Volkskunde Vlaanderen startte onlangs een project om de typische volkscafés te behouden. Mensen die nog authentieke volkscafés kennen, kunnen deze aanmelden op www.volkscafes.be. Volkskunde Vlaanderen zal, na controle door caféspotters, een inventaris maken van typische volkscafés. Na verloop van tijd is het ook de bedoeling om de verdwijning van volkscafés tegen te gaan door sensibilisering van de bevolking en de lokale besturen met betrekking tot het belang van authentieke cafés. De belangstelling voor het initiatief om de volkscafés in Vlaanderen in kaart te brengen is bijzonder groot. "Het toont aan dat het project beantwoordt aan een reële behoefte en dat er een groot maatschappelijk draagvlak voor is," stelt minister Van Mechelen. "Mogelijk biedt de inventaris de gelegenheid voor het opstarten van een typologisch-thematisch dossier rond cafés. We moeten dat echter nog even afwachten omdat de inventaris van Volkskunde Vlaanderen niet noodzakelijk de eventuele erfgoedwaarde in kaart brengt, maar veeleer focust op een sociaal gevoel."

Om voor bescherming in aanmerking te komen moet een gebouw aan een of meerdere intrinsieke erfgoedwaarden hebben, aldus de minister. "Ook volkskundige of socio-culturele waarden kunnen aanleiding geven voor bescherming," stelt hij. "Dat is uiteraard een individuele afweging die per gebouw moet worden gemaakt. Eén van de moeilijkheden bij de bescherming van cafés is precies dat het goed gevoel dat veel mensen bij een bepaald café heeft niet altijd kan worden beschermd, omdat het onder andere afhankelijk is van het gezelschap, de cafébaas... Een andere afweging die moet worden gemaakt heeft betrekking op de bescherming van het interieur. Soms maakt dat onlosmakelijk deel uit van het etablissement en moet overwogen worden om het integraal mee te beschermen. Tegelijkertijd moet er ook voor gezorgd worden dat de noodzakelijke dynamiek niet wordt gekortwiekt door elke ingreep onmogelijk te maken."

Tot op heden zijn er ongeveer 100 (voormalige) cafés, herbergen, afspanningen en andere etablissementen beschermd als monument. De beschikbare informatie laat niet toe om uitsluitsel te geven of al deze cafés nog steeds als café worden gebruikt of dat sommige een andere bestemming hebben gekregen. Bovendien zijn er ook nog een aantal andere gebouwen (zoals de voormalige Dominicanerkapel in Aalst) die tot café zijn herbestemd.

Aansluitend artikel: Volkskunde Vlaanderen brengt overblijvende volkscafés in kaart (9 januari 2008)
Foto: herberg Klosken in Sint-Martens-Lennik (Hans Van Lierde)