HomeKalenderForumContactLinks

29 januari 2008

L'archéologie wallonne en ruine?

In Wallonie ontstond onlangs enige beroering toen de krant Vers l'Avenir onder de titel 'Le service Archéologie est en ruine' uitpakte met een bijzonder kritisch artikel over de toestand van de Waalse archeologie. In een reactie in La Libre Belgique schetst het 'Forum pour l'archéologie en Wallonie' nu een genuanceerder beeld van de situatie: door een chronisch gebrek aan middelen zijn er inderdaad de nodige problemen, maar de archeologen doen nog steeds gemotiveerd hun werk...

Bron: Autour de Spiennes (een blog over archeologie in Wallonie... de moeite waard om bij je favorieten te zetten!)

door Tijl om 23:05 | In de pers | Reacties (10)

Antwerpen wil resten 16de-eeuws bastion toeristisch ontsluiten

Het 16de-eeuwse 'Spaanse bastion', dat enkele jaren geleden bij de werkzaamheden aan de Antwerpse Leien werd blootgelegd, moet van de nieuwe parkeergarage aan de Nationale Bank een toeristische attractie maken. "Het gaat om een voorstel van de archeologische dienst, dat we volop steunen," zegt Antwerps schepen voor Stadsontwikkeling Ludo Van Campenhout vandaag in de Standaard. "Alle Antwerpenaars en toeristen moeten er straks naar kunnen kijken."

De parkeergarage van de Nationale Bank tussen de drie Leientunnels is nog niet open, maar het Antwerpse stadsbestuur droomt ervan er straks een toeristische attractie van te maken. Want ondergronds verbergt ze een van de laatste getuigen van de Spaanse bezetting. Het gaat om de muur van een verdedigingsbastion uit de zestiende eeuw, door archeologen tot hun blijde verrassing ontdekt tijdens de graafwerken aan de Leien.

Er werd overigens eerst aan gedacht om de muur gewoon weg te graven. Uiteindelijk besliste de Vlaamse regering om de omwalling te behouden. De historische muur zou een plaatsje krijgen in de ondergrondse parking. Voorlopig staat die nog te pronken op verdieping -3. De stad wil evenwel vermijden dat de historische overblijfselen alleen te bewonderen vallen door automobilisten die tot de diepste parkeerkelder rijden.

"Het is een van de belangrijkste relicten uit de Spaanse periode," aldus schepen Van Campenhout. "Het kan niet dat dat alleen voor de parkerende chauffeurs te bewonderen valt. Alle Antwerpenaars en toeristen moeten er straks naar kunnen kijken." Hoe een en ander praktisch gerealiseerd moet worden, wordt nog bestudeerd. Er wordt daarbij alleszins ook gedacht aan enkele informatiepanelen en zelfs een klein museumpje met voorwerpen uit de betreffende tijd en maquettes van de Spaanse verdedigingslinie uit de zestiende eeuw.

Bron: De Standaard - 29 januari 2008

door Tijl om 22:54 | In de pers | Reacties (0)

27 januari 2008

Renovatie Loretteklooster Mechelen start volgende week

Begin februari wordt in Mechelen gestart met de renovatie van het voormalige Loretteklooster en de bijhorende school. Zo verdwijnt opnieuw een stadskanker uit het Mechelse straatbeeld: het complex tussen Melaan en Begijnenstraat stond al een kwarteeuw te verkommeren. Momenteel zou er met het stadsbestuur onderhandeld worden om voor de werken een archeologisch onderzoek te laten plaatsvinden.

Voor de renovatie van het Loretteklooster werden al meermaals plannen uitgetekend, maar ditmaal is het menens. Een bouwpromotor wil het leegstaande gebouwencomplex tegen 2010 omvormen tot een kwaliteitsvol woonproject met ruimte voor 25 hoogwaardige appartementen en lofts. De speelplaats van de vroegere Loretteschool wordt heraangelegd als binnentuin. Aan de Drabstraat komt een ondergrondse parkeergarage voor een dertigtal wagens. De Mechelse architect David Driesen tekent de plannen.

"Dit woonproject zal een positieve invloed hebben op de buurt," meent burgemeester Bart Somers. "Voor de Begijnenstraat is dit het tweede teken van heropleving, na het woonproject 't Spijker. Hierdoor zal het straatje, dat de Vismarkt met de kathedraal verbindt, alleen maar aan belang en uitstraling winnen. Ook de Melaan wordt op deze manier verlost van storende leegstand. Bovendien houdt het ontwerp rekening met de historische context. De beschermde gevels aan de Melaan en de Drabstraat blijven intact, met tussenin een moderne nieuwbouw."

In het binnengebied leggen de promotoren twee stadstuinen en een ondergrondse garage met 31 plaatsen aan. "We willen komend najaar met de bouwwerkzaamheden aanvatten. Momenteel onderhandelen we nog met de stad om op de site vooraf een archeologisch onderzoek te laten plaatsvinden", stelt een van de projectontwikkelaars dit weekend in de Gazet van Antwerpen. Stadsarcheoloog Bart Robberechts kijkt al uit naar de opgravingen rond het Loretteklooster. "Enkele proefputten hebben al aangetoond dat op een diepte van slechts dertig centimeter muurresten te vinden zijn. Wanneer je in de middeleeuwse binnenstad bij wijze van spreken een spade in de grond steekt, is er altijd een goede kans op mooie archeologische vondsten."

Aansluitend artikel: Het Spijker in Mechelen: de eerste opgravingscampagne (5 maart 2006)

door Tijl om 21:53 | In de pers | Reacties (0)

3 januari 2008

Amateurarcheologen schenken fibula aan Hasselts stadsmuseum

Drie amateurarcheologen uit Kuringen hebben vorige week een Karolingische fibula geschonken aan het Stadsmus, het Hasseltse stadsmuseum. De mantelspeld zou uit de negende of tiende eeuw dateren. Het voorwerp werd in de zomer van 2006 gevonden bij het uitgraven van een visvijver op het domein Prinsenhof in Kuringen. Eerder werden al negentien munten uit het Prinsenhof aan het museum geschonken.

Het Prinsenhof, in de Hasseltse deelgemeente Kuringen, kreeg zijn huidige naam in de 18de eeuw. De plaats was in de loop van de geschiedenis de residentie van onder anderen de graven van Loon en de prinsbisschoppen van Luik. Het staat vast dat op deze plaats reeds voor 1240 een motte bevond. Het eerste slot, een waterburcht met vier hoefvormige torens, werd gebouwd in het begin van de 14de eeuw.

Bij graafwerken aan de visvijver in het Prinsenhof werd in augustus 2006 een merkwaardige fundering en een waterput bloot gelegd. Een drietal leden van de Detectorvrienden Vlaanderen gingen - met een vergunning op zak - met hun metaaldetector op zoek naar oude munten en andere artefacten. "Toen we het voorwerp vonden, dachten we dat het ging om een gewone broche," vertellen Kris en Sven Leenaers en Carlo Nelissen. "Na grondig onderzoek kwamen we tot de conclusie dat het om een fibula gaat. Het is een sierwerkje uit brons uit de negende of tiende eeuw met inleg van rood en wit email. Het voorwerp werd als mantelspeld gebruikt. Eerder werden al gelijkaardige fibula's gevonden in Lummen en in Oost-Vlaanderen. Ook de negentien munten die we op het Prinsenhof vonden, schonken we aan het Stadsmus. De oudste munt dateert uit de periode 1650-1688."

De munten en de fibula zullen een permanente plaats in het Stadsmus krijgen. Schepen van Cultuur Lieve Pollet: "Zonder deze amateurarcheologen hadden we niets gehad. We hadden toen geen middelen om naar aanleiding van het uitgraven van de vijver archeologisch onderzoek te doen. Daar is sinds de oprichting van de Erfgoedcel verandering in gekomen. We hopen in de toekomst dus nog vondsten te kunnen doen in Hasselt. Hoeveel de fibula waard is, weten we niet. Voor Hasselt is het voorwerp van onschatbare waarde."

Lees meer: een impressie van de opzoekingen aan het Prinsenhof vind je op deze website
Bron: Het Laatste Nieuws - 28 december 2007
Foto: Forum Detectorvrienden Vlaanderen

door Tijl om 22:54 | In de pers | Reacties (0)

14 december 2007

"Terracottakrijgers in Maaseik zeker echt"

In het Duitse Hamburg heeft het Museum voor Volkenkunde een tentoonstelling met krijgers van het Chinese terracotta-leger van Xi'an gesloten, omdat de beelden moderne replica's bleken te zijn. Meer dan tienduizend bezoekers krijgen hun geld terug. Een gelijkaardige tentoonstelling komt eind volgend jaar ook naar Maaseik. De organisatoren benadrukken vandaag in De Morgen dat de beelden in Limburg wel echt zullen zijn.

Het achtduizendkoppige terracotta leger van Xian is Unesco-werelderfgoed. De levensgrote beelden van krijgers en ruiters werden in 1974 ontdekt door boeren die aan een waterput werkten. Ze bleken een van de grootste archeologische van de twintigste eeuw te hebben gedaan. De beelden - voetvolk, kroosboogschieters, ruiters met strijdwagens - hoorden bij het graf van de eerste Chinese keizer Qin Shi Huangdi (derde eeuw voor Christus).

Het terracottaleger is bijzonder populair bij het grote publiek. In Londen werd rond de krijgers dit najaar een mega-tentoonstelling opgezet in het British Museum. Maar ook in Hamburg trokken de Chinese krijgers dus een massa volk. Tot de hoeders van de beelden uit Xi'an zelf een kijkje kwamen nemen. "Dit kunnen de echte beelden niet zijn want wij hebben helemaal geen exemplaren uitgeleend aan Duitsland," zeiden de afgevaardigden. "Alle exemplaren in Hamburg zijn moderne replica's. Dit is een zware vorm van bedrog tegenover de media en het publiek. Deze tentoonstelling moet onmiddellijk worden gesloten," zo reageerde de verbolgen overheidsdienst voor cultureel erfgoed uit de Shaanxiprovincie op zijn website.

Het Centrum voor Chinese Kunst en Cultuur, dat de expositie in opdracht van het museum opzette, pleit onschuldig: "Zoals in het contract staat, zijn de beelden authentiek. Ze zijn gemaakt uit klei van Xi'an en zijn even groot als de originelen." Het museum besloot door de hetze de tentoonstelling te sluiten. Meer dan tienduizend bezoekers krijgen hun ticket terugbetaald.

Experte Chinese kunst Nicole De Bisschop en conservator Hubert Heymans (Musea Maaseik) vinden de manier van werk hoogst verwonderlijk. "Als je kunstwerken uit China wilt, ga je ter plekke en onderhandel je zonder tussenpersonen. Dat zou ieder museum moeten weten want er zijn massaal veel replica's in omloop," zegt De Bisschop vandaag in De Morgen. "Alleen wie in Xi'an afspraken maakt en na acht maanden administratie de juiste stempels en papieren heeft, kan zeker zijn."

"Het probleem is dat China merkt hoeveel geld musea hier veil hebben om de beelden te mogen lenen," aldus De Bisschop. "Ik zie nu dat dat jammer genoeg de uitleenprijzen voor alle Chinese kunstwerken enorm opdrijft. En dat leidt ook tot bedrog." Volgens Hubert Heymans, die al vijf jaar een tentoonstelling van enkele krijgers in Maaseik voorbereidt, is het museum in Hamburg bedot door een malafide tussenpersoon. Hij benadrukt dat de beelden in Maaseik "zeker echt" zullen zijn.

Bron: De Morgen - 14 december 2007

door Tijl om 23:49 | In de pers | Reacties (0)

26 november 2007

Heemkring Eine boos om verloren archeologische vondsten

Volgens Heemkring De Westerring uit Eine (Oudenaarde) zijn bij collectorwerken rond de Sint-Eligiuskerk in Eine belangrijke archeologische vondsten verloren gegaan. Aangezien niemand het nodig vond archeologisch onderzoek te doen op de werf, zijn belangrijke vondsten nu in privé-handen, stelt de heemkring. Een detectoramateur recupereerde een aantal vondsten uit het stort. "Waarschijnlijk was er nog veel meer te vinden, maar daarvoor is het nu natuurlijk te laat," klinkt het.

Voorzitter Magda De Lange van de heemkring De Westerring klaagt de situatie vandaag aan in Het Nieuwsblad: "Omwille van collectorwerken is het Eineplein nu al maandenlang in één grote bouwwerf. Niemand vond het bij de stad echter nodig om daar enig archeologisch onderzoek te doen. Een man uit Maarkedal was zo alert om in de overtollige aarde die afgevoerd werd naar een stort te gaan zoeken met een metaaldetector en dat bleek méér dan de moeite waard. De man was zo eerlijk ons zijn naam en adres te bezorgen maar die stukken hadden in een archeologisch depot moeten zitten. In de hopen weggevoerde grond was er bovendien waarschijnlijk nog véél meer te vinden. Nu is het daarvoor te laat natuurlijk."

De voorzitster is bovendien ook boos op de kerkfabriek van Eine omdat zij nog geen reactie kreeg op een brief waarin zij peilt naar de toekomst van de crypte in Eine. "Is er een ontwerper aangesteld om na te gaan of het de moeite is om de schilderingen te restaureren of te conserveren," vraagt De Lange. "Wij weten niets over de stand van zaken, noch over de huidige toestand van de crypte. Wij weten dat massaal bezoek uitgesloten is maar met enige voorzorgen moet toch een beperkt bezoek mogelijk zijn."

Jean-Pierre Van der Meiren, voorzitter van de kerkfabriek, zegt dat de aanpak van de crypte in de begroting van de kerkfabriek is opgenomen. "Die begroting is nu door een centraal kerkbestuur gebundeld en aan de stad bezorgd en moet daar nog goedgekeurd worden. Logisch ook omdat de stad toch twintig procent van de kosten moet bijpassen. De rest van het geld komt van de provincie (20 procent) en de Vlaamse overheid (60 procent). Pas als de gemeenteraad haar fiat geeft kan met de voorbereidende werken worden beginnen."

Foto: onder meer deze munt kon een inwoner uit Maarkedal uit de afgevoerde aarde van het Eineplein met een metaaldetector opsporen
Bron: Het Nieuwsblad - 26 november 2007

door Tijl om 12:07 | In de pers | Reacties (2)

25 november 2007

Wervik maakt werk van archeologie

De stad Wervik wil een stedelijke archeologiewerking opzetten. Enkele erfgoedverenigingen en geïnteresseerden zijn al begonnen met de inventaris van archeologische sites in Wervik, het gehucht Kruiseke en de deelgemeente Geluwe. Na deze inventarisatie komt er een reglement om het Werviks archeologisch erfgoed veilig te stellen. Wervik is een van de oudste steden in België. In de Romeinse periode was Viroviacum een ruraal centrum binnen de Civitas Menapiorum.

"De jongste vijftig jaar hebben heel wat archeologische vondsten en academische eindverhandelingen het belang van Wervik op historisch gebied benadrukt', zei schepen Rik Braem deze week in De Standaard. 'Denken we maar aan het Gallo-Romeins verleden, de lakennijverheid, de wereldhandel, de godsdiensttroebelen, de grensarbeid, de Eerste Wereldoorlog, de tabaksindustrie. Evenveel bewijzen dat Wervik meer dan een voetnoot in de geschiedenis is."

Van heel wat van die zaken zitten er sporen in de Wervikse ondergrond. Vrijwilligers zijn al jaren bezig met het inventariseren van de bodemvondsten. "Maar de systematiek en de ontsluiting van de gegevens ontbraken. Daarom namen we contact op met de afdeling Archeologie van Ruimtelijke Ordening van de Vlaamse Gemeenschap. Wervik is, net als Tongeren, voor iedere archeoloog met interesse voor het Gallo-Romeinse verleden, het Vlaamse Walhalla," zegt Rik Braem.

Na de eerste gesprekken, zijn enkele erfgoedverenigingen en geïnteresseerden begonnen met de inventaris van archeologische sites in Wervik, het gehucht Kruiseke en de deelgemeente Geluwe. Na deze inventarisatie komt er een reglement om het Werviks archeologisch erfgoed veilig te stellen. Belangrijk is ook dat de kadasterkaart Wervik, Geluwe en Kruiseke in zones wordt opgedeeld: van rode (archeologisch heel belangrijk) tot groene zones (minder belangrijk).

Schepen Braem: "Bij een verbouwing waarbij een vergunning verplicht is, wordt de dienst Ruimtelijke Ordening op de hoogte gebracht van het belang van de site. Indien de ingrepen archeologisch erfgoed in gevaar brengen, wordt er overleg gepleegd tussen de eigenaar, de stad Wervik en de dienst Ruimtelijke Ordening afdeling Archeologie. Als er bouwprojecten in een belangrijke archeologische site op stapel staan, kunnen daar eerst opgravingen gebeuren."

Bron: De Standaard - 23 november 2007

door Tijl om 17:53 | In de pers | Reacties (0)

15 november 2007

Michelsbergsite in Assent bedreigd door komst biogasinstallatie

De archeologisch waardevolle Hermansheuvel in Assent (Bekkevoort) wordt bedreigd door de mogelijke komst van een biogasinstallatie. Dat stelt een lokaal actiecomié. Op de heuvel ontdekten en onderzochten archeologen een belangrijke landbouwnederzetting uit de neolithische Michelsbergcultuur. "Een belangrijk gedeelte van de installaties zal nu in de heuvelflank worden ingebouwd. Dat is een regelrechte aanslag op een archeologisch belangrijk gebied," stelt het comité.

"Op deze heuvel werden restanten teruggevonden van één van de oudste nederzettingen in ons land," zegt Roel Baets van Natuurpunt en comité Leefbaar Assent, vandaag in Het Laatste Nieuws. "De Hermansheuvel is een historische getuigenheuvel die zijn oorsprong heeft in het laat Mioceen, tussen de 23 tot 5 miljoen jaar geleden," aldus Baets. "Tijdens deze periode steeg de zeespiegel, en kwam heel Vlaanderen onder water te liggen. Een belangrijk gedeelte van de installaties zal in de heuvelflank worden ingebouwd. Dat is een regelrechte aanslag op een archeologisch belangrijk gebied. De belangrijkste voorhistorische vondsten uit de streek werden gedaan op de Hermansheuvel.".

"Henri Claes verzamelde hier duizenden bijlen, pijlpunten en andere gebruiksvoorwerpen uit silexsteen. Het zijn de eerste sporen van een blijvende nederzetting in de streek uit de Michelsbergcultuur. Veel van deze voorwerpen bevinden zich nu in het Hagelands museum in Tielt-Winge. De archeologen van de Leuvense universiteit deden ook onderzoek op deze heuvel, en ontdekten er telkens overblijfselen. Rond 3.000 à 1.500 voor Christus schakelden de bevolking uit onze streek over op vaste verblijfplaatsen."

De waardevolle heuvel is voor Baets een extra element in zijn strijd tegen de mogelijke komst van een biogasinstallatie. Andere strijdpunten zijn de onveiligheid door de toename van het zware verkeer en de overlast voor het Assentse dorpscentrum. Op basis daarvan weigerde het college van burgemeester en schepenen ook al de bouwvergunning. De eigenaar tekende beroep aan tegen deze weigering van zijn vergunningsaanvragen. De uitspraak in de dossiers wordt een van de volgende weken verwacht.

Bron: Het Laatste Nieuws - 15 november 2007
Referentie: Casseyas, C. and Vermeersch, P. (1993) Opgravingen op de Michelsbergnederzetting van Assent-Hermansheuvel. Notae Praehistoricae 12-1992:147-151.

door Tijl om 13:48 | In de pers | Reacties (0)

17 september 2007

Jezuïetencrypte herontdekt onder Sint-Michielskerk in Leuven

Er is een vergeten crypte aan het licht gekomen onder de winterkapel van de Leuvense Sint-Michielskerk. Het bouwsel dateert van 1652 en er liggen resten van tientallen overleden Jezuïeten. Het bestaan van de crypte bleek uit oude teksten en was onder ogen gekomen van professor Katlijn Malfliet, voorzitster van de kerkfabriek. De vondst dateert al van vorig jaar, maar was tot dusver nog niet naar buiten gebracht.

Professor Katlijn Malfliet, wist uit een geschiedkundig boek dat er een crypte moest zijn. Onder een steen in de winterkapel van de Sint-Michielskerk stootte ze op de verborgen ruimte. Een lugubere plek. "De crypte is vier meter diep", weet ze. "In de muren zijn verschillende rangen met grafholten. In enkele daarvan ziet men nog geraamten, schedels en de vorm van de kist."

Inscripties geven de naam en de overlijdensdatum van de stoffelijke resten aan. In een holle ruimte liggen beenderen en schedels op een hoop.

De crypte dateert van 1652. De oorspronkelijke crypte is zelfs nog een halve eeuw ouder. De bouw van de huidige Sint-Michielskerk werd in 1650 aangevat. "Zoals Hesius, de ontwerper van de kerk, zelf in een nota op zijn plannen vermeldde, werd de kerk ingeplant op de plaats waar zich vroeger het Hof van Aerschot bevond", weet professor Malfliet. "Daar was sinds 1598 een kapel ingericht. Die kapel was kort voordien afgebroken, maar de crypte ervan bleef bewaard. De kerk werd dus als het ware bovenop de crypte gebouwd. In 1652 was de aanpassing van de crypte voltooid."

Als eerste werd Jacobus Van den Steen er begraven, een hulpbisschop die aan de bouw van de crypte meehielp. In hetzelfde jaar werd ook de echtgenote van een weldoener van de kerk begraven. Nadien vonden de overleden jezuïeten van het Leuvense huis hun laatste rustplaats in de crypte. Niet-leden werden in de crypte begraven tegen de prijs van 2600 florijnen. In de sacristie en de rondgang begraven worden kostte slechts 1600 florijnen.

Bron: Het Nieuwsblad, 16 september

door Johan om 2:37 | In de pers | Reacties (0)

7 september 2007

Graafwerken onthullen restanten van kasteel in Sint-Michiels

Bij rioleringswerken in Sint-Michiels (Brugge) werden funderingsrestanten ontdekt van het kasteel Ter Linden. Raakvlak, de Intergemeentelijke Dienst voor Archeologie in Brugge en Ommeland, ging de fundering inmiddels al bekijken en intekenen. "Spijtig genoeg werden we door de aannemer niet meteen op de hoogte gebracht," stelt archeologe Bieke Hillewaert. "Hierdoor bleef er van de gevonden resten al niet veel meer over. We hebben geregistreerd wat we konden."

Wanneer aan de eigenlijke graafwerkzaamheden van de tunnel in de Witte Molestraat wordt gestart, willen de specialisten van Raakvlak de werken op de voet volgen. "In het verlengde van de muur die nu ontdekt werd, zullen onze mensen zelf een stuk van de grond openleggen, in overleg met de aannemer en de bouwheer," stelde Bieke Hillewaert gisteren in het Nieuwsblad. Dat de meldingsplicht in het geval van archeologische vondsten niet werd gerespecteerd, wordt volgens Hillewaert momenteel op hoger niveau bekeken.

Maquettebouwer Hugo Vandekeere verricht al jarenlang opzoekingen rond de geschiedenis van het kasteel Ter Linden. Volgens hem dateert het kasteel uit de zeventiende eeuw. "De laatste eigenaar van het kasteel was Pierre De Briey, naar wie ook een straat is genoemd. Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog bewoonde hij het kasteel al niet meer. Toen was het verhuurd aan een handelaar, die zelf wegtrok toen de oorlog uitbrak," weet Vandekeere.

Na Franse en de Belgische troepen namen de Duitsers in de loop van 1940 hun intrek in het kasteel Ter Linden. "De Duitse Kriegsmarine vestigde in het kasteel een peilstation en decoderingscentrum. Het was een hoofdafluisterpost waar men probeerde de berichten van de geallieerden te decoderen en de exacte positie van hun schepen te bepalen," vervolgt hij.

In 1944 werd het kasteel platgebombardeerd. Volgens Hugo Vandekeere zijn de restanten die men heeft aangetroffen wellicht afkomstig van de rechtervleugel van het kasteel. "De voorzijde van het kasteel keek uit naar de Torhoutsesteenweg. Door de eeuwen heen werd het verschillende keren verbouwd. De bouwstijl was die van Lodewijk XVI."

Bron en foto: Het Nieuwsblad - 5 september 2007

door Tijl om 0:05 | In de pers | Reacties (0)

29 juni 2007

Mummie van Hatsjepsoet geïdentificeerd?

In Egypte zou de mummie van de beroemde faraonische koningin Hatsjepsoet aan de hand van DNA-onderzoek met zekerheid geïdentificeerd zijn. Het nieuws werd eergisteren bekendgemaakt door Zahi Hawass, directeur van de Dienst voor Oudheden in Egypte. Net zoals de meeste egyptologen, reageert professor Harco Willems (K.U.Leuven) afwachtend: "De berichtgeving van Hawass is zo verwarrend, dat ik niet eens weet wat hij precies beweert."

Volgens Hawass staat het nu met zekerheid vast dat een mummie die al jaren in het museum in Caïro lag, die van koningin Hatsjepsoet is. De mummie was al meer dan een eeuw geleden ontdekt in een graf nabij Luxor, maar tot nu toe was het niet zeker dat het om Hatsjepsoet ging. Egyptologen hebben nu het DNA-materiaal van de mummie vergeleken met die van haar overgrootmoeder Ahmes Nefertari en daaruit bleek een verwantschap. Bovendien past een tand uit een vaas met het zegel van Hatsjepsoet precies in het gebit van de mummie.

Hatsjepsoet (eerste onder de dames) regeerde tussen ongeveer 1479 en 1458 voor Christus en was een van de belangrijkste heersers van de 18de dynastie. Ze was niet de eerste vrouw die op de troon kwam, maar toch was dat uiterst ongewoon. Hatsjepsoet kon dat als opvolger van haar overleden vader Thoetmosis I en haar halfbroer en echtgenoot Thoetmosis II. Tijdens haar bewind stuurde ze een grote handelsvloot naar het land Poent (Somalië?) om er wierookbomen te halen. Ze liet ook tal van bouwwerken optrekken, waaronder de bekende terrassentempel in Deir Al Bahari.

Harco Willems, hoogleraar archeologie aan de K.U.Leuven, reageert zoals de meeste egyptologen afwachtend. "De berichtgeving van Hawass is zo verwarrend, dat ik niet eens weet wat hij precies beweert," zegt Willems vandaag in de Standaard. "Vorige week stuurde hij het bericht de wereld in dat, van de twee mummies, die met de hand op haar borst niet Hatsjepsoet was. Op de persconferentie eergisteren werd dan weer verteld dat dat wel Hatsjepsoet is."

Ook de tand die het bewijs leverde, doet Willems fronsen: "De tand werd gevonden in een canopekist, maar zo'n kist bevatte normaal gezien ingewanden van de overledene. Een tand hoort er dus niet in thuis." Het oude Egypte is sexy, weet Willems, en beweringen worden snel opgeblazen tot hot news. Bovendien is het onderzoek stevig gesponsord door Discovery Channel en hoopt die zender allicht op opzienbarende resultaten. "Misschien blaast het team zijn bevindingen nu wat op als een soort geste aan de geldschieter."

Bron: De Standaard - 29 juni 2007
Lees meer: 'Find of century' for Egyptology (BBC)

door Tijl om 12:02 | In de pers | Reacties (0)

23 juni 2007

Krakers willen archeologisch onderzoek op Antwerpse site Badhuis

Binnenkort wordt het Badhuis, achter het Vleeshuis, gesloopt voor de bouw van een nieuw appartementsgebouw. Het Daklozen Aktie Komitee (DAK), dat het gebouw gekraakt heeft, eist van het Antwerpse stadsbestuur garanties voor een archeologisch onderzoek op het terrein. De stad is niet tegen, maar verwijt de krakers dat ze archeologie alleen als vertragingsmanoeuvre gebruiken.

Binnenkort starten de sloopwerken van het uitgeleefde Badhuis, achter het Vleeshuis nabij de Schelde. Op het terrein zal een nieuw appartementsgebouw verrijzen. De bouwwerf is gelegen langsheen de straat Burchtgracht, die de grens van de Ottoonse stadskern rondom het Steen markeert. De projectontwikkelaar wil overigens de enkele meters bewaarde middeleeuwse stadsomwalling in het project opnemen (illustratie).

Het Badhuis werd enkele jaren geleden gekraakt door het Daklozen Aktie Komitee (DAK) dat hiermee het gebrek aan betaalbare woningen in de stad wou aanklagen. Een vrederechter vonniste nu dat de krakers het pand tegen volgende week moeten verlaten. Volgens het DAK geeft de stad opnieuw toe aan de betonlobby. "Het is steeds hetzelfde. De oorspronkelijke bewoners moeten weg voor speculatie en stadsontwikkelingsprojecten. Zo is er dan sociale verdringing, omdat het wonen onbetaalbaar wordt voor doorsnee mensen en kansarmen".

Het DAK riep gisteren de pers samen om op die manier de stad tot archeologisch onderzoek van de site te dwingen. Volgens de krakers wordt daar in de bouwvergunning met geen woord over gerept. Groen! kaartte de zaak ook al aan op een gemeenteraadscommissie en zal dat volgende week herhalen op de Antwerpse districtsraad.

Het stadsbestuur betwijfelt of de archeologische bezorgdheid van de krakers wel oprecht is. Volgens hen is het DAK er alleen maar op uit om de bouw van het appartementsgebouw te vertragen. Volgens de stad is er ook geen reden voor ongerustheid. Schepen voor Stadsontwikkeling Ludo Van Campenhout (Open VLD): "Het daklozencomité wil natuurlijk niet dat daar gebouwd wordt. Maar het hanteert best iets betere argumenten, want ik en cultuurschepen Philip Heylen (CD&V) zijn nu net de grootste verdedigers van zo'n archeologisch onderzoek".

Bron: De Standaard - 23 juni 2007
Illustraties: De Meester - Vastgoed

door Bart om 11:50 | In de pers | Reacties (3)

8 juni 2007

François de Callataÿ wint Francqui Prijs 2007

Prins Filip heeft woensdag de Francqui Prijs 2007 uitgereikt aan François de Callataÿ, een historicus die gespecialiseerd is in de monetaire economie van de Grieks-Romeinse periode. Hierover schreef hij in zijn carrière 12 boeken en 140 artikels. Hij wordt geprezen omwille van zijn methodologie die het onderzoek naar andere oude culturen kan vooruithelpen. Aan de prijs is een geldsom van 150.000 euro verbonden.

De prijs wordt afwisselend uitgereikt aan een laureaat uit de exacte wetenschappen, de biologische en medische wetenschappen en de humane wetenschappen. Dit jaar gaat de prijs dus naar François de Callataÿ. "François de Callataÿ levert een revolutionaire bijdrage tot ons inzicht in de numismatiek en de geschiedenis van de klassieke oudheid", stelt de jury. "Hij heeft vele onderzoeken gepubliceerd die stuk voor stuk van dezelfde grote kwaliteit getuigen. In het bijzonder heeft hij ons inzicht verbeterd in de numismatische, monetaire en financiële geschiedenis van de hellenistische periode (de laatste 300 jaar voor Christus), waarin het Griekse maatschappelijke concept van het slaan van munten zich verspreidde van het Middellandse Zeegebied tot in Afghanistan."

François de Callataÿ werd in 1961 geboren in Ukkel. Hij studeerde archeologie en kunstgeschiedenis aan de Université Catholique de Louvain (UCL). Sinds 1991 is hij verbonden aan de Koninklijke Bibliotheek van België. Daar is hij sinds kort verantwoordelijk voor de nationale collecties van manuscripten, zeldzame boeken, prenten, kaarten, muntstukken en medailles. Sinds 1998 doceert de Callataÿ aan de Ecole pratique des Hautes Etudes in Parijs.

Bron: Belga

door Johan om 1:47 | In de pers | Reacties (0)

6 juni 2007

Boom terug in de IJzertijd

Ook in Boom gaat het archeologisch onderzoek op het nieuwe industrieterrein Krekelenberg II volop verder. Bij de opgravingen werden verschillende plattegronden van gebouwen uit de IJzertijd aangetroffen. Over de resultaten van het onderzoek hopen we binnenkort meer informatie te kunnen geven op ArcheoNet. De regionale televisiezender ATV wijdde vandaag alvast een reportage aan de opgravingen in Boom.

Bekijk het filmpje (ATV)

door Tijl om 23:24 | In de pers | Reacties (1)

24 mei 2007

Het Mas als vitrinekast

De aankondiging in de pers dat het nieuwe Museum aan de Stroom (Mas) zowel de collectie van het Etnografisch Museum als de precolumbiaanse verzameling-Janssen zou gaan herbergen doet wenkbrauwen fronsen, zelfs in Antwerpen. In een open brief in De Standaard uiten vijf historici van de Universiteit Antwerpen hun bezorgdheid. Volgens hen zal de opname van die collecties het potentieel bruisende nieuwe museum tot een 19de-eeuws rariteitenkabinet reduceren.

HET MAS ALS VITRINEKAST

Een vaag koepelproject, daar heeft niemand wat aan

Dat extra collecties in het Mas zouden worden ondergebracht, is volgens historici van de Universiteit Antwerpen zonder meer een slecht idee. Want op die manier kan het museum zijn originele opzet niet waarmaken.

Het Mas-verhaal is rond, zo blokletterde de schrijvende pers onlangs. Het bouwblok achter het Antwerpse stadhuis wordt 'te gelde' gemaakt en daarmee lijkt de financiering van het Museum aan de Stroom gegarandeerd. Nieuw en verrassend is dat de collectie van het dynamische Antwerpse Etnografisch Museum in het Mas zal worden opgenomen. Er is zelfs sprake van dat de befaamde collectie pre-Columbiaanse kunst van Dora en Paul Janssen wordt binnengehaald, wat - aldus schepen van Cultuur Philip Heylen voor de camera's van een regionale televisiezender - 'een grote impact zal hebben op het toerisme'.

Wij vinden het geen goed idee om deze collecties op te nemen. Zou het Mas niet een maatschappelijke meerwaarde creëren die veel breder ging dan toeristen aantrekken en de stad Antwerpen promoten? Wij liepen in ieder geval warm voor een modern stadsmuseum waarin het verleden en het erfgoed van de stad zouden worden ingezet als hefboom om samenlevingsproblemen aan te pakken.

Het Mas kaderde in een gemeenschapsvormend project waarin alle Antwerpenaren, toevallige stadsgebruikers en toeristen via de confrontatie met het eigen en het hen vreemde erfgoed zouden reflecteren over samenleven in een hedendaagse stedelijke omgeving. Achter het stedelijk museum ging een idee schuil, gestoeld op het wat moeilijkere concept 'stedelijkheid'. De idee namelijk, dat de stad niet zomaar een decor is voor toevallige gebeurtenissen, maar een actieve biotoop waar maatschappelijke en individuele ontwikkelingen een eigen en extra dynamiek krijgen. De museumtoren met de gedurfde architectuur van Neutelings-Riedijk Architecten, zou een 'brandpunt' worden van museale en maatschappelijke functies, een uitvalsbasis van waaruit in het stedelijke weefsel kon worden doorgedrongen.

Om deze ambitieuze doelstellingen te realiseren moesten drie Antwerpse collecties worden geïntegreerd: het Scheepvaartmuseum, het Museum Vleeshuis met zijn archeologische collecties en het Volkskundemuseum. Bovendien moest collectiemobiliteit met de andere Antwerpse musea het stadsverhaal inhoudelijk versterken. Dat was op zich al een loodzware opgave. Deze verzamelingen hebben elk een eigen geschiedenis en dus een eigen logica. Maar ze hebben wel iets met elkaar gemeen: ze belichten elk een stukje van de brede waaier van fundamentele stedelijke ontwikkelingen, ze raken aan het stedelijke samenleven in al zijn complexiteit.

Met de nieuwe collecties erbij zijn we terug bij af. Het Mas dreigt een rariteitenkabinet te worden. In de nieuwe opzet dienen de getoonde stukken niet langer om een prikkelend verhaal te vertellen, om bezoekers aan het denken te zetten of om ze de kans te geven tot interactie met het eigen verleden of met het verleden van anderen.

Het museum keert terug naar de negentiende eeuw, waarin de vroede (en gefortuneerde) burgervaders vanuit een Eurocentrische blik, hun stadsgenoten de rijkdom van de wereld toonden. Het Mas wordt een vitrinekast voor exotische artefacten, kunsten en curiosa: Oceanische en Afrikaanse maskers naast romantische Europese schilderijen, Egyptische faraobeelden en mummies naast luxueuze doopkleden en schaalmodellen van Chinese jonken naast parafernalia van schuttersgilden en andere lokale verenigingen.

Het argument dat deze collecties aansluiten bij het Mas-project omdat Antwerpen dankzij de haven een wijde blik op de wereld heeft, snijdt geen hout. Het materiaal van het - overigens erg boeiende - Etnografische museum en de collectie-Janssen lenen zich niet voor een reflexieve en inhoudelijk gelaagde aanpak waarbij historisch besef als opstap dient voor een 'betere' samenleving. Ze zeggen uiteraard iets over de verzamelwoede in het verleden, over golven in onze kennis over andere (zogenaamd meer primitieve) samenlevingen en de interesse van stedelingen voor de superioriteit van het christelijke Westen. Maar ze zeggen weinig of niets over de vele etnische en andere gemeenschappen in de stad vandaag, over hun cultuur, hun geschiedenis, hun integratie, hun aspiraties en problemen. De integratie van deze collecties zal het Mas niet helpen zich te meten met de soms interessante projecten van etnologische musea als het Wereldmuseum Rotterdam. Gezien het totaal andere uitgangspunt van het Mas en de aanwezigheid van drie totaal andere collecties, is het zelfs de vraag of de traditie van kleinschalige maar soms boeiende projecten van het Etnografische museum zal worden geëvenaard.

Kortom, wij maken ons ernstig zorgen over de toekomst van de vele interessante initiatieven die op stapel stonden. De centrale betekenis van 'stedelijkheid' vertaalde zich in de plannen voor een interactief kenniscentrum in het stadsmuseum, met een bibliotheek en vooral een uitgebreide collectie beeld- en geluidsmateriaal. Daarmee moest de kloof worden overbrugd tussen de academische stadsgeschiedenis en de dagelijkse 'kleine' verhalen van mensen in de stad.

Aansluiting werd bovendien gezocht met de erfgoedactoren en de academische wereld om mee na te denken over een laagdrempelig zinvol en zingevend stadsverhaal, terwijl ook jeugdwerking prominent op de voorgrond was getreden. Er was ook al een begin gemaakt met de inhoudelijke invulling van de 'boxen', waarbij vormgeving, concept en een selectie van gepresenteerde objecten de ambitieuze doelstellingen moesten realiseren.

Dit alles dreigt nu te worden ondergedompeld in een vaag koepelproject, dat niet langer de stedeling en stadsgebruiker uitnodigt om de confrontatie aan te gaan met zijn omgeving, zijn verleden en zijn toekomst. De Mas-toren wordt een grootwarenhuis, een winkelgalerij vol pronkstukken. Antwerpen - een stad die niet alleen een groot ego, maar ook een onschatbaar erfgoed en een enorm potentieel heeft - verdient nochtans een Mas dat zich niet met andermans veren tooit, maar kritisch over stedelijk verleden, heden en toekomst reflecteert.

Bruno Blondé, Bert De Munck, Luc Duerloo, Peter Stabel, Herman Van Goethem (De auteurs werken voor het Centrum voor Stadsgeschiedenis van de Universiteit Antwerpen)

Bron: De Standaard - 23 mei 2007

door Bart om 19:10 | In de pers | Reacties (7)

17de-eeuwse tunnels ontdekt in Sint-Joost-ten-Node

In de Brusselse gemeente Sint-Joost-ten-Node is bij toeval een 17de-eeuws tunnelnetwerk ontdekt. Een bejaarde vrouw zakte zondag plots door de vloer van haar kelder, en ontdekte onder haar keldervloer een brede krater van zes meter diep. Later werd duidelijk dat het om een verluchtingsschacht ging van een onderaards gangenstelsel uit de zeventiende eeuw. De gangen zouden vooral door monniken zijn gebruikt.

De ontdekking gebeurde in een huis aan de Sint-Alfonsstraat in Sint-Joost-ten-Node. Toen de bejaarde vrouw door de keldervloer zakte, kwam een ventilatieschacht vrij, die uitkomt op een onderaardse gang. Het gaat om een heel tunnelnetwerk uit de zeventiende eeuw. De gangen verbonden de kerk van Sint-Joost-ten-Node met de kloosters aan het Barrikadenplein aan de overkant van de Kleine Ring.

"Het is een tunnel die vooral door de monniken werd gebruikt. Omdat ze dikwijls werden aangevallen, verplaatsten de monniken zich door deze tunnels om zich te beschermen," zei Marc Fourdin, de architect van de gemeente Sint-Joost-ten-Node, aan TV Brussel.

Specialisten van de Commissie voor Monumenten en Landschappen onderzoeken nu hoe ze de tunnels kunnen herstellen. Het bejaarde koppel en hun buren mogen ondertussen niet naar huis terugkeren. Eerst moeten hun huizen gestabiliseerd worden.

Bron: brusselnieuws.be. Op deze pagina kun je ook een filmpje bekijken over de vondst.

door Tijl om 12:14 | In de pers | Reacties (1)

13 mei 2007

Collectie-Janssen naar Antwerpen?

Antwerpen stelt zich officieel kandidaat om de collectie precolumbiaanse kunst van Dora en Paul Janssen tentoon te stellen. De stukken zouden in het nieuwe Museum aan de Stroom (MAS), op het Eilandje, worden ondergebracht. Volgens het stadsbestuur reageerden in elk geval zowel Dora Janssen als minister Anciaux positief op het Antwerpse voorstel.

Het MAS zou pas in 2010 af zijn, maar vrijdag werd reeds de indeling van het nieuwe museum officieel voorgesteld. De collectie-Janssen zou een volledige verdieping krijgen. Verder zal ook plaats worden voorzien voor de collectie van het Etnografisch Museum, dat nu nog aan de Suikerrui gevestigd is. De stedelijke vastgoedcel AG Vespa zal onderzoeken wat met het gebouw van het Etnografisch Museum kan gebeuren. Hetzelfde geldt voor het gebouw van het museum Smidt van Gelder aan de Belgiëlei. Het wordt momenteel grondig gerenoveerd, maar vast staat dat het niet meer als museum zal dienen.

Bron: Belga - 11 mei 2007

door Bart om 0:30 | In de pers | Reacties (4)

30 april 2007

Opleiding archeologie bedreigd? Een reactie van de VUB!

Afgelopen woensdag verscheen in De Standaard een artikel waarin het voortbestaan van de opleiding archeologie aan de VUB in vraag werd gesteld. Het bericht zorgde voor nogal wat opschudding, en daarom vroeg Archeonet een reactie van de VUB-professoren Dries Tys en Marc De Bie. Volgens hen is de informatie waarop het artikel is gebaseerd, sterk gedateerd en dient de berichtgeving dan ook aanzienlijk genuanceerd te worden.
Lees hier de reactie.

door Priscilla om 17:02 | In de pers | Reacties (0)

25 april 2007

VUB-opleiding archeologie bedreigd?

Minister van Onderwijs Frank Vandenbroucke vraagt zich af of de Vrije Universiteit Brussel de opleiding archeologie moet blijven aanbieden. Dat zou blijken uit een vertrouwelijke nota van de minister, die de Standaard kon inkijken. De tekst is gericht aan de commissie Rationalisering. Die commissie moet voorstellen doen om de versnippering en de overlappingen in het Vlaamse hoger onderwijs tegen te gaan.

Telt de VUB genoeg studenten om een eigen opleiding archeologie te rechtvaardigen? En is ook de opleiding Latijn aan de Brusselse universiteit niet overbodig? Dat zijn enkele aanzetten die Vandenbroucke in de vertrouwelijke nota geeft. De nota van de minister is bedoeld als "stof tot nadenken, aan de hand van illustraties". Volgens de Standaard zijn die illustraties echter "akelig concreet". Vooral de Vrije Universiteit Brussel, met enkele zeer dunbevolkte opleidingen, wordt in het vizier genomen. Vooral aan het voortbestaan van archeologie en Latijn blijkt Vandenbroucke te twijfelen.

Bron: De Standaard - 25 april 2007

door Tijl om 12:41 | In de pers | Reacties (2)

9 april 2007

"Modern Belgians return to the Middle Ages"

The International Herald Tribune publiceerde deze week een uitgebreide reportage over middeleeuws re-enactment in Vlaanderen. Volgens de krant ruilen alsmaar meer Vlamingen hun jeans in voor maliënkolders. Ze slaan stenen tegen elkaar om vuur te maken, eten hun avondmaal uit ketels, en spelen historische gevechten en middeleeuwse terechtstellingen na. "It was far less stressful in the Middle Ages, because there were no phones and no vacuum cleaners," klinkt het.

De krant trok voor de reportage onder andere naar Aarschot, waar een koppel tijdens het weekend op een authentieke manier in de middeleeuwse Rochustoren woont, en naar Gent, waar de Gentsche Gesellen zich in tentenkampen tegoed doen aan 'pancras', een soort wijn uit de 14de eeuw.

Volgens psycholoog Herman Konings is de hype te wijten aan een minderwaardigheidscomplex bij de Vlamingen en een excessieve nostalgie naar een glorieus verleden: "Doorheen onze geschiedenis zijn we aangevallen door iedereen, van de Romeinen over de Noormannen tot de Nederlanders. Tijdens de late middeleeuwen daarentegen speelden handelssteden als Brugge en Antwerpen een vooraanstaande rol in de economische wereld, en werden we internationaal benijd om kunstenaars als Jan Van Eyck. In tijden van politieke instabiliteit, biedt deze periode dus een uitvlucht en een gevoel van zekerheid. "

Professor middeleeuwse geschiedenis Eduard Van Ermen (K.U.Leuven) relativeert de middeleeuwse 'rage'. Hij meent dat de middeleeuwse periode te veel geidealiseerd wordt, en de negatieve kanten ervan vaak worden vergeten: "Zo was de gemiddelde levensverwachting nauwelijks 40 jaar, werd je voor kleine vergrijpen gemarteld en was er een constante dreiging van bloedige oorlogen. Ik zou alvast de 21ste eeuw niet willen ruilen voor een leven in pakweg 1263."

Lees meer: Pining for power, modern Belgians return to the Middle Ages (International Herald Tribune)
Externe links: Hagelanders - Gentsche Gesellen (geluid aanzetten!)

door Tijl om 20:21 | In de pers | Reacties (0)