HomeKalenderForumContactLinks

« januari 2008 | maart 2008 »

29 februari 2008

Studiedag geoconservatie zaterdag 19 april

De Beroepsvereniging van Leuvense Geologen (BVLG) organiseert op zaterdag 19 april een excursie geoconservatie. De studiedag handelt over bescherming en beheer van geologisch belangrijke plaatsen en regio's en wordt gekoppeld aan bezoeken in situ. Zo zal ondermeer het versteende bos van Hoegaarden worden bezocht (foto rechts). De studiedag kost 40 euro, inschrijven kan tot 10 april.

Download hier (PDF -12 KB) de praktische info en inschrijvingsmodaliteiten.

door Priscilla | Congressen | Reacties (0)

28 februari 2008

Expo '58. Het wonderlijke feest van de fifties

Vandaag presenteerde minister Bert Anciaux 'Expo '58: Back to the Future', een totaalproject in opvolging van een erfgoedonderzoek naar de impact van Expo '58 op het alledaagse leven in Vlaanderen. Naar aanleiding van vijftig jaar Expo '58 werkten de veertien Erfgoedcellen van Vlaanderen en Brussel dit onderzoeksproject gezamenlijk uit. Het proces resulteerde in een rijk geïllustreerd boek vol getuigenissen en een website met unieke foto's en filmpjes.

De voorstelling van het project gebeurde toepasselijk in het Amerikaans theater aan de Heizel, in aanwezigheid van Paula Semer en heel wat expogetuigen, -hostesses en andere werknemers. Zelfs de miljoenste bezoeker kon worden opgespoord. Minister Anciaux: "Dit is absoluut een geslaagde eerste grote samenwerking tussen alle Vlaamse erfgoedcellen. Het is mooi om te zien hoe zo'n project het lokaal aanwezige erfgoed naar een hoger niveau tilt. Ik ben ervan overtuigd dat één van de belangrijkste culturele evenementen uit onze geschiedenis bij heel veel mensen tot de verbeelding zal spreken."

Expo '58 ontving tussen april en oktober 1958 42 miljoen bezoekers. Acht op tien Belgen brachten een bezoek aan 'den Expo'. Maar hoe hebben bezoekers en werknemers de wereldtentoonstelling ervaren? Wat waren hun verwachtingen en welke indruk liet het hele gebeuren op hen na? Heeft het bezoek op één of andere manier impact gehad op hun leven? En hoe kijkt men vandaag terug op Expo '58? Het onderzoek naar de impact van Expo '58 op de alledaagse cultuur in Vlaanderen stond tot op vandaag nog in de kinderschoenen. Enkel het architectuurluik werd systematisch bestudeerd. Bij heel wat bezoekers en oud-medewerkers spreekt de wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel nochtans tot de verbeelding. De spoetnik, het speciale expobrood en -ijsje, het Atomium, de kabelbaan... stuk voor stuk beelden en smaken die voor velen onlosmakelijk verbonden zijn met de Expo. Veel van deze getuigen kunnen hun ervaringen bovendien nog helder communiceren. Stof genoeg dus voor een erfgoedproject met mondelinge geschiedenis en Expo '58 als rode draad.

Onder impuls van minister Anciaux bundelden de veertien erfgoedcellen van Vlaanderen hun krachten in het project 'Expo '58: Back to the Future'. De eindresultaten van het onderzoek werden vandaag voorgesteld: het boek 'Expo '58. Het wonderlijke feest van de fifties' en de website www.expo58.eu. Dit project kadert in de interstedelijke samenwerking tussen de verschillende erfgoedcellen. Zij werken niet alleen aan gemeenschappelijke eindresultaten, maar maken ook een lokale vertaling van het verzamelde materiaal: in 2008 vieren de erfgoedcellen 'Vijftig jaar expo '58' het hele jaar door met allerhande activiteiten en evenementen in hun eigen stad of regio. Zij kunnen hiervoor op de hulp rekenen van hun lokale netwerk van vrijwilligers en erfgoedactoren. Op die manier illustreren de erfgoedcellen deels hun werking zoals vastgelegd in de convenanten: het verzamelen van kennis en expertise over minder belichte aspecten van het erfgoed; het leggen van bruggetjes tussen musea, archieven, professionals en vrijwilligers en oog hebben voor behoud en beheer; het zoeken naar nieuwe vormen van ontsluiting.

Externe link: www.expo58.eu

door Tijl | Varia | Reacties (0)

Middeleeuwse vondsten onder winkelpand in Roeselare

In Roeselare zijn op de site van een beschermd winkelpand in de Ooststraat acheologische vondsten uit de middeleeuwen bovengehaald. De Werkgroep Archeologie Roeselare vond naast waterputten veel aardewerk. Het gaat onder meer om scherven van platte schalen, een kleine steelpan, een braadpan, rokverwarmers en drinkschaaltjes. Het oudste aangetroffen aardewerk verwijst naar kommen en kruiken in grijs ongeglazuurd aardewerk uit de 12de tot 14de eeuw.

Op vraag van de Dienst Cultuur van de stad Roeselare voerden Jozef Goderis, Marc Maddens en Roland Swaenepoel van de Werkgroep Archeologie Roeselare in januari-februari een archeologisch onderzoek uit op de site van het winkelhuis Callebert. Dit beschermde pand werd in 1906 gebouwd naar een plan van de bekende architect Huib Hoste. Naast twee bakstenen waterputten, gevonden door de bouwvakkers, troffen de leden van de archeologische werkgroep vier concentraties van middeleeuwse vondsten aan. Drie ervan konden grondig onderzocht worden. Deze concentraties bevonden zich onder de bakstenen vloer deels van de magazijnen van het vroegere winkelhuis, deels in de binnentuin.

Het was bekend dat de Ooststraat één van de oudste straten is van Roeselare. De oudste vermelding van de straat dateert van 1436, en vanaf de 15de eeuw zijn ook namen bekend van de oudste bewoners van deze straat. Nabij het winkelpand was in de 16de eeuw 'De pottenmaerkt' gelegen, waar de producten van de Roeselaarse pottenbakkers te koop werden aangeboden. Nog in de 16de eeuw lag aanpalend aan het winkelpand ook 'Thuus ende erfve van mijnen heere de bruggraeve, gheseyt Rapenburch'. Dit huis werd pas in 1540 gekocht door de burggraaf en was voorheen in het bezit van de heer van Roeselare. Het bleef in het bezit van de burggravie en werd later als kleine hoeve uitgebaat. Op die plaats liet de burggraaf toe dat in 1725 de gevangenis van Roeselare gebouwd werd. De site aan de Ooststraat vormde dus een belangrijke historische omgeving waar interessant archeologisch erfgoed kon opduiken.

Uit de honderden potscherven die werden aangetroffen bij het onderzoek, zijn reeds een aantal montages samengesteld, die verwijzen naar diverse vormtypes en baktechnieken van aardewerk uit de (post-)middeleeuwse tijd:

- scherven van een drietal platte schalen, die volgens de opgravers nog niet eerder gevonden bij opgravingswerk in de stad (foto rechts)
- een kleine steelpan en een grotere braadpan uit de 15de eeuw
- grote fragmenten van een papkommetje met horizontale oortjes (16de eeuw)
- ringeloortechniek: roodbakkend aardewerk, overdekt met loodglazuur met een decor van witte slib dat op de ongebakken klei werd aangebracht met behulp van een koehoorn(17de eeuw)
- grote scherven van twee verschillende lollepotten of hengselpotten, ook soms "rokverwarmers" genoemd. De zogenaamde lollepot of voetstoofje of rokverwarmer is een pot in aardewerk, gevuld met gloeiende kooltjes uit de haard, die de huisvrouw onder haar rok schoof bij haar zittend werk in de slecht verwarmde woonkamer in de 17de eeuw.
- een drinkschaaltje in proto steengoed is een import stukje uit het Duitse Rijngebied, uit Siegburg in de buurt van Keulen. Uit deze drinknapjes werd wijn gedronken. Voorbeelden hiervan zijn terug te vinden op schilderijen uit de 14de eeuw.
- het oudste aangetroffen aardewerk verwijst naar kommen en kruiken (schenkkan voor water, bier, vruchtensap, wijn) in grijs ongeglazuurd aardewerk met standlobben. Datering 12de-14de eeuw, dus nog vóór de oudste vermelding van de Ooststraat (foto rechts)

"Eigenlijk hadden we hier de kans moeten krijgen om een opgraving te ondernemen vóór de aflevering van de bouwvergunning. Maar we hebben getracht nog te redden wat er te redden viel met de hulp en de goodwill van heel velen," besluit Jozef Goderis.

Bron en foto's: Werkgroep Archeologie Roeselare

door Tijl | Opgravingen | Reacties (0)

Programma Archaeologia Mediaevalis 2008 bekend

Deze week werd het definitieve programma bekendgemaakt van Archaeologia Mediaevalis, de jaarlijkse studiedag voor middeleeuwse en postmiddeleeuwse archeologie. De 31ste editie vindt plaats op vrijdag 21 maart in de Moulins de Beez in Namen. Na de studiedag staat ook een bezoek aan de tentoonstelling 'Le Grognon. Archéologie d'un port entre deux rives' op het programma.

Programma:

09.00 Onthaal en koffie
09.30 Opening
09.45 Catherine HERCOT : Les verres issus du site du château de Boussu en Hainaut : synthèse
10.00 Kristine MAGERMAN : Een Merovingisch grafveld te Asse-Krokegemseweg (provincie Vlaams-Brabant)
10.15 Vanessa VANDER GINST : De opgravingen in de O.L.V.-basiliek in Tongeren, met aandacht voor de recent aangetroffen paalgaten, die wellicht de fundering van een tweede 4de-eeuwse kerk vormen
10.30 Ann DEGRAEVE : L'ïlot rue de de Dinant / rue de l'Escalier : Bruxelles avant la ville (Br.)
10.45 Sylvianne MODRIE : Le pont-levis de la Porte de Hal à Bruxelles
11.00 Koffie
11.30 Korneel GHEYSEN & Danielle CALUWE : Opgravingen ven het Falcontinnenklooster aan de Falconrui in Antwerpen : een stand van zaken
11.45 Jeroen DEREU : Archeologisch onderzoek van een deel van een 16de-eeuws huizenblok in de Bogaardestraat in Antwerpen
12.00 Ine DEMERRE : De Noordzee en het maritieme erfgoed onderzoek in 2006-2007
12.15 Bert ACKE : Archeologisch onderzoek te Kortrijk: project Sint-Janspoort
12.30 Presentatie posters
12.45 Lunch
13.45 Emile MITTENDORF : Heteluchtverwarming in huizen van de vroegstedelijke elite in de 11de eeuw in Deventer (NL)
14.00 Michiel BARTELS : Vroegmiddeleeuws strijkglazen (700-1200) in Deventer, Nederland en Noordwest Europa; halffabricaten, bezweringsobjecten of gewoon strijkglazen ?
14.15 Gilbert SOETERS : Een merovingische pottenbakkersoven uit Maastricht (NL)
14.30 Geert VERBRUGGHE : Apports de l'archéologie extensive devant le site fossoyé dit "Le Vieux Château de Longchamp" (comm. De Perthes, Haute-Marne/France)
14.45 Jean-Yves DUFOUR : L'enceinte du château de Louis XIII à Versailles
15.00 Koffie
15.15 Marteen SMEETS : Het archeologisch onderzoek van het 'Hof van Goor', in Tessenderlo
15.30 Gunter STOOPS : Baafse Botten. De dodenzorg bij de Monniken van de Sint-Baafabdij in Gent (O.-Vl.)
15.45 Marie-Anne BRU & Geert VERMEIREN : Archeologisch vooronderzoek op de Korenmarkt in Gent (O.-Vl.)
16.00 Marie-Anne BRU & Geert VERMEIREN : Archeologisch vooronderzoek in de Oude Vismijn in Gent (O.-Vl.)
16.30 Bezoek - te Namen: Espace archéologique Saint-Pierre : expo Namur. Le Grognon. Archéologie d'un port entre deux rives
17.30 Receptie

Praktisch: meer info en een inschrijvingsformulier vind je op deze website

door Tijl | Congressen | Reacties (1)

27 februari 2008

Kasteel Pulhof krijgt herbestemming als 'innovatiehuis voor leefcultuur'

De provincie Antwerpen heeft besloten om het kasteel Pulhof in Wijnegem om te vormen tot een eigentijds cultureel 'bedrijvencentrum' met behoud van de uitzonderlijke leefsfeer van het kasteel. Het krijgt de nieuwe benaming 'Landgoed Pulhof. Innovatiehuis voor leefcultuur.' Het rijk-burgerlijke, residentiële karakter van het kasteel met zijn erfgoedaspect blijft centraal staan, maar er wordt ook een invulling gegeven aan de historisch minder belangrijke, functionele ruimtes.

In 2003 erfde de provincie Antwerpen het kasteel Pulhof in Wijnegem, een kasteel met bijhorende gebouwen in een park van 27 ha. Dit legaat van de familie Ackermans - Van Haaren stelde een culturele herbestemming als voorwaarde. De provincie koos voor een tweesporenbeleid en geeft het kasteel nu een herbestemming als 'innovatiehuis voor leefcultuur'.

De bezoeker zal er, zonder het strakke museumgevoel, een blik kunnen werpen op de leefcultuur uit het midden van de vorige eeuw. Alles mag aangeraakt en functioneel gebruikt worden. Binnen het landgoed komt er een werkomgeving voor bedrijven die aansluiten bij het thema 'leefcultuur'. Alle aspecten van wonen, van koken en eten, van binnenhuis- en tuindecoratie,van expressie (muziek, theater, beeldende kunst...), van communicatie (taal, literatuur), van gezondheid (wellness, milieu), van vorming...kunnen aan bod komen.

Het concept omvat het gebruik van het hele domein. Zowel het park als het poortgebouw en het kasteel worden benut. Het park kan ontsloten worden voor recreatief gebruik. Het poortgebouw krijgt een onthaal- en vergaderfunctie. In het kasteel zullen culturele activiteiten plaatsvinden en er komt een cultureel bedrijvencentrum.

De deputatie is zich bewust van de beperkingen van het domein. Zo hebben een aantal gebouwen de status van beschermd monument, is het gelegen in een natuurgebied, is het niet bereikbaar met het openbaar vervoer en is er beperkte parkeergelegenheid. Toch ziet men de mogelijkheid om, met de nodige creativiteit, aan een uitzonderlijk project vorm te geven dat aantrekkelijk is voor te rekruteren organisaties en ondernemingen binnen het ruime veld van de 'leefcultuur'. Dank zij deze specifieke themagerichte aanpak versterken de bedrijven elkaar en worden groeikansen gecreëerd.

Bron: Provincie Antwerpen

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

Gemeentelijk museum 'Het Gasthuis' in Duffel, een bezoekje waard!

In september 2006 opende de gemeente Duffel Museum 'Het Gasthuis'. Het is ondergebracht in het voormalige kasteel Gevers, dat voordien een halve eeuw dienst deed als onderwijsinstelling voor verpleegkundigen. Daarvoor fungeerde het als ziekenverblijf. 'Het Gasthuis' is eigenlijk een dubbelmuseum: de zijvleugel van het gebouw huisvest een Museum voor Verpleegkunde; de derde verdieping van het oude kasteel is ingericht als Heemkundig Museum. Uw reporter ging een kijkje nemen.

Het kasteel Gevers valt wel op in het landschap en een duidelijke uitnodiging voor bezoek werd gecreëerd met een hippe vlag als uithangsbord. De statige hoofdingang zal in de toekomst in gebruik worden genomen. Het museum zelf bevindt zich namelijk in de zijvleugels aan de achterzijde. Een team van vrijwilligers werkte met veel motivatie en enthousiasme aan de uitbouw en presentatie van de collectie. Of hoe je met weinig middelen toch zorg kan dragen voor het (lokale) erfgoed, zo blijkt...

Wanneer je na een vriendelijke introductie door de medewerker het museum betreedt, krijg je meteen een overzicht van de highlights (foto links) van de collectie waarna het bezoek kan worden verdergezet op de eerste verdieping, indien je niet verleid wordt tot koffie in de kleine cafetaria die in het blikveld ligt. De hoogtepunten geven de bezoeker alvast een goede intellectuele oriëntatie van de collectie. Een korte introductie over de rijke geschiedenis van het kasteel geeft de bezoekers de kans zich in de historiek van het gebouw te verdiepen.

In het Museum voor Verpleegkunde kan je een collectie erfgoed gaan bewonderen die vooral betrekking heeft op de gezondheidszorg, van oudheid tot heden met als focus het verpleegaspect. In het verleden werd maar weinig aandacht geschonken aan dit soort van erfgoed maar de vele bezoekers van het afgelopen jaar tonen aan dat er wel degelijk interesse naar is. "Zo was het vroeger..." hoor je geregeld zeggen door de bezoekers. Dit aspect van herkenning en de laagdrempeligheid geven het museum 'Het Gasthuis' een toegevoegde educatieve waarde. De gepresenteerde objecten zijn vooral utilitair en het is ook niet het object an sich dat het tot een museologische waarde brengt maar de geassocieerde historiek in relatie met de huidige medische technologie.

De drie zalen op de eerste verdieping (foto rechts) hebben als onderwerp de geneeskunde van aan zijn wieg, met de vier lichaamssappen van Galenus van Pergammum als startpunt, tot aan de 18de eeuw. De opstellingen worden afgewisseld met reproducties van originele documenten uit de desbetreffende periode en bieden een aangename visuele verpozing.

De displays om de objecten in te presenteren zijn ook een eigen ontwerp (foto links). Met heel veel zorg werden deze ontwerpen uitgevoerd door het gemeentelijk schrijnwerkersatelier. Dit bewijst nog maar eens dat met de nodige motivatie en zelfs beperkte middelen het resultaat toch bewonderenswaardig is. Aandacht werd hierbij geschonken aan de variatie van opstelling, aan de belichting, aan afdekkend glas (dat niet weerspiegelt) en aan een degelijke constructie in hippe kleuren.

De drie zalen op de tweede verdieping belichten het verpleegkundig beroep vanaf de opkomst ervan, te beginnen met Florence Nightingale. De museumdirectie heeft ook nog ambitieuze toekomstplannen om tijdelijke tentoonstellingen in te richten rond een specifiek aspect in de verpleging.

Wanneer je verder de trappen op loopt kom je in het Heemkundig Museum terecht. Hier worden topics uit de lokale geschiedenis getoond: de link tussen Duffel en de duffelcoat, archeologische vondsten, het rijke verleden van Kasteel Ter Elst en van de vroegere Heren van Duffel. Daarnaast komen ook tal van oude foto's en voorwerpen uit het dagelijks leven van de schoolgaande jeugd en de werkende mens aan bod. Verder toont het museum hoe het in Duffel de industriële ontwikkeling en het verenigingsleven verging, enz... Vooral bewoners en omstreken een uitgelezen kans om hun eigen erfgoed en verleden beter te leren kennen.

Voor historische bewegende beelden over Duffel is een aparte filmruimte voorzien, die op zondag ook als cafetaria is ingericht. De filmpjes over de lokale stoeten van turnkringen, muziekfestivals of heiligenfeesten lokken dan ook wat belangstellenden over de vloer op zondagmiddag.

Praktisch: Museum "Het Gasthuis" is open op woensdag- en zondagnamiddag van 14 u. - 17 u. Bezoekers vanaf 13 jaar betalen één euro, bezoekers jonger dan 13 jaar: gratis. Geleide bezoeken voor groepen zijn mogelijk na afspraak (tel. 015 30 72 10) en mits supplementaire vergoeding (12,50 euro voor Duffelse groepen - 20 euro voor niet-Duffelse groepen).

Het museum bouwt nog verder aan een eigen webstek, voorlopig kan je terecht op de
gemeentelijke website.

door Priscilla | Tentoonstellingen | Reacties (0)

26 februari 2008

Provinciale contactdag archeologie in Antwerpen

Antwerpen_contactdag_archeologie_2008.JPGSinds 2006 organiseert de provincie Antwerpen jaarlijks een provinciale infodag archeologie, speciaal bedoeld voor de amateurarcheologen, verenigingen en vrijwilligers. Ook dit jaar, op zaterdag 8 maart, zijn alle geïnteresseerden welkom in het Gemeenschapscentrum Jan van der Noot in Brecht. Op het programma staan workshops en lezingen in het thema van archeologische collecties en collectieregistratie.

Programma

Deelnemers aan de contactdag kunnen kiezen uit volgende workshops:

Praktisch: de contactdag vindt plaats op zaterdag 8 maart, vanaf 9u, in het gemeenschapscentrum Jan van der Noot, Mudaeusstraat 9 in Brecht.
Meer info: U kunt de brochure van de contactdag hier downloaden. Inschrijven kan via de antwoordkaart in de brochure of via de website.

door Johan | Congressen | Reacties (0)

Gezocht: posters en infostands voor Archeologisch Forum 2008

Op 12 april organiseert het Forum Vlaamse Archeologie (FVA) in Aalst voor de tweede keer haar contactdag 'Archeologisch Forum 2008'. Het thema van de bijeenkomst van dit jaar is 'Vlaamse archeologie: wetenschap en/of erfgoedzorg?' Net zoals vorig jaar zijn er verschillende sprekers, blikvangers en een debat. Momenteel is het FVA nog op zoek naar archeologen en instellingen die een poster of infostand willen verzorgen.

Dit jaar wil het FVA aan de hand van een postersessie op haar contactdag een zo volledig mogelijk overzicht bieden van het archeologische veldwerk dat in de loop van 2007 in Vlaanderen is uitgevoerd. Alle instellingen, bedrijven, projectarcheologen en verenigingen die vorig jaar hebben opgegraven worden dan ook vriendelijk uitgenodigd om aan deze postersessie deel te nemen. Het is een uitgelezen kans om een groot en gevarieerd publiek kennis te laten maken met je werk in het voorbije jaar.

Daarnaast is het FVA ook op zoek naar organisaties, verenigingen of instellingen die tijdens het Archeologisch Forum 2008 een infostand willen organiseren. Het FVA biedt een unieke gelegenheid om uw werking, activiteiten en eventuele publicaties te presenteren aan onze deelnemers.

Praktisch: inschrijven voor de postersessie kan via e-mail of via het inschrijvingsformulier op de website www.f-v-a.be. Voor de goede gang van zaken vraagt het FVA dat de posters een formaat hebben van ongeveer 60 bij 85 centimeter (A1). Verder wil het FVA informatie over de inhoud van uw poster opnemen in de congresbundel. Daarom vraagt men om voor 25 maart een abstract van 10 regels (Arial 12) over de inhoud van de poster op te sturen naar het hierboven vermelde e-mailadres. Inschrijven voor de postersessie kan via dit e-mailadres of via het inschrijvingsformulier op de website www.f-v-a.be.

door Tijl | Congressen | Reacties (0)

Gezocht: archiefmateriaal van de wederopbouw na WO I

In het kader van het project 'Het Gekwetste Gewest' is het Centrum Vlaamse Architectuurarchieven (CVAa) momenteel op zoek naar archiefmateriaal van architecten, aannemers en bouwbedrijven die betrokken waren bij de heropbouw van de Westhoek na de Eerste Wereldoorlog. Ook foto's of postkaarten over de wederopbouw zijn voor het project erg waardevol. 'Het Gekwetste Gewest' werkt aan een beter behoud en de ontsluiting van wederopbouwarchieven in de Westhoek.

Na de verwoestingen van de Eerste Wereldoorlog rond het front in de Westhoek heeft de wederopbouw het uitzicht van de hele streek grondig bepaald. Vanaf 1919 vestigden vele architecten zich (tijdelijk) in de regio.Tussen 1919 en 1930 verrees het Verwoeste Gewest als een feniks uit zijn as en werd het grootste deel van de wederopbouw gerealiseerd. De typische architectuur die daarmee gepaard ging, is vooral kenmerkend voor de lijn Nieuwpoort - Diksmuide - Ieper.

Momenteel is de Westhoek volop in verandering. De dorpen, straten en woningen worden aangepast aan de nieuwe noden van bewoners en besturen. De Provincie West-Vlaanderen nam het initiatief om op bovenlokaal niveau een beoordelingskader te ontwikkelen voor de wederopbouwarchitectuur. Zo kunnen lokale besturen op een verantwoorde manier beslissingen nemen over bouwvergunningen en beschermingsdossiers. Het spreekt voor zich dat een dergelijk breed opgevat bovenlokaal project, nood heeft aan archivalisch onderzoek dat de kenmerken van dit unieke erfgoed in kaart brengt.

Tekende uw grootvader zowat alle bouwplannen voor de heropbouw van het dorp na de Eerste Wereldoorlog en ligt zijn archief al jaren ergens op uw zolder? Heeft u nog een album met werffoto's van uw eigen huis uit de wederopbouwperiode? Of kent u een bouwbedrijf dat de bakstenen leverde voor de wederopbouw van de streek? Dan kan je zeker je steenje bijdragen aan dit project. Een lijst met namen van architecten en aannemers die toen actief waren in de streek kan u raadplegen op www.cvaa.be. Het CVAa heeft geen eigen collectie en het is niet de bedoeling om de gesignaleerde archieven of documenten op te nemen. Indien je het materiaal toch wenst te schenken, dan zoekt het CVAa samen met jou naar een geschikte bewaarinstelling.

Het opsporen van persoonlijk archief van betrokkenen bij de wederopbouw loopt parallel met een onderzoek van wederopbouwarchief in de gemeentearchieven in de Westhoek. Het project is een samenwerking tussen het Centrum Vlaamse Architectuurarchieven (CVAa), het Stadsarchief van Diksmuide, het Provinciaal Archief, de Dienst Cultuur van de provincie, de Gebiedsgerichte Werking voor Cultuur in de Westhoek en CO7.

Contact: Eva Van Regenmortel (051/51.93.66)

door Tijl | Varia | Reacties (0)

25 februari 2008

"Restauratie en onderhoud van monumenten niet optimaal gesubsidieerd"

De restauratie en het onderhoud van monumenten worden niet optimaal gesubsidieerd. Dat staat in een verslag van het Rekenhof over de toekenning van de restauratie- en onderhoudspremies voor onroerend erfgoed, dat vorige week besproken werd in het Vlaams Parlement. De bevoegde minister dient de keuze van restauratieprojecten meer te motiveren en het parlement beter te informeren, aldus het Rekenhof.

Het Vlaams Gewest kent subsidies toe voor onderhoud en restauratie van beschermde monumenten. In de initiële begroting 2007 maakten de kredieten voor die subsidies 85% uit van het programma Monumenten en Landschappen. Sinds 1 juli 2006 is het subsidiebeheer in handen van het agentschap RO-Vlaanderen. Zowel de privésector, de openbare sector als de sector erediensten kunnen een onderhouds- of restauratiepremie aanvragen. De administratie onderzoekt per geval of de werkzaamheden in aanmerking komen voor subsidiëring. Afhankelijk van de beschikbare kredieten ontvangen de goedgekeurde projecten nog datzelfde jaar of pas later een premie.

Het Vlaams Gewest subsidieert alleen beschermd erfgoed. Het aangekondigde thematische beschermingsbeleid is echter nog niet op kruissnelheid, terwijl de oude, geografische aanpak grotendeels is verlaten. Bijgevolg bestaat het risico dat waardevolle, maar nog niet beschermde monumenten zijn uitgesloten van subsidiëring, Zolang het Vlaams Gewest geen volledig zicht heeft op het waardevolste erfgoed, zal de projectkeuze niet optimaal verlopen, meent het Rekenhof. Het Vlaams Parlement heeft volgens het rapport maar weinig zicht op de financiële implicaties van de onderhouds- en restauratiewerkzaamheden. Zo komt in de begrotingsdocumenten niet juist tot uiting dat de afgelopen jaren, behalve in 2006, aanzienlijke kredietgedeelten niet werden benut. Over de prioriteitsvolgorde waarin aan de restauratievraag wordt voldaan (achtereenvolgens privésector, openbare sector en sector eredienst) en de gevolgen daarvan (wachtlijsten in de sector erediensten) heeft de minister het Vlaams Parlement pas in de begrotingsdocumenten 2007 ingelicht.

De subsidieaanvrager kan zelf kiezen tussen de onderhouds- of restauratiepremie: de aard van de werken is daarbij niet noodzakelijk bepalend. Aangezien de onderhoudspremieregeling minder omslachtig is, heeft hij er bij een identiek subsidiepercentage dan ook voordeel bij het werk in kleine delen uit te voeren als onderhoudswerk. Volgens het Rekenhof biedt die regeling het gewest echter minder kwaliteitswaarborgen. Voor de onderhoudspremies zijn over het algemeen voldoende kredieten beschikbaar. Voor restauratiepremies daarentegen zijn keuzes nodig. De minister selecteert uit de subsidiabele projecten de werken die datzelfde jaar subsidies ontvangen. Voor de selectie van strategische dossiers is geen duidelijke motivering voorhanden, vindt het Rekenhof. De actieve selectie steunt wel op selectiecriteria, maar in 2006 heeft de minister die criteria gewijzigd en slechts a posteriori aan het Vlaams Parlement meegedeeld. Bovendien biedt de voorbereiding door de administratie onvoldoende garanties dat de dossiers op een gelijke manier worden geëvalueerd.

In een antwoord op de commentaar van het Rekenhof stelde minister Dirk Van Mechelen dat de keuzes die gemaakt worden bij het inventariseren en beschermen van het erfgoed afhankelijk zijn van evoluties en vernieuwde inzichten. Hij benadrukte dat hij bij de keuze van de te restaureren monumenten objectief te werk gaat. Hij zal de wisselwerking tussen de onderhouds- en restauratiepremies, alsook het enveloppensysteem goed uitwerken in het nieuwe basisdecreet onroerend erfgoed. De minister stelde ook dat hij voor de controles en ondersteuning veel steun heeft aan zijn administratie en Monumentenwacht.

Lees meer: het integrale auditverslag 'Restauratie- en onderhoudspremies voor onroerend erfgoed' is ter beschikking op de website van het Rekenhof
Foto's: Erf-goed.be. Het Clercqskapelletje in Koksijde (Lambert J. Derenette) - Het kasteel Neufcour in Eizeringen (Hans Van Lierde) - De Stedelijke Normaal- en Oefenschool in Antwerpen (Tijl Vereenooghe)

door Tijl | Beleid | Reacties (0)

Agentschap R-O Vlaanderen zoekt erfgoedconsulent

Het agentschap R-O Vlaanderen is momenteel op zoek naar een erfgoedconsulent (m/v) met als standplaats Antwerpen. De erfgoedconsulent verstrekt wetenschappelijk, technisch en administratief advies en begeleidt premiedossiers inzake onroerend erfgoed. Het doel is het waardevol bouwkundig erfgoed duurzaam te bewaren en de handhaving ervan te verzekeren. Solliciteren kan nog tot 28 februari.

Jouw profiel: je combineert een masterdiploma of hogeschooldiploma van het lange type, bij voorkeur architect, burgerlijk ingenieur-architect, kunstgeschiedenis, oudheidkunde of geschiedenis, met minimum vier jaar relevante ervaring. Een aanvullende opleiding monumentenzorg is een pluspunt.

Aanbod: een contract van onbepaalde duur, een minimumbrutomaandsalaris van 2.892 euro voor erfgoedconsulent, gratis woon-werkverkeer met het openbaar vervoer, maaltijdcheques, hospitalisatieverzekering, een aantrekkelijke vakantieregeling, ...

Interesse? de uitgebreide functiebeschrijvingen vind je terug op www.jobpunt.be. Je motivatiebrief en je cv stuur je uiterlijk op 28 februari 2008 naar Jobpunt Vlaanderen, t.a.v. Sara Calmein, Technologielaan 11, 3001 Heverlee of via mail naar sollicitaties@jobpunt.be.

Foto: de Sint-Pieterskapel in Retie (Karel Lavrijsen - Erf-goed.be)

door Tijl | Vacatures | Reacties (0)

Nemrud Dag als grensgeval

Op woensdag 27 februari geeft professor Eric Moormann in Gent een lezing over 'Nemrud Dag als grensgeval. Een heiligdom met graf in het antieke Kommagene (Oost-Turkije)'. Moormann is hoogleraar Klassieke Archeo­logie aan de Radboud Universiteit Nijmegen en deed onderzoek op de site van Nemrud Dag. Deze berg in Oost-Anatolië is door de Unesco erkend als Werelderfgoed en herbergt interessante antieke resten.

Rond 1880 werd het bergheiligdom van Antiochos van Kommagene ontdekt op een hoge berg in Oost-Turkije. Verschillende onderzoeksgroepen hebben er gewerkt om meer inzicht te krijgen van de functie van dit door de koning in een grote inscriptie als hierothesion benoemde monument. In het begin van ons millennium werkte er een Nederlands-Turkse equipe en de resultaten daarvan zijn soms eenduidig, maar werpen ook nieuwe vragen op. Er zijn ook activiteiten gericht geweest op de restauratie van het complex, dat blijkens de afbeelding van de reuzenkoppen van de gigantische beelden in toeristische folders een hoge culturele status in Turkije geniet.

Praktisch: de lezing vindt plaats op woensdag 27 februari om 20u in de Koninklijke Academie voor Taal- en Letterkunde (KANTL), Koningsstraat 18, 9000 Gent.
Foto: Florian Koch (Wikipedia)

door Tijl | Lezingen | Reacties (0)

24 februari 2008

Achter de schermen van de archeologische site Steenberg

Tijdens de maand maart richt het Stedelijk Museum Aalst, in samenwerking met de Heemkundige kring Denderland Hofstade-Gijzegem, de tentoonstelling 'Achter de schermen van de archeologische site Steenberg' in. Deze tentoonstelling is gewijd aan de inventarisatie en refitting van het archeologisch materiaal van de Gallo-Romeinse site op de Steenberg in Hofstade. Op 13 maart vindt in het museum een nocturne plaats, met een lezing door Patrick Monsieur (UGent).

Toen in 1946 onderpastoor De Brouwer de Gallo-Romeinse site ontdekte op de wijk Steenberg te Hofstade, was hij er zich zeker niet van bewust dat ze anno 2008 nog zoveel aandacht zou krijgen... De archeologische werkgroep van de heemkundige kring Denderland Hofstade-Gijzegem nam, in samenwerking met het Stedelijk Museum Aalst en de Universiteit Gent, het initiatief om deze unieke ontdekking weer onder de loep te nemen. Het doel van het project is een algemene inventarisatie en een doorgedreven re-fitting maken, om de massa scherven en andere objecten te catalogeren.

Op de tentoonstelling leert de bezoeker meer over het project. Aan de hand van de reeds gehaalde resultaten, krijgt men een beeld van de werkzaamheden. Daarnaast komt de geschiedenis van de site aan bod, aan de hand van voorwerpen, foto's en documenten. Het is tevens een unieke gelegenheid om op zaterdagmiddag de archeologische werkgroep, op hun museumzolder, te komen begroeten en een blik te werpen achter de schermen. Op die manier maakt men kennis met het wetenschappelijk werk in het museum.

Praktisch: 'Achter de schermen van de archeologische site Steenberg', van zaterdag 1 tot en met zondag 30 maart in het Stedelijk Museum (Oude Vismarkt 13, Aalst). Nocturne op donderdag 13 maart om 20 uur: met lezing door prof. Jean Bourgeois en prof. Patrick Monsieur over 'Het Romeinse heiligdom van Hofstade'. Tijdens de tentoonstelling is het ook mogelijk om de werkruimte van deze archeologische werkgroep onder begeleiding te bezoeken, en dit op zaterdagen van 14u tot 18u.
Externe link: Archeoblog HK Denderland

door Tijl | Tentoonstellingen | Reacties (0)

Ename Colloquium - Tussen objecten en ideeën

Van 26 tot 29 maart vindt in Gent de vierde editie van het Ename Colloquium plaats. Onder de titel 'Tussen objecten en ideeën' staat het colloquium dit jaar in het teken van het immaterieel erfgoed. Het driedaags colloquium zal een brede waaier aan perspectieven presenteren en vooruitblikken op de toekomst van het erfgoedbeleid, de financiering, de interpretatietechnologieën en de betrokkenheid van het publiek in Europa en in de rest van de wereld.

Met de aanvaarding door UNESCO in 2003 van de Conventie betreffende de bescherming van het immaterieel cultureel erfgoed is er een belangrijk nieuw domein ontstaan van erfgoeddocumentatie, -conservatie, -interpretatie en gemeenschapsbetrokkenheid. De 78 staten die de conventie al geratificeerd of aanvaard hebben, zijn begonnen met het maken van nationale inventarissen van immaterieel erfgoed, ook al bestaat er nog discussie over de precieze omschrijving, de context en de administratieve procedures voor de verdere bewaring.

Het 4de Jaarlijkse Ename Colloquium tracht deze internationale discussie te verrijken door vernieuwende bijdragen van erfgoedbeheerders, culturele economisten, archeologen, historici, academici en specialisten op het vlak van cultureel beleid - alsook van mensen die het traditioneel immaterieel cultureel erfgoed in stand houden - voor te dragen.

Praktisch: Ename Colloquium - Tussen objecten en ideeën, van 26 tot 29 maart in Het Pand in Gent. Meer informatie over het programma en inschrijvingen op enamecenter.org. Tot 1 maart kan je nog aan verminderde prijs inschrijven.

door Tijl | Congressen | Reacties (1)

Ooggetuigen aan de Schelde

Wil je weten hoe een gezin tijdens de tweede helft van de 17de eeuw in Antwerpen leefde? En heb je je ooit al afgevraagd hoe onderzoekers precies te werk gaan om op zo'n vraag een antwoord te vinden? Sinds gisteren loopt in het Rockoxhuis in Antwerpen de tentoonstelling 'Ooggetuigen aan de Schelde'. Bezoekers worden er onderzoekers: ze kunnen zelf aan de slag met archeologische vondsten, historische documenten, chemische analyses, literaire teksten en schilderijen.

Het is aan jou om de geschiedenis van een gezin te reconstrueren. Gaat het hier om een vissersgezin of een schippersgezin? Kunnen de dochters lezen en schrijven? Is de woning toentertijd verbouwd? Wat voor kleren droegen vrouwen in die tijd? Wat heeft dat gezin zoal gegeten? Hoe was de woning ingericht? Allemaal vragen die in de tentoonstelling worden beantwoord.

Tijdens deze speurtocht krijgen bezoekers de ruwe informatie die een interdisciplinair onderzoeksteam, samengesteld door de Universiteit Antwerpen, de Hogeschool Antwerpen en de Archeologische Dienst van de stad Antwerpen, heeft verzameld. De tentoonstelling bevat rechtstreekse sporen van dat gezin, zoals etensresten in een afvalput, een reconstructie van de woning waarin het leefde, of moeilijk leesbare 17de-eeuwse, handgeschreven documenten. Er wordt ook gebruikgemaakt van indirecte informatie zoals literatuur waarin Antwerpen en Antwerpenaars worden beschreven, schilderijen met stadsgezichten of DNA-analyses van 17de-eeuwse skeletten. Deze gegevens zijn nuttig om zich een beeld te vormen van de wereld waarin dat gezin leefde. Het is aan de bezoeker om de onderzoeksresultaten correct te interpreteren.

Via de website www.pienternet.be/ooggetuigen krijgen leerkrachten toegang tot uniek lesmateriaal, zoals 17de-eeuwse liederen en toneelstukken, archiefstukken, archeologische artefacten, chemische analyses, en schilderijen. Al die informatiebronnen zijn tot een spel verwerkt, zodat de tentoonstelling in de klas kan worden nagespeeld. Leerkrachten mogen dit lesmateriaal eveneens in hun eigen cursussen verwerken.

Meer info: www.pienternet.be/ooggetuigen

door Tijl | Tentoonstellingen | Reacties (0)

22 februari 2008

Egyptologe Marleen De Meyer rondt onderzoek rotsgraven Dayr al-Barsha af

Vandaag verdedigde egyptologe Marleen De Meyer aan de K.U.Leuven haar doctoraat over 'Old Kingdom Rock Tombs at Dayr al-Barsha'. Het doel van De Meyers onderzoek was om door een combinatie van tekststudie en gerichte opgravingen een beeld te krijgen van de rotsgraven uit het Oude Rijk in de Egyptische site Dayr al-Barsha. Meest opvallende resultaat van dit onderzoek was de recente ontdekking van een volledig intact graf uit ongeveer 2050 voor Christus: het graf van Henu.

In 2002 werd door de K.U.Leuven een interdisciplinair onderzoeksproject opgestart in Dayr al-Barsha (Midden-Egypte), één van de begraafplaatsen van al‑Ashmunayn, de hoofdstad van de 15de Opper-Egyptische gouw. In haar doctoraat onderzocht Marleen De Meyer de rotsgraven uit het Oude Rijk (2300-2200 v.Chr.), die zich op de heuvels ten noorden en ten zuiden van de Wadi Nakhla bevinden. Op de zuidheuvel alleen al bevonden zich een honderdtal rotsgraven, inclusief een groot aantal open schachtgraven. Het merendeel van de graven op beide heuvels is ongedecoreerd, maar de schaarse inscripties die voorhanden zijn leverden belangrijke informatie over het gebruik van de necropool.

Het onderzoek van De Meyer was opgedeeld in twee delen, namelijk epigrafie en archeologie. In het epigrafisch gedeelte werden alle teksten uit de rotsgraven van het Oude Rijk gepubliceerd. De oudste gedateerde tekst uit Dayr al-Barsha is een koninklijk decreet uit de Vijfde Dynastie (regering van Neferefre) dat zich bevindt op de façade van het graf van Ia-Ib op de noordheuvel. Niet ver daarvandaan bevindt zich het graf van Ny-Ankh-Nemty, dat op basis van de bewaarde decoratie eveneens in de Vijfde Dynastie gedateerd moet worden. De overige inscripties bevinden zich op de zuidheuvel en dateren uit de Zesde Dynastie. Op basis van het epigrafische materiaal kon zodoende een chronologisch onderscheid in het gebruik van de necropool aangetoond worden. Tevens werd de titulatuur van de grafeigenaars uit Dayr al-Barsha vergeleken met die van de gelijktijdige Vijfde en Zesde Dynastie graven uit al-Shaykh Said. Deze necropool bevindt zich ongeveer 5 km ten zuiden van Dayr al-Barsha en herbergt de gouverneursgraven van de Hazegouw uit het Oude Rijk. Op basis van de verschillen en overeenkomsten in titulatuur konden belangrijke conclusies getrokken worden in verband met de sociologische differentiatie van de beide necropolen.

Een tweede groep teksten die bestudeerd werd, zijn de restauratieteksten van de gouverneur Djehutinakht, zoon van Teti. Hij leefde op het einde van de Eerste Tussenperiode (ca. 2050 v.Chr.) en liet in vijf graven in Dayr al-Barsha en vier in al-Shaykh Said een tekst aanbrengen waarin hij vermeldt dat hij de graven van zijn voorouders in ruïne vond en dat hij deze restaureerde. Dit unieke corpus van teksten heeft geleid tot inzichten in de bestuursorganisatie van de Hazegouw op het einde van de Eerste Tussenperiode, en vormde bovendien een leidraad voor het archeologische gedeelte van de studie.

Het tweede deel van de studie omvatte de resultaten van het archeologisch onderzoek op beide heuvels. De initiële focus lag op Zone 4 (noordheuvel), waar een tiental grafkamers en enkele open schachten opgegraven werden. In dit gebied komen drie verschillende types schachten voor: kleine vierkante schachten, rechthoekige schachten, en schuin aflopende schachten. Hoewel bijna alle begravingen sterk verstoord waren, kwam er toch een patroon tevoorschijn. De kleine vierkante schachten herbergen begravingen van het Oude Rijk en de Eerste Tussenperiode, en werden geregeld herbruikt. De schuin aflopende schachten werden aangelegd tijdens het hoge Middenrijk en bevatten overblijfselen van begravingen van hooggeplaatste personen. Dit is bewezen door fragmenten van een kist met sarcofaagteksten, iets wat enkel toegankelijk was voor de absolute bovenlaag van de bevolking. In de rechthoekige schachten werden deels intacte begravingen van de late Tweede Tussenperiode tot het begin van het Nieuwe Rijk gevonden. Door gerichte opgravingen bleek het dus mogelijk het typologische onderscheid in schachten te verbinden met een chronologische component.

Nadat een representatieve staal graven in Zone 4 was opgegraven, werd de focus van het onderzoek verlegd naar Zone 7, de zuidheuvel. De opgravingstrategie was hier enigszins anders, aangezien het duidelijke typologische verschil in schachten op de noordheuvel hier in veel mindere mate voorkwam. Bovendien werden deze graven minder intensief herbruikt dan die op de noordheuvel. Op de zuidheuvel werd ervoor gekozen die graven op te graven waarin zich een restauratietekst van Djehutinakht, zoon van Teti, bevindt. Het ging om vier graven, waarvan er tot op heden drie opgegraven zijn.

In het eerste graf werd een intacte begraving uit het Oude Rijk aangetroffen in één van de twee vierkante schachten. Het betrof de vrouw van de grafeigenaar, die begraven was in een grotendeels vergane houten kist en die een set funeraire offerandes had meegekregen. Het tweede graf was dat van An-Ankhy, waar zo goed als geen archeologische sporen uit het Oude Rijk of de Eerste Tussenperiode bewaard waren. Wel zijn in dit graf een aantal architecturale veranderingen te bemerken die kunnen samenhangen met een hergebruik in de Eerste Tussenperiode. Het derde graf met een restauratietekst was dat van Uky. In dit graf werd een duidelijke aanwijzing gevonden van wat de restauratiewerkzaamheden van Djehutinakht inhielden. De intact bewaarde grafkamer van Henu bevond zich in een schacht die later aan het Oude Rijksgraf was toegevoegd, en verschillende dateringscriteria lieten toe deze begraving als contemporain met de restauratietekst te beschouwen. Dit graf toonde aan hoe de epigrafische en de archeologische gegevens elkaar complementeren, en dat de restauratie van Djehutinakht erin bestond om rotsgraven uit het Oude Rijk opnieuw in gebruik te nemen voor leden van zijn familie of administratie.

Bron en foto's: Dayr al-Barsha Archaeological Project

door Tijl | Internationaal | Reacties (0)

Duitstalige Gemeenschap stemt in met Verdrag van Malta

Na het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en het Waalse Gewest heeft nu ook het parlement van de Duitstalige Gemeenschap ingestemd met de Europese Conventie ter bescherming van het archeologisch patrimonium, beter bekend als het Verdrag van Malta. Het decreet betreffende de instemming met het verdrag verscheen vandaag in het Staatsblad. Er rest nu nog maar één instemming - die van het Vlaamse Gewest - opdat België als lidstaat van de Raad van Europa het Verdrag kan ratificeren.

Eind januari werd het wetsontwerp dat het Verdrag van Malta moet goedkeuren ook al ingediend in de Senaat.

door Tijl | Beleid | Reacties (3)

Studiebureau Monumentenzorg zoekt junior archeoloog

Voor de opgraving van een ijzertijdsite (duurtijd ongeveer 3 maanden) in de Antwerpse Kempen is het Studiebureau Monumentenzorg momenteel op zoek naar een junior archeoloog voor spoedige indienstname. kandidaten moeten voldoende archeologische terreinervaring hebben - al is zes maanden geen vereiste - en mee de opgravingsadministratie en tekenwerk bijhouden. Ervaring met ijzertijdbewoning is een pluspunt.

Studiebureau Monumentenzorg bvba is een dynamisch bedrijf dat het afgelopen jaar verschillende archeologische onderzoeken uitvoerde (onder andere in het Locutorium van de abdij van Park, het archeologisch onderzoek van de walgrachtsite Hof van Goor te Tessenderlo, de opgraving van een vroege ijzertijdboerderij te Mol en diverse grotere en kleinere archeologische vooronderzoeken).

De kandidaten dienen stressbestendig, precies en stipt te zijn. Bovendien moeten ze over eigen vervoer beschikken.

Interesse? stuur dan een gemotiveerde brief met cv naar Studiebureau Monumentenzorg bvba, Lichtveld 29, 3980 Tessenderlo of maarten@studiemonumentenzorg.be voor 5 maart 2008. Voor bijkomende inlichtingen kan je altijd contact opnemen met Maarten Smeets op het nummer 0474/58.77.85.

door Tijl | Vacatures | Reacties (0)

21 februari 2008

Waas erfgoed in kaart gebracht

Tussen juni en december 2007 onderzocht de Erfgoedcel Waasland een zeventigtal Wase erfgoedorganisaties. In totaal werden 1076 collecties in kaart gebracht: ongeveer 217.500 voorwerpen, meer dan 11 km archief en duizenden boeken en documentatie-items. Het rapport van dit onderzoek werd gisteren in kasteel Wissekerke in Bazel voorgesteld. Naast uitgebreide informatie over de erfgoedcollecties, bevat het rapport ook 35 aanbevelingen voor het regionaal erfgoedbeleid.

In het Waasland zijn er meer dan 120 erfgoedorganisaties actief. Reeds bij de start van de Erfgoedcel Waasland was duidelijk dat de nood aan ondersteuning groot was. Vooral voor het uitvoeren van de basistaken: het bijhouden en verzamelen van het cultureel erfgoed, de studie van het cultureel erfgoed en de ontsluiting van het cultureel erfgoed naar het publiek rekenden erfgoedorganisaties op inhoudelijke en financiële hulp van de Erfgoedcel Waasland. De Erfgoedcel Waasland gaf aan onderzoekers Iris Steen en Patrick Van den Nieuwenhof de opdracht om de collecties roerend erfgoed in het Waasland in kaart te brengen om verschillende redenen:

* om een eerlijke keuze te maken uit de duizenden objecten die nog moeten geïnventariseerd worden en het vele beeld- en ander materiaal dat om digitalisering vraagt,
* om de aanwezige collecties in een groter geheel te kunnen plaatsten (welke zijn de verbanden tussen de verschillende collecties en waar overlappen ze) en
* om nood aan depotruimte in een goed perspectief te zien.

De resultaten van het onderzoek zijn een handig hulpmiddel voor het toekomstig beleid van de Erfgoedcel Waasland en haar partners. Het helpt om gefundeerde keuzes te maken wat betreft inventarisatie, collectiemobiliteit, selectie- en afstotingsbeleid, behoud en beheer en depotruimte. Een primeur voor Vlaanderen is dat het onderzoek gebeurde op deelcollectieniveau. Een deelcollectie is een groep voorwerpen, documenten of archiefstukken die een samenhang vertoont. Dat kan omdat ze dezelfde functie hebben (bijvoorbeeld landbouwwerktuigen), uit een zelfde materiaal bestaan (bijvoorbeeld zilverwerk) of over hetzelfde onderwerp gaan (bijvoorbeeld de Eerste Wereldoorlog).

Coördinator Ode De Zutter licht toe: "Omdat we met een gedetailleerd onderzoek naar àlle erfgoedvoorwerpen, documenten, afbeeldingen, boeken en archiefstukken enz. tientallen jaren zoet zouden zijn, hebben we ervoor gekozen deelcollecties in kaart te brengen. Dit liet ons toe sneller te werken, maar toch informatie te verzamelen over de samenhang en complementariteit van collecties en zorgt voor een brede basis voor verdere meer uitgebreide projecten."

Naast uitgebreide informatie over de erfgoedcollecties, bevat het onderzoeksrapport ook 35 aanbevelingen voor het regionaal erfgoedbeleid:

1. Aanbevelingen die verband houden met het registreren en behoud en beheer van de collectie: bijvoorbeeld 'zorg voor een (digitale) ontsluiting van heemkundige tijdschriften' of 'maak in overleg met het Provinciebestuur Oost-Vlaanderen een regionaal erfgoeddepotbeleid, na grondige inventarisatie en eventuele afstoot of ruil van deelcollecties'.
2. Aanbevelingen die de uitwisseling van kennis en kunde tussen organisaties kunnen bevorderen: bijvoorbeeld 'ontwikkel een competentiepool van erfgoedzorgers in het Waasland'.
3. Aanbevelingen die de maatschappelijke rol van erfgoedorganisaties moeten versterken: bijvoorbeeld 'integreer het roerend erfgoed in het toeristisch aanbod' of 'stimuleer erfgoedorganisaties tot een meer procesgerichte en interactieve publiekswerking'.
4. Aanbevelingen die het functioneren van de organisaties moeten faciliteren: bijvoorbeeld 'structureer samenwerking van landbouwmusea in en buiten de streek' en 'begeleid vrijwilligersorganisaties bij juridische vraagstukken'.

Het wetenschappelijk onderzoek naar de deelcollecties is ondertussen afgewerkt, maar dit is zeker geen eindpunt voor de Erfgoedcel Waasland. Ode De Zutter: "De onderzoeksmethode moet nog verder verfijnd worden en de aanwezige collecties moeten meer in detail onderzocht worden. De inventarisatie van de deelcollecties in het Waasland hield veel meer in dan alleen een overzicht opstellen van de deelcollecties. Vrijwel alle aspecten van erfgoedzorg zijn mee onder de loep genomen. Het resultaat daarvan is een uitgebreid rapport met zeer veel algemene aanbevelingen. In overleg met de verschillende partners zullen we een aantal keuzes moeten maken en concrete projecten naar voren schuiven. In 2008 willen we bijvoorbeeld heel concreet werk maken van een subsidiereglement en een publicatiebeleid. Ook de geplande opleiding van registratie en nummering van kerkelijke objecten of het project Wase digitale bibliografie liggen in het verlengde van enkele van de aanbevelingen."

Lees meer: download de samenvatting van het eindrapport 'Wetenschappelijk onderzoek deelcollecties erfgoed in het Land van Waas' (pdf)

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

Eerste MACHU-rapport verschenen

Onlangs werd het eerste rapport van het Europese project 'Managing Cultural Heritage Underwater' (MACHU) gepubliceerd. Binnen het MACHU-project werken organisaties van zeven Europese landen - waaronder België - samen om het erfgoed onder water beter te beheren. Voor België werden de Vlakte van de Raan en de Buiten Ratel geselecteerd als testgebied. Een online GIS-applicatie vormt de basis van het project.

Versie 1.0 van de GIS-applicatie is bijna klaar en zal vanaf het voorjaar van 2008 uitgebreid getest gworden. Elk deelnemend land heeft twee testgebieden voor deze fase aangewezen. Het is de bedoeling dat alle (archeologische) gegevens over wrakken en ander cultureel erfgoed onderwater in deze gebieden worden beschreven en zichtbaar gemaakt. "Wij selecteerden als testgebieden de Vlakte van de Raan en de Buiten Ratel," zei Ine Demerre (Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed) gisteren in de Gazet van Antwerpen.

"Beide testgebieden bevatten een 21-tal wrakken, vooral uit de Eerste en Tweede Wereldoorlog, maar ook het beroemde VOC-schip 't Vliegend Hart en een mysterieus 18de-eeuws koopvaardijschip, bekend als het Buitenratelwrak." Dat soort wrakken zijn populair bij duikers. Normaal moeten alle uit zee of de rivieren opgeviste scheepsrestanten worden gemeld aan de overheid. "Dat is de theorie. In de praktijk houdt iedereen zijn vondsten stilzwijgend bij zich," aldus Ine Demerre. "Het is wachten op het uitvoeringsbesluit van de nieuwe wrakkenwet. Het sensibiliseren van duikers is een andere belangrijke doelstelling van het MACHU-project."

Enerzijds is MACHU bedoeld om het erfgoed in kaart te brengen, anderzijds worden alle aspecten die invloed hebben op dat erfgoed (infrastructurele werken, erosie, zandwinning, mijnbouw etc.) bijeengebracht. Zo moet MACHU een belangrijk grensoverschrijdend hulpmiddel worden bij het nemen van beslissingen over het Europese onderwatererfgoed. Met behulp van de MACHU GIS-applicatie kunnen de rijkdom van, maar ook de druk op dit 'onzichtbare' erfgoed inzichtelijk worden gemaakt en zelfs voorspeld.

Het MACHU Report is het periodieke rapport van het project. In het eerste nummer wordt het doel van het project, de verschillende testgebieden, met daarin een eerste beschrijving van de archeologische resten en de internationale MACHU-teams voorgesteld. Daarnaast bevat dit rapport een schat aan informatie over wat het project behelst en bovenal veel nieuws over wrakken en onderwater erfgoed. De deelnemende landen zijn België, Portugal, Engeland, Zweden, Duitsland, Polen en Nederland.

Praktisch: het kleurrijke rapport is te bestellen door een email te sturen naar machu@racm.nl
Externe link: www.machuproject.eu

door Tijl | Publicaties | Reacties (3)

Ben jij de student die JCW zoekt?

Jeugd, Cultuur & Wetenschap (JCW) organiseert tijdens de paas- en zomervakantie weer enkele archeologiekampen en dolle archeologiedagen voor de jeugd. Voor de begeleiding van deze kampen is JCW op zoek naar (student)-archeologen. Zij krijgen hiervoor ook een vergoeding. Heb je interesse of wil je gewoon wat meer info, neem dan een kijkje op jcweb.be, of stuur een e-mail naar Sven Vervloet. JCW heeft JOU nodig!

door Priscilla | Vacatures | Reacties (0)

20 februari 2008

Vacature medewerker publiekbereik archeologie m/v

De gemeente Almere zoekt een deeltijdse medewerker voor de uitvoering van het publieksbeleid archeologie. Ervaring met communicatiebeleid en/of beleid ten aanzien van publieksactiviteiten, bij voorkeur op het gebied van cultuureducatie en cultuurparticipatie is een vereiste. Tevens beschik je over kennis van archeologie. Solliciteren kan nog tot 26 februari.

Klik hier voor de volledige vacature.

door Priscilla | Vacatures | Reacties (0)

Meetjeslandse molens moeten weer malen

In het Meetjesland werd deze week het project 'Malende molens' officieel voorgesteld. Elf partners engageren zich in eerste instantie om de Schelderomolen in Schelderode, de Pietendriesmolen in Knesselare en de Stenen Molen in Ertvelde weer aan het werk te zetten. De uiteindelijke bedoeling van het project 'Malende Molens' is om het toeristische potentieel van de molens in de regio in de verf te zetten.

Molens moeten malen, anders komen ze tot stilstand met hun ondergang als onvermijdelijke gevolg. Vanuit die gedachte sloegen 11 partners, onder coördinatie van het Plattelandscentrum Meetjesland, de handen in elkaar voor het PDPO II-project 'Malende Molens: operationaliseren en uitbouwen toeristisch potentieel'.

De Pietendriesmolen uit Knesselare, de Schelderomolen uit Merelbeke en de Stenen Molen uit Ertvelde stapten mee in het project en willen, als malende molens, een voorbeeld stellen voor andere molens in de regio. Na de nodige kleine herstellingswerken aan de molens zullen toeristisch-recreatieve activiteiten uitgewerkt worden rond de molens. Gaande van een educatief project 'van graan tot brood', het uitwerken van een molenroute, opstarten van een verkoopsactiviteit in de molens... willen de initiatiefnemers de molens in de kijker zetten zodat dit waardevolle erfgoed een drager wordt voor plattelandsontwikkeling.

Naast de toeristisch-recreatieve activiteiten is in het project 'malende molens' een deelluik rond tewerkstelling opgenomen. Door de inzet van personen via sociale tewerkstelling zal een kern van werknemers uit de sociale economie samengesteld worden die instaan voor de kleine herstellingswerken. Daarnaast wordt onderzocht in hoeverre een opleiding in de sector molenbouw en molenrenovatie kan aangeboden worden. Daarnaast worden verschillende opleidingen voor molenaars aangeboden die de deskundigheid in het beroep moeten vergroten.

Het project loopt nog tot juni 2009. Wil je meer informatie of denk je op een of andere manier te kunnen meewerken, neem dan gerust contact op met het Plattelandscentrum Meetjesland.

Foto: Schelderomolen (Wikipedia)

door Tijl | Erfgoed | Reacties (0)

Van Kizilburun tot Newport

Op donderdag 21 februari vindt in Gent een lezing plaats over maritieme archeologie, georganiseerd door de Archeologische Werkgroep. Jeroen Vermeersch, scheepsarcheoloog aan het Newport Medieval Ship Project in Wales, zal daarbij een uiteenzetting geven over maritieme archeologie aan de hand van de opgraving van een Romeins wrak te Kizilburun (Turkije) en het onderzoek op het laat-middeleeuwse schip te Newport.

De opgraving van het wrak te Kizilburun, gelegen op 45 m diepte, spitst zich voornamelijk toe op het nagaan van de constructiewijze van het schip en de transport van een marmeren zuil in de eerste eeuw voor Christus. Tijdens de lezing wordt voornamelijk ingegaan op de methodologie van het werken onder water en zal er een beeld gegeven worden over de lading van een dergelijk schip.

De 'Newport Ship' werd in 2002 onverwacht aangetroffen tijdens bouwwerkzaamheden langs de rivier Usk in Newport, Wales. Dankzij de steun van de lokale bevolking kon het schip gered worden en wordt sinds 2004 door een internationaal team onderzocht. Daar het om één van de best bewaarde 15de eeuwse scheepswrakken gaat is het archeologisch een moeilijk te overschatten vondst. Deze 'Welshe Mary Rose' wordt aanzien als een missing link tussen de middeleeuwse en postmiddeleeuwse scheepstypen.

Jeroen Vermeersch studeerde maritieme archeologie aan de universiteit van Southampton en werkt sinds 2005 op het wrak van Kizilburun en sinds dit jaar is hij werkzaam bij het Newport Medieval Ship Project.

Praktisch: donderdag 21 februari om 20u (Blandijn, aud. D, Gent). Toegang gratis. Organisatie: Archeologische Werkgroep
Afbeelding: © Institute of Nautical Archaeology

door Tijl | Lezingen | Reacties (0)

18 februari 2008

Archeologen K.U.Leuven stoten op geplaveide Romeinse weg in Asse

De K.U.Leuven is eind januari van start gegaan met een archeologisch onderzoek langsheen de Nerviërsstraat in Asse. Aanleiding voor de opgravingen is de inplanting van een nieuw gebouw voor de federale politie. De meest spectaculaire vondst binnen de huidige opgraving is de aanwezigheid van een geplaveide Romeinse weg. De 6 meter brede baan kon over een lengte van meer dan 20 meter vrijgelegd en onderzocht worden. Nu zondag is de site open voor het publiek.

In november vorig jaar leverde een proefsleuvenonderzoek op de site, geleid door Dirk Pauwels van het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed, positieve resultaten op. Voor het archeologisch onderzoek krijgt de opgravingsploeg van de K.U.Leuven nu 35 werkdagen tijd. Projectverantwoordelijke is professor Marc Lodewijckx. De dagelijkse leiding is in handen van Kristine Magerman, als wetenschappelijk medewerkster verbonden aan de Onderzoekseenheid Archeologie, en projectarcheologen Ruben Pede en Katrien Van de Vijver.

In totaal kan een oppervlakte van 2500 m² archeologisch onderzocht worden. Het gebied bevindt zich op de grens van de woonzone van de Gallo-Romeinse nederzetting van Asse. In de loop van de 1ste eeuw n.C. ontwikkelde deze nederzetting zich rond een kruispunt van Romeinse wegen. Zeker vanaf het midden van de 1ste eeuw tot het begin van de 3de eeuw n.C. was Asse het economische en bestuurlijke centrum van de regio (vicus). De bevolking woonde op een hoger gelegen plateau, de Kalkoven, dat omringd werd door twee beken. De ambachtelijke en industriële activiteiten van enige omvang grepen ondermeer plaats aan de noordoostelijke rand van de woonkern. In deze zone werd vorig jaar door hetzelfde onderzoeksteam een 2de-eeuws pottenbakkersatelier opgegraven.

De meest spectaculaire vondst binnen de huidige opgraving is de aanwezigheid van een geplaveide Romeinse weg. De 6 m brede baan kon over een lengte van meer dan 20 m vrijgelegd en onderzocht worden. Een verhoging van het midden van de baan ten overstaan van de kanten, zorgde voor een goede afwatering. Langs beide zijden van de weg werd een gracht aangetroffen. Het wegdek, dat in zeer goede staat bewaard is, is geplaveid met grotere en kleinere, vaak onregelmatige stukken kalkzandsteen.

Vermoedelijk betreft het hier een secundaire weg binnen de Romeinse nederzetting van Asse die de verbinding vormde tussen de Romeinse weg richting Elewijt en de baan richting Rumst (aangetroffen door de K.U. Leuven bij de opgraving langs de Krokegemseweg in 2007). Talrijke paalgaten, smalle greppels en kuilen langsheen de noordoostelijke zijde van deze weg wijzen mogelijk op de aanwezigheid van woningen en allerlei activiteiten.

Het verder archeologisch onderzoek van al deze Romeinse sporen zal de komende weken meer duidelijkheid moeten geven over de betekenis van al deze sporen en de specifieke functie van deze zone binnen de Romeinse nederzetting van Asse.

Het archeologisch onderzoek werd mogelijk door de financiële bijdrage van de bouwheer, de Regie der Gebouwen, en door de gemeente Asse die drie arbeiders ter beschikking stelt voor de duur van het project. Bijkomend levert de Gemeente een financiële bijdrage voor de tentoonstelling over de onderzoeksresultaten van het onderzoeksproject aan de Krokegemseweg in 2007 en van deze opgraving die voorzien is voor het najaar van 2008.

Meer info: de Romeinse heirbaan aan de Nerviërsstraat te Asse is toegankelijk voor het publiek op zondag 24 februari, tussen 10 u en 16 u. Reserveren is noodzakelijk via 0474/29.95.67 of via kristine.magerman@telenet.be

door Tijl | Opgravingen | Reacties (7)

Nieuwe archeologiekampen JCW voor 13- tot 15-jarigen

Zoals ieder jaar organiseert Jeugd, Cultuur & Wetenschap (JCW) tijdens de paas- en zomervakantie weer enkele archeologiekampen voor de jeugd. Eind januari kondigden we al enkele kampen aan, en nu werden ook twee nieuwe opgravingskampen voor de 13- tot 15-jarigen bekendgemaakt. In de paasvakantie kunnen de jongeren meegraven in Eindhoven, en tijdens de zomervakantie kunnen ze deelnemen aan de opgravingen van Lommel-Maatheide.

Pasen - archeologiekamp "Graaf, graver, graafst"
Voor het eerste archeologiekamp van 2008 trekt JCW de grens over. De Stichting ArcheoService in Eindhoven ontvangt je met open armen. Dit wordt beslist een archeologiekamp met massa's nieuwe ervaringen: er wordt namelijk gewerkt op een site van een 16de-17de eeuws kasteeltje waarbij grachten, muren en omwallingen blootgelegd worden. Graaf in het verleden van de Nederlandse kasteelheren van eeuwen geleden en kijk binnen in hun leefwereld... wie weet wat je allemaal ontdekt! Overnachten gebeurt in de gastvrije StayOkay jeugdherberg in Valkenswaard. Een uiterst verzorgde accommodatie in een bosrijke omgeving die na de inspannende dagwerkzaamheden voor een ontspannen sfeer zorgt.
Praktisch
Wanneer: 30 maart tot 4 april 2008
Prijs: € 245,00 (leden: € 232,75)
Code: 8002

Zomer - archeologiekamp "Grabbelen in de grond"
Welkom in de Steentijd, de periode van ijstijden en mammoeten! "Lang vervlogen tijd", hoor ik je zeggen? Niets is minder waar! Archeologen uit Lommel nemen je mee naar de prehistorie! Het industrieterrein Maatheide lokt al vanaf het begin van de twintigste eeuw talrijke archeologen die verwonderd zijn over de prehistorische vondsten. In de zomer van 2008 kunnen jullie zelf mee op zoektocht naar rijkdommen uit het verleden. Trek dus je archeologische handschoenen aan en help de archeologen op de Maatheide! 's Avonds trekt JCW zich terug in het prachtige internationale jeugdontmoetingshuis te Lommel voor een heleboel leuke, ontspannende activiteiten.
Praktisch
Wanneer: 21 tot 27 juli 2008
Prijs: € 230,00 (leden: € 218,50)
Code: 8007

Interesse? inschrijven voor deze kampen kan via jcweb.be

door Tijl | Jeugd | Reacties (0)

FVA dient bezwaarschrift in over RUP Nieuwland in Aarschot

Het Forum voor Vlaamse Archeologie (FVA) heeft bij de provincie Vlaams-Brabant een bezwaarschrift ingediend naar aanleiding van het RUP 'Nieuwland' in Aarschot. Daarin werd volgens het FVA geen rekening gehouden met het archeologisch erfgoed, ondanks het aanwezige potentieel. Met haar actie 'Openbare onderzoeken en bezwaarschriften' wil het FVA de bevoegde instanties bewust maken van de noodzaak én de voordelen van preventief archeologisch onderzoek.

Binnen het gebied Nieuwland is volgens het bezwaarschrift minimaal één aanwijzing voor archeologische resten uit de steentijd en was de Demervallei met haar meanders een uitgelezen pleisterplaats voor mesolithische jagers. Er kunnen dan ook enkele archeologische sites worden verwacht op dit terrein. De kans dat bij grondwerken op dit terrein archeologische sites zullen worden vernield, is dan ook bijzonder groot. "Wij vragen dan ook dat de provincie Vlaams-Brabant zowel in de stedenbouwkundige voorschriften van dit PRUP als in de projectplanning de nodige maatregelen oplegt om op passende wijze (bewaring of opgraving) met het archeologisch erfgoed van haar inwoners om te gaan," aldus het FVA.

Een vorig bezwaarschrift ingediend bij dezelfde provincie leidde ertoe dat die toen de noodzaak tot archeologisch onderzoek wél opgenomen heeft in het RUP over het crematrium Hofheide in Holsbeek. Op basis hiervan startte heel recent dan ook een preventief archeologisch onderzoek op de terreinen van de Hofheide. FVA: "In het kader van het voorkomingsbeginsel en gelijkheidsbeginsel lijkt het niet onlogisch dat in de toekomst nu ook andere provinciale ruimtelijke uitvoeringsplannen in Vlaams-Brabant melding zullen maken van de noodzaak van preventief archeologisch onderzoek."

"Hopelijk past de provincie Vlaams-Brabant dus dezelfde redenering toe als in het dossier Hofheide en volgt ze daarmee de provincie Oost-Vlaanderen, waar de integratie van archeologie in de structuurplanning reeds enige tijd op systematische basis gebeurt. Laat ons hopen dat ook de andere provincies volgen. Alert blijven is alvast de boodschap," besluit het FVA.

Meer info: wie wil meewerken aan openbare onderzoeken, vindt de nodige standaardbrieven op www.f-v-a.be, of kan contact opnemen via info@f-v-a.be.

door Tijl | Beleid | Reacties (0)

17 februari 2008

Moortgat koopt beschermd hotel Vanden Meersche in Gent

Gent_Hotel_Vanden_Meersche_klein.jpgHet zogeheten 'hotel Vanden Meersche 'aan de Nederpolder is verkocht aan Michel Moortgat, de grote baas van Duvel Moortgat. Het uit de 14e eeuw daterende pand is beschermd en wordt door de nieuwe eigenaar gerestaureerd. Een definitieve herbestemming voor het gebouw is er nog niet. Eromheen komen nieuwbouwappartementen. Ook het vroegere rusthuis aan de Zandberg wordt vervangen door nieuwbouw.

Geschiedenis

Tot voor kort was het hotel Vanden Meersche een rusthuis dat werd bestuurd door de zusters der kindsheid Jesu. Het hele blok is nu verkocht. De kern van dit 'hotel' was een veertiende-eeuwse herberg, De Pelikaen. In de zestiende eeuw werd het omgevormd tot een patriciërswoning, in de achttiende eeuw tot een herenhuis.

De naam van dit imposante pand dateert uit deze periode. Jean-Baptiste Ignace Vanden Meersche, heer van Berlare en Bareldonck, kocht het gebouw op de hoek van de Nederpolder en de Zandberg in 1736. Zijn erfgenamen vormden het geheel om tot een typisch 18de-eeuwse herenwoning met Lodewijk XV-gevels en een binnentuin omsloten door weelderig bepleisterde tuingevels.

Gent_Hotel_Vanden_Meersche_TV.jpg

De indrukwekkende trapzaal is versierd met wand- en plafondschilderingen met mythologische taferelen rond een virtuoos gesneden eikenhouten trap. In 1948-1949 werd bij de restauratie van de gevels het pleisterwerk verwijderd om het 16de-eeuwse uitzicht te herstellen. Het immense huis heeft een grote binnentuin, die is afgeschermd met een rococomuur. Bij het gebouw hoort ook een kapel waarop een klokkentorentje staat. Het centrale poortgebouw met fronton is een zeer bekend stadsgezicht.

Het hele complex is beschermd. Michel Moortgat is een groot kunstliefhebber. Duvel Moortgat sponsort muziekfestivals als Blue Note, maar ook het Smak en het Waalse Musée des Arts Contemporains in Le Grand Hornu, nabij Mons.

Toekomst

Michel Moortgat zegt dat hij nog niet weet wat hij met het gebouw zal doen. Er komen wonen, een culturele bestemming aan geven of een combinatie, zijn mogelijkheden.

"We zitten nog in een prille fase. Het gebouw wordt in elk geval gerestaureerd en in ere hersteld. Ik heb het gekocht omdat het zo'n prachtig gebouw is. Je kunt zeggen dat ik er verliefd op ben, maar ik heb de aankoop wel goed overwogen. Het klopt dat ik een kunstliefhebber ben, een culturele bestemming kan." Moortgat wordt begeleid door het bureau D&C van Impe&Partners.

Aan de rechterkant van het hotel trekt projectontwikkelaar Promovi een complex op met elf appartementen. Acht flats komen aan de kant van de Nederpolder, drie in de Ursulinestraat. Het gaat om een nieuw gebouw, die in de plaats komt van gesloopte panden. De complexen krijgen als naam De Grooten Pellicaen en De Cleenen Pellicaen. Het gaat om appartementen van 137 tot 205m2.

Gent_Hotel_Vanden_Meersche_nieuw.jpgIn de jaren vijftig breidden de zusters het gebouw uit met een nieuw pand op de hoek van Zandberg en de Ursulinestraat. Daar werd de home De Clenen Pelikaen gerealiseerd. Dat gebouw mocht van de dienst Monumentenzorg worden gesloopt omdat het geen waardevolle elementen bevat. In de plaats komt er een appartementencomplex met een kantoor en elf appartementen (foto links). De ontwerpers zijn Paul Lievevrouw en Jean-Pierre Marien van de groep Sum Project, die ook de Van Eyck Residentie in de Limburgstraat en het Kouterhof op de Kouter ontwierp.

Bron: Het Volk, 16 februari - Erf-Goed Vlaanderen
Afbeeldingen: Gianni Barbieux - Het Volk; Het Tijl Vereenooghe - Erf-Goed Vlaanderen

door Johan | Erfgoed | Reacties (0)

Tentoonstelling 'Mineurs d'un autre âge' vanaf maart in Doornik

Tournai_Mineurs_2008.jpgVanaf 2 maart 2008 vindt de tentoonstelling 'Mineurs d'un autre âge. Spiennes, des mines du IVe millénaire avant notre ère' onderdak in het Musée d'Archéologie in Doornik. Aan de hand van vondsten uit Spiennes maak je kennis met de extractie van vuursteen in de periode waarin de mens overschakelde naar landbouw en veeteelt. De tentoonstelling loopt nog tot 15 november 2008.

De tentoonstelling belicht het leven van de prehistorische mens en - in het bijzonder - de technieken van extractie en exploitatie van silex in Spiennes. De mijnen van Spiennes werden in december 2000 toegevoegd aan de Werelderfgoedlijst van de UNESCO. Uit de tot op heden uitgevoerde dateringen blijkt dat de mijnen van Spiennes werden ontgonnen tussen 4400 en 2500 vóór onze tijdrekening, dat wil zeggen tijdens het Midden- en het Laat-Neolithicum.

'Mineurs d'un autre âge' liep eerder reeds in Namen. Het is een project van de Société de Recherche préhistorique en Hainaut, ter ere van haar 50-jarig bestaan in 2005.

Praktisch: De tentoonstelling loopt van 2 maart tot 15 november 2008 en is alle dagen (behalve dinsdag) tussen 10u-12u en 14u-17u te bezichtigen in het Musée d'Archéologie, 8 rue des Carmes in 7500 Tournai (Doornik).
Meer info: Marianne Delcourt-Vlaeminck - Tel. 069-221672
Bron: Archéoblog Autour de Spiennes

door Johan | Tentoonstellingen | Reacties (0)

Vampir Dugout in Zonnebeke ziet voor het eerst sinds WOI het daglicht

Zonnebeke_Vampir_dugout_Vandewalle.jpgDe voorbije weken is een team wetenschappers erin geslaagd om de ingang tot de Vampir(e) Dugout in het Westvlaamse Zonnebeke vrij te leggen. Het uitgestrekte ondergrondse complex, daterend uit WOI, is uitzonderlijk goed bewaard en wacht nu op verder onderzoek. De internationale waarde van het onderzoek blijkt ook uit de interesse van de BBC, die eergisteren met een team de hele dag kwam filmen in Flanders Fields.

De aanloop

Het lijkt alsof hier nooit een oorlog plaatsvond, maar deze respectievelijke plaats was één van de bloedigste slagvelden van de Eerste Wereldoorlog. Het is een epicentrum van conflict, waar de geallieerden tot op het tandvlees gingen onder Duitse aanvallen in 1914 en 1915 (de Eerste en Tweede Slag om Ieper) en dan tijdens hun eigen offensief van 1917 een kwart miljoen mensen opofferden gedurende een drie maanden durende bloedige uitputtingsslag die de geschiedenis in ging als Passchendaele.

Desondanks slaagde men er niet in om ook maar één van de vooropgestelde doelstellingen te bereiken. De Britten stonden nagenoeg terug op dezelfde plaatsen die ze twee jaar voorheen hadden ingenomen. De grote geallieerde doorbraak zoals zolang werd aangekondigd bleek op geen enkel moment geloofwaardig. Al wat men bereikte was het enorme verlies van mensenlevens in veelal erbarmelijke omstandigheden. In 1918 was ditzelfde gebied getuige van een offensief dat de Britten en hun bondgenoten tot op de rand van de totale vernietiging dreef en waarin de Duitsers al een greep deden naar de langverwachte overwinning. In termen van het verlies van mensenlevens was dit veruit de hevigste periode van de oorlog.

Het was net voor de aanvang van deze periode dat Vampir dugout door de Britse 171th Tunnelling Compagny RE werd geconstrueerd. Het was oorspronkelijk ontworpen als accommodatie voor de staff van het Brigade Hoofdkwartier. Na vier maanden van zware arbeid werd de constructie midden april 1918 voltooid. Net op dat ogenblik werden de Britten gedwongen om deze positie op te geven en de locatie werd overgenomen door de Duitsers. Deze zagen meteen de vele voordelen van deze goed uitgeruste onderkomens.

Dertien meter onder het maaiveld van dit voormalige slagveld werkt sinds enkele weken een internationaal team van geofysici, ingenieurs, archeologen en historici, want daar ligt de stille getuige van deze bewogen periode uit de wereldgeschiedenis. Daar ligt een voor de tand des tijd bevroren wereld, met water gevuld, onaangeroerd - en volkomen bewaard over meer dan 90 jaar. Toen in november 1918 de kanonnen zwegen, vielen ook de pompen stil in deze toen nutteloze overblijfsels. De huidige prospectie vertelt het verhaal van de laatste 18 maanden van de Eerste Wereldoorlog vanuit een totaal ander oogpunt.

Het onderzoek

Zonnebeke_Vampir_dugout_Barton.jpgIn het voorjaar van 2006 werd bekend dat steenbakkerij Terca Zonnebeke N.V. een vergunning had gekregen voor de uitbreiding van de kleiwinningszone en dit tot op een diepte van 24 tot 27 m. De vereniging A.B.A.C. (Association for Battlefield Archaeology and Conservation) heeft onder leiding Johan Vandewalle en Peter Barton de voorbije 15 jaar een stevige knowhow verzameld omtrent ondergrondse WOI-constructies in de Ieperboog en beschikt over een database met de gegevens van meer dan 350 dergelijke constructies, waaronder één vlak bij de nieuwe ontginningszone. Er werd een historisch onderzoek gedaan in verschillende archieven naar de aard en de omvang van de constructie. Hieruit bleek dat de constructie door de aanpalende 27 meter diepe ontginning in z'n verder bestaan bedreigd wordt. Enkel de verstoring van het oorspronkelijke peil van het freatisch water of de beweging van de ondergrondse kleilagen betekenen op termijn de teloorgang van de ondergrondse constructie.

Dit probleem werd aangekaart bij het Agentschap Vlaanderen - Onroerend Erfgoed, het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed en de intergemeentelijke archeoloog van CO7 archeologie. Er werd groen licht gegeven voor het project en het wetenschappelijke onderzoeksteam werd samengesteld.


De uitvoering

Zonnebeke_Vampir_dugout_prospectie.jpgNa uitgebreid onderzoek door middel van een ground penetrating radar (foto links), metaaldetectie, sonar en boringen in het voorjaar en tijdens de zomer van 2007 werd eind januari 2008 gestart met de uiteindelijke vrijmaking van de ondergrondse constructie. De 13 meter diepe schacht werd op een archeologische verantwoorde wijze vrijgemaakt (3 weken werk), waarna de eerste verkenning van de ondergrondse ruimtes kon plaatsvinden met een remote-operated vehicle (kan vergeleken worden met een mini-duikbootje met camera), zodoende de ondergrondse site zo min mogelijk te verstoren. De resultaten van dit onderzoek zijn verbluffend en tonen een constructie in nagenoeg perfecte staat.

De dugout is een constructie van het type D, dat voor een groot deel is opgebouwd uit stalen I-profielen en treinsporen en waar ook gebruik werd gemaakt van het lagging system (met horizontaal liggende balken).

Het ondergronds systeem werd midden 1918 afgewerkt en overgedragen aan de infanterie, maar enkele dagen later viel het al in handen van de Duitsers. Of de constructie tijdens de Duitse bezetting werd aangepast of verder werd uitgebouwd zal blijken uit verder archeologisch onderzoek dat in de komende weken wordt uitgevoerd.
De andere aspecten van deze archeologische prospectie van het ondergrondse '14-'18-patrimonium betekent een revelatie binnen de klassieke archeologie qua uitwerking en aanpak.

Contactpersoon: Kristof Jacobs, prospectieverantwoordelijke

Bron / meer info / afbeeldingen: ABAC perstekst; Het Nieuwsblad, 16 februari; BBC News

door Johan | Opgravingen | Reacties (1)

15 februari 2008

Brusselse KMKG openen zaal met islamitische kunst

De Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis (KMKG) openen op 22 februari een nieuwe zaal die gewijd zal zijn aan kunst uit de islamitische wereld. De collecties beslaan een groot gebied dat zich uitstrekt van Spanje tot het noorden van India. Ter gelegenheid van de opening van de nieuwe zaal zijn de permanente collecties van het Jubelparkmuseum gratis te bezichtigen op vrijdag 22, zaterdag 23 en zondag 24 februari.

De nieuwe zaal gewijd aan de kunst uit de islamitische wereld ligt op de benedenverdieping van de museumvleugel van de Oudheid. De vaste collectie wordt er per regio en per periode tentoongesteld. De chronologie sluit aan bij die van de afdeling van het Oude Nabije Oosten. Een tijdsband en projecties van kaarten en relevante architectonische ensembles plaatsen de voorwerpen in een ruim kader. De audiogids, waarin de 14de-eeuwse Arabische filosoof en socioloog Ibn Khaldun de rol van gids krijgt toebedeeld, de catalogus, thematische bezoekersgidsen en publicaties voor jongeren vullen de informatie aan.

De inrichting van de nieuwe zaal is geïnspireerd op de islamitische architectuur. Het buitenlicht wordt getemperd door een mashrabiyya, een houten gevlochten scherm dat in de traditionele woningbouw in het Nabije en Midden-Oosten zonlicht en warmte tegenhoudt en toch verluchting mogelijk maakt. Een gereconstrueerde moskee uit Noordwest-Pakistan, waarin originele elementen in houtsnijwerk geïntegreerd zijn, roept verder de architectuur op. Een mezzanine over de lengte van de zaal is uitgerust om er tijdelijke tentoonstellingen in onder te brengen.

Een van de topstukken uit de collectie is een 15de-eeuws fluweel met çintamani-patroon uit Bursa (Turkije), wellicht het oudst bewaarde Ottomaanse exemplaar ter wereld. Het is een meesterwerk wegens de dichte weefstructuur, de kwaliteit van de zijde en de gouddraad, en de diepe karmijnrode kleur, die werd bekomen door gebruik te maken van Armeense cochenillekleurstof. Het çintamani-patroon, met de dubbele golvende lijnen en groepen van drie stippen in verschillende grootte, zou zijn oorsprong vinden in het Verre Oosten. In de islamitische wereld roepen de dubbele golvende lijnen tijgerstrepen op en de stippen verwijzen dan weer naar de pels van een luipaard. De combinatie van de twee motieven in het çintamani-patroon symboliseren kracht en macht, en de benaming -letterlijk 'gelukbrengend juweel'- toont aan dat het patroon een positieve betekenis had.

Praktisch: ter gelegenheid van de opening van de zaal 'Kunst uit de Islamitische wereld' zijn de permanente collecties van het Jubelparkmuseum gratis te bezichtigen op vrijdag 22, zaterdag 23 en zondag 24 februari 2008. Meer info op kmkg.be

door Tijl | Tentoonstellingen | Reacties (0)

Limburg onder de loep

Het project "Limburg onder de loep" zal in drie lezingen en daaropvolgende tijdelijke tentoonstellingen de archeologische vondsten uit 2007 samenvatten. Het initiatief gaat uit van Museum De Kolonie in Lommel (27/02), de musea van Maaseik (19/03) en het Provinciaal Gallo-Romeins Museum in Tongeren (09/04). Zowel het bezoek aan de tentoonstelling als deelname aan de lezing is telkens volledig gratis!

Download hier de flyer.

door Priscilla | Lezingen | Reacties (0)

Sagalassosproject werft aan

Het Sagalassos Archaeological Research Project (K.U.Leuven) is momenteel op zoek naar een aantal nieuwe medewerkers voor de ondersteuning en uitbouw van het opgravingsproject. Zo is er een vacature voor een GIS-manager, een site manager en een administratief manager. Daarnaast wordt ook een nieuwe administratief medewerker gezocht. Je kunt nog tot 24 februari solliciteren voor deze functies.

GIS-manager
Als GIS-manager coördineert u het proces van cartografische opname te Sagalassos en omgeving, u beheert een cartografische databank en het gerelateerde cartografische archief (fysiek alsook digitaal) en u biedt software ondersteuning voor diverse GIS-applicaties en ruimtelijke analyse-technieken.

Site manager
Als sitemanager van het Sagalassos Archaeological Research Project staat u mee in voor de uitwerking en implementatie van de lange termijnplanning van opgravingen, conservatie en anastylose in nauwe samenwerking met de opgravingsdirecteur. U zal instaan voor het presenteren van de site op een zo weinig mogelijk ingrijpende en didactisch mogelijke manier. Beide opdrachten zijn in overeenstemming met de Turkse wetgeving en de regelgeving van de Unesco en aanverwante organisaties.

Administratief manager
Als administratief manager staat u in voor de algemene coördinatie van het Sagalassos Archaeological Research Project (en zijn verschillende projecten) en het Centre for Archaeological Sciences, ism het verantwoordelijke diensthoofd.

Administratief medewerker
Volledige administratieve coördinatie, organisatorische en financiële ondersteuning met het oog op het verzekeren van de dagelijkse werking van de dienst, de jaarlijkse opgravingscampagne te Sagalassos, de 'Vrienden van Sagalassos' en de lopende projecten.

Interesse? surf naar www.kuleuven.be/vacatures en solliciteer online. De kandidaturen moeten uiterlijk op 24 februari binnen zijn.

door Tijl | Vacatures | Reacties (0)

14 februari 2008

Gezocht: (jonge) onderzoekers voor deelname SPRECOMAH

valdeloire.pngHet Seminar on Preventive Conservation and Monitoring of the Architectural Heritage (SPRECOMAH) accepteert 40 deelnemers op de jaarlijkse bijeenkomst die dit jaar zal plaatsvinden in Val de Loire, van 26-31 mei. Het project kent eveneens 20 beurzen van 700 euro toe. Zowel voor de beurs als voor participatie aan het seminarie kan je reageren tot 15 maart.

Het eerste seminarie vond plaats aan de Katholieke Universiteit van Leuven van 11-16 juni 2007. Het tweede seminarie zal plaatsvinden in Val de Loire aan de Fontevraud abdij, van 26-31 mei 2008.

Het algemeen opzet van het seminarie bestaat uit:

- lezingen over bestaande preventieve methodologie
- demonstraties on-field en praktische workshops
- plaatsbezoeken
- SWOT-analyse over gepresenteerd onderzoek
- discussie

Het gedetailleerde programma van het seminarie wordt later bekend gemaakt.

De selectie van de kandidaten voor SPRECOMAH 2008 heeft als einddatum 15 maart 2008. Er worden maximum 40 deelnemers aanvaard.

Profiel van de kandidaat-deelnemers:
- jonge onderzoekers met een specialisatie in conservatie (min. master)
- ervaren onderzoekers die innoverend preventief onderzoek deden naar methodologie en instrumenten voor conservatie
- professionelen met minstens 7 jaar ervaring in het gebied van preventieve architecturale conservatie

Aangezien het doel van het seminarie eruit bestaat de kennis over preventieve conservatie over te brengen naar een groot publiek zijn afgevaardigden van lokale of regionale erfgoedorganisaties met goede kennis van andere organisaties en eigenaars van erfgoed eveneens welkom om te appliceren.

Het project biedt 20 beurzen van 700 euro aan op basis van motivatie en interesse voor de deelname aan het seminarie, op basis van eerdere onderzoekservaring of op basis van motivering voor een nieuw gestart project of de uitdrukking van de wens om een project op te starten. Naast de brief van motivatie dient de kandidaat ook twee referentiebrieven in te sturen. Om tot een zo groot mogelijke uitwisseling van kennis te komen worden eveneens geografische criteria in acht genomen.

Deelnemers aan het vorige SPRECOMAH seminarie in Leuven 2007 zijn eveneens welkom om een aanvraag in te dienen voor deelname of voor de beurs. Ze moeten wel voldoende kunnen aantonen dat zij een merkbare evolutie van hun project hebben waargemaakt ten aanzien van vorig jaar.

Praktisch: meer info over het seminarie vind je hier.

Je kan online een aanvraag indienen.

door Priscilla | Congressen | Reacties (0)

13 februari 2008

(in)site Sagalassos

Sagalassos_insite.jpgHet nieuwe boek '(in)site Sagalassos' is het eerste fotoboek dat verschijnt over de archeologische site van Sagalassos. In deze antieke stad in Zuidwest-Turkije loopt al 18 jaar een interdisciplinair-archeologisch onderzoek van de KULeuven. Fotografen Bruno Vandermeulen en Danny Veys laten de liefhebber genieten van de artistieke schoonheid die Sagalassos met zich meebrengt.

Sagalassos_insite_RB_klein.JPGSinds 2003 fotograferen Bruno Vandermeulen en Danny Veys de vondsten en structuren van de stad. Als fotografen bekijken zij de site met andere ogen dan de archeoloog. Dit boek is een fotografische impressie van de opgraving met haar monumenten en wijken. Zij toont de stad op een andere, verrassende manier. Door de combinatie van grote en kleine foto's, details en overzichten, architectuur en landschap wordt dit boek tot een boeiend geheel verweven.

Meer info: Voor meer inkijk in de teksten en foto's van het boek kunt u hier terecht. Het boek bevat o.a. een inleiding door Prof. M. Waelkens, directeur van de opgravingen, en bevat een historisch overzicht van de opgraving en de site.Het boek '(in)site Sagalassos' kan voor 45 euro besteld worden via Peeters Publishers.

Foto's: copyright Bruno Vandermeulen en Danny Veys:
rechtsboven: Ionisch kapiteel van de Tempel van Apollo Klarios.
links: Het zwembad en de zuilen van het frigidarium van de Thermen.

door Johan | Publicaties | Reacties (0)

Projectarcheologen gezocht voor Fluxys-aardgastraject Zandhoven-Ranst

Turnhout_Ravelskamp_Fluxys_klein.jpgIn het voorjaar van 2008 zal NV Fluxys van start gaan met de aanleg van een aardgasvervoerleiding tussen Zandhoven en Ranst (prov. Antwerpen). Het eerste deel van deze leiding (ca. 2 km) werd reeds aangelegd in 2007; het tweede deel sluit hierop aan op de Kapellebaan (Zandhoven) en eindigt in Ranst. De voorlopige startdatum van de werken is vastgelegd begin april 2008; de einddatum is nog niet gekend.

De bouwheer, NV Fluxys, zal 2 projectarcheologen aanwerven om de werken te begeleiden. Conform het eerste deel van de leiding zal het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE) de wetenschappelijke begeleiding op zich nemen. Er zal gewerkt worden in 1 lot.

De archeologen dienen te beschikken over een wagen om zich gedurende de duur van de werken te verplaatsen. Het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed zal in de eerste week van maart selectiegesprekken houden.

Meer info: Geïnteresseerden kunnen vóór 27 februari 2008 een sollicitatiebrief en CV sturen naar onderstaand adres of per e-mail naar Sofie Debruyne.

Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed
t.a.v. Sofie Debruyne
Phoenixgebouw, 1ste verdieping
Koning Albert II-laan 19, bus 5
1210 Brussel

door Johan | Vacatures | Reacties (0)

Attila the Hun

Deze avond kun je op BBC1 terecht voor het docudrama 'Attila the Hun', een aflevering uit de historische documentairereeks 'Heroes and Villains'. Attila de Hun, half genie, half psychopaat, is helemaal anders dan de andere Hunnen. Het enige doel van deze berekende, meedogenloze man is veroveren. Hij heeft zijn oog laten vallen op enkele Romeinse steden en wil een paar nieuwe tactieken uitproberen...

'Attila the Hun', BBC1, 22u00.

door Tijl | Varia | Reacties (0)

Studietweedaagse religieus erfgoed "In ander licht" - inschrijven tot 15 februari

Nog tot het einde van deze week kan je je inschrijven voor de studietweedaagse religieus erfgoed "In ander licht", georganiseerd door het VCM-Contactforum voor Erfgoedverenigingen. In Brugge, op 23 februari zal er worden teruggeblikt op tien jaar religieus erfgoed. In Mechelen, op 4 maart, wordt er een overzicht gegeven van de werking van de Vlaamse overheid voor het religieus erfgoed.

Welke toekomstperspectieven heeft het religieus erfgoed in Vlaanderen? Dat is de hamvraag waar er rond gewerkt zal worden tijdens de studietweedaagse. Het beheer, de nevenbestemming en de herbestemming van het waardevolle religieuze erfgoed van Vlaanderen is een uitdaging voor kerkelijke overheden, lokale en provinciale besturen, erfgoedverenigingen en andere betrokkenen. In 1997 stond de VCM-ontmoetingsdag in dit teken. Begin 2008, iets meer dan tien jaar later, maken zij de balans op, samen met het Agentschap R-O Vlaanderen Onroerend Erfgoed en Team Vlaams Bouwmeester. Ook het Agentschap voor Binnenlands bestuur, bevoegd voor de niet- beschermde kerken en het Agentschap Kunsten en Erfgoed, bevoegd voor het roerend erfgoed, leveren een bijdrage. Wat werd sinds 1997 bereikt, wat is vandaag mogelijk, maar vooral welke uitdagingen resten nog voor de toekomst? Sprekers uit binnen- en buitenland delen hun expertise op dit vlak. Meer informatie over de sprekers en het inhoudelijke programma kan u hier vinden.

Het VCM werd in 1993 opgericht als Vlaamse Contactcommissie Monumentenzorg vzw. Het huidige Contactforum voor Erfgoedverenigingen vzw is een netwerk van meer dan 250 erfgoedverenigingen in Vlaanderen en Brussel. De zorg voor monumenten, landschappen, archeologie en mobiel erfgoed met een tijdelijk onroerend karakter zoals varend, rollend, rijdend, vliegend erfgoed en erfgoed van vermaak staat daarbij centraal.

Praktisch: deelnemen kan na inschrijving (tot 15 februari) en kost 40 euro voor één dag en 60 euro voor de beide dagen. Download de folder met het inschrijvingsformulier (pdf).

door Priscilla | Congressen | Reacties (0)

12 februari 2008

Musea Brugge geeft opnieuw een rondje...

Op zondag 9 maart vindt de derde editie van 'Tournée Muséale' plaats: een traktatieronde van Musea Brugge voor inwoners van een bepaalde gemeente. Deze keer zijn de inwoners van Beernem, Brugge, Jabbeke, Knokke-Heist, Torhout én Zedelgem aan de beurt. Musea Brugge wil met 'Tournée Muséale' de regionale cultuurparticipatie stimuleren. Dit jaar werken Musea Brugge en Raakvlak samen voor een verwendag voor de bewoners van Raakvlak-gemeentes.

Grote blikvangers zoals het Belfort, het Stadhuis en het Groeningemuseum, maar ook minder gekende musea waaronder O.L.V.-ter-Potterie en het Bruggemuseum-Volkskunde, zetten hun deuren die zondag gratis voor je open als één van de deelnemende gemeentes op je identiteitskaart staat. Je krijgt een gedrukt stadsplannetje dat je naar alle deelnemende museumlocaties leidt. Je kan overal gratis zowel de permanente collecties als de tijdelijke tentoonstellingen bezoeken en op bepaalde plaatsen worden je ook rondleidingen aangeboden. Voor die laatste moet je je wel zo snel mogelijk inschrijven (wegens het beperkt aantal deelnemers).

In het kader van deze Tournée Muséale kunnen jonge archeologen in spe op zoek naar het geheim van de vuilniszak in het Bruggemuseum - Archeologie. Samen met een echte archeoloog speuren naar de geheimen van botten en zaden Wat vertelt het vuilnis over de mens vandaag en vroeger? Ook Raakvlak zelf zet op die dag haar deuren open voor bezoekers. Iedereen kan zich inschrijven voor een rondleiding in de Pakhuizen waar het archeologisch depot en werkruimtes zijn gevestigd.

Meer info: neem een kijkje op raakvlak.be voor uitgebreidere informatie. Reserveren voor activiteiten kan via musea.reservatie@brugge.be

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

Gentse vzw Legia zet ijzertijdroute uit

Op zondag 17 februari vindt de tweede Dag van de Ambachten plaats. Honderden ambachtsmannen en ambachtsvrouwen over het ganse land stellen hun ateliers open. Vzw Legia wil de aandacht vestigen op de ambachten die ontstonden of reeds beoefend werden in de ijzertijd en stippelde daarom voor de provincie Oost-Vlaanderen een ijzertijdroute uit. Ontdek een eeuwenoude pottenbakkerstechniek, het smeden van ijzer tot messen of het brouwen van een vlierbloesemdrankje...

Omstreeks 2500 jaar geleden bezat de plaatselijke bevolking al een grote kennis van pottenbakkerij, metaalbewerking en wist men perfect de eigenschappen van alle houtsoorten te benutten. In hun stevige huizen die met de primitiefste materialen werden opgetrokken werd geleefd en gefeest. De kunst van het brouwen zat er al vroeg in en iedereen pronkte graag met glimmende sierraden. Maar de ijzertijdbewoners leefden niet altijd in vreedzame tijden. Regelmatig werden de ter plaatse gesmede messen en zwaarden opgenomen om vijanden neer te slaan.

In onze moderne tijden kwijnen jammer genoeg de aloude ambachten weg. De eerste editie van de Dag van de Ambachten bracht ongeveer 50 000 bezoekers naar de ruim 400 ateliers. Op zondag 17 februari openen tijdens de tweede Dag van Ambachten opnieuw honderden ateliers hun deuren en laten de nieuwsgierige bezoeker de geheimen van het artisanaat ontdekken.

Van alle deelnemende Oost-Vlaamse ambachtslui heeft vzw Legia een selectie gemaakt van ambachten die voor kwamen in de ijzertijd en daarvan een route uitgestippeld. Ontdek een eeuwenoude pottenbakkerstechniek, het smeden van ijzer tot messen en zwaarden of het brouwen van een vlierbloesemdrankje. Vergaap je aan het gesmolten goud die de vorm van sierraden aanneemt en bezet wordt met email of parels of ontdek hoe de huizen vroeger werden geleemd en bedekt met stro.

Praktisch: de locaties van de ijzertijdroute vind je op de Legia-website. Met een eenvoudige klik op de kaart kom je meer te weten over de verschillende ambachten.

door Tijl | Evenementen | Reacties (0)

Valsmunters van vroeger en nu

Valsmunterij is zo oud als de munt zelf. Op dinsdag 19 februari nodigt het NKV Vlaams-Brabant prof. dr. Johan van Heesch uit voor een lezing over de geschiedenis van de valsmunterij van de oudheid tot nu. De spreker zal niet alleen het voorkomen van muntvervalsingen in Griekenland en vooral in Rome behandelen maar eveneens ingaan op het kopiëren van antieke munten in recentere tijden (16de-21ste eeuw).

Naast een voorstelling van de productietechnieken van vervalsers uit de oudheid en van de Romeinse valsmunterateliers gevonden op Belgische bodem zal dieper worden ingegaan op de economische context van valsmunterij, een fenomeen dat in bepaalde eeuwen veel couranter is dan in andere. Ook moderne vervalsingen, een reëel gevaar voor wetenschappers en liefhebbers, komen uitvoerig aan bod.

Prof. dr. Johan van Heesch is docent numismatiek aan de K.U.Leuven en aan de U.C.L (Louvain-la-Neuve). Daarnaast is hij voltijds verbonden aan het penningkabinet van de Koninklijke Bibliotheek van België te Brussel.

Praktisch: De lezing 'Valsmunters van vroeger en nu' wordt georganiseerd in samenwerking met de studentenkringen Historia en Babylon en het Instituut Klassieke Studies, en vindt plaats op dinsdag 19 februari 2008, om 20.00u, in het Mgr. Sencie-Instituut (Erasmusplein, Leuven), auditorium 00.28. De toegang is gratis.

door Bart | Lezingen | Reacties (0)

11 februari 2008

Archeologische infodag provincie Antwerpen op 8 maart

Op zaterdag 8 maart vindt in Brecht de derde infodag archeologie van de provincie Antwerpen plaats. Op deze gratis infodag, die speciaal bedoeld is voor de amateur-archeologen, verenigingen en vrijwilligers, zijn alle geinteresseerden welkom. Je kunt kiezen uit verschillende workshops, en er staan ook twee lezingen over archeologische collectieregistratie op het programma. Inschrijven kan nog tot 1 maart.

Elk jaar draait de provinciale infodag rond een ander thema. In 2008 staan archeologische collecties en collectieregistratie centraal. Daarbij beperkt de infodag zich bewust niet tot museale collecties: die bevatten een selectie van voorwerpen - vaak de 'mooiste' of best bewaarde - maar ze vertegenwoordigen slechts een fractie van al het materiaal dat bij archeologisch onderzoek wordt gevonden. Voor archeologen telt in de eerste plaats de informatie die een voorwerp in zich draagt. Daarom is het zo belangrijk dat de band tussen vondsten en hun context bewaard blijft en is het ook essentieel dat al het materiaal met de best mogelijke zorgen wordt omringd.

Op deze contactdag belichten workshops onderwerpen als het inventariseren, het behandelen van de verschillende materialen, het inpakken en opbergen, het herkennen van schadebeelden en hoe dat te verhelpen. Daarnaast staan ook twee lezingen op het programma. Joke Bungeers zal de eerste resultaten bespreken van het project 'Archeologische collectieregistratie in de provincie Antwerpen'. Liesbeth Van Camp zal het hebben over de collectieregistratie in en om het Kempisch Museum in Brecht. De infodag wordt afgesloten met een receptie, aangeboden door de provincie Antwerpen, en een vrij bezoek aan de tentoonstelling 'De bodem ontcijferd'.

Praktisch: download de folder van de infodag (pdf). Je kunt tot 1 maart inschrijven met de antwoordkaart in de folder of via provant.be

door Tijl | Congressen | Reacties (0)

Romeinendag 2008: programma bekendgemaakt

De jaarlijkse Romeinendag zal doorgaan op zaterdag 19 april 2008 op de campus van de Université Libre de Bruxelles (ULB), 44 Jeannelaan te 1050 Brussel. Het congress biedt een ontmoetings- en overlegforum voor allen die geïnteresseerd zijn in de Gallo-Romeinse periode in onze regio. De lezingen en posters hebben betrekking op de actualiteit van het archeologisch onderzoekvan het jaar 2007, of op langdurig onderzoek dat onlangs werd afgesloten.

Programma 2008