concrete jaarlijks weerkerende actie het Archeologisch Forum. Het FVA blijft tot slot aandacht hebben voor concrete dossiers.

Het FVA organiseert op zondag 16 december om 14 uur een lezing, met aansluitend de Algemene Vergadering van de vzw FVA. Deze vindt plaats in het Museum voor Natuurwetenschappen in Brussel.

Programma

- Lezing Dries Tys (VUB): Internationale speurtocht naar een vroegmiddeleeuws kroondomein in Snellegem
Professor Dries Tys stelt de resultaten van de geofysische exploratie van de ondergrond
te Snellegem (West-Vlaanderen) voor, een interdisciplinair samenwerkingsproject van de
Vrije Universiteit Brussel, Harvard University en de Goethe Universität te Frankfurt.

- Open Algemene Vergadering vzw FVA
Aansluitend op de lezing vindt de Algemene Vergadering van de vereniging plaats. De werking 2007 van de vereniging zal bij die gelegenheid aan alle leden worden toegelicht. De voorbije maanden heeft het FVA gewerkt aan een concreet beleidsplan voor de komende periode en aan een nieuwe interne structuur van de vereniging. Je kunt de nieuwe structuur en werking van de vereniging nu al raadplegen op de FVA-website, waarbij men rekent op ieders inbreng en medewerking. Aan de stemgerechtigde effectieve leden zullen ook enkele statuutwijzigingen worden voorgelegd, alsook de goedkeuring van de begroting voor het werkjaar 2008.

- Bezoek aan de Galerij van de Dinosauriërs
Het FVA biedt jou en je gezin de mogelijkheid de vernieuwde Galerij van de Dinosauriërs van het museum te bezoeken aan een sterk gereduceerd tarief van 3 euro per persoon. Dit maakt deze namiddag meteen ook combineerbaar voor het gehele gezin.

Meer info: www.f-v-a.be

door Tijl | Beleid | Reacties (0)

23 november 2007

Tentoonstelling 'De bodem ontcijferd' houdt halt in Grobbendonk

Deze avond opent de reizende tentoonstelling 'De bodem ontcijferd' haar deuren in Grobbendonk. De tentoonstelling geeft een chronologisch overzicht, waarbij aan de hand van verschillende opgravingsresultaten aangetoond wordt dat het grondgebied van Antwerpen een belangrijke rol gespeeld heeft in de socio-culturele, maatschappelijke, religieuze en economische leefwereld van onze voorouders. De tentoonstelling in Grobbendonk loopt nog tot 15 december.

De voorbije 15 jaar verrichtte het Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed (VIOE, het voormalige Instituut voor het Archeologisch Patrimonium - IAP) baanbrekend werk op het vlak van archeologisch onderzoek in de provincie Antwerpen. Hierbij werd de traditie verder gezet die enkele decennia voordien opgestart werd door de Nationale Dienst voor Opgravingen (NDO), nl. vlakdekkend onderzoek van rurale sites gekenmerkt door houtbouwsporen. Buiten enkele grafheuvels en urnenvelden in de Kempen en de Romeinse vici te Grobbendonk en Kontich bleef de rest van de provincie blanco gebied wat de archeologie betreft.

Dankzij noodopgravingen naar aanleiding van veelal grootschalige bodemingrepen waarbij ongekend patrimonium dreigde teniet te gaan, vulde het IAP/VIOE deze leemte geleidelijk aan op. Zo kan nu duidelijk aangetoond worden dat deze regio helemaal geen woeste, onvruchtbare en onbewoonde uithoek was, maar integendeel continu door de mens in het verleden bewoond en bewerkt werd van in de prehistorie tot ver in de middeleeuwen. De tentoonstelling 'De bodem ontcijferd' geeft een chronologisch overzicht waarbij aan de hand van verschillende opgravingsresultaten aangetoond wordt dat het grondgebied van Antwerpen een belangrijke rol gespeeld heeft in de resp. socio-culturele, maatschappelijke, religieuze en economische leefwereld van onze voorouders.

De tentoonstelling werd door het VIOE in 2006 naar aanleiding van het thema 'Import-Export' voor de Open Monumentendag samengesteld. Dankzij de samenwerking met het gemeentebestuur en het archeologisch museum is de tentoonstelling nu ook in Grobbendonk te zien. Er worden oa. vondsten en resultaten getoond van opgravingen uit Ravels, Oud-Turnhout, Hoogstraten, enz.

Praktisch: de tentoonstelling is opgesteld in de de bibliotheek en het archeologisch museum (Astridplein 3, Grobbendonk) en loopt nog tot en met 15 december. Maandag: 14.00 u tot 20.00 u. Dinsdag, woensdag, donderdag en zaterdag: 13.00 u tot 16.00 u. Zondag: na afspraak. De toegang is gratis.

door Tijl | Tentoonstellingen | Reacties (0)

Beschermingsvoorstel voor het hoperfgoed in Poperinge en het Pajottenland

De Vlaamse Regering werkt aan een beschermingsvoorstel voor het hoperfgoed. Vlaams Minister Dirk Van Mechelen heeft concrete plannen om in de loop van 2008 het hoperfgoed te beschermen in het Pajottenland en de Westhoek. Dat heeft hij geantwoord op een parlementaire vraag van Vlaams Volksvertegenwoordiger Mark Demesmaeker (N-VA). Onder andere de Monumentenstrijd bracht het hoperfgoed de laatste tijd opnieuw onder de aandacht.

De minister streeft naar een integrale benadering voor de bescherming van het erfgoed, en dus ook van het hoperfgoed. Concreet betekent dit dat de minister zich niet louter op de hopvelden zelf wil focussen, maar alles in zijn totaliteit wil bekijken, met andere woorden de overgebleven hopasten of hophoeves in combinatie met de velden.

In Vlaanderen zijn er bij uitstek twee belangrijke hopgebieden: de streek rond Poperinge en de streek Aalst-Asse-Affligem-Opwijk. Onder andere onder impuls van hun deelname aan de Monumentenstrijd heeft de vereniging de Keteniers het hoperfgoed (opnieuw) onder de aandacht gebracht. Recent werd op initiatief van de gemeente Asse bijvoorbeeld opnieuw een hopveld aangelegd. Ook de gemeente Affligem heeft plannen in die zin.

Naar aanleiding van Monumentenstrijd heeft Vlaams Minister Van Mechelen het engagement genomen om op basis van de inventaris die de Keteniers hebben opgesteld een globale evaluatie te maken van het hoperfgoed in functie van een eventuele bescherming. Ook de recente beschermingsaanvraag van de stad Poperinge van 6 hopasten, -loodsen en -schuren zal mee worden geëvalueerd. Dit thematisch-typologisch pakket rond hoperfgoed zal in 2008 leiden tot een aantal concrete beschermingsvoorstellen.

Naast bescherming is ook gepast beheer essentieel om deze traditionele teelten in stand te houden. Binnen hun werking besteden de Regionale Landschappen heel vaak bijzondere aandacht aan streekeigen planten of teelten. Naar analogie met het herstel van hoogstamboomgaarden door de landschapsteams van de Regionale Landschappen zijn dergelijke initiatieven mogelijk wanneer de hopvelden gelegen zijn binnen het werkingsgebied van een regionaal landschap en de ondersteuning van deze teelten de te behouden traditionele landschappen ten goede komt.

In de loop van 2008 zal op basis van een grondige evaluatie een thematisch-typologisch beschermingsvoorstel voor het hoperfgoed worden voorgelegd aan het Vlaams Parlement.

Aansluitend artikel: Van Mechelen legt prioriteiten beschermingsbeleid vast (16 april 2007)

door Tijl | Beleid | Reacties (0)

Religieus erfgoed online

Het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur (CRKC) heeft vandaag zijn vernieuwde online databank voorgesteld. Met de databank wil het CRKC de registratie, het behoud, het beheer en de kennisoverdracht van het religieuze erfgoed in Vlaanderen bevorderen. In onze geseculariseerde samenleving wordt dit erfgoed steeds minder herkend en begrepen, meent het CRKC. De vernieuwde databank kan geraadpleegd worden via de site www.religieuserfgoed.be.

Onbekend maakt onbemind. Erfgoed begrijpen en herkennen ligt aan de basis van het verdere behoud ervan. Objecten waarvan men de functie of betekenis niet meer kent, raken in onbruik en vallen snel ten prooi aan verwaarlozing, verval, misbruik of vernietiging. In de steeds verder seculariserende wereld met sterk vergrijzende religieuze gemeenschappen, kleiner wordende geloofsgemeenschappen en een sterk teruglopende geloofspraktijk, dreigt vandaag vooral het religieus erfgoed hiervan het slachtoffer te worden, terwijl het door zijn omvang en diversiteit precies één van de meest wezenlijke kernen vormt van ons cultureel patrimonium.

Sensibilisering en betekenisoverdracht behoren dan ook tot de belangrijkste opdrachten van de erfgoedzorgers van vandaag. Het kwetsbaar religieus erfgoed in kaart brengen draagt bij tot de waardering en het behoud ervan voor de toekomst. Met dit doel voor ogen sloegen het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur vzw (CRKC) en de Provincie Oost-Vlaanderen de handen in elkaar om een uniek registratie- en ontsluitingsproject uit te werken.

Een zorgvuldig opgestelde en met foto's gestoffeerde inventaris is het basisinstrument voor het zinvol en efficiënt beheer van het religieus erfgoed. In 2004 liet het CRKC reeds een online databank ontwikkelen voor de digitale registratie van roerend kerkelijk erfgoed van privaatrechtelijke religieuze instellingen, zoals kloosters en abdijen. De databank werd gerealiseerd door het Institut Supérieur pour la Communication, l'Audiovisuel et le Multimedia (ISCAM) van de katholieke universiteit van Toulouse (ICT). Het afgelopen jaar werd deze databank vanuit de samenwerking tussen het CRKC en het Oost-Vlaams Provinciebestuur aangepast en omgevormd in functie van ruimere toepassingen (de registratie van openbaar erfgoed beheerd door de kerkbesturen) en een bredere ontsluiting. De integratie van gestandaardiseerde woordenlijsten zoals de Am-MovE thesaurus en een registratiehandleiding gebaseerd op het MovE-invulboek leiden tot een grotere eenvormigheid en duidelijkheid.

De ontsluiting van het geregistreerde erfgoed uit de databank wordt gerealiseerd door het online brengen van een nieuwe website www.religieuserfgoed.be. Een uniek rechtensysteem met verschillende gebruikersgroepen maakt het mogelijk dat zowel collectiebeheerders als onderzoekers op een veilige manier en met respect voor de vertrouwelijkheid van sommige (beheer)gegevens de databank kunnen raadplegen of beheren. De geautomatiseerde zoekmogelijkheden betekenen een stimulans voor het wetenschappelijk onderzoek, de organisatie van tentoonstellingen en de voorbereiding van publicaties. De educatieve ontsluiting van één of meerdere objecten via de rubrieken 'erfgoed onder de loep' en 'erfgoed in breedbeeld' dragen bij tot de sensibilisering en de integratie van het religieus erfgoed in de maatschappij.

De website is ook bedoeld als portaal voor informatie over het behoud en beheer van religieus erfgoed in Vlaanderen. Gestolen voorwerpen kunnen op systematische wijze worden gesignaliseerd en allerlei activiteiten, zoals tentoonstellingen, evenementen of vormingsdagen met betrekking tot het religieus erfgoed worden hier aangekondigd. Zo worden niet enkel erfgoedbeheerders, maar ook het brede publiek zich bewust van de waarde en van de betekenis van het religieus erfgoed.

Externe link: www.religieuserfgoed.be

door Tijl | Websites | Reacties (0)

22 november 2007

Archeologie en levend erfgoed: een zaak van leven en dood?

Op dinsdag 27 november wordt in het Oost-Vlaamse Oosterzele een studiedag rond levend erfgoed georganiseerd. De studiedag wil levend erfgoed introduceren bij erfgoedwerkers, beleidsmedewerkers en cultuurbeleidscoördinatoren als een rijk erfgoedthema dat veel mensen aanspreekt. Ook archeologie komt aan bod: Anton Ervynck (VIOE) zal aantonen dat de 'dode materie' van de archeologie ook nuttig kan zijn binnen de problematiek van het behoud van het levend erfgoed.

Levend erfgoed is de verzamelnaam voor de typerende fauna en flora en de combinaties daartussen die we in een bepaald gebied terugvinden. Veel oude en streekeigen rassen, zoals het Brabants trekpaard of de Mechelse koekoek, passen niet meer in onze landbouw en/of verdwijnen uit het straatbeeld. Ook waardevolle boomgaarden staan onder druk. Gelukkig is er een grote bekommernis bij het publiek om ons levend erfgoed te bewaren en te beschermen. Enkele verenigingen ijveren voor het instandhouden van oude en veelal zeldzame rassen, het dna van waardevolle bomen, de bescherming van unieke landschappen...

Levend erfgoed behelst echter meer dan het kweken en beschermen van dieren en planten. Het is eveneens een erfgoedthema dat kan worden ingezet bij erfgoedprojecten of een duurzaam erfgoedbeleid zoals de bewaring en valoriseren van traditionele levenswijzen of productieprocessen.

De dag begint met een situatieschets waarin vertegenwoordigers van het Steunpunt Levend Erfgoed en de Nationale Boomgaardstichting vertellen over levend erfgoed in Vlaanderen en de verenigingen die hierin actief zijn duiden. Vervolgens benadert Hilde Schoefs levend erfgoed vanuit het cultureel erfgoedperspectief. In de namiddag zal Anton Ervynck aantonen dat archeologie nuttig kan zijn binnen de problematiek van het behoud van het levend erfgoed. We sluiten de dag af met een rondetafel over het inzetten van levend erfgoed in de praktijk.

De studiedag is een organisatie van vzw Erfgoedhuis, i.s.m. het Steunpunt Levend Erfgoed, het Vlaams Centrum voor Volkscultuur en het Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed.

Praktisch: de studiedag vindt plaats op dinsdag 27 november in het Erfgoedhuis (Sint-Antoniusplein 10, Moortsele (Oosterzele)). Het programma en de inschrijvingsmodaliteiten vind je op de website van het Steunpunt Levend Erfgoed. Deelname aan de studiedag kost 15 euro.

door Tijl | Congressen | Reacties (0)

Keizer Constantijn: zegetocht van het christendom?

Enkele weken geleden sloot de indrukwekkende tentoonstelling rond keizer Constantijn de Grote in Trier de deuren. De tentoonstelling overtrof alle verwachtingen en werd bezocht door meer dan 300.000 geïnteresseerden. Op dinsdag 27 november geeft professor Arnold Provoost in Leuven een aantal nabeschouwingen bij de tentoonstelling. Zijn lezing heeft als titel 'Keizer Constantijn: zegetocht van het christendom?'.

Keizer Constantinus I wordt terecht de Grote genoemd. Hij hoort ongetwijfeld thuis in het rijtje van toonaangevende keizers zoals Augustus, Trajanus, Hadrianus, Marcus Aurelius. Hij behaalde gedurende zijn ganse leven belangrijke triomfen, zowel op zijn rivalen als op de vijanden aan de grenzen van het Romeinse Rijk. Hij was een degelijke en gewiekste bestuurder die eindelijk weer orde op zaken kon stellen in de laat-Romeinse maatschappij in crisis. Economisch zorgde hij, onder meer door zijn initiatieven op het vlak van de muntslag, voor zekerheid en welvaart. Zijn regering kreeg bovendien een grote uitstraling door het ceremonieel vertoon, de bouw van schitterende en comfortabele paleizen en openbare gebouwen, zijn opvallende praalzucht, de stichting van het naar hem genoemde Constantinopel.

Belangrijk is zijn houding ten overstaan christendom. Zelf was hij een christen van dubieus gehalte. Zo vermoorde hij een van zijn zonen en zijn vrouw, en was hij genadeloos voor zijn rivalen. Hij heeft zonder twijfel het teken van de ene God van de christenen - de beginletters chi en ro van de naam Christus - op zijn standaard laten aanbrengen, maar bleef wellicht tot zijn laatste dagen de traditionele goden respecteren (vooral Apollo/Sol). Zijn tussenkomsten in kerkelijke aangelegenheden - onder meer door het organiseren van enkele concilies, de maatregelen ten gunste van de kerkelijke gezagsdragers en de bouw van tal van prachtbasilieken - waren wellicht meer een bijproduct van goed bestuur, dan het resultaat van persoonlijke overtuiging.

De sleutelrol die hij ongetwijfeld heeft gespeeld in de doorstart van de Jonge Kerk heeft geleid tot een aantal mythes. Zo kreeg hij het imago van de ideale christelijke vorst. Maar de zgn. Constantijnse schenking - na zijn genezing van melaatsheid door paus Silvester en zijn daaropvolgende doopsel - waarbij hij macht en bezittingen aan de Kerk zou hebben afgestaan is een vroeg-middeleeuwse vervalsing, die de wereldlijke aanspraken van de pausen moest wettigen. Het terugvinden van het Kruis van Christus door zijn moeder Helena bezit vermoedelijk een kern van historiciteit, maar de daaruit voortvloeiende kruis- en relikwieënverering moet met de nodige reserves bekeken worden. De cultus van Sint-Constantijn en Sinte-Helena kende grote bijval in het Oosten, maar nauwelijks in het Westen.

Praktisch: lezing op dinsdag 27 november om 19.45 uur in het MSI 00.28 (Erasmusplein, Leuven). Toegang gratis. Organisatie: studentenkring Alfa

door Tijl | Lezingen | Reacties (0)

21 november 2007

Leuvense egyptologen stellen nieuwe publicaties voor

Het Dayr al-Barshâproject doet sinds 2002 opgravingen in Midden-Egypte. Dit voorjaar kwam het project al wereldwijd in het nieuws door de ontdekking van het graf van Henoe. Op 13 december presenteert de opgravingsleider, professor Harco Willems (K.U.Leuven), twee monografieën die heel andere resultaten belichten. De voordracht is getiteld 'Dayr al-Barshâ in 2040 v. Chr. Naar een cultuurgeschiedenis van het Egyptische Middenrijk'. Inschrijven kan tot 9 december.

Willems publiceert in de eerste monografie drie kleine, gedecoreerde rotsgraven uit het Middenrijk, die van omstreeks 2040 v.Chr. dateren. De graven bevatten autobiografische teksten, waaarvan er één geheel nieuw is. Eén van de teksten beschrijft de loopbaan van een provinciaal ambtenaartje, dat naast taken in de bevoorrading van de regionale administratie ook 'astronoom' was. Deze unieke tekst leert ons niet alleen hoe men vierduizend jaar geleden kon klokkijken, maar geeft interessante inkijkjes in de provinciale cultuur van die tijd.

De tweede studie bouwt hierop voort. Zij geeft aanzetten tot een nieuwe cultuurgeschiedenis van het Middenrijk. Het boek richt zich vooral op de provinciale elites. In het geval van Dayr al-Barshâ blijkt dat hun graven het brandpunt vormden van uitgestrekte rituele landschappen. Deze waren ontworpen om bij grootschalige feesten de sociale en religieuze rol van de lokale bestuurders in het zonnetje te zetten. Wat leert dit ons over de religie van die tijd?

- Harco Willems, with the Collaboration of Lies Op de Beeck, Troy Leiland Sagrillo, René van Walsem, and Stefanie Vereecken, "Dayr al-Barsh I. The Rock Tombs of Djehutinakht (17K84/1), Khnumnakht (17K84/2), and Iha (17K84/3). With an Essay on the History and Nature of Nomarchal Rule in the Early Middle Kingdom," OLA 155 (Leuven, 2007).

- Harco Willems, "Les Textes des Sarcophages et la démocratie. Éléments d'une histoire culturelle du Moyen Empire égyptien. Quatre conférences présentées à l'Ecole Pratique des Hautes Etudes. Section des Sciences Religieuses. Mai 2006" (Paris, 2007).

Praktisch: de bijeenkomst vindt plaats in de promotiezaal van de Universiteitshallen van de K.U.Leuven, Naamsestraat 22, 3000 Leuven, aanvang 20 uur. Na afloop volgt een receptie. Het boek 'Dayr al-Barshâ I' wordt tijdens de boekpresentatie tegen een gereduceerd tarief aangeboden. Belangstellenden wordt verzocht zich voor 9 december aan te melden op het e-mailadres harco.willems@arts.kuleuven.be
Meer info: http://www.arts.kuleuven.be/egyptology/Boeken.htm

door Tijl | Publicaties | Reacties (0)

"Carnaval erkennen als cultureel werelderfgoed"

Vlaams volksvertegenwoordiger Vera Van der Borght (VLD) dient samen met collega's van de andere meerderheidspartijen een voorstel van resolutie in om carnaval in Vlaanderen te laten erkennen als immaterieel cultureel werelderfgoed, zoals bepaald door de internationale UNESCO-conventie. "Carnaval mogen we beschouwen als een waardevol Vlaams cultureel volksfeest en het verdient naar mijn mening van overheidswege respect en bescherming," stelt Van der Borght.

Carnaval is een eeuwenoude traditie die zich op vele plaatsen in de wereld manifesteert en met de tijd evolueerde qua vorm en inhoud. In Aalst trok een carnavalsstoet voor het eerst door de straten in 1851, maar het was in 1923 dat de eerste officiële carnavalsstoet plaatsvond, georganiseerd door de Aalsterse stedelijke feestcommissie. Ook in nabijgelegen steden Ninove en Dendermonde bestaat een decennialange carnavalstraditie, net zoals in vele andere regio's in Vlaanderen.

Het georganiseerde carnaval is in Vlaanderen een breed gedragen, levend volksgebruik. Zo zijn er talrijke verenigingen en vrijwilligers actief. En sinds 1976 bestaat er ook een overkoepelende organisatie van carnavalsverenigingen, met name de Federatie Europese Narren (F.E.N.) Vlaanderen. F.E.N telt momenteel een 450tal carnavalsverenigingen, wat toch wel een indicatie geeft van het belang en de omvang van deze cultuurvorm.

Vera Van der Borght: "Carnaval mogen we beschouwen als een waardevol Vlaams cultureel volksfeest en het verdient naar mijn mening van overheidswege respect en bescherming. Jaarlijks vieren honderdduizenden Vlamingen carnaval. Aalst is bovendien de Vlaamse carnavalsstad bij uitstek en de Aalstenaars houden van hun carnaval."

Vorig jaar nog organiseerde Radio 2 onder zijn luisteraars een competitie tussen de Vlaamse provincies om een Vlaamse kandidaat voor te dragen voor het "8ste Wereldwonder" en toen bleek de Oostvlaamse finalist Carnaval Aalst te zijn. Vera Van der Borght: "Hoewel Carnaval Aalst het toen net niet haalde, was het duidelijk dat vele duizenden Vlamingen het carnaval als een prachtig Vlaams cultuurfenomeen beschouwen dat best de nodige erkenning mag krijgen. Met dit voorstel van resolutie willen we de Vlaamse Regering vragen om nu echt werk te maken van de erkenning door de UNESCO van carnaval als immaterieel cultureel werelderfgoed."

F.E.N. Vlaanderen is reeds jaren vragende partij voor een erkenning van overheidswege van het carnaval als cultuurfenomeen. En dit vooral als een bevestiging van de cultuurwaarde en het cultureel belang ervan, maar ook als positief signaal naar de vele vrijwilligers carnavalisten. Vera Van der Borght: "Toch gaat dit verder dan symboliek alleen. Hoewel carnaval vooral op het lokale niveau de meeste ondersteuning krijgt, kan een erkenning tot immaterieel cultureel erfgoed door de UNESCO ook de mogelijkheid bieden om in overleg met de andere cultuurgemeenschappen van dit land gebundelde en samengestelde erkenningsdossiers en -projecten in het kader van carnaval in te dienen bij de UNESCO."

Als carnaval effectief wordt erkend als immaterieel cultureel werelderfgoed door de UNESCO, staat carnaval in Aalst trouwens op gelijke voet met de ommegang van het Ros Beiaard en de drie historische Gildenreuzen in Dendermonde, die reeds in 2005 door de UNESCO erkend werden als immaterieel cultureel werelderfgoed.

Aansluitend artikel: Reuzen erkend als cultureel werelderfgoed (25 november 2005)

door Tijl | Varia | Reacties (10)

Aan de slag bij de noorderburen

De Universiteit Leiden biedt een voltijdse baan voor een universitair docent paleobotanie en ecologie. Het archeologische kantoor ADC-Archeoprojecten gaat op zoek naar fysisch geografen en archeologen voor indiensttreding op voltijdse basis. Specifiek voor archeologie gaat het zowel om juniors (afgestudeerde archeologen) als mediors (KNA-archeologen met minstens 3 jaar aantoonbare en relevante ervaring in de archeologie).

U kunt de volledige vacatures nalezen in de SNA-Archeovacaturebank.

door Johan | Vacatures | Reacties (6)

20 november 2007

Cuypers-excursie naar Rotterdam en Roermond

Op zaterdag 1 december organiseert het Documentatie- en Onderzoekscentrum voor Religie, Cultuur en Samenleving (KADOC) te Leuven een Cuypers-excursie naar Nederland. Naar aanleiding van het Cuypersjaar lopen er twee interessante tentoonstellingen over deze neogotische architect. Pierre Cuypers (1827-1921) heeft met zijn bouwactiviteiten de horizon van Nederland ingrijpend gewijzigd met o.a. de bouw van het Centraal Station te Amsterdam en de restauratie van de Ridderzaal te 's-Gravenhage.

Pierre Cuypers is dé architect van de 19de eeuw. Geboren en getogen in Roermond, opgeleid in Antwerpen en daarna weer teruggekeerd naar zijn vaderstad, vertrekt hij in 1865 naar Amsterdam. Zijn grootste opdrachten zoals de bouw van het Rijksmuseum en het Centraal Station te Amsterdam, de restauratie van de Ridderzaal te 's-Gravenhage en van het Kasteel de Haar te Haarzuilens vinden daarna plaats. In 1898 keert hij weer terug naar Roermond. Door zijn bouwactiviteiten heeft hij de horizon van Nederland ingrijpend gewijzigd. Cuypers' gebouwen waren en zijn markant aanwezig in de samenleving. Zijn ondernemerschap is fenomenaal en zijn invloed is groot, ook op de 20ste- eeuwse architecten als Berlage.

De tentoonstellingen die bezocht zullen worden vinden plaats in Rotterdam en Roermond, met name: te Rotterdam in het Nederlands Architectuurinstituut: "Cuypers, Architectuur met een missie" en te Roermond in het Stedelijk Museum: "Architect Pierre Cuypers, vernieuwer vanuit het verleden". In Roermond zal de groep rondgeleid worden door dr. A.J.C. van Leeuwen, auteur van de recente biografie 'Pierre Cuypers architect 1827-1927'.

Praktisch: Kostprijs voor de hele excursie 40 euro, exclusief lunch. Het volledige programma en het inschrijvingsformulier kan u hier (PDF-68 kB) downloaden. Inschrijven kan uitzonderlijk nog tot 22 november 2007 d.m.v. het doorsturen contactgegevens via post, fax of e-mail en overschrijving van het verschuldigde bedrag op rekeningnr. 432-0000361-19.

Meer info: Magda Pluymers (KADOC).

door Priscilla | Tentoonstellingen | Reacties (0)

Projectvereniging TERF zoekt twee erfgoedconsulenten

De aanwerving van de functies "erfgoedconsulent - inhoudelijk stafmedewerker" en "erfgoedconsulent - zakelijk/communicatief medewerker" kadert in de oprichting van de erfgoedcel binnen de projectvereniging TERF, een regionale samenwerking tussen zeven gemeenten, met name Roeselare, Staden, Moorslede, Ingelmunster, Lichtervelde, Hooglede en Izegem. De erfgoedconsulenten staan in voor de leiding, de coördinatie en de opvolging van de uitvoering van het erfgoedconvenant.

De volledige vacatures zijn te vinden in de vacaturebank van CultuurNet Vlaanderen.

Foto: het Wielermuseum in Roeselare (Carolien Coenen - Erf-goed.be)

door Priscilla | Vacatures | Reacties (0)

School UIT, erfgoed IN!

In februari publiceerde de Vlaamse overheid het rapport 'Erfgoededucatie in het Vlaamse Onderwijs'. Het bevatte een aantal straffe conclusies en legde ook een aantal pijnpunten bloot. Op zondag 25 november willen de Musea Brugge mensen uit het onderwijs én de erfgoedsector uit de regio Brugge samenbrengen op de studiedag 'School UIT, erfgoed IN!'. Tijdens vier workshops zullen de deelnemers de meest prangende vragen uit de publicatie onderzoeken.

De deelnemers worden verwacht vanaf 9u30 in de inkomhal van het Groeningemuseum. De groepen voor de volgende sessies worden vervolgens gevormd:

Sessie 1: 'De lerarenopleiding en erfgoed, bewuste leerlingen worden bewuste leraars'
Er zijn vast leerlingen in de lerarenopleiding die wat hebben met erfgoed. Als docent ben je ook enthousiast, maar hoe combineer je je lessen met erfgoededucatie? Twee uur lang bedenken we hoe we toekomstige leraars kunnen besmetten met onze gezamenlijke passie voor erfgoed!

Sessie 2: 'Hoe maak ik leerlingen uit het TSO en BSO enthousiast voor erfgoed?'
Vind je ook niet dat het merendeel van het educatieve aanbod afgestemd is op het ASO? Wil jij ook zo graag naar een archief of een museum, maar voel je je niet welkom? Heb jij ook zo'n moeite om informatie op maat te vinden over werken met erfgoed? Misschien vinden we tijdens deze workshop niet dé oplossing maar kunnen we ideeën uitwisselen, haalbaarheid toetsen en vooral gehoord worden.

Sessie 3: 'Ondanks e-mails, websites en mailings vinden we elkaar niet! Hoe veel beter kan de communicatie tussen de erfgoedpartners en het onderwijs?'
Tijdens deze workshop bekijken we hoe we elkaar op een efficiëntere manier kunnen bereiken en op welke manier de informatie doorstroomt. Verspreidt de directeur de post, is er iemand op school aanspreekpunt cultuur, wie is wie in de Erfgoedcel en hoe komt een culturele activiteit terecht in Exit onder 12?

Sessie 4: 'Erfgoededucatie op school, hoe doe ik dat? Over de nood aan bijscholing over erfgoededucatie in het onderwijs.'
Niet alleen Brugge, maar ook heel wat andere steden staan stijf met erfgoed. Het aanbod is groot en best ook wel verwarrend. Als je interesse hebt in erfgoededucatie in de klas en actief wil meedenken hoe leraars begeleid kunnen worden dan is deze workshop iets voor jou.

Programma:
9u30 - 10u: onthaal
10u - 10u30: verwelkoming
10u30 - 12u30: werksessies
12u30 - 14u: conclusie, hapje en drankje
14u - 16u30: vrij bezoek aan musea naar keuze en toelichting bij het bestaande educatieve aanbod Musea Brugge (optioneel)

Praktisch: studiedag op 25 november (9u30 tot 14u) in het Groeningemuseum (Dijver 12, Brugge). Deelname kost 2 euro (ter plaatse te betalen). Inschrijven via musea.reservatie@brugge.be
Meer info: download het rapport 'Erfgoededucatie in het Vlaamse Onderwijs' (pdf, 2445 kB)

door Tijl | Congressen | Reacties (0)

19 november 2007

Nu ook Brusselse monumenten op Erf-goed.be

Vanaf vandaag voegen we op onze website Erf-goed.be ook foto's van monumenten uit het Brussels Hoofdstedelijk Gewest toe. Uiteraard kunnen we hiervoor alle hulp gebruiken. Bijdragen zijn welkom op vlaamserfgoed@gmail.com. En natuurlijk blijven ook al jullie erfgoedfoto's uit de Vlaamse provincies heel erg welkom. Intussen staan zo'n 2300 foto's online, maar dat moeten er nog veel meer worden!

Er zijn zelfs nog heel wat gemeenten waarvan nog geen enkele foto op Erf-goed.be prijkt. Woon je in een van volgende gemeenten? Dan kunnen we je hulp zeker en vast gebruiken!

Antwerpen
Baarle-Hertog, Balen, Berlaar, Boechout, Bonheiden, Boom, Borsbeek, Dessel, Edegem, Essen, Herenthout, Herselt, Hove, Hulshout, Kasterlee, Laakdal, Lint, Merksplas, Olen, Putte, Rijkevorsel, Stabroek, Westerlo, Wijnegem, Wommelgem en Zoersel

Limburg
Alken, As, Bocholt, Diepenbeek, Dilsen, Halen, Ham, Hamont, Hechtel, Houthalen, Leopoldsburg, Lummen, Maaseik, Opglabbeek, Peer, Riemst, Tessenderlo en Zutendaal

Oost-Vlaanderen
Buggenhout, De Pinte, Denderleeuw, Erpe-Mere, Gavere, Haaltert, Hamme, Horebeke, Kluisbergen, Knesselare, Lede, Melle, Meerbeke, Nazareth, Ninove, Oosterzele, Sint-Martens-Latem, Zelzate, Zingem en Zulte

Vlaams-Brabant
Bekkevoort, Bever, Drogenbos, Geetbets, Herne, Hoeilaart, Kapelle-op-den-Bos, Kraainem, Liedekerke, Linkebeek, Londerzeel, Merchtem, Opwijk, Roosdaal, Sint-Pieters-Leeuw, Tremelo en Wezembeek-Oppem

West-Vlaanderen
Ardooie, Avelgem, Bredene, De Haan, Deerlijk, Dentergem, Harelbeke, Hooglede, Houthulst, Ingelmunster, Izegem, Ledegem, Lendelede, Lichtervelde, Menen, Mesen, Meulebeke, Moorslede, Oostrozebeke, Pittem, Spiere-Helkijn, Staden, Vleteren en Wervik

Alle foto's zijn welkom op vlaamserfgoed@gmail.com. Op eenvoudig verzoek bezorgen we je een lijstje van het beschermd erfgoed in je gemeente. Voor Brussel vind je het beschermd erfgoed in deze lijst (pdf).

Foto: Beursgebouw, Brussel

door Tijl | Websites | Reacties (0)

Laat je vondsten determineren in Brugge

Misschien heb je in je tuin, langs de weg of op reis al eens een steen gevonden waarvan je denkt dat hij een prehistorische waarde heeft. Liggen in je schuur potscherven of heb je ooit eens een middeleeuwse kruik op de antiekmarkt gekocht en wil je eens weten of deze wel echt is? Op 26 november staan in Brugge vakspecialisten van de Werkgroep Archeologie Brugs Ommeland (WABO) klaar om het uit te zoeken.

De Werkgroep Archeologie Brugs Ommeland (Heemkundige Kring Maurits Van Coppenolle) vormt in de Brugse regio één van de schakels tussen een publiek dat in archeologie is geïnteresseerd en de beroepsarcheologen. Dit gebeurt vooral door het organiseren van bijvoorbeeld opendeurdagen, lezingen en andere publieksgerichte activiteiten.

Na het succes van vorig jaar, organiseert WABO dit jaar opnieuw een determinatieavond. Heb je ooit een steen gevonden, die verdacht veel lijkt op een prehistorisch werktuig? Liggen er bij jou op zolder potscherven die tijdens verbouwingswerken werden ontdekt? Heb je op een rommelmarkt ooit een "middeleeuwse" kruik gevonden, waarover je meer wil weten?

Breng jouw "schatten" mee op 26 november en leg ze voor aan de archeologen. Vakspecialisten zullen je meer kunnen vertellen over de datering, herkomst en functie van voorwerpen uit aardewerk, glas, metaal, silex e.d.

Praktisch: de determinatieavond vindt plaats in De Zorge (Moerkerkse Steenweg 194, Brugge (Sint-Kruis)) vanaf 19.30 uur. Als je belangstelling hebt voor de boeiende ondergrond, kun je je ook als lid aanmelden bij WABO.

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

Erosie: een gevaar of een zegen voor ons archeologisch erfgoed?

Bodemerosie tast ook in Vlaanderen het natuurlijk bodempatrimonium aan, en daardoor worden een aantal archeologische sites onherroepelijk beschadigd. Op woensdag 21 november organiseert de Antwerpse Vereniging voor Romeinse Archeologie (AVRA) een lezing over dit thema. De lezing van professor Gerard Govers (Onderzoeksgroep Fysische en Regionale Geografie, K.U.Leuven) heeft als titel 'Erosie: een gevaar of een zegen voor ons archeologisch erfgoed?'.

Praktisch: woensdag 21 november om 20u in de UA-Stadscampus (lokaal R.004, Rodestraat 14, Antwerpen). Organisatie: Antwerpse Vereniging voor Romeinse Archeologie

door Tijl | Lezingen | Reacties (0)

18 november 2007

Uitzonderlijk goed bewaarde hondenschedel opgegraven in Opwijk

Tijdens een verkennend archeologisch onderzoek in Opwijk hebben archeologen van het projectbureau Archaeological Solutions enkele goed tot zéér goed bewaarde dierlijke botresten gevonden. Het gaat om een quasi intacte hondenschedel en een goed bewaarde runderkaak. Het botmateriaal zou dateren uit de overgangsperiode van de late-IJzertijd naar de vroeg-Romeinse tijd.

In opdracht van de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen en o.l.v. projectleider Kristof Verelst, startte projectbureau Archaeological Solutions op 14 september met de uitvoering van een verkennend archeologisch onderzoek in Opwijk. De terreinen situeren zich ter hoogte van de Millenniumstraat in het centrum van Opwijk en zijn gelegen onmiddellijk ten zuidwesten van het gekende 'Hof ten Hemelrijk'.

Tijdens de gedetailleerde opgraving van een kuil kwamen eind oktober dierlijke botresten te voorschijn: een quasi intacte hondenschedel en een runderkaak. Gezien de uiterst goede bewaringstoestand werd tijdens het terreinonderzoek besloten om deze botresten zéér voorzichtig uit te prepareren. Nadien werden ze telkens in één blok gelicht om verdere beschadiging te voorkomen. Ze werden sedert hun ontdekking voor verder advies getoond aan binnen- en buitenlandse archeozoölogen.

De aanwezigheid van zulk oud en quasi intact bewaard gebleven botmateriaal kwam als een verrassing voor de archeologen. "Het teruggevonden aardewerk komt immers zo fragmentarisch te voorschijn dat we er vanuit gingen dat dit ook het geval ging zijn voor de andere vondstcategorieën zoals bijvoorbeeld bot," getuigt archeoloog Verelst.

"Hoewel verder laboratoriumonderzoek zal moeten zorgen voor een uiterst scherpe datering van zowel hondenschedel als runderkaak, dienen we het op dit ogenblik te stellen met een ruime datering van 100 voor Chr. tot 100 na Chr," zegt Verelst. "Dat is de overgangsperiode van de late-IJzertijd naar de vroeg-Romeinse tijd. Het teruggevonden aardewerk is tot nu toe het enige aanknopingspunt, maar is te fragmentarisch bewaard gebleven om exact te kunnen dateren. Een mogelijke oplossing zou een Koolstof-14 datering op de hondenschedel kunnen zijn, waardoor de datum van overlijden van de hond bepaald wordt. Toch bekijken we eerst de kansen tot het welslagen van een 14C-onderzoek, vooraleer we op zoek gaan naar een sponsor."

Een mogelijke reden waarom de hondenschedel zo intact bewaard bleef, hangt volgens de onderzoekers af van twee belangrijke factoren. Ten eerste is de schedel ongetwijfeld vers (en dus direct na de dood van de hond) begraven geweest. Ten tweede staat het grondwaterpeil ter hoogte van de Millenniumstraat van nature uit hoog tot zeer hoog, wat maakt dat bacteriële werking nooit geheel doorgang vond. Over het hoe en waarom van het deponeren (of begraven?) van een verse en quasi intacte hondenschedel in een grote kuil, bestaat op dit eigenlijke moment nog heel wat twijfel bij de archeologen. Gaat het daadwerkelijk om de aanwezigheid van een huisplattegrond, waarbij de hondenschedel op rituele wijze in of in de directe omgeving van een gebouw gedeponeerd werd, of is er misschien meer aan de hand?

Meer info: Kristof Verelst
Foto's: copyright Archaeological Solutions'

door Tijl | Opgravingen | Reacties (7)

Lezingen over opgravingen Kelemantia in Brugge en Kortrijk

Deze week geeft archeoloog Bernard Van Daele twee lezingen over de opgravingen van het Romeinse fort Kelemantia. De site ligt in het zuidwesten van het huidige Slovakije, en wordt sinds enkele jaren onderzocht door een internationaal team met een belangrijke Vlaamse inbreng. Het fort behoorde tot de fortengordel die de verdediging van de Romeinse rijk tot doel had, de zogeheten Limes Romanus. De lezingen vinden plaats in Brugge (dinsdag) en Kortrijk (donderdag).

De opgraving van het Romeinse legerkamp van Kelemantia te Iža in Slowakije is een initiatief van het Archeologisch Instituut in Nitra. Het veldwerk wordt geleid door dr. Jan Rajtar en zijn doctoraatstudent Jan Beljak. Zij worden bijgestaan door archeologisch conservator Katleen Vandenbranden en archeoloog Bernard Van Daele, samen met studenten van de Katholieke Universiteit Leuven, de Vrije Universiteit Brussel en de Rijksuniversiteit Gent. Daarnaast nemen ook studenten uit andere Europese landen zoals Slowakije, Tjechië en Polen deel aan de opgraving. Sinds 1978 wordt er ieder jaar gedurende zes tot acht weken in juli en augustus systematisch veldwerk verricht. Momenteel wordt er gewerkt in de zuidoostelijke hoek van het fort.

Praktisch: lezingen op dinsdag 20 november in het Hof van Watervliet (Oude Burg 27, Brugge) en op donderdag 22 november in het Muziekcentrum (Conservatoriumplein 1, Kortrijk), telkens om 20.00u. Organisatie: Nederlands Klassiek Verbond.
Externe link: www.kelemantia.be

door Tijl | Lezingen | Reacties (0)

17 november 2007

De onbereikbare binnenkant van het verleden

In zijn nieuwe boek 'De Onbereikbare Binnenkant van het Verleden. Over de enscenering van het culturele erfgoed' legt cultuursocioloog Pascal Gielen enkele pijnpunten van de Vlaamse erfgoedsector bloot. Zo wordt ons verleden volgens Gielen te vaak geromantiseerd door de erfgoedsector en legt het beleid te veel de nadruk op publieksparticipatie. In het boek onderzoekt hij tien uiteenlopende 'erfgoedcases', van het Gallo-Romeins Museum in Tongeren tot een schuttersgilde.

'De Onbereikbare Binnenkant van het Verleden' volgt twee jaar na het boek 'Cultureel Goed' dat Gielen samen met Rudi Laermans schreef. Terwijl dat eerste boek over erfgoed veeleer op een theoretische en een beleidsmatige manier de discussie over de sector opent, stuurt 'De Onbereikbare Binnenkant van het Verleden' op concrete voorbeelden van erfgoedpresentaties.

Hoe vreemd is het verleden in onze samenleving? De erfgoedsector pretendeert wel eens wat was van binnenuit aan te voelen en te begrijpen. Is de kritiek hierop van de historische wetenschap terecht? Is de afstand tussen heden en verleden onoverbrugbaar? In 'De Onbereikbare Binnenkant van het Verleden' onderzoekt Pascal Gielen onder meer die kritiek voor tien uiteenlopende 'erfgoedcases'. Zowel de erfgoedpresentaties als de ervaringen van bezoekers worden nagegaan voor het Etnografisch Museum, De Kathedraal en het Museum van Hedendaagse Kunst in Antwerpen, het Provinciaal Openluchtmuseum Bokrijk, het Groeningemuseum in Brugge, het In Flanders Fields Museum in Ieper, de Ken-Uw-Stad-Kwis over Leuven, de schuttersgilde Sint-Joris in Meer en het Provinciaal Gallo-Romeins Museum van Tongeren.

Gielen bekijkt bovendien hoe vier beladen noties in het landschap resoneren. De eerste heet 'nostalgie', de tweede 'het evenement', de derde 'behoren' of 'identiteit' en een laatste 'het publiek'. De belangrijkste conclusie luidt dat de erfgoedsector op andere uitgangspunten dan de historische wetenschap koerst. De sector steunt op een belevingsregiem met een alternatieve kennispolitiek. Die maakt mogelijk dat de erfgoedsector meer 'essayistisch' te werk kan gaan. Ze kan en moet innovatiever, speculatiever, subjectiever, maar ook meer ideologisch, moreel of politiek met het verleden omgaan dan de historische wetenschap.

In Gielens nieuwe publicatie krijgt de theoretische voorzet van Cultureel Goed niet alleen een empirische invulling, het kan met name ook als een 'leerboek' voor iedere erfgoedprofessional en -amateur worden gelezen. Gielen laat immers niet alleen zien hoe het verleden vandaag wordt gepresenteerd, hij trekt ook lessen uit 156 interviews met beleidsmakers, erfgoedprofessionals, -amateurs en bezoekers. Daardoor is het boek niet alleen leerrijk, maar ook een levendige vertelling over een bijzonder kleurrijk erfgoedlandschap.

Pascal Gielen doceert kunstsociologie en -beleid aan de Rijksuniversiteit van Groningen en bekleedt het lectoraat 'Kunstpraktijk in de Samenleving' van de Fontys Hogeschool voor de Kunsten te Tilburg. Daarvoor was hij verbonden aan het Centrum voor Cultuursociologie en het interuniversitaire steunpunt voor beleidsgericht cultuuronderzoek Re-Creatief Vlaanderen waar hij de erfgoedsector onderzocht.

Praktisch: 'De Onbereikbare Binnenkant van het Verleden. Over de enscenering van het culturele erfgoed' werd uitgegeven door LannooCampus. Het boek telt 192 pagina's en kost 24,95 euro.
Aansluitend artikel: "Bokrijk moet ook incest durven tonen" (27 december 2005)

door Tijl | Publicaties | Reacties (0)

Kruiwagen X op 21 november

Op woensdag 21 november vindt in Gent de tiende editie van de lezingenreeks 'Kruiwagen' plaats. Opnieuw worden er vier archeologische projecten aan het publiek voorgesteld. Zoals steeds is het programma gevarieerd, met aandacht voor het archeologisch onderzoek rond de wolweverssite en op de Vismijnsite, het Gentse Tempelhof en dodenzorg in de Sint-Baafsabdij. Ook worden op deze avond een nieuwe publicatie en een nieuwe reeks Erfgoedmemo's voorgesteld.

1. Archeologisch onderzoek rond de wolweverssite in Gent (Janiek De Gryse en Jessica Vandevelde)
Tussen eind april en eind juni 2007 werd, naar aanleiding van een grootschalig nieuwbouw- en renovatieproject, archeologisch onderzoek uitgevoerd langs de Kleinvleeshuissteeg. Het onderzoek werd uitgevoerd door projectarcheologen van Ruben Willaert bvba, in nauwe samenwerking met de Dienst Stadsarcheologie van de Stad Gent. De oudste sporen dateren uit de tweede helft van de 12e eeuw. In de zone langs de Ketelvest werd de 12de-eeuwse stadswal aangesneden. Deze aarden wal, waarvan de aanleg traditioneel rond 1100 gedateerd wordt, kon voor het eerst in detail onderzocht worden. Onder de wal bleek zich een oudere akkerlaag te bevinden, die zich over een groot deel van het terrein uitstrekte. Deze akkerlaag bracht niet alleen nieuwe gegevens aan het licht in verband met het bodemgebruik van het terrein voor de aanleg van de tweede stadsomwalling, maar ook in verband met de datering van deze wal. In het verlengde van de wolweverskapel uit de 14e eeuw, werden heel wat resten van het laat- en postmiddeleeuwse wolweversgodshuis aangetroffen. Tot ieders verbazing bleek binnen het godshuiscomplex een oudere, vermoedelijk 13de-eeuwse kelder geïntegreerd te zijn. Deze intacte kelder in Doornikse kalksteen was waarschijnlijk een bijgebouw op het achtererf van een Steen, mogelijk gericht naar de Kortedagsteeg. Tijdens het archeologische onderzoek werden ook enkele skeletten in anatomisch verband aangetroffen. De vondst van de skeletten bevestigde de geschreven bronnen die vermelden dat de wolwevers eind 14de eeuw toestemming kregen om een eigen begraafplaats ten zuiden van de kapel aan te leggen.

2.Het Tempelhof in Gent: enkele nieuwe historische bevindingen (Leen Charles)
Ter gelegenheid van het verschijnen op 3 februari 2007 van het boek 'Krijgers van God. De orde van de tempeliers in de Lage Landen 1120-1312' van Michiel Nuyttens, organiseerde het Davidsfonds een colloquium onder de titel 'Op kruistocht met de tempeliers'. Tijdens dit colloquium verzorgde de stadsarchivaris een bijdrage over de overlevering rond de tempeliers in Vlaanderen, verhalen die al dan niet op historische realiteit berustten; bijzondere aandacht ging uit naar de geschiedenis van het Gentse Tempelhof. Sinds de opgravingen op de site van het Dobbelslot te Gent, uitgevoerd in de jaren 1980 door de Heemkundige Vereniging De Gonde (Melle), in samenwerking met de Dienst Stadsarcheologie, en de daarop volgende publicatie van de resultaten, vond er geen fundamenteel onderzoek meer plaats naar de geschiedenis van het Gentse Tempelhof. Het Tempelhof kwam in 1312 in handen van de Ridders van de Orde van Malta, en dit tot aan het einde van het ancien régime. Het karige bronnenmateriaal maakt een grondige studie van deze geschiedenis van het Gentse Tempelhof echter bijzonder moeilijk. Er wordt enigszins geprobeerd het hiaat in de kennis over dit onderwerp aan te vullen.

3. Baafse botten, relatieve onzekerheden over de dodenzorg bij de monniken van de Sint-Baafsabdij, 10e-16e eeuw (Gunter Stoops)
Alvorens de nieuwbouw op de hoek Gandastraat-Oostenrijkstraat verder gerealiseerd wordt, voerde de Dienst Stadsarcheologie van de Stad Gent er een archeologisch bodemonderzoek uit. In overleg met de bouwheer, G & D projects BVBA, ARC.on VOF architecten en aannemer Gyselinck werd besloten na afbraak van de bestaande panden eerst de betonnen funderingswand te plaatsen. Na het machinaal afgraven van de bovenste ophoging- en puinlaag kon het archeologische onderzoek beginnen.

4. Als een vis in een wijwatervat (Geert Vermeiren en Marie-Anne Bru)
Sinds augustus doet de Dienst Stadsarcheologie van de Stad Gent opnieuw archeologisch onderzoek in de Vismijnsite. Het recente archeologische onderzoek spitst zich toe op de zone tussen de monumentale poort van de 17e-eeuwse Vismijn (Sint-Veerleplein) en de Leie, een zone die nog niet eerder archeologisch werd onderzocht. De meest zichtbare sporen die bij de opgravingen aan het licht komen, hebben te maken met de middeleeuwse Sint-Veerlekerk. Uit geschreven bronnen is bekend dat deze kerk op 30 juni 1216 werd gewijd. Ze werd bediend door kanunniken en fungeerde als de grafelijke kerk, onderdeel van het Gravensteen. Deze nieuwe aangetroffen sporen, gecombineerd met eerder bouwarcheologisch onderzoek, geven een duidelijk inzicht in de totale omvang van de Sint-Veerlekerk.

Ter gelegenheid van Kruiwagen X wordt ook een nieuwe reeks Erfgoedmemo's voorgesteld. Om nieuw verworven kennis uit onderzoeksprojecten rond bodemarchief en bovengronds archeologisch erfgoed in Gent een snelle en ruime verspreiding te geven, opteerde de Gentse Vereniging voor Stadsarcheologie in 2003 voor de uitgave van geïllustreerde steekkaarten, een initiatief dat de naam Erfgoedmemo meekreeg. De nieuwe Erfgoedmemo's zijn gewijd aan de volgende onderwerpen: (25) Franciscanenklooster aan de Houtlei, (26) Bouwhistoriek Klooster Nieuwenbos, (27) Middeleeuwse baksteenarchitectuur, (28) Graanstapelhuis De Spijker, (29) De Bijloke: abdijkerk I, en (30) Antropomorfe graven in Gent.

Praktisch: Kruiwagen X, op woensdag 21 november om 20 uur, in de Panoramische Zaal Middenstandshuis, Lange Kruisstraat 7, Gent (Bij Sint-Baafsplein en Sint-Baafskathedraal). Toegang gratis. Organisatie: Stad Gent, Dienst Stadsarcheologie en V.Z.W. Gentse Vereniging voor Stadsarcheologie

door Tijl | Lezingen | Reacties (0)

16 november 2007

Archeologisch filmfestival in Brussel op 23-25 november

Volgend weekend vindt de zevende editie van het internationale Archeologisch Filmfestival van Brussel plaats. Drie dagen van gratis archeologische filmvoorstellingen moeten de archeologie op een moderne manier dichter bij de mensen brengen. Ondertussen is het volledige programma van het festival bekend: bijna dertig films kunnen van vrijdag 23 tot zondag 25 november bezichtigd worden in de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis.

Dit tweejaarlijkse festival, georganiseerd door KINEON, heeft als objectief archeologische films te promoten bij het grote publiek. Het festival biedt zowel een blik op de vaderlandse als op de internationale archeologie, over continenten en era's heen.

De openingsavond van de zevende editie van het festival staat in het teken van de rotskunst. Op deze avond zal Jean Clottes het recente onderzoek in de bekende grot van Chauvet komen voorstellen. Op zaterdag staat een exclusieve avant-premiere op het programma: de film 'Les derniers Romains' is de nieuwe film over de opgravingen van de K.U.Leuven in het Turkse Sagalassos. Deze film werd, net als voorganger 'La Cité oubliée' gerealiseerd door Philippe Axell. Op zondag draait alles rond Egypte. Vooral de mummies komen aan bod, met de projectie van de film 'The mummy who would be a king', gevolgd door een lezing van dr. Dr André Macke, een radioloog die als specialist van mummificatie meewerkte aan het archeologisch onderzoek van het Ramesseum.

Meer info: het volledige programma en alle praktische info vind je op kineon.be (enkel in het Frans)

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

Licht op groen voor verdere restauratie van Moedermeule in Gelrode

De Vlaamse overheid heeft het licht op groen gezet voor de tweede en derde fase van de restauratie van de Moedermeule. Die zeventiende-eeuwse molen staat op de Hondsheuvel in Gelrode bij Aarschot en is momenteel in zeer slechte staat. Nadat al eerder de stabiliteit van de windmolen werd aangepakt, zal de restauratie zich nu richten op de wieken, de zeilen en het interieur. In de loop van 2008 zou de Moedermeule opnieuw maalvaardig moeten zijn.

De Moedermeule dateert van 1667 en werd in 1833 naar Gelrode overgebracht uit Mechelen. Daar werd hij Moedermolen genoemd wegens zijn grote afmetingen. In 1752 werd hij tot normalere afmetingen teruggebracht. De benaming Moedermolen werd ook gangbaar op de nieuwe standplaats op de Hondsberg in Gelrode. Tot oktober 1943 bleef de molen in werking; een bliksemschicht zorgde toen voor ernstige ravage aan de molen. Hoewel de molen als monument beschermd werd in 1944, trad toen een lange periode van verval in.

De gemeente Gelrode liet de molen in 1976 al gedeeltelijk restaureren, maar momenteel dringt een volledige renovatie zich op. In 2006 werden de renovatiewerken aangevat. Toen werd de stabiliteit van de molen aangepakt. Omdat de molen al jarenlang bloot staat aan weer en wind, was het hout in slechte staat. De draagconstructies werden vervangen en de arbeiders installeerden extra afdekplaten die het vocht buiten moeten houden.

De tweede en derde fase richten zich op de wieken, de zeilen en het interieur. In de loop van 2008 moeten de werken afgerond zijn. Bedoeling is om de Moedermeule dan weer in staat te stellen te malen. Dat is intussen al ruim zeven jaar geleden. De kans bestaat immers dat de rotte constructie het begeeft tijdens het malen.

Foto: Johan Van Rensbergen - Erf-goed.be
Bron: Het Nieuwsblad - 16 november 2007

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

Kempense gemeenten werken samen rond erfgoed

Zeven gemeenten in de Antwerpse Kempen gaan samenwerken rond erfgoed in hun regio. Grobbendonk, Herentals, Herenthout, Lille, Nijlen, Olen en Vorselaar hebben daarom een zogenaamde projectvereniging opgericht die de naam 'Kempens Karakter kreeg. Concreet willen ze in 2008 een erfgoedconvenant afsluiten met de Vlaamse overheid. 'Kempens Karakter' werd vandaag voorgesteld in Vorselaar, de gemeente die het initiatief nam voor de samenwerking.

De betrokken gemeenten gaan nu meer specifiek samenwerken rond het immateriële en roerende erfgoed. Immaterieel erfgoed omvat onder meer volksgebruiken, tradities, volksfeesten, processies, kermissen, dialecten, volksliederen, volksverhalen, volksspelen en culinair erfgoed. Onder roerend erfgoed vallen documenten, archieven, foto-, dia- en filmmateriaal, schilderijen en historische voorwerpen.

De betrokken gemeenten gaan proberen in 2008 een erfgoedconvenant af te sluiten met de Vlaamse overheid. Als ze zo'n overeenkomst zouden kunnen afsluiten, zou Kempens Karakter jaarlijks een werkingssubsidie kunnen krijgen van 200.000 à 300.000 euro. De regio zal nu een document opmaken waarin de visie, doelstellingen en concrete projecten beschreven staan. Met die eventuele middelen willen de zeven gemeenten dan projecten rond erfgoed opzetten. Er wordt in de eerste plaats gedacht aan het inventariseren en bewaren van archieven. Daarnaast wil men het erfgoed ontsluiten naar het publiek.

Voorbeelden daarvan kunnen zijn: het opzetten van reizende tentoonstellingen, het in ere houden van tradities en volksgebruiken, ambachten en volksspelen in de kijker plaatsen, publicaties maken over de regio, enzovoort.

Foto: de Veertien Kapellekens in Vorselaar (Kevin Verboven - Erf-goed.be)
Bron: gva.be

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

15 november 2007

Geboortehuis Jan Berchmans in Diest wordt gerestaureerd

Het geboortehuis van de Diestse heilige Jan Berchmans wordt gerestaureerd. Het dossier rond de renovatie van het 16de-eeuwse pand 'De Gulden Maene' ligt al een hele poos op tafel, maar nu zou er dan toch schot in de zaak komen. Wellicht zouden de restauratiewerken volgend jaar al kunnen starten. Het pand is sinds 1872 ingericht als bidkapel, maar voldoet niet meer aan de moderne eisen.

Jan Berchmans werd in 1599 geboren in Diest. Hij startte in 1616 aan een priesteropleiding bij de Jezuïetenorde en vertrok twee jaar later naar Rome. Daar werd een longontsteking hem in 1621 fataal, 22 jaar oud. Paus Pius IX verklaarde hem Jan Berchmans in 1865 zalig, en in 1888 werd hij heilig verklaard door paus Leo XIII. Hij wordt aanbeden als patroon van de studenten.

Het geboortehuis van Jan Berchmans werd in de zestiende eeuw opgetrokken. Vermoedelijk in 1850 werd de oude gevel door de huidige vervangen. De definitieve kapel dateert van 1872 volgens een inscriptie op het altaar. Bij de geplande renovatie zal in eerste instantie de gevel schoongemaakt worden. Daarna worden onder meer ook het houtwerk, de nutsvoorzieningen en de verwarming aangepakt. Omdat het huis sinds 1949 een beschermd gebouw is, komt het in aanmerking voor subsidies.

"De restauratie van de Sint-Jan Berchmanskapel is dringend nodig," zegt deken Felix Van Meerbergen vandaag in Het Nieuwsblad. "Het dossier ligt nu ter ondertekening bij de minister. Hopelijk kunnen we volgend jaar met de werken starten." De restauratie van de kapel is erg belangrijk voor Diest', aldus deken Van Meerbergen. "Elke woensdagvoormiddag wordt er nog een mis voorgegaan in de kapel. Erg veel mensen komen naar hier om zich te bezinnen en een kaarsje te branden. Het pand moet opnieuw een mooie plek worden waar mensen kunnen komen om na te denken. Binnenkort zal het geboortehuis van Sint-Jan Berchmans hopelijk opnieuw een baken van rust vormen in het stadscentrum."

Foto: Carolien Coenen - Erf-goed.be
Bron: Het Nieuwsblad - 15 november 2007

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

Uitreiking KVNS-prijs agrarisch erfgoed op 23 november

Op vrijdag 23 november reikt de Koninklijke Vereniging voor Natuur- & Stedenschoon (KVNS) de vierjaarlijkse Herman Delaunoisprijs uit. Dit jaar staat de prijs in het teken van het onroerend agrarisch erfgoed. Maar liefst zeventien projecten werden ingediend. Voorafgaand aan de prijsuitreiking in Berchem vinden een viertal lezingen plaats die het thema agrarisch erfgoed vanuit verschillende perspectieven belichten.

De prijs Herman Delaunois, bekroont een werk, actie of project omtrent de esthetiek van het historisch landschap, en de openstelling ervan voor de gemeenschap met het oog op de bevordering van een harmonieuze samenleving. Afwisselend wordt het thema “groen landschap” en “stedelijk landschap” belicht.

Voor de prijs 2007 was het thema “ons onroerend agrarisch erfgoed”. Zeventien deelnemers namen deel aan deze editie. Over de ingezonden werken vind je meer informatie op de KVNS-website. De prijsuitreiking, voorafgegaan door vier lezingen, vindt plaats op vrijdag 23 november in het Domein Park West (de vroegere Schaliënhoeve, Rooiplein 6, 2600 Berchem (Antwerpen)). Iedereen is welkom, voor het hele evenement of enkel voor de lezingen.

Programma

16u00: onthaal en registratie
16u45: Verwelkoming en hulde H. Delaunois door voorzitter Rutger Steenmeijer
17u00: Lezingen: “Agrarisch onroerend erfgoed in Vlaanderen en Nederland”
* Dr. Yves Segers (Centrum voor Agrarische Geschiedenis) - "Het boerenerf vergeten? Ruraal-historisch onderzoek in België sinds de Tweede Wereldoorlog".
* Dr. Hans Leinfelder (Rijksuniversiteit Gent) - “Hoeves als zitbanken in de Vlaamse publieke open ruimte”.
* Ir. Judith Toebast (Nederlandse boerderijonderzoekster) - “De boerderijlijn in Noord-Brabant”.
*Robert Goossens (voorzitter Heemkunde Berchem) - “Van Schaliënhoeve naar La Piazza”
17u55: Muzikaal intermezzo
18u00: Jules de Keersmaecker, voorzitter van de jury, licht de prijs H. Delaunois toe
18u10: Muzikaal intermezzo
18u15: De leden van de jury stellen de ingezonden werken voor.
18u55: Muzikaal intermezzo
19u00: De leden van de jury stellen de zes genomineerden voor.
19u10: Muzikaal intermezzo
19u15: de voorzitter overhandigt de Prijs H. Delaunois 2007 Agrarisch onroerend erfgoed”
19U30: Receptie en aansluitend diner
Tijdens de receptie gelegenheid om het heemkundig museum op de zolder te bezoeken waar je kennis kunt maken met oude foto's van de verdwenen Berchemse hoeves
22u30: Einde

Praktisch: meer info en een inschrijvingsformulier vind je op kvns.be
Foto: hoeve in Oostkamp

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

Michelsbergsite in Assent bedreigd door komst biogasinstallatie

De archeologisch waardevolle Hermansheuvel in Assent (Bekkevoort) wordt bedreigd door de mogelijke komst van een biogasinstallatie. Dat stelt een lokaal actiecomié. Op de heuvel ontdekten en onderzochten archeologen een belangrijke landbouwnederzetting uit de neolithische Michelsbergcultuur. "Een belangrijk gedeelte van de installaties zal nu in de heuvelflank worden ingebouwd. Dat is een regelrechte aanslag op een archeologisch belangrijk gebied," stelt het comité.

"Op deze heuvel werden restanten teruggevonden van één van de oudste nederzettingen in ons land," zegt Roel Baets van Natuurpunt en comité Leefbaar Assent, vandaag in Het Laatste Nieuws. "De Hermansheuvel is een historische getuigenheuvel die zijn oorsprong heeft in het laat Mioceen, tussen de 23 tot 5 miljoen jaar geleden," aldus Baets. "Tijdens deze periode steeg de zeespiegel, en kwam heel Vlaanderen onder water te liggen. Een belangrijk gedeelte van de installaties zal in de heuvelflank worden ingebouwd. Dat is een regelrechte aanslag op een archeologisch belangrijk gebied. De belangrijkste voorhistorische vondsten uit de streek werden gedaan op de Hermansheuvel.".

"Henri Claes verzamelde hier duizenden bijlen, pijlpunten en andere gebruiksvoorwerpen uit silexsteen. Het zijn de eerste sporen van een blijvende nederzetting in de streek uit de Michelsbergcultuur. Veel van deze voorwerpen bevinden zich nu in het Hagelands museum in Tielt-Winge. De archeologen van de Leuvense universiteit deden ook onderzoek op deze heuvel, en ontdekten er telkens overblijfselen. Rond 3.000 à 1.500 voor Christus schakelden de bevolking uit onze streek over op vaste verblijfplaatsen."

De waardevolle heuvel is voor Baets een extra element in zijn strijd tegen de mogelijke komst van een biogasinstallatie. Andere strijdpunten zijn de onveiligheid door de toename van het zware verkeer en de overlast voor het Assentse dorpscentrum. Op basis daarvan weigerde het college van burgemeester en schepenen ook al de bouwvergunning. De eigenaar tekende beroep aan tegen deze weigering van zijn vergunningsaanvragen. De uitspraak in de dossiers wordt een van de volgende weken verwacht.

Bron: Het Laatste Nieuws - 15 november 2007
Referentie: Casseyas, C. and Vermeersch, P. (1993) Opgravingen op de Michelsbergnederzetting van Assent-Hermansheuvel. Notae Praehistoricae 12-1992:147-151.

door Tijl | In de pers | Reacties (0)

14 november 2007

europalia.europa toont Europese cultuurgeschiedenis

In het kader van het festival europalia lopen in Brussel momenteel verschillende interessante tentoonstellingen. Blikvanger is 'Het meesterlijke atelier. Europese kunstroutes (5de-18de eeuw)' in het Paleis voor Schone Kunsten. In hetzelfde museum loopt ook een expo over de Portugese ontdekkingsreizen. In het ING Cultuurcentrum evoceert 'Schitterend Europa' meer dan 800 jaar juweelgeschiedenis, en fans van cartografie kunnen terecht in de Albertinabibliotheek.

Het meesterlijke atelier. Europese kunstroutes (5de-18de eeuw)
Lang voordat Europa als een politieke eenheid werd gezien, was er al een intens verkeer van mensen en goederen. Vaak wordt vergeten dat al heel vroeg ook kunstenaars, kunstwerken en zelfs opdrachtgevers op zoek naar schoonheid, gebruikmaakten van de handelsroutes en waterwegen. Meesterwerken, maar ook meer bescheiden kunstwerken geven een beeld van wat 'een Europese ruimte voor kunst en ideeën' voorstelde, die al ontstond bij de dageraad van de middeleeuwen. De tentoonstelling belicht aan de hand van bijzondere en vaak spectaculaire stukken diverse facetten en vormen van deze artistieke wisselwerking. Ze omspant een lange periode in de kunstgeschiedenis, van de 5de tot de 18de eeuw, en telt ongeveer 350 werken, uit meer dan honderd Europese collecties.
Nog tot 20 januari in het Paleis voor Schone Kunsten

De wereld rond. Portugal, een wereldrijk in de 16de en 17de eeuw
Een 180-tal kunstschatten tonen de eenheid en diversiteit van de culturen die deel uitmaakten van het Portugese handelsrijk. Aparte afdelingen leiden langs de diverse routes: van Afrika tot Brazilië, via de Indische oceaan tot China en Japan. De culturele uitwisseling tussen de Portugezen en de 'ontdekte' territoria bracht buitengewone objecten voort: ivoren zoutvaatjes uit West-Afrika, kruisbeelden uit het bekeerde koninkrijk Kongo, Namban-kamerschermen die de Europese zeelui, handelaars en priesters tonen door Japanse ogen, ... Kaarten, navigatie-instrumenten, manuscripten en vroege drukken nemen de bezoeker mee in het kielzog van de grote ontdekkingsreizigers. De wereld in wording werd stilaan in kaart gebracht. Een hedendaags luik gaat in op het vervolg van de grote ontdekkingen, de huidige globalisering.
Nog tot 3 februari in het Paleis voor Schone Kunsten

Schitterend Europa
De tentoonstelling "Schitterend Europa" evoceert meer dan 800 jaar juweelgeschiedenis in Europa. De 200 geselecteerde juwelen en kunstwerken onderscheiden zich door hun uitzonderlijke kwaliteit maar ook door hun relevantie in de socio-culturele geschiedenis van Europa. Vele ervan behoorden immers toe aan personen die op een belangrijke wijze bijdroegen tot de geschiedenis van Europa of tot de ontwikkeling van het Europese gedachtengoed. Juwelen spelen een belangrijke symbolische rol. Aan de Europese hoven, waar de dynastieën zich eeuwenlang sterk met elkaar verweefden, waren ze tekens van status, rijkdom of macht. De strikte regels voor het dragen ervan getuigen van gesofisticeerde codes, zowel in Portugal als in Zweden, het Verenigd Koninkrijk en het Hongaars-Oostenrijkse keizerrijk. De uitzonderlijke juwelen zullen in de tentoonstelling worden omgeven door schilderijen, miniaturen, gravures, accessoires en andere objecten die de eigenaars na aan het hart lagen.
Nog tot 17 februari in het ING Cultuurcentrum

Formatting Europe. Mapping a continent
De Europese cartografen hebben Europa door de eeuwen heen op verschillende manieren afgebeeld: allegorisch, fysisch, politiek... Bewust of niet weken ze soms af van de realiteit, die veranderde - vooral staatkundig - in de loop der eeuwen. De tentoonstelling toont kaarten van Europa van de middeleeuwen tot in het midden van de 20ste eeuw. De kaarten zijn zeer uiteenlopend in stijl, opzet en schaal en hebben vaak enkel hun onderwerp gemeen. In chronologische volgorde geven ze een boeiend beeld van de evolutie van het continent én van zijn cartografie. De kaarten komen hoofdzakelijk uit de collecties van de Koninklijke Bibliotheek van België. Daarnaast worden ook kostbare drukken, handschriften, penningen en prenten getoond. Hoewel niet geopolitiek maar uitsluitend cartografisch van opzet, worden toch de grote vredesverdragen en de belangrijkste geopolitieke verschuivingen binnen Europa gebruikt als referentiepunten.
Vanaf 17 november in de Koninklijke Bibliotheek van België

Meer info: alle praktische informatie vind je op europalia.be

door Tijl | Tentoonstellingen | Reacties (0)

Terra Nostra: "KUL-archeologen spreken..."

Op maandag 19 november organiseert de studentenvereniging Alfa, in samenwerking met de onderzoekseenheid archeologie van de K.U.Leuven, het symposium 'Terra Nostra - KUL-archeologen spreken'. Op deze studiedag zullen vijftien archeologen van de Leuvense universiteit hun onderzoek komen voorstellen. De studenten willen met dit symposium het archeologisch onderzoek dat aan de K.U.Leuven gevoerd wordt, beter bekend maken. Iedereen is dan ook van harte welkom.

Programma

14.00u: Verwelkoming
14.10u: Philip Van Peer - Voorstelling van de eenheid Prehistorische archeologie
14.30u: Pierre Vermeersch - Mens en Nijl van 20.000 tot 8000 jaar geleden
14.50u: Veerle Rots - Functionele studies en hun bijdrage tot archeologische interpretaties
15.10u: Bart Vanmontfort - Over Mesolithicum en Neolithicum... en iets er tussenin
Pauze
15.40u: Marc Waelkens - Twintig jaar interdisciplinair onderzoek in en rond Sagalassos
16.00u: Hannelore Vanhaverbeke - Leve de survey!
16.20u: Jeroen Poblome - Van Romeins aardewerk naar material culture studies
16.40u: Johan Van Heesch - Munten in muntvondsten, tussen onderzoek en dienstverlening
Pauze
17.10u: Harco Willems - Recent onderzoek in Dayr al-Barsha
17.30u: Stefanie Vereecken - Het onderzoek van de faraonische keramiek van Dayr al-Barsha
17.50u: Hendrik Hameeuw - Het interdisciplinaire archeologisch onderzoek te Tell Tweini (Syrie)
18.10u: Saraa Saleh - The Roman theatres of Syria: methodology of the architectural analysis
Pauze
18.40u: Marc Lodewijckx - Voorstelling van de eenheid West-Europese archeologie
19.00u: Kristine Magerman - Asse-Krokegemseweg. Eerste resultaten van het archeologisch onderzoek
19.20u: Arnold Provoost - De vele wegen naar Rome
19.40u: slotwoord en receptie

Praktisch: het symposium vindt plaats in College De Valk, aula 'Zeger Van Hee' (lokaal DV1 91.56) en zal van 14 uur tot omstreeks 20 uur duren. Voor verdere inlichtingen kun je contact opnemen met Jonas Danckers.

door Tijl | Congressen | Reacties (0)

De muurschilderingen in het Gouden Huis van keizer Nero

Morgen donderdag vindt in Tongeren de tweede lezing in de reeks 'Spraakwater' plaats. Paul Meyboom (Universiteit Leiden) zal het hebben over de muurschilderingen in het Gouden Huis van keizer Nero in Rome. De schilderingen geven inzicht in Nero's politieke streven en verhelderen ons begrip van de decoraties van huizen in een provinciale context. Deze lezing vindt uitzonderlijk plaats in het Agnetenklooster.

In het merendeel van de om en bij de 150 zalen en gangen die van keizer Nero's villa/paleis in Rome bewaard zijn gebleven, zijn nog aanzienlijke resten bewaard van de decoraties van wanden, gewelven en vloeren. Op grond daarvan laat zich een duidelijke relatie vaststellen tussen de functie en status van ruimtes en de decoratie daarvan. Deze relaties geven enerzijds inzicht in Nero's politieke streven, anderzijds verhelderen ze ons begrip van de decoraties van huizen in een provinciale context.

Prof. Paul Meyboom is verbonden aan de Opleiding Klassieke Archeologie van de Universiteit Leiden. Zijn belangstelling gaat vooral uit naar de decoratie van Griekse en Romeinse gebouwen met wandschilderingen en mozaïeken en de daarmee verbonden problemen als functionaliteit, iconografie en iconologie.

Praktisch: de lezing vindt plaats op donderdag 15 november om 20u in de Zomerrefter van het Agnetenklooster (Sint-Catharinastraat 10, 3700 Tongeren). Inkom: € 3 (leden NKV: gratis - leden Davidsfonds en KLGOG: € 2,25)

door Tijl | Lezingen | Reacties (0)

13 november 2007

Belgische inzending wint posterprijs op Reuvensdagen

De Antwerpse stadsarcheologen hebben met hun dubbelposter Domus Hansae de posterprijs