Na de dertiende eeuw, toen het belang van Gent wat taande, werden veel van de bestaande stenen omgevormd tot kleinere wooneenheden of getransformeerd tot gildenhuizen. Gelukkig bleven er ook heel wat goed bewaard. Vandaag zijn er nog ongeveer 208 stenen geïdentificeerd in de Gentse binnenstad. Toch waren maar zeven stenen beschermd: het Gerard Duivelsteen, het Stapelhuis, De Groote Sikkel, de Lintworm en Krocht, het Ryhovesteen, de Kleine Spijker en de Spiegel (foto). Andere stenen werden opgeslorpt in grotere gehelen, zoals het stadhuis. Na onderzoek bleek dat er nog 22 stenen in de binnenstad voor bescherming in aanmerking kwamen. Het basiscriterium is daarbij dat minstens de eerste bouwlaag van het pand goed bewaard is gebleven.

Gentse stenen hebben enkele specifieke karakteristieken. Ze zijn opgetrokken in Doornikse kalksteen die via de Schelde werd aangevoerd. De massieve voorgevels met kantelen en hoektorens vallen op. De stenen zijn vaak vijf bouwlagen hoog. De eerste bouwlaag, soms half ondergronds, is meestal via de straat toegankelijk.

De 22 stenen:

1. "Het Hemelrijk", Donkersteeg 2-4: middeleeuwse kelder en opgaande middeleeuwse delen (de rest van het pand is volledig gemoderniseerd en niet in de bescherming begrepen).

2. Huis Deleu, Drabstraat 12: volledig huis; de kelder is middeleeuws, de bovengrondse verdiepingen gaan terug tot de 16de eeuw.

3. Seminariehuis, Gouvernementstraat 12: volledig huis; de kelder is middeleeuws, de bovengrondse verdiepingen gaan terug tot de 18de eeuw.

4. "Rymhuis", Gouvernementstraat 20: middeleeuwse kelder (bovenbouw volledig verbouwd)

5. Huis Gouvernementstraat 34: volledig huis: de kelder is middeleeuws, de bovenbouw heeft 16de-eeuwse kern, maar 19de-eeuwse verschijningsvorm.

6. Huis "Den Inghel", Graslei 8: volledig huis; middeleeuwse kelder en 2de bouwlaag, hogere bouwlagen met sporen uit verschillende periodes. De gevel was al eerder beschermd als monument.

7. Cooremetershuis en Vrije Schippers, Graslei 11-13: middeleeuwse kelder, bovenliggende structuren verbouwd tijdens latere eeuwen (voornamelijk 18de eeuw). De gevel was al eerder beschermd als monument.

8. Huis "De Ram", Hoogpoort 8-12: middeleeuwse kelder, bovenliggende structuren verbouwd tijdens latere eeuwen.

9. Huis "De Oude Sterre", Hoogpoort 17: goed bewaarde, middeleeuwse structuur. Huis in de 18de eeuw aangepast aan de toenmalige comfortvereisten.

10. Huis "De Zonne", Hoogpoort 27: middeleeuwse kelder, bovenliggende structuren 17de- en 18de-eeuws.

11. Huis Hoogpoort 32: middeleeuwse kelder, bovenliggende structuren verbouwd tijdens latere eeuwen.

12. Huis Hoogpoort 41-49; middeleeuwse kelder, bovenliggende structuren verbouwd tijdens latere eeuwen.

13. "De Grote Arend", Hoogpoort 48: goed bewaarde, middelleeuwse structuur. Interessante 17de-en 18de-eeuwse interieurelementen.

14. Huis Hoogpoort 57: enkel middeleeuwse kelder; de rest van het pand is ingrijpend gemoderniseerd en dus niet in de bescherming begrepen.

15. Huis "De Grote Moor" of "De Witte Moor", Hoogpoort 60: middeleeuwse kelder, bovenliggende structuren zijn verbouwd tijdens latere eeuwen, in de 19de eeuw op boeiende wijze "wetenschappelijk gerestaureerd".

16. Huis Kammerstraat 10: middeleeuwse kelder en bovenliggende structuren uit 17de eeuw.

17. Huis Kammerstraat 18: verschillende middeleeuwse bouwsporen.

18. Huis Koestraat 46, inclusief Koutersteeg (voormalige brandstraat): middeleeuwse kelder en bovenliggende structuren uit latere eeuwen.

19. Borluutsteen, Korenmarkt 7-8: enkel gevels, bedaking, resterende balken, dakspant en bouwsporen in de buitenwanden.

20. Huis Damman-Nobels (inclusief deel van de omwalling van de eerste portus), Nederpolder 4: middeleeuwse structuur, in de 19de eeuw "wetenschappelijk" gerestaureerd.

21. Huis Hoogstraat 63: middeleeuwse kelder, de bovenliggende structuren zijn ingrijpend gemoderniseerd en zijn niet in de bescherming begrepen).

22. Hof van Herzele, Sint-Baafsplein: middeleeuwse structuur met aanpassingen uit de volgende eeuwen, voornamelijk 18de en 19de eeuw.

Foto: we zijn nog op zoek naar foto's van de nieuw beschermde stenen voor onze website Erf-goed.be. Bijdragen zijn welkom op vlaamserfgoed@gmail.com.