In opdracht van de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen en o.l.v. projectleider Kristof Verelst, startte projectbureau Archaeological Solutions op 14 september met de uitvoering van een verkennend archeologisch onderzoek in Opwijk. De terreinen situeren zich ter hoogte van de Millenniumstraat in het centrum van Opwijk en zijn gelegen onmiddellijk ten zuidwesten van het gekende 'Hof ten Hemelrijk'.

Tijdens de gedetailleerde opgraving van een kuil kwamen eind oktober dierlijke botresten te voorschijn: een quasi intacte hondenschedel en een runderkaak. Gezien de uiterst goede bewaringstoestand werd tijdens het terreinonderzoek besloten om deze botresten zéér voorzichtig uit te prepareren. Nadien werden ze telkens in één blok gelicht om verdere beschadiging te voorkomen. Ze werden sedert hun ontdekking voor verder advies getoond aan binnen- en buitenlandse archeozoölogen.

De aanwezigheid van zulk oud en quasi intact bewaard gebleven botmateriaal kwam als een verrassing voor de archeologen. "Het teruggevonden aardewerk komt immers zo fragmentarisch te voorschijn dat we er vanuit gingen dat dit ook het geval ging zijn voor de andere vondstcategorieën zoals bijvoorbeeld bot," getuigt archeoloog Verelst.

"Hoewel verder laboratoriumonderzoek zal moeten zorgen voor een uiterst scherpe datering van zowel hondenschedel als runderkaak, dienen we het op dit ogenblik te stellen met een ruime datering van 100 voor Chr. tot 100 na Chr," zegt Verelst. "Dat is de overgangsperiode van de late-IJzertijd naar de vroeg-Romeinse tijd. Het teruggevonden aardewerk is tot nu toe het enige aanknopingspunt, maar is te fragmentarisch bewaard gebleven om exact te kunnen dateren. Een mogelijke oplossing zou een Koolstof-14 datering op de hondenschedel kunnen zijn, waardoor de datum van overlijden van de hond bepaald wordt. Toch bekijken we eerst de kansen tot het welslagen van een 14C-onderzoek, vooraleer we op zoek gaan naar een sponsor."

Een mogelijke reden waarom de hondenschedel zo intact bewaard bleef, hangt volgens de onderzoekers af van twee belangrijke factoren. Ten eerste is de schedel ongetwijfeld vers (en dus direct na de dood van de hond) begraven geweest. Ten tweede staat het grondwaterpeil ter hoogte van de Millenniumstraat van nature uit hoog tot zeer hoog, wat maakt dat bacteriële werking nooit geheel doorgang vond. Over het hoe en waarom van het deponeren (of begraven?) van een verse en quasi intacte hondenschedel in een grote kuil, bestaat op dit eigenlijke moment nog heel wat twijfel bij de archeologen. Gaat het daadwerkelijk om de aanwezigheid van een huisplattegrond, waarbij de hondenschedel op rituele wijze in of in de directe omgeving van een gebouw gedeponeerd werd, of is er misschien meer aan de hand?

Meer info: Kristof Verelst
Foto's: copyright Archaeological Solutions'