In het Waasland zijn er meer dan 120 erfgoedorganisaties actief. Reeds bij de start van de Erfgoedcel Waasland was duidelijk dat de nood aan ondersteuning groot was. Vooral voor het uitvoeren van de basistaken: het bijhouden en verzamelen van het cultureel erfgoed, de studie van het cultureel erfgoed en de ontsluiting van het cultureel erfgoed naar het publiek rekenden erfgoedorganisaties op inhoudelijke en financiële hulp van de Erfgoedcel Waasland. De Erfgoedcel Waasland gaf aan onderzoekers Iris Steen en Patrick Van den Nieuwenhof de opdracht om de collecties roerend erfgoed in het Waasland in kaart te brengen om verschillende redenen:

* om een eerlijke keuze te maken uit de duizenden objecten die nog moeten geïnventariseerd worden en het vele beeld- en ander materiaal dat om digitalisering vraagt,
* om de aanwezige collecties in een groter geheel te kunnen plaatsten (welke zijn de verbanden tussen de verschillende collecties en waar overlappen ze) en
* om nood aan depotruimte in een goed perspectief te zien.

De resultaten van het onderzoek zijn een handig hulpmiddel voor het toekomstig beleid van de Erfgoedcel Waasland en haar partners. Het helpt om gefundeerde keuzes te maken wat betreft inventarisatie, collectiemobiliteit, selectie- en afstotingsbeleid, behoud en beheer en depotruimte. Een primeur voor Vlaanderen is dat het onderzoek gebeurde op deelcollectieniveau. Een deelcollectie is een groep voorwerpen, documenten of archiefstukken die een samenhang vertoont. Dat kan omdat ze dezelfde functie hebben (bijvoorbeeld landbouwwerktuigen), uit een zelfde materiaal bestaan (bijvoorbeeld zilverwerk) of over hetzelfde onderwerp gaan (bijvoorbeeld de Eerste Wereldoorlog).

Coördinator Ode De Zutter licht toe: "Omdat we met een gedetailleerd onderzoek naar àlle erfgoedvoorwerpen, documenten, afbeeldingen, boeken en archiefstukken enz. tientallen jaren zoet zouden zijn, hebben we ervoor gekozen deelcollecties in kaart te brengen. Dit liet ons toe sneller te werken, maar toch informatie te verzamelen over de samenhang en complementariteit van collecties en zorgt voor een brede basis voor verdere meer uitgebreide projecten."

Naast uitgebreide informatie over de erfgoedcollecties, bevat het onderzoeksrapport ook 35 aanbevelingen voor het regionaal erfgoedbeleid:

1. Aanbevelingen die verband houden met het registreren en behoud en beheer van de collectie: bijvoorbeeld 'zorg voor een (digitale) ontsluiting van heemkundige tijdschriften' of 'maak in overleg met het Provinciebestuur Oost-Vlaanderen een regionaal erfgoeddepotbeleid, na grondige inventarisatie en eventuele afstoot of ruil van deelcollecties'.
2. Aanbevelingen die de uitwisseling van kennis en kunde tussen organisaties kunnen bevorderen: bijvoorbeeld 'ontwikkel een competentiepool van erfgoedzorgers in het Waasland'.
3. Aanbevelingen die de maatschappelijke rol van erfgoedorganisaties moeten versterken: bijvoorbeeld 'integreer het roerend erfgoed in het toeristisch aanbod' of 'stimuleer erfgoedorganisaties tot een meer procesgerichte en interactieve publiekswerking'.
4. Aanbevelingen die het functioneren van de organisaties moeten faciliteren: bijvoorbeeld 'structureer samenwerking van landbouwmusea in en buiten de streek' en 'begeleid vrijwilligersorganisaties bij juridische vraagstukken'.

Het wetenschappelijk onderzoek naar de deelcollecties is ondertussen afgewerkt, maar dit is zeker geen eindpunt voor de Erfgoedcel Waasland. Ode De Zutter: "De onderzoeksmethode moet nog verder verfijnd worden en de aanwezige collecties moeten meer in detail onderzocht worden. De inventarisatie van de deelcollecties in het Waasland hield veel meer in dan alleen een overzicht opstellen van de deelcollecties. Vrijwel alle aspecten van erfgoedzorg zijn mee onder de loep genomen. Het resultaat daarvan is een uitgebreid rapport met zeer veel algemene aanbevelingen. In overleg met de verschillende partners zullen we een aantal keuzes moeten maken en concrete projecten naar voren schuiven. In 2008 willen we bijvoorbeeld heel concreet werk maken van een subsidiereglement en een publicatiebeleid. Ook de geplande opleiding van registratie en nummering van kerkelijke objecten of het project Wase digitale bibliografie liggen in het verlengde van enkele van de aanbevelingen."

Lees meer: download de samenvatting van het eindrapport 'Wetenschappelijk onderzoek deelcollecties erfgoed in het Land van Waas' (pdf)